మానవల్లి రామకృష్ణకవి

మానవల్లి రామకృష్ణకవి పోయిన తెలుగు గ్రంథాల కోసం ఏళ్ల తరబడి వెతికిన తెలుగు పండితుడు.¹ దాదాపు మరుగున పడిన ఎన్నో పాత రచనలను కనుగొని అచ్చువేశారు.¹² వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది నన్నెచోడుని కుమారసంభవము.¹² ఆయన పీఠికలు, కవుల కాలం గురించి ఆయన అభిప్రాయాలు దశాబ్దాల పాటు సాగిన చర్చలకు దారితీశాయి.²³

పాత తెలుగు కోసం అన్వేషణ

1928లో చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆయన కృషిని వర్ణించారు. నన్నయ కంటే ముందు తెలుగు సాహిత్యం ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి ఆయన దేశమంతా గాలించారు.¹ అప్పటివరకు అచ్చుకాని ఎన్నో రాతప్రతులను సేకరించారు.¹ నన్నయకు ముందు కాలం గురించి అవి ఏం రుజువు చేసినా, తెలుగు గ్రంథ సంపదను అవి ఎంతో పెంచాయని వారు రాశారు.¹

ఆయన కనుగొన్నవాటిలో గొప్పది నన్నెచోడుని కుమారసంభవము. దానిని కనుగొని ప్రచురించడం “అత్యంత ముఖ్యమైన సాహిత్య సంఘటన” అని చెంచయ్య, భుజంగరావు అన్నారు.¹ ఆయన దానిని 1909లో, 1914లో రెండు భాగాలుగా అచ్చువేశారని ఆంధ్ర చారిత్రక పరిశోధక సంఘం పత్రికలో (1937–38) వచ్చిన ఒక సమీక్ష పేర్కొంది.²

పాత గ్రంథాల సంపాదకుడు

మరికొన్ని పాత గ్రంథాలను కూడా మొదటిసారి ఆయనే ప్రచురించారు. ఆరుద్ర తన తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో వాటిలో కొన్నింటిని పేర్కొన్నారు:⁴³⁵

• బద్దెన రాసిన నీతి గ్రంథం నీతిశాస్త్ర ముక్తావళి
• మడికి సింగన కూర్చిన నీతి పద్యాల సంకలనం సకలనీతి సమ్మతము
• ముద్రామాత్యము, నీతిభూషణము వంటి పాత గ్రంథాల నుంచి ఆ సంకలనం ఉదహరించిన పద్యాలు³⁵

తాను కనుగొన్నవాటిని ఆయన ఇతరులతో పంచుకున్నారు. ఛందస్సుపై ఒక పాత గ్రంథాన్ని తన దృష్టికి మొదట తెచ్చింది “మానవల్లి రామకృష్ణకవి, ఎం.ఎ.” అని భావరాజు వెంకట కృష్ణారావు చెప్పారు.⁶ బహురూపం అనే నృత్య రూపానికి రామకృష్ణకవి తన భరతకోశంలో ఇచ్చిన నిర్వచనాన్ని మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి ఉదహరించారు.⁷

తన కాలపు పండితుడు

విస్తారమైన పరిశోధనా రచనలు అందించిన పెద్ద పండితులలో ఆయన ఒకరని 1943లో కె. సీతారామయ్య పేర్కొన్నారు.⁸ కె. వి. లక్ష్మణరావు ప్రారంభించిన సాహిత్య పరిశోధనను కొనసాగించినవారిలో వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రితో పాటు ఆయనను కూడా లెక్కించారు.⁹ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి పేజీ కూడా చూడండి.

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

నన్నెచోడుని కాలం. కుమారసంభవము నన్నయ మహాభారతం కంటే వంద ఏళ్లు పాతదని రామకృష్ణకవి వాదించారు. కవిని పదవ శతాబ్దం మొదటి సగంలో ఉంచి, ఆయన 940లో పశ్చిమ చాళుక్యులతో యుద్ధంలో చనిపోయాడని అన్నారు.² తర్వాత చాలామంది పండితులు ఈ వాదాన్ని తిరస్కరించారని 1937–38 నాటి సమీక్ష చెబుతుంది. ఎక్కువమంది నన్నెచోడుని పన్నెండవ శతాబ్దంలో, నన్నయ తిక్కనల మధ్య ఉంచారు. కొందరు తిక్కన తర్వాత కూడా ఉంచారు.² తెలుగు సాహిత్యం పేజీ కూడా చూడండి.

సుమతీ శతకం కర్త ఎవరు. నీతిశాస్త్ర ముక్తావళి రాసిన బద్దెనే ప్రసిద్ధ సుమతీ శతకం కర్త అని రామకృష్ణకవి భావించారని ఆరుద్ర చెబుతారు.⁴ కానీ సుమతీ శతకం పేరు చెప్పే పద్యం తనకు దొరికిన ప్రతులలో ఒక్కదానిలో మాత్రమే ఉందని, రెండు గ్రంథాల శైలిలో తేడా ఉందని రామకృష్ణకవి స్వయంగా గుర్తించారు.⁴

ముద్రామాత్యము కర్త. ముద్రామాత్యమును క్షేమేంద్రుడనే బిరుదున్న లక్కాభట్టు రాసి ఉండవచ్చని రామకృష్ణకవి సూచించారు. దీనికి ఆయన ఏ ఆధారమూ ఇవ్వలేదని ఆరుద్ర ఎత్తిచూపారు.³

Footnotes

1. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 110 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

2. Review of Sreepada Lakshmipathi Sastri, A Critique on Nanne Choda Deva’s Kumarasambhavam (1937), Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. XI (1937–38), p. 216 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

3. Arudra, Samagra Andhra Sahityam, p. 287 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Arudra, Samagra Andhra Sahityam, p. 220 (in Telugu) (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³

5. Arudra, Samagra Andhra Sahityam, p. 349 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²

6. Bhavaraju Venkata Krishna Rao, A History of the Early Dynasties of Andhradesa (1942), p. 544, note 2 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

7. Mikkilineni Radhakrishna Murthy, Teluguvari Janapada Kalarupalu (Hyderabad: Telugu University, 1992), p. 105 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

8. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 99 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

9. Sitaramaiya, Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 105 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩