ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మొదటి గొంకరాజు (వెలనాడు)

వెలనాటి చోడులలో మొదటి ప్రముఖ నాయకుడు. ఆయన చోళ–చాళుక్య చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుని అధికారిగా ఆంధ్ర దేశాన్ని, లేదా దానిలో ఒక భాగాన్ని పాలించాడు. చేబ్రోలులోని ఆయన శాసనం ఒకటి తేదీ 1076. ఎం. రామారావు ఆయన పాలనను 1076 నుంచి 1117 వరకుగా చెప్పారు. ఆయన కొడుకు చోడుడు (మొదటి రాజేంద్ర చోడుడు)ను కులోత్తుంగుడు దత్తత తీసుకుని వేంగి పాలకుడిగా చేశాడు.

చోళ–చాళుక్య చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుని కింద ఉన్నత పదవి పొందిన మొదటి వెలనాటి చోడ నాయకుడు మొదటి గొంకరాజు. 1186 నాటి పిఠాపురం స్తంభ శాసనం నుంచి ఇ. హుల్ట్‌ష్ (E. Hultzsch) ఆ కుటుంబ వంశవృక్షాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు.1 అందులో ఆయన గొంకను జాబితాలో పదవ పేరుగా, నన్నిరాజు కొడుకుగా, మొదటి కులోత్తుంగుని సామంతుడిగా ఉంచారు.1 కులోత్తుంగుని ఆదేశాల మేరకు గొంక ఆంధ్ర దేశాన్ని పాలించాడని ఆ శాసనం చెబుతుంది.12 దీనికి తెలుగు దేశం “లేదా బహుశా దానిలో ఒక భాగం” అని హుల్ట్‌ష్ అర్థం చేసుకున్నారు.12

తేదీ ఉన్న ఆయన తొలి శాసనం చేబ్రోలులోని శక 998 (1076; శక అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి) నాటి శాసనం.3 మూలస్థాన-మహాదేవ, కుమారస్వామి దేవాలయాలకు మూడు దీపాల దానాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది.3 Godavari District Gazetteer (గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్) (1907) కూడా 1076 నాటి ఈ శాసనాన్ని ఉదహరించింది.4

గోర్డన్ మెకంజీ (Gordon Mackenzie) రాసిన Kistna District Manual (కృష్ణా జిల్లా మాన్యువల్) (1883) గొంక కుటుంబపు శాసనాలలో 1109 నాటి “గొంక చోళ” దానశాసనాన్ని జాబితా చేసింది.5 ఆ కుటుంబాన్ని ఆయన “చోళ రాజులకు వంశపారంపర్య ప్రతినిధి పాలకులుగా కనిపించే” ప్రజలుగా వర్ణించారు.5

1917లో ప్రభుత్వ శాసన పరిశోధకుడు చదివినట్లు, వెలనాటి నాయకుడు రెండవ రాజేంద్ర చోడుని రాగి ఫలకాలు గొంకను కుటుంబ సంపదకు స్థాపకుడు అంటాయి.6 యుద్ధభూమిలో మొదటి కులోత్తుంగునికి సాయం చేసి ఆయన నుంచి ఆరు వేల దేశపు నాయకత్వం పొందాడని, సబ్బాంబికను పెళ్లి చేసుకున్నాడని అవి చెబుతాయి.6

రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) పట్టిక (1932) ఆయన తేదీలను 1077 నుంచి బహుశా 1108 వరకుగా ఇస్తుంది.7 ఎం. రామారావు (M. Rama Rao) ఆయన పాలనను 1076 నుంచి 1117 వరకుగా చెప్పారు.8 తెలుగు కావ్యం కేయూరబాహుచరిత్రము ఆయన పరాక్రమాన్ని, ఆయన మంత్రి నందూరి గోవిందామాత్యుని నైపుణ్యాన్ని ప్రశంసిస్తుందని ఆయన గుర్తించారు.8

ఆయన సోదరుని కొడుకు (nephew) రెండవ వేదుర ప్రతినిధి పాలకుడు వీర చోడుని దగ్గర సేవ చేసి, ఒక పాండ్య రాజుపై విజయానికి బహుమతి పొందాడు.2 ఆయన కొడుకు మొదటి రాజేంద్ర చోడుడిని మొదటి కులోత్తుంగుడు దత్తత తీసుకుని, వేంగి దేశాన్ని ఇచ్చాడు.2

Footnotes

  1. E. Hultzsch, “Pithapuram Pillar Inscription of Prithvisvara; Saka-Samvat 1108”, Epigraphia Indica IV (1897), p. 35 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. Hultzsch, “Pithapuram Inscription of Prithvisvara” (1897), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. E. Hultzsch, “Chebrolu Inscription of Jaya”, Epigraphia Indica V (1899), p. 143, note 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 7 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1916–17 (G.O. No. 1035, Home (Education), 10 August 1917), Part II, para. 27, p. 119 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 399 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  8. M. Rama Rao, “History of the Velnadu Chiefs”, Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 2 (October 1930), p. 68 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

రాజవంశాలు

వెలనాటి చోడులు

సుమారు క్రీ.శ. 1076–1209

పశ్చిమ కృష్ణా డెల్టాలోని చందవోలు (Tsandavolu) దేశమైన వెలనాడు నాయకుల కుటుంబం. వారు తూర్పు చాళుక్య, చోళ రాజుల అధికారులుగా ఎదిగి, మొదటి కులోత్తుంగుని పాలన నుండి చోళ చక్రవర్తుల తరఫున వేంగి దేశాన్ని పాలించారు. వారి రికార్డులు చేబ్రోలులో 1076 నుండి 1206 వరకు ఉన్నాయి. రెండవ గొంకరాజు కాళహస్తి నుండి మహేంద్ర పర్వతం వరకు పాలన చెప్పుకున్నాడు. 1170లలో రెండవ రాజేంద్ర చోడుడు తీరంలో ప్రధాన శక్తి. కాకతీయ గణపతిదేవుడు వారిలో చివరివాడైన పృథ్వీశ్వరుని ఓడించి, 1209 నాటికి వెలనాడును కలుపుకున్నాడు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. F. Kielhorn (articles); E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. IV (1896–97) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1897, pp. 35–36. E. Hultzsch, Pithapuram inscription of Prithvisvara. [Public domain]
  2. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. V (1898–99) (opens in a new tab), Office of the Superintendent of Government Printing, Calcutta (scan of the 1959 Government of India Press facsimile reprint), 1899, pp. 143. [Public domain]
  3. Madras Government (Assistant Archaeological Superintendent for Epigraphy), Annual Reports on Epigraphy, Southern Circle, for 1915-16 to 1919-20 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1920, pp. 119 (report for 1916–17). [Public domain]
  4. M. Rama Rao, History of the Velnadu Chiefs, Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. V, pt. 2 (October 1930) (opens in a new tab), Andhra Historical Research Society, 1930, pp. 68. [Public domain]
  5. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 23. [Public domain]
  6. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 7. [Public domain]
  7. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 399. Paraphrased. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: