ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

దావూద్ ఖాన్ పన్నీ

ఔరంగజేబు, ఆయన వారసుల దగ్గర పనిచేసిన ఆఫ్ఘన్ సేనాపతి (మరణం 1715). ఆయన జింజీ ముట్టడిలో జుల్ఫికర్ ఖాన్ కింద పనిచేశాడు. కర్నూలు ప్రాంతాన్ని జాగీర్ (భూమి మంజూరు)గా, ఆర్కాటును ఫౌజ్‌దార్ (సైనిక పాలకుడు)గా అనుభవించాడు. 1709లో హైదరాబాద్ దగ్గర ఆయన ఆఫ్ఘన్లు తిరుగుబాటు రాకుమారుడు కాం బఖ్ష్‌ను పట్టుకున్నారు. జుల్ఫికర్ ఖాన్ ప్రతినిధిగా ఆయన 1713 వరకు మొఘల్ దక్కన్‌లోని ఆరు రాష్ట్రాలను పాలించాడు. కొత్త వైస్రాయ్ హుసేన్ అలీ ఖాన్‌పైకి ఆయనను పంపారు. బుర్హాన్‌పూర్ దగ్గర ఆయన చనిపోయాడు. ఆయన సోదరుడు ఇబ్రహీం ఖాన్, బహదూర్ ఖాన్ పన్నీ, 1724లో షకర్ ఖేడాలో చనిపోయే వరకు కర్నూలును అనుభవించాడు. వారి వారసులు కర్నూలు నవాబులు. వారి వంశం 1839లో ముగిసింది. కిర్క్‌ప్యాట్రిక్ రాసిన కుటుంబ చిత్రణ ఆయన తండ్రి ఖిజర్ ఖాన్ పన్నీని ఆ కుటుంబ స్థాపకుడిగా, ఇబ్రహీంను ఆయన సోదరుని కొడుకుగా చెబుతుంది.

ఆఫ్ఘన్ల పన్నీ తెగకు చెందిన దావూద్ ఖాన్ గోల్కొండ విజయం తర్వాత సామ్రాజ్యం తరఫున దక్షిణ తెలుగు దేశాన్ని అనుభవించిన మొఘల్ సేనాపతులలో ఒకరు.12 కర్నూలు జిల్లా మాన్యువల్ ఆయనను “గొప్ప ప్రతిభ ఉన్న పఠాన్ సేనాపతి” అంటుంది.12 నెల్లూరు మాన్యువల్ ఆయనను “ఔరంగజేబు యుద్ధాలలో ఇప్పటికే పేరు తెచ్చుకున్న పఠాన్ అధికారి” అంటుంది.12 తెలుగు దేశంలో మొఘలులు, కర్నూలు నవాబులు చూడండి.

కర్నూలు, కర్ణాటక

కర్నూలు మాన్యువల్ ప్రకారం, ఔరంగజేబు అధికారులు ఆదోని, కర్నూలులను తీసుకున్నారు.1 తర్వాత ఘియాస్-ఉద్-దీన్ ఖాన్ సాయంతో కర్నూలు భూభాగాన్ని దావూద్ ఖాన్‌కు “జాగీరుగా ఇచ్చారు”.1 కర్ణాటకపై దండయాత్రలో జుల్ఫికర్ ఖాన్‌కు ప్రతినిధిగా ఆయనను పంపారు. ఆయన ఎదిరింపు లేకుండా కర్నూలు జిల్లా గుండా వెళ్లాడు.1

గ్రాంట్ డఫ్ (Grant Duff) సుదీర్ఘమైన జింజీ ముట్టడి గురించి రాశారు.3 ఇనెబ్రైటీ అంటే తాగుబోతుతనం. “జుల్ఫికర్ ఖాన్ సహాయకుడు దావూద్ ఖాన్ తాగుబోతుతనం లేకపోతే ఆ పోరాటం బహుశా రక్తపాతం లేకుండా జరిగి ఉండేది; ఆయన తాగి ఉన్నప్పుడల్లా కోటపై దాడికి తన మనుషులను పంపేవాడు” అని ఆయన చెప్పారు.3

1707–08లో తిరుగుబాటు రాకుమారుడు కాం బఖ్ష్ తన సేనాపతిని ఆర్కాటుపైకి పంపాడు.4 అప్పుడు దావూద్ ఖాన్ దాని ఫౌజ్‌దారు (సైనిక పాలకుడు).4

కాం బఖ్ష్, దక్కన్

దావూద్ ఖాన్ 1708 డిసెంబర్ 7న చక్రవర్తి బహదూర్ షా శిబిరంలో చేరాడు.5 ఆయన వంద ఏనుగులతో తన సైన్యాన్ని ప్రదర్శించాడు.5 జుల్ఫికర్ ఖాన్ కోసం పదకొండు లక్షల రూపాయలు, పంతొమ్మిది ఏనుగులు తెచ్చాడు.5

హైదరాబాద్ దగ్గర యుద్ధం 1709 జనవరి 13న జరిగింది. ఆయన సైన్యం కుడి పక్షంలో ఉంది.67 కాం బఖ్ష్ దాడి వారిలో కొందరిని గందరగోళంలో పడేసింది.67 కానీ చివరకు “దావూద్ ఖాన్ ఆఫ్ఘన్లు ఆయన ఏనుగును అన్ని వైపుల నుంచి చుట్టుముట్టి ఆయనను పట్టుకోగలిగారు”.67

బహదూర్ షా ఉత్తరానికి తిరిగి వెళ్లాడు. జుల్ఫికర్ ఖాన్‌ను దక్కన్ వైస్రాయ్‌గా చేశారు.82 కానీ జుల్ఫికర్ ఖాన్ ఆస్థానంలోనే ఉండి, “దక్కన్‌లోని ఆరు సుబాలలో దావూద్ ఖాన్ పన్నీని తన ప్రతినిధిగా వదిలాడు”.82

తొలగింపు, మరణం

1713లో ఫర్రుఖ్‌సియర్ సింహాసనం ఎక్కాడు.91011 నిజాం-ఉల్-ముల్క్ ప్రతినిధికి చోటు కల్పించడానికి దావూద్ ఖాన్‌ను బుర్హాన్‌పూర్ నుంచి గుజరాత్‌కు మార్చారు.91011 గుజరాత్‌లో ఆయన ముబారిజ్ ఖాన్ స్థానంలోకి వచ్చాడు. ముబారిజ్ ఖాన్‌ను అప్పుడు హైదరాబాద్‌కు పంపారు.91011

హుసేన్ అలీ ఖాన్‌ను దక్కన్ వైస్రాయ్‌గా చేశారని గ్రిబుల్ (Gribble) చెప్పారు.12 “మరాఠాలపై గణనీయమైన ప్రభావం” ఉన్న “ధైర్యవంతుడు” దావూద్ ఖాన్‌ను ఆయనను ఎదిరించమని చక్రవర్తి రహస్యంగా ఆదేశించాడు.12 దావూద్ ఖాన్ యుద్ధంలో ఓడిపోయి చంపబడ్డాడు.12 ఆయన శవాన్ని ఏనుగు తోకకు కట్టి బుర్హాన్‌పూర్ చుట్టూ ఈడ్చారు.12 కర్నూలు మాన్యువల్ కూడా ఇదే ముగింపు ఇస్తుంది.13 ఇర్విన్ (Irvine) ఆయన మరణాన్ని హిజ్రీ 1127 (1715–16; హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి) నాటిదిగా చెప్పారు.10

కర్నూలులో ఆయన సోదరుడు

దావూద్ ఖాన్ చనిపోయినప్పుడు ఆయన సోదరుడు ఇబ్రహీం ఖాన్ ఒక ఉపాయంతో సామ్రాజ్య సేనాధిపతి నుంచి కర్నూలు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాడని కర్నూలు మాన్యువల్ చెబుతుంది.13 తన స్త్రీలను తీసుకువెళ్తున్నాయని చెప్పిన పల్లకీలలో ఆయన సైనికులను దాచాడు.13 తర్వాత సుబేదారు (రాష్ట్ర పాలకుడు) ముబారిజ్ ఖాన్ ద్వారా ఆయన చక్రవర్తి నుంచి జాగీర్ (భూమి మంజూరు) పొందాడు.13

ఇర్విన్ ఆయనను బహదూర్ ఖాన్ బిరుదు ఉన్న ఇబ్రహీం ఖాన్ పన్నీ, “ప్రసిద్ధుడైన దావూద్ ఖాన్ పన్నీ సోదరుడు”, కర్నూలు ఫౌజ్‌దారు అని పేర్కొన్నారు.141516 షకర్ ఖేడాలో ఆయన ముబారిజ్ ఖాన్ కుడి పక్షానికి నాయకత్వం వహించి, 1724లో అక్కడే చనిపోయాడు.141516 ఖాఫీ ఖాన్ (Khafi Khan) కూడా ముబారిజ్ ఖాన్ మిత్రులలో “దావూద్ ఖాన్ పానీ సోదరుడు బహదూర్ ఖాన్” పేరు చెబుతారు.17

మీర్ హుసేన్ పర్షియన్ గ్రంథం ఆధారంగా కిర్క్‌ప్యాట్రిక్ (Kirkpatrick) కర్నూలు పఠాన్ రాజ్యపు చిత్రణ (1811) రాశారు.1819 దావూద్ ఖాన్ కర్నూలు కుటుంబ స్థాపకుడు ఖిజర్ ఖాన్ పన్నీ కొడుకు అని అది చెబుతుంది.1819 ఖిజర్ ఖాన్ చక్రవర్తి ఆస్థానంలో ఒక గొడవలో చంపబడ్డాడు.1819

మహమ్మద్ బుర్హానుద్దీన్ (Muhammad Burhanuddin) రాసిన కర్ణాటక, కర్నూలు చరిత్ర (1905) కూడా దావూద్ ఖాన్‌ను ఖిజర్ ఖాన్ కొడుకు అంటుంది.2021 యువ దావూద్ ఖాన్‌కు 4,000 మన్సబ్ (హోదా) ఇస్తూ ఔరంగజేబు తన ఇరవయ్యవ పాలనా సంవత్సరంలో ఇచ్చిన ఒక ఉత్తర్వును అది ప్రచురిస్తుంది.2021 కర్నూలు జాగీర్ మంజూరును అది దాదాపు 1698 నాటిదిగా చెబుతుంది.2021

కిర్క్‌ప్యాట్రిక్ చిత్రణ ఇబ్రహీం ఖాన్‌ను దావూద్ ఖాన్ సోదరుని కొడుకుగా చెబుతుంది.22 అందులో దావూద్ సంతానం లేకుండా చనిపోయాడు. ఆయన ఏకైక సోదరుడు అలీ ఖాన్ పన్నీ ఆయన తర్వాత వచ్చి ఐదారు సంవత్సరాలు పాలించాడు.22 అలీ ఖాన్ తర్వాత ఆయన కొడుకు ఇబ్రహీం వచ్చాడు.22 కర్నూలు కోట గోడ మట్టితో ఉండేది కాబట్టి ఇబ్రహీం దానిని రాతి కట్టడంగా మళ్లీ కట్టించాడని కిర్క్‌ప్యాట్రిక్ జోడిస్తారు.22 కర్నూలు, హిమ్మత్ బహదూర్ ఖాన్ చూడండి.

Footnotes

  1. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District (1886), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  2. John A. C. Boswell, A Manual of the Nellore District (1873), p. 444 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. I (1826), p. 384 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. William Irvine, ed. Jadunath Sarkar, Later Mughals, Vol. I (1922), p. 52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Irvine, Later Mughals, Vol. I (1922), p. 60 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Irvine, Later Mughals, Vol. I (1922), p. 62 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. Irvine, Later Mughals, Vol. I (1922), p. 63 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. I (1826), p. 422 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Irvine, Later Mughals, Vol. I (1922), p. 262 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  10. Irvine, Later Mughals, Vol. I (1922), p. 263 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  11. Irvine, Later Mughals, Vol. II (1922), p. 138 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. J. D. B. Gribble, A History of the Deccan, Vol. I (1896), p. 356 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  13. Chetty, Kurnool District (1886), p. 30 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  14. Irvine, Later Mughals, Vol. II (1922), p. 140 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  15. Irvine, Later Mughals, Vol. II (1922), p. 146 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  16. Irvine, Later Mughals, Vol. II (1922), p. 148 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  17. Khafi Khan, Muntakhabu-l Lubab, in H. M. Elliot and John Dowson (eds.), The History of India as Told by Its Own Historians, Vol. VII (1877), p. 526 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  18. William Kirkpatrick (tr.), Select Letters of Tippoo Sultan (1811), Appendix G, p. li (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  19. Kirkpatrick, Select Letters of Tippoo Sultan (1811), Appendix G, p. liii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  20. Muhammad Burhanuddin Siddiqui, The Carnatic & Kurnool, their Last Muhammedan Rulers (Madras, 1905), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  21. Burhanuddin, The Carnatic & Kurnool (1905), p. 57 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  22. Kirkpatrick, Select Letters of Tippoo Sultan (1811), Appendix G, p. lv (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

రాజవంశాలు

కర్నూలు నవాబులు

సుమారు క్రీ.శ. 1690–1839

1680లలో మొఘల్ విజయం నుండి 1839లో బ్రిటిష్‌వారు దానిని కలుపుకునే వరకు, తుంగభద్ర హంద్రీని కలిసే చోట ఉన్న కర్నూలును జాగీరుగా (భూమి మంజూరు) పట్టుకున్న పన్నీ తెగకు చెందిన పఠాన్ కుటుంబం. మొఘల్ సేనాని దావూద్ ఖాన్ పన్నీ ఆ జాగీరును పొందాడు. అతని బంధువు ఇబ్రహీం ఖాన్ 1715లో కోటను స్వాధీనం చేసుకుని, 1724లో మొదటి నిజాంతో పోరాడుతూ చనిపోయాడు. హిమ్మత్ బహదూర్ ఖాన్ 1750–51లో నాసిర్ జంగ్, ముజఫర్ జంగ్ అనే ఇద్దరు నిజాములను చంపడంలో సహాయం చేసి, రెండవ పోరాటంలో చనిపోయాడు. ఆ తర్వాత ఫ్రెంచివారు కర్నూలుపై దాడి చేసి పట్టుకున్నారు. అతని సోదరుడు రణమస్త్ (మునవ్వర్) ఖాన్ 1752లో దానిని తిరిగి గెలుచుకుని, నిజాంకు, హైదర్ అలీకి, టిప్పు సుల్తాన్‌కు కప్పం చెల్లించాడు. 1800లో నిజాం ఆ కప్పాన్ని ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి ఇచ్చాడు. చివరి నవాబు గులాం రసూల్ ఖాన్ కోటలో సైనికులు రహస్య ఆయుధ నిల్వను కనుగొన్న తర్వాత 1839లో అతనిని పదవి నుండి తొలగించారు. కర్నూలు బ్రిటిష్ జిల్లా అయింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (9)
  1. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1886, pp. 29–30. [Public domain]
  2. William Irvine (ed. Jadunath Sarkar), Later Mughals, Vol. I: 1707-1720 (opens in a new tab), M. C. Sarkar and Sons, Calcutta; Luzac and Co., London, 1922, pp. 52, 60, 62–63, 262–263. [Public domain]
  3. William Irvine (ed. Jadunath Sarkar), Later Mughals, Vol. II: 1719-1739 (opens in a new tab), M. C. Sarkar and Sons, Calcutta; Luzac and Co., London, 1922, pp. 138, 140, 146, 148. [Public domain]
  4. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. I (opens in a new tab), Longmans, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1826, pp. 384, 422. [Public domain]
  5. J. D. B. Gribble, A History of the Deccan, Vol. I (opens in a new tab), Luzac & Co., London, 1896, pp. 356. [Public domain]
  6. John A. C. Boswell, A Manual of the Nellore District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras, 1873, pp. 444. [Public domain]
  7. H. M. Elliot and John Dowson (eds.), The History of India as Told by Its Own Historians: The Muhammadan Period, Vol. VII (opens in a new tab), Trübner and Co., London, 1877, pp. 526. [Public domain]
  8. William Kirkpatrick (tr. and ed.), Select Letters of Tippoo Sultan to Various Public Functionaries (opens in a new tab), Black, Parry and Kingsbury, London, 1811, li, liii, lv. [Public domain]
  9. Muhammad Burhanuddin Siddiqui (Moulvi), The Carnatic & Kurnool, their Last Muhammedan Rulers (opens in a new tab), Commercial Press, Madras, 1905, pp. 56–57. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: