కాలిన్ మెకంజీ · తెలుగు చరిత్ర

కాలిన్ మెకంజీ బ్రిటిష్ సైన్యంలో ఇంజనీర్, సర్వేయర్.¹² తన కాలంలో దక్షిణ భారత చారిత్రక పత్రాలను అందరికంటే ఎక్కువగా సేకరించిన వ్యక్తి.¹² ఆయన పనిలో కొంత భాగం తెలుగు దేశంలో జరిగింది.¹³ ఆయనకు బాగా పేరున్న సహాయకుడు ఒక తెలుగు బ్రాహ్మణుడు.¹³ బ్రౌన్ సేకరణతో పాటు ఆయన సేకరణ కూడా “కృతజ్ఞతతో గుర్తుంచుకోదగినది” అని 1928లో చెంచయ్య, భుజంగరావు రాశారు.⁴

తొలి ఏళ్లు

1882లో ఒక జీవిత చిత్రంతో తిరిగి అచ్చయిన హెచ్. హెచ్. విల్సన్ సూచీ ప్రకారం ఆయన స్కాట్లండ్‌లోని లూయిస్ దీవికి చెందినవారు.⁵ భారతదేశానికి రాకముందు హిందువుల గణిత జ్ఞానం గురించిన సమాచారాన్ని సేకరించడంలో మెర్కిస్టన్ ఐదవ లార్డ్ నేపియర్‌కు సహాయం చేశారు.⁵ తర్వాత ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ మద్రాసు సైన్యంలో ఇంజనీర్ల కేడెట్‌గా ఉద్యోగం సంపాదించారు.⁵

మదురైలో బ్రాహ్మణ పండితులను కలిశారు.² భారతదేశ చరిత్రకు కావలసిన ఆధారాలను ద్వీపకల్పమంతటా సేకరించవచ్చని ఆయనకు నమ్మకం కలిగింది.² ఆ ప్రణాళిక 38 ఏళ్లపాటు ఆయనకు అత్యంత ఇష్టమైన పనిగా మారిందని జీవిత చిత్రం చెబుతుంది.²

తెలుగు దేశంలో

భారతదేశంలో మొదటి పదమూడేళ్లు ఆయన సైనిక, ఇంజనీరింగ్ పనులతోనే గడిపారు.² మద్రాసు, నెల్లూరు, గుంటూరు ప్రాంతాల్లో ఇంజనీర్‌గా పనిచేశారు.²³ 1790–1792 యుద్ధంలో మైసూరులో, నిజాం ఇచ్చిన ప్రాంతాల్లో పనిచేశారు.³

1863లో సి. పి. బ్రౌన్ ఆయన గురించి ఒక చిన్న జీవిత చిత్రం రాశారు. ప్రాచీన విషయాల పరిశోధనలో మెకంజీకి శ్రద్ధగల సహాయకుడైన కావలి వెంకట బొర్రయ్య అనే తెలుగు బ్రాహ్మణ యువకుడిని ఆయన కలిశారని బ్రౌన్ రాశారు.¹ 1796లో అప్పటివరకు ఇంగ్లీషువారికి తెలియని దక్కనులోని నిజాం రాజ్యపు మొదటి సమగ్ర పటాన్ని మెకంజీ ప్రభుత్వానికి సమర్పించారు.¹

సర్వేయర్, సేకర్త

1799లో టిప్పు సుల్తాన్ పతనం తర్వాత మైసూరును సర్వే చేసే బాధ్యత ఆయనకు ఇచ్చారు.¹ త్రిభుజీకరణ ఆధారంగా వివరమైన సర్వేలను మొదలుపెట్టింది ఆయనే అని సర్వే ఆఫ్ ఇండియా తర్వాత పేర్కొంది. భారతదేశంలో ప్లేన్ టేబుల్‌ను మొదట వాడింది ఆయన మైసూరు సర్వేలోనే.⁶

ఈ పనులతో పాటు ఆయన చారిత్రక ఆధారాలను సేకరిస్తూనే ఉన్నారు. తంజావూరు నుంచి నాగపూరు వరకు గ్రామాల్లో రాళ్లపై, రాగి రేకులపై ఉన్న శాసనాలను ఆయన దూతలు నకలు చేశారని, మొత్తం దాదాపు ఏడు వేలు అని బ్రౌన్ రాశారు.¹ జైన మతం గురించిన వాస్తవాలను మొదట కనుగొన్నది ఆయనే అని కూడా బ్రౌన్ అంటారు.¹ 1811లో సైన్యంతో జావాకు వెళ్లి అక్కడ కూడా రాతప్రతులు సేకరించారు.³

సర్వేయర్ జనరల్, మరణం

ఆయన భారతదేశ సర్వేయర్ జనరల్ అయ్యారు.³ తన సేకరణలను, ముఖ్య భారతీయ సహాయకులను వెంటబెట్టుకుని కలకత్తాకు వెళ్లారు.³ 1821 మే 8న 68 ఏళ్ల వయసులో కలకత్తాలో చనిపోయారు.⁶ ప్రభుత్వం ఆయన సేకరణను కొనుగోలు చేసింది. 1828లో హెచ్. హెచ్. విల్సన్ దాని సూచీని కలకత్తాలో ప్రచురించారు.¹

ఆయన మరణం తర్వాత

ఆయన పని వెంటనే ఆగిపోలేదు. బొర్రయ్య సోదరుడు కావలి వెంకట లక్ష్మయ్య తన యజమాని అసంపూర్తి పరిశోధనలను కొనసాగిస్తానని ముందుకు వచ్చారు.⁷ దక్షిణ భారత భాషల్లోని పత్రాలను తర్వాత మద్రాసు కాలేజీ గ్రంథాలయంలో ఉంచారు. వాటిపై విలియం టేలర్ రాసిన కేటలాగ్ రైసోనే 1857లో రావడం మొదలైంది.¹⁷

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

భారతదేశానికి ఎప్పుడు వచ్చారు. ఆయన 1782లో వచ్చారని విల్సన్ సూచీలోని జీవిత చిత్రం చెబుతుంది.⁵ 1783లో వచ్చారని బ్రౌన్ అంటారు.¹

భారతదేశ సర్వేయర్ జనరల్ ఎప్పుడయ్యారు. 1815లో నియమితులయ్యారని బ్రౌన్ అంటారు.¹ “1817లోనో 1818లోనో” అని విల్సన్ సూచీలోని జీవిత చిత్రం చెబుతుంది.³ 1916 నాటి సర్వే ఆఫ్ ఇండియా రికార్డు ఆయనను 1809 నుంచి 1816 వరకు మద్రాసులో, 1816 నుంచి 1821 వరకు కలకత్తాలో సర్వేయర్ జనరల్‌గా చూపిస్తుంది.⁶

C. P. Brown, Carnatic Chronology (1863), p. 88, “Memoir of Lieutenant-Colonel Colin Mackenzie” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³
Wilson, Mackenzie Collection, 2nd ed. (1882), memoir, p. viii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷
Wilson, Mackenzie Collection, 2nd ed. (1882), memoir, p. ix (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸
P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 110 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
H. H. Wilson, The Mackenzie Collection: A Descriptive Catalogue, 2nd ed. (Madras, 1882), memoir of Col. Mackenzie, p. vii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
Records of the Survey of India, Vol. IX (1916), PDF p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³
William Taylor, A Catalogue Raisonnée of Oriental Manuscripts, Vol. I (1857), p. xvi (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩²