ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

అమరావతి మహాచైత్యం

కృష్ణా నది ఒడ్డున అమరావతిలో ఉన్న గొప్ప బౌద్ధ స్తూపం. బహుశా సుమారు క్రీ.పూ. 200లో దీన్ని స్థాపించారు. క్రీ.శ. 2వ–3వ శతాబ్దాలలో చెక్కిన సున్నపురాతి వేదికలతో దీన్ని మళ్లీ కట్టారు. 1796 నుంచి కట్టడ సామగ్రి కోసం దీన్ని తవ్వేశారు. ఇప్పుడు ఇది ప్రధానంగా చెల్లాచెదురైన దాని శిల్పాల ద్వారానే తెలుస్తుంది.

1858 albumen photograph of an Amaravati drum slab showing a carved stupa with nagas worshipping at its gateway (Elliot no. 116).
1858 albumen photograph of an Amaravati drum slab showing a carved stupa with nagas worshipping at its gateway (Elliot no. 116). · Linnaeus Tripe (University of Edinburgh) (opens in a new tab) · CC BY 3.0 (opens in a new tab)

అమరావతిలోని మహాచైత్యం (“గొప్ప చైత్యం”) కృష్ణా నది దక్షిణ ఒడ్డున, విజయవాడ (బెజవాడ)కు సుమారు ఇరవై మైళ్లు ఎగువన ఉంది. దక్షిణ భారతదేశంలోని అతి పెద్ద, అత్యంత ఎక్కువ శిల్పాలున్న బౌద్ధ కట్టడాలలో ఇది ఒకటి. ఈ రోజు దానిలో దాదాపు ఏదీ నిలిచి లేదు. 1796 నుంచి ఇటుకలు, రాళ్ల కోసం దాన్ని తవ్వేశారు. మిగిలిన భాగాలను 19వ శతాబ్దంలో తవ్వి తీసి మద్రాసు, కలకత్తా, లండన్ మ్యూజియంలకు పంచేశారు. ఈ కట్టడం ప్రధానంగా ఆ శిల్పాల ద్వారా, 1816–17 నాటి కాలిన్ మెకంజీ (Colin Mackenzie) చిత్రాల ద్వారా, 1881–82లో జేమ్స్ బర్జెస్ (James Burgess) చేసిన సర్వే ద్వారా తెలుస్తుంది.123

పదాలు

స్తూపం అంటే బుద్ధుడి లేదా గౌరవనీయుడైన ఒక గురువు అవశేషాలపై కట్టిన, లోపల నిండుగా ఉండే గుమ్మటం ఆకారపు దిబ్బ.45 అమరావతి శాసనాలు దీన్ని మహాచేతియ అని పిలుస్తాయి. సంస్కృతంలో అది మహాచైత్య, అంటే “గొప్ప చైత్యం”.45 చైత్యం అనే మాటకు మొదట చితి దిబ్బ అని అర్థమని, తర్వాత ఏ పవిత్ర కట్టడానికైనా వాడారని బర్జెస్ వివరిస్తారు.45 స్తూపం అనే మాటను ఎక్కువగా పైకప్పు లేని పెద్ద చైత్యాలకు వాడారని ఆయన వివరిస్తారు.45

గుమ్మటం చుట్టూ రాళ్లు పరిచిన ప్రదక్షిణ దారి (ప్రదక్షిణ) ఉండేది.67 నిలువు స్తంభాలు, అడ్డ పట్టీలు, పైవరుస రాయి (coping)తో కూడిన రాతి వేదిక (కంచె) దాన్ని చుట్టి ఉండేది.67 ద్వారాలకు ఎదురుగా ఉన్న నాలుగు వైపులా ఒక్కో అరుగుపై ఐదు ఎత్తైన ఆయక స్తంభాలు (ఆయక-ఖంభ) ఉండేవి.67

కట్టడం

1797లో మెకంజీ ఈ ప్రదేశాన్ని మొదటిసారి చూసినప్పుడు, ఆ దిబ్బకు స్థానిక పేరు దీపాలదిన్నె, అంటే “దీపాల కొండ”.8 అది పెద్దగా, తక్కువ ఎత్తుగా ఉన్న దిబ్బ. దాని పైన సుమారు ముప్పై గజాల వెడల్పు, ఇరవై అడుగుల ఎత్తు ఉన్న, ఇటుకలతో కప్పిన ఒక చిన్న దిబ్బ ఉండేది.8

1880 నాటికి మధ్యలోని కట్టడాన్ని పూర్తిగా తొలగించారు.4 అందువల్ల బర్జెస్ మెకంజీ నోట్సు నుంచి, మిగిలిన పునాదుల నుంచి దాని పరిమాణాన్ని లెక్కించారు.4 ఆయన అంచనాలో ఇటుకల డ్రమ్ లేదా అడుగుభాగం సుమారు 138 అడుగుల వెడల్పు, గుమ్మటం దాదాపు 100 అడుగులు.4 మొత్తం ఎత్తు బహుశా 80 నుంచి 100 అడుగులు.4 లోపలి వేదిక లోపలి వైపు 162 అడుగుల 7 అంగుళాల వెడల్పు ఉన్న ఇటుకల వృత్తంపై నిలిచి ఉండేది.4 ఫెర్గూసన్ మళ్లీ ప్రచురించిన మెకంజీ నమూనా ప్రకారం బయటి వృత్తం లోపలి వ్యాసం 195 అడుగులు.9

వేదికలు

బయటి వేదికే ఈ కట్టడంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన భాగం.5 దాని నిలువు పలకలు లోపల ఉన్న రాతి దారి నుంచి సుమారు పది అడుగుల ఎత్తున ఉండేవి.5 ప్రతి జత నిలువు స్తంభాలను మూడు కటకం ఆకారపు అడ్డ పట్టీలు కలిపేవి. వాటిని గాడులలో (సాకెట్లలో) అమర్చారు.5 పైభాగంలో సుమారు 2 అడుగుల 9 అంగుళాల ఎత్తు ఉన్న చెక్కిన పైవరుస రాయి ఉండేది.5

పైపూత బూడిద-తెలుపు రంగు సున్నపురాయి. 19వ శతాబ్దపు రచయితలు దాన్ని సాధారణంగా “పాలరాయి” అని పిలిచారు.61011 జగ్గయ్యపేట స్తూపానికి రాయి సరఫరా చేసిన, జగ్గయ్యపేటకు దక్షిణాన కృష్ణా ఒడ్డున ఉన్న అవే గనుల నుంచి ఇది వచ్చిందని బర్జెస్ నమ్మారు.610 1883 నాటి జిల్లా మాన్యువల్ పశ్చిమాన ఉన్న కొండల మీగడ రంగు సున్నపురాయిని పేర్కొంటుంది.11 చెక్కడాలకు మొదట ఎరుపు రంగు వేసి ఉండేదని మెకంజీ చిత్రకారులు నమోదు చేశారు.12

లోపలి వేదికలోని చాలా పలకలపై ఒక స్తూపం బొమ్మ చెక్కి ఉంది.6 ఈ “చైత్య పలకలు” ఒక గుమ్మటాన్ని, దాని ప్రతి వైపునా ఐదు స్తంభాల సమూహాన్ని చూపిస్తాయి.6 పూర్తయిన రూపంలో మహాచైత్యం ఎలా ఉండేదో ఇవి సరిగ్గా చూపిస్తాయని బర్జెస్ భావించారు.6 శిల్పాలు బుద్ధుడి జీవితంలోని దృశ్యాలను, బౌద్ధ చిహ్నాలను చూపిస్తాయి.13 బర్జెస్ అత్యంత పురాతనమైనవిగా భావించిన పలకలపై బుద్ధుడి రూపం కనిపించదు.14 దానికి బదులు భక్తులు ఒక ఖాళీ ఆసనానికి, ఒక జత పాదముద్రలకు నమస్కరిస్తారు.14

కట్టడపు దశలు, కాలాలు

ఈ కట్టడాన్ని చాలా శతాబ్దాలలో కట్టి, మళ్లీ మళ్లీ కట్టారు. కాబట్టి దానికి ఒకే కాలం ఇవ్వలేం. దీనికి బర్జెస్ చాలా రకాల ఆధారాలు కనుగొన్నారు:

  • మౌర్య తరహా అక్షరాలలో ఉన్న ఒక శాసనం ముక్కలు “సేనాని ముదకుటల స్తంభం” అని నమోదు చేస్తాయి. మొదటి మహాచైత్యం బహుశా సుమారు క్రీ.పూ. 200 నాటిదని బర్జెస్ నిర్ణయించారు.15
  • పశ్చిమ ద్వారానికి దక్షిణాన మెరుగుపెట్టిన గ్రానైట్ వేదిక స్తంభాలు, పురాతన పలకలు జగ్గయ్యపేటలోని తొలి చెక్కడాలను పోలి ఉన్నాయి. ఇవి తర్వాత సున్నపురాయితో మార్చిన ఒక తొలి వేదిక అవశేషాలు కావచ్చని బర్జెస్ భావించారు.16
  • శాతవాహన రాజు వాసిష్ఠీపుత్ర శ్రీ పులుమావి పాలనా కాలపు తేదీ ఉన్న ఒక శాసనం, పశ్చిమ ద్వారం దగ్గర ఒక ధర్మచక్రాన్ని (ధర్మ చక్రం) నిలబెట్టారని నమోదు చేస్తుంది. బర్జెస్ పులుమావిని సుమారు క్రీ.శ. 135–163 నాటివాడిగా నిర్ణయించారు. బయటి వేదికను 2వ శతాబ్దంలో మొదలుపెట్టారని తేల్చారు. లోపలి వేదిక కొంచెం తర్వాతిదని, బహుశా 3వ శతాబ్దం చివరికి కొద్దిగా ముందు దాకా అది పూర్తి కాలేదని ఆయన అన్నారు.1718
  • రాతి దారిలో ఒక భాగం విరిగిన శిల్ప పలకల పైన పరిచి ఉండటం బర్జెస్ చూశారు. చాలా తర్వాతి కాలంలో ఈ ప్రదేశాన్ని పాక్షికంగా బాగుచేశారని ఇది చూపించింది.16
  • తొలి తెలుగు అక్షరాలలో ఉన్న ఒక తర్వాతి సంస్కృత స్తంభ శాసనం పల్లవ రాజుల పేర్లు చెబుతుంది. రెండవ సింహవర్మ “ధాన్యఘట”లోని బుద్ధుడి క్షేత్రాన్ని గౌరవించాడని అది నమోదు చేస్తుంది. బర్జెస్ దాన్ని ధాన్యకటకం యొక్క మరో రాతరూపంగా చదివారు.19

ఈ తేదీలు శాతవాహనుల కాలక్రమంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. అది అప్పట్లో కూడా స్థిరపడలేదు.20 అదే రాజులకు బూలర్ సుమారు 130 సంవత్సరాలు ముందు తేదీలను ఇష్టపడ్డారని బర్జెస్ గుర్తించారు.20 కాబట్టి కచ్చితమైన తేదీలను సుమారుగా మాత్రమే తీసుకోవాలి (శాతవాహనులు చూడండి).20

శాసనాలు, చైతిక శాఖ

యాభైకి పైగా చిన్న దాన (కానుక) శాసనాలు దొరికాయి.17211913 వాటిలో చాలావరకు ప్రాకృతంలో, బ్రాహ్మీ లిపిలో ఉన్నాయి. ప్రాకృతం సంస్కృతానికి సంబంధించిన ఒక వాడుక భాష.17211913 వేదిక పట్టీ, స్తంభం లేదా పలక దానం చేసిన గృహస్థుల, వ్యాపారుల, భిక్షువుల, భిక్షుణుల పేర్లు అవి చెబుతాయి. తరచుగా వారు తమ కుటుంబం మొత్తం “తో కలిసి” దానం చేశారు.17211913

కొన్ని శాసనాలు ఈ కట్టడం చైతిక శాఖకు చెందినదని చెబుతాయి. అది మహాసాంఘిక బౌద్ధుల ఒక శాఖ.155 దీని ఆధారంగా బర్జెస్ అమరావతిని చైనా యాత్రికుడు షువాన్‌జాంగ్ (హ్యూయెన్ త్సాంగ్) వర్ణించిన పూర్వశైల విహారంగా గుర్తించారు.155 షువాన్‌జాంగ్ సుమారు 636లో తాను తో-న-కీ-త్సే-కియా (ధనకటకం) అని పిలిచిన రాజ్యానికి వచ్చారు.22 నగరానికి తూర్పు, పడమరలలోని కొండలపై పూర్వశిల, అవరశిల అనే విహారాలు ఉన్నాయని, వాటిలో చాలావరకు నిర్మానుష్యంగా ఉన్నాయని ఆయన రాశారు.22

తత్వవేత్త నాగార్జునుడి టిబెట్ జీవిత చరిత్ర ఒకటి, ఆయన “ధాన్యకటకంలోని గొప్ప క్షేత్రం చుట్టూ ఒక వేదిక కట్టించాడు” అని చెబుతుంది.23 బర్జెస్ ఈ సంప్రదాయానికి కొంత విలువ ఇచ్చారు. కానీ నాగార్జునుడి కాలం గురించిన కథనాలు ఒకదానికొకటి విరుద్ధంగా ఉన్నాయని గుర్తించారు.23

ధ్వంసం, తవ్వకం

1796–97లో చింతపల్లి జమీందారు (భూస్వామి) రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు తన రాజధానిని అమరావతికి మార్చారు. ఇటుకల కోసం అక్కడి దిబ్బలను తవ్వించారు.242526 ఆయన పనివాళ్లు దీపాలదిన్నెను తెరిచి, నిధి కోసం దాని మధ్యలో ఒక గుంత తవ్వారు.242526 వాళ్లు పలకలను పగలగొట్టారు.242526 కొన్ని ఒక చెరువు మెట్లలోకి, అమరేశ్వర ఆలయంలోకి వెళ్లాయి.242526 మరికొన్నింటిని సున్నం కోసం కాల్చారు. మసీదులలో వాడిన పలకలను మొదట అరగదీసి నునుపు చేశారు.242526

మధ్యలో పనివాళ్లకు ఒక రాతి పెట్టె దొరికింది. అందులో ఒక స్ఫటిక పెట్టె, దానిలో ఒక చిన్న ముత్యం, బంగారు రేకు ఉన్నాయి.169 తర్వాత వాల్టర్ ఎలియట్ (Walter Elliot) వీటిని మద్రాసు మ్యూజియం కోసం సంపాదించారు.169 1816 మార్చిలో పిండారీల దాడి, అదే ఆగస్టులో రాజా మరణం తర్వాత తవ్వకం ఆగిపోయింది.25

మెకంజీ, పలకలు

కాలిన్ మెకంజీ మొదటిసారి 1797లో వచ్చారు.824 1816 మార్చిలో చిత్రకారుల బృందంతో ఆయన తిరిగి వచ్చారు. వాళ్లు బయటపడిన శిల్పాల బొమ్మలు గీశారు, ఆ ప్రదేశాన్ని సర్వే చేశారు.824 కొన్ని పలకలు మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం)కు వెళ్లాయి. అక్కడి నుంచి ఏడింటిని కలకత్తాకు పంపారు.26 1830లో కలెక్టర్ రాబర్ట్‌సన్ అక్కడ ఒక కొత్త సంత కూడలిలో ముప్పై మూడు పలకలను నిలబెట్టారు.26 తర్వాత సూయెల్ వీటిలో ఏడు మాత్రమే తిరిగి దొరికాయని లెక్కించారు.27

ఎలియట్ పలకలు

వాల్టర్ ఎలియట్ పశ్చిమ ద్వారం దగ్గర తవ్వి, పలకలను మద్రాసుకు పంపారు.2829 బర్జెస్ ఇది 1845లో జరిగిందని చెబుతారు.28 జిల్లా మాన్యువల్, Imperial Gazetteer (ఇంపీరియల్ గెజిటీర్) ఇది 1840లో జరిగిందని చెబుతాయి.29

ఈ పలకలలో చాలావరకు తర్వాత ఓడలో లండన్‌కు పంపారు.3028 మాన్యువల్ ప్రకారం, 1867లో జేమ్స్ ఫెర్గూసన్ (James Fergusson) కనుగొనే వరకు అవి అక్కడ ఫైఫ్ హౌస్ బండ్ల కొట్టంలో పడి ఉన్నాయి.3028 ఫెర్గూసన్ వాటిని Tree and Serpent Worship (వృక్ష, సర్ప పూజ) (1868)లో ప్రచురించారు.3028 తర్వాత వాటిని బ్రిటిష్ మ్యూజియం పెద్ద మెట్ల వెంట నిలబెట్టారు.3028

1880 నాటి శుభ్రపరచడం

రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) 1877లో తవ్వకం జరిపారు.2 1880 ఫిబ్రవరిలో గవర్నర్ డ్యూక్ ఆఫ్ బకింగ్‌హామ్ మొత్తం ప్రదేశాన్ని శుభ్రం చేయమని ఆజ్ఞాపించారు.2 నిపుణుల పర్యవేక్షణ లేకుండా ఈ పని చేశారని బర్జెస్ ఫిర్యాదు చేశారు.2 ఆయన దృష్టిలో అది మధ్య కట్టడానికి మిగిలి ఉన్న ఏ ఆనవాలునైనా నాశనం చేసింది.2

బర్జెస్ 1881 డిసెంబర్, 1882 జనవరిలో శుభ్రం చేసిన ప్రదేశాన్ని సర్వే చేశారు.312 ఆయన 329 పలకలు, ముక్కలు లెక్కించారు. వాటికి మరో సుమారు తొంభై జోడించారు.312 వాటిలో 170కి పైగా మద్రాసు మ్యూజియం కోసం ప్యాక్ చేశారు. కానీ వాటిని తరలించడం దాదాపు రెండు సంవత్సరాలు ఆలస్యమైంది.312 ఈ పాలరాళ్లు ఆ మ్యూజియంలోని ముఖ్య ప్రదర్శనలలో ఒకటయ్యాయి.332

పాత వివరణలు

చాలా శాసనాలను చదవకముందే ఫెర్గూసన్ తన కథనం రాశారు.33 ఆయన గొప్ప వేదికను క్రీ.శ. 4వ శతాబ్దం నాటిదిగా నిర్ణయించారు.33 సింహళ చరిత్ర గ్రంథాలలో 322లో మొదలుపెట్టినట్లు చెప్పిన “వజ్రాల ఇసుక దగ్గర” ఉన్న ఒక ఆలయంతో దాన్ని ముడిపెట్టారు.33 దాని శిల్పాలలో సర్ప (నాగ) పూజ దాదాపు బౌద్ధమతం స్థానాన్ని ఆక్రమించిందని కూడా ఆయన వాదించారు.33

బర్జెస్ పులుమావి శాసనాన్ని, పశ్చిమ భారత గుహ శాసనాలకు సవరించిన తేదీలను వాడారు.3431 వీటితో ఆయన వేదికను 2వ శతాబ్దానికి వెనక్కి జరిపారు.3431 గుమ్మటం 30 అడుగులకు మించదన్న ఫెర్గూసన్ అంకె కంటే ఆయన చాలా పెద్ద అంచనా ఇచ్చారు.49

ధాన్యకటకం అమరావతి పక్కనే ఉన్న ధరణికోట అన్న గుర్తింపు కూడా స్థిరపడలేదు.35 ఆ ప్రాచీన రాజధాని బదులుగా నాగార్జునకొండ కావచ్చేమో అని 1933లో జె. ఫిలిప్ వోగెల్ (J. Ph. Vogel) ప్రశ్నించారు.35

Footnotes

  1. James Burgess, The Buddhist Stupas of Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  2. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  3. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 508 (archive.org (opens in a new tab)); see also p. 303 on pieces in Calcutta (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  5. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  6. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  7. J. Ph. Vogel, “Prakrit Inscriptions from a Buddhist Site at Nagarjunikonda”, Epigraphia Indica XX (1933), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 13 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  9. James Fergusson, Tree and Serpent Worship (1868), p. 164 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 107 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. Mackenzie, Kistna District Manual (1883), p. 168 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  12. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 16, quoting Mackenzie (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 333 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  14. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 53 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  15. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  16. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  17. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 100 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  18. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 112 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  19. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 106 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  20. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 11, n. 6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  21. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), pp. 102–103 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  22. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 9 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  23. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  24. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  25. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  26. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 17 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  27. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (1882), p. 53 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  28. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 18 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  29. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 165 (archive.org (opens in a new tab)); Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 332 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  30. Mackenzie, Kistna District Manual (1883), p. 166 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  31. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), Preface, p. v (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  32. Alexander Rea, South Indian Buddhist Antiquities (1894), p. 47 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  33. Fergusson, Tree and Serpent Worship (1868), p. 162 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  34. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), pp. 11–12 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  35. Vogel, Epigraphia Indica XX (1933), p. 9 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

అన్నీ చూపించు (139)

శాసనాలు

అమరావతి పులుమావి శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 130

అమరావతి స్తూపం నుండి వచ్చిన విరిగిన ఒక పైకప్పు రాయి (కోపింగ్) పై రెండు పంక్తుల ప్రాకృత శాసనం. శాతవాహన రాజు వాసిష్ఠీపుత్ర శ్రీ పులుమావి పాలనలో ఒక సంవత్సరంలో మహాచైత్యం పశ్చిమ ద్వారం వద్ద నిలిపిన ధర్మచక్రాన్ని (ధర్మ చక్రాన్ని) అది నమోదు చేస్తుంది. సంవత్సరం సంఖ్య పోయింది.

అమరావతి శాసనం (శివమక సద)

సుమారు క్రీ.శ. 150

అమరావతి స్తూపపు చెక్కిన పైకప్పు రాయి (కోపింగ్) పై ఒక పంక్తి ప్రాకృత శాసనపు శకలం. శ్రీ శివమక సద అనే రాజు 'నీటి వ్యవస్థ పర్యవేక్షకుడు' చేసిన దానాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది. ఆ రాజును స్థాపకుడు సిముకునిగా, శివశ్రీ శాతకర్ణిగా, లేదా పూర్తిగా వేరే కుటుంబపు పాలకునిగా భావించారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. James Burgess, The Buddhist Stupas of Amaravati and Jaggayyapeta in the Krishna District, Madras Presidency, Surveyed in 1882 (opens in a new tab), Trübner & Co. for the Archaeological Survey of Southern India, 1887, v, 2–24, 53, 100–101, 106, 112. [Public domain]
  2. James Fergusson, Tree and Serpent Worship: Illustrations of Mythology and Art in India from the Sculptures of the Buddhist Topes at Sanchi and Amravati (opens in a new tab), India Museum / W. H. Allen & Co., London, 1868, pp. 162, 164. [Public domain]
  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 164–168. [Public domain]
  4. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1882, pp. 53, 64. [Public domain]
  5. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 303, 332–333, 508. [Public domain]
  6. Alexander Rea, South Indian Buddhist Antiquities, including the Stupas of Bhattiprolu, Gudivada and Ghantasala and other Ancient Sites in the Krishna District (opens in a new tab), Government Press, Madras (Archaeological Survey of India), 1894, pp. 47. [Public domain]
  7. Hirananda Sastri (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XX (1929–30) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1933, pp. 2, 9. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: