తెలుగు చరిత్రTelugu History

సర్ ఫ్రెడరిక్ ఆడమ్

సర్ ఫ్రెడరిక్ ఆడమ్ 1832 నుంచి 1837 వరకు మద్రాసు గవర్నర్. ఆయన ఉత్తర సర్కారుల్లో పర్యటించాడు; 1835 జనవరి 6న మచిలీపట్నంలో దిగాడు. అక్కడి మార్కెట్ కూడలిలోని అమరావతి పాలరాతి శిల్పాలు ఆయన దృష్టిని ఆకర్షించాయి. ఆ పర్యటనలో నూజివీడు, నిడదవోలు యువ జమీందారులను వారి బంధువులతో రాజీపడేలా ఒప్పించాడు; దొంగల ముఠాలపై సహాయం చేసినందుకు బొబ్బిలి జమీందారును అభినందించాడు. కొండ జమీందారీలపై ఆయన రాసిన నోట్, ఏజెన్సీ ప్రాంతాల కోసం 1839లో వచ్చిన ప్రత్యేక చట్టం వైపు తొలి అడుగు.

కంపెనీ కాలంలో తెలుగు తీరంలో స్వయంగా పర్యటించిన కొద్దిమంది గవర్నర్లలో సర్ ఫ్రెడరిక్ ఆడమ్ ఒకడు. ఆయన ఉత్తర సర్కారుల పర్యటనను మూడు జిల్లా పుస్తకాలు గుర్తుచేసుకుంటాయి.123 ఆ పర్యటనలో ఆయన జమీందారుల తగాదాలను చేపట్టాడు. కొండ ప్రాంతాన్ని ఎలా పాలించాలో ఆలోచించాడు.42 ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చూడండి.

మద్రాసు గవర్నర్

మెక్లీన్ గవర్నర్ల జాబితా ప్రకారం ఆడమ్ 1832 అక్టోబర్ 25 నుంచి 1837 మార్చి 4 వరకు పదవిలో ఉన్నాడు.5

మచిలీపట్నంలో

1835 జనవరి 6న ఆడమ్ మచిలీపట్నంలో దిగాడు.6 ఆయన వైద్యుడు డాక్టర్ బెంజా ఆ పర్యటన గురించి రాశాడు.1 1830లో కలెక్టర్ రాబర్ట్‌సన్ అమరావతి పాలరాతి శిల్పాల్లో 33 ఈ పట్టణానికి తెప్పించాడు.6 వాటిని మార్కెట్ కూడలిలో పెట్టాడు; ఆ కూడలికి ఆయన పేరు మీదే రాబర్ట్‌సన్‌పేట అని పేరు వచ్చింది.61

అక్కడే ఆ శిల్పాలు గవర్నర్ దృష్టిని ఆకర్షించాయని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.6 సిసిలీకి చెందిన ప్రసిద్ధ శిల్పి గగ్గినో కూడా ఈ పనిని తనదని చెప్పుకోవడానికి గర్వపడేవాడని బెంజా రాశాడు.6 అమరావతి స్తూపం, మచిలీపట్నం చూడండి.

నూజివీడు జమీందారులు

నూజివీడు ఎస్టేట్లు విభజన అయ్యాయి.4 కుటుంబంలోని మరికొందరు వాటిపై హక్కులు కోరుతున్నారు.4 1835లో ఇద్దరు యువ జమీందారులు అప్పుడే యుక్తవయసుకు వచ్చారు: నూజివీడు శోభనాద్రి అప్పారావు, నిడదవోలు నారాయ్య అప్పారావు.4 తన పర్యటనలో ఆడమ్ “ఆ ఇద్దరు యువ జమీందారులను తమ బంధువులతో ఏదో ఒక రాజీకి వచ్చేలా ఒప్పించాడు” అని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.4 సుదీర్ఘ చర్చల తర్వాత 1840లో బంధువులు సింహాద్రి, వెంకటాద్రి ప్రభుత్వం నుంచి రాయిచర్ల, శ్రీరామవరం గ్రామాలను పొందారు.4

బొబ్బిలి జమీందారు

1835 జూన్ 30 నాటి ఆడమ్ నోట్‌లో కొంత భాగాన్ని బొబ్బిలి కుటుంబ చరిత్ర ప్రచురించింది.3 బొబ్బిలి జమీందారు పాలకొండలో ఆయనను చాలాసార్లు కలిశాడు.3 పాలకొండ పాత దివాన్ (ముఖ్యమంత్రి)ను చంపారని పేరుపడ్డ కంబర వెంకటరాయుడును, అతని మేనల్లుడిని ఆయన పట్టుకున్నాడు.37 తాను తన బాధ్యత మాత్రమే నెరవేర్చానని చెప్పి బహుమానాన్ని తిరస్కరించినందుకు ఆడమ్ ఆయనను మెచ్చుకున్నాడు.37 బొబ్బిలి చూడండి.

కొండ జమీందారీలు

1834లో ప్రత్యేక కమిషనర్ రస్సెల్ విశాఖపట్నం, గంజాం అల్లర్లపై నివేదిక ఇచ్చాడు.27 కొండ జమీందారీలను సాధారణ నిబంధనల నుంచి మినహాయించవచ్చని ఆడమ్ తన నోట్‌లో సూచించాడని కార్మైకేల్ చెబుతాడు.2 1835 చివర్లో గంజాంలో గుమ్సూర్ అల్లర్లు రాకపోతే దీనిపై ఏ చర్యా జరిగేది కాదని కార్మైకేల్ భావిస్తాడు.2 దాని ఫలితంగా ఏజెన్సీ ప్రాంతాలను ఏర్పరిచిన 1839 నాటి 24వ చట్టం వచ్చింది.2 విశాఖపట్నం చూడండి.

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • పర్యటన జరిగిన సంవత్సరం. ఆడమ్ మచిలీపట్నంలో దిగింది 1835 జనవరి 6న అని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది; సర్కారుల పర్యటన 1835లో జరిగిందని కార్మైకేల్ కూడా అంటాడు.62 ఆయన 1836లో ఉత్తర సర్కారుల్లో పర్యటించాడని మెక్లీన్ పాలనా మాన్యువల్ చెబుతుంది.8

Footnotes

  1. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. D. F. Carmichael, A Manual of the District of Vizagapatam (1869), p. 234 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  3. Venkata Swetachalapati Ranga Rao, Maharaja of Bobbili, A Revised and Enlarged Account of the Bobbili Zemindari (1907), p. 110 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  4. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 304 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  5. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (1885), p. 269, list of Governors of Fort St. George (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 165 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  7. Ranga Rao, Bobbili Zemindari (1907), p. 111 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Maclean (ed.), Manual of the Administration, Vol. I (1885), p. 68, “Special Agencies” (archive.org (opens in a new tab)). ↩

రాజవంశాలు

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ

క్రీ.శ. 1759–1858

1611లో తీరంపై మొదట అడుగుపెట్టినప్పటి నుంచి 1858లో రాజ్ (Crown) పాలన చేపట్టే వరకు తెలుగు దేశంలో ఇంగ్లీషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చరిత్ర. నూట యాభై సంవత్సరాల పాటు అది గోల్కొండ రాజులు, మొఘలుల ఫర్మానాల కింద మచిలీపట్నం, నిజాంపట్నం, మాదాపొలం, వీరవాసరం, విశాఖపట్నం, ఇంజరం, బెండమూర్లంకలలోని ఫ్యాక్టరీల (వ్యాపార కేంద్రాల) ద్వారా వ్యాపారం చేసింది. మద్రాసులోని దాని కోట 1639లో నాయకుడు దామెర్ల వెంకటాద్రి ద్వారా మంజూరైన భూమిపై ఉంది. ఫోర్డ్ ఫ్రెంచివారిని వెళ్లగొట్టిన తర్వాత దానికి మచిలీపట్నం ప్రాంతం (1759), 1765 చక్రవర్తి మంజూరు, 1766, 1768 నిజాం ఒప్పందాల ద్వారా ఐదు ఉత్తర సర్కారులు, గుంటూరు (1788), రాయలసీమ దత్త మండలాలు (1800), కర్ణాటకతో పాటు నెల్లూరు (1801) లభించాయి. అది చీఫ్‌లు, కౌన్సిళ్ల ద్వారా, తర్వాత కలెక్టర్ల ద్వారా పాలించింది. 1802–03లో తీర జమీందారులతో శాశ్వత శిస్తు ఒప్పందం చేసుకుంది. రాయలసీమ రైతులతో థామస్ మన్రో రైత్వారీ విధానం కింద శిస్తు నిర్ణయించింది. పద్మనాభం (1794) వద్ద విజయనగరం రాజా అధికారాన్ని, పాలెగాళ్ల అధికారాన్ని విరిచింది. 1832–33 గుంటూరు కరువు తర్వాత గోదావరి, కృష్ణా ఆనకట్టలు కట్టింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (Appendices) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1885, pp. 269. [Public domain]
  2. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 118, 165, 304. [Public domain]
  3. Venkata Swetachalapati Ranga Rao, Maharaja of Bobbili, A Revised and Enlarged Account of the Bobbili Zemindari (opens in a new tab), Addison & Co., Madras, 1907, pp. 110–111. [Public domain]
  4. D. F. Carmichael, A Manual of the District of Vizagapatam in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Asylum Press), 1869, pp. 234. [Public domain]
  5. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. I (Digital Library of India scan) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1885, pp. 68. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: