వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి

వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి ఇరవయ్యవ శతాబ్దం తొలినాళ్ల తెలుగు కవి, విమర్శకుడు, పరిశోధకుడు. తిరుపతి వేంకట కవులలోని వేంకట కవి శిష్యుడు. మద్రాసు ప్రభుత్వ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయంలో పనిచేశారు. పాత చాటుపద్యాలను సేకరించారు, శ్రీనాథునిపై రాశారు. తిరుపతి దేవస్థానం కోసం అన్నమాచార్య చరిత్ర వంటి పాత గ్రంథాలను పరిష్కరించారు.

ఒక్క చూపులో

తిరుపతి వేంకట కవులలోని వేంకట కవి శిష్యులలో 'గొప్ప కవి, పరిశోధకుడు' వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిని కె. సీతారామయ్య పేర్కొన్నారు.⁵

ఆయన మద్రాసు ప్రభుత్వ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయంలో పనిచేశారు. పాత గ్రంథాలను చదవడంలో ఇతర పండితులకు సహాయం చేశారు.⁶

1928 నాటికి ఆయన చాటుపద్యాల సంపుటిని ప్రచురించారు. పిల్లల ఆటపాటల సంకలనాన్ని అచ్చుకు సిద్ధం చేశారు.¹

తిరుపతి దేవస్థానం ప్రాచ్య గ్రంథమాల కోసం ఆయన *అన్నమాచార్య చరిత్రము*ను పరిష్కరించారు. అది 1949లో అచ్చయింది.⁴

వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి పాత తెలుగు రచనలను వెతకడం, చదవడం, పరిష్కరించడంలోనే జీవితం గడిపిన తెలుగు కవి, పండితుడు.¹² 1920ల నుంచి 1940ల వరకు రాసిన రచయితలు ఆయనను తమ కాలపు ముఖ్య విమర్శకులలో, పరిశోధకులలో ఒకరిగా చెప్పారు.³² చాటుపద్యాలు, పిల్లల పాటల నుంచి అన్నమాచార్యుల జీవిత చరిత్ర వరకు ఆయన పని విస్తరించింది.¹⁴

వేంకట కవి శిష్యుడు

కె. సీతారామయ్య 1943లో రాసిన తెలుగు సాహిత్య హ్యాండ్‌బుక్‌లో తిరుపతి వేంకట కవులు అనే కవి జంట గురించి రాశారు. వేంకట కవి శిష్యులలో “గొప్ప కవి, పరిశోధకుడు వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి”ని ఆయన పేర్కొన్నారు.⁵

పాత తెలుగుపై పరిశోధన

ప్రభాకరశాస్త్రి మద్రాసు ప్రభుత్వ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయంలో పనిచేశారు.⁶ పాత గ్రంథాల కోసం పండితులు ఆయన సహాయం తీసుకునేవారు. ఛందస్సుపై ఒక పాత గ్రంథాన్ని పండిత వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి సహాయంతో చదివానని 1942లో ఆంధ్ర దేశపు తొలి రాజవంశాలపై రాసిన భావరాజు వెంకట కృష్ణారావు చెప్పారు.⁶

తెలుగువారి మౌఖిక సాహిత్యాన్ని కాపాడే ప్రయత్నం గురించి 1928లో చెంచయ్య, భుజంగరావు రాశారు. ప్రభాకరశాస్త్రి అప్పటికే చాటుపద్యాల (ప్రజల నోళ్లలో నిలిచిన విడి పద్యాలు) సంపుటిని ప్రచురించారని పేర్కొన్నారు.¹ పిల్లల ఆటపాటల సంకలనాన్ని కూడా ఆయన అచ్చుకు సిద్ధం చేశారు.¹

విమర్శకుడు, జీవిత చరిత్రకారుడు

వేదం వేంకటరాయశాస్త్రి, కాశీభట్ల సోదరులతో పాటు ఆయనను తమ కాలపు విమర్శకులలో చెంచయ్య, భుజంగరావు లెక్కించారు.³ పాండిత్యం, విమర్శనా శక్తి, కొత్త రచనల పట్ల సానుభూతి వల్ల ఈ విమర్శకులు గౌరవం పొందారని వారు రాశారు.³

1944లో పి. టి. రాజు తన తెలుగు సాహిత్య సమీక్షలో కవుల జీవిత చరిత్రలుగా చెప్పదగిన కొన్ని రచనలలో శ్రీనాథునిపై ప్రభాకరశాస్త్రి చేసిన రచనను పేర్కొన్నారు.⁷ పాత కవుల జీవితాల గురించి నమ్మదగిన వివరాలు దొరకడం చాలా కష్టమని కూడా రాజు అన్నారు.⁷

కె. వి. లక్ష్మణరావు చూపిన పరిశోధనా మార్గాన్ని సాహిత్య రంగంలో ప్రభాకరశాస్త్రి, మానవల్లి రామకృష్ణకవి, వజ్ఝల చి. సి. శాస్త్రి కొనసాగిస్తున్నారని సీతారామయ్య రాశారు.²

అన్నమాచార్య చరిత్ర

ఆయన తిరుపతి దేవస్థానం కోసం కూడా పనిచేశారు. తాళ్లపాక చినతిరువెంగళనాథుడు రాసిన తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల జీవిత చరిత్ర అన్నమాచార్య చరిత్రమును 1949లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు అచ్చువేశాయి.⁴ శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనాలయంలో ఆంధ్ర వాఙ్మయ పరిశోధకుడైన వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి దానిని పరిష్కరించారని ఆ పుస్తకం శీర్షిక పుట చెబుతుంది.⁴

P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 110 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
Sitaramaiya, Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 105 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 112 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³
Tallapaka Chinna Tiruvengalanatha, Annamacharya Charitramu, ed. Veturi Prabhakara Sastri (Sri Venkatesvara Oriental Series No. 17, Tirupati: T. T. Devasthanams, 1949), title page, PDF p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³
K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 70, note 2 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
Bhavaraju Venkata Krishna Rao, A History of the Early Dynasties of Andhradesa, c. 200–625 A.D. (1942), p. 544, note 2 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²
P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 79 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²

వేంకట కవి శిష్యుడు

పాత తెలుగుపై పరిశోధన

విమర్శకుడు, జీవిత చరిత్రకారుడు

అన్నమాచార్య చరిత్ర

Footnotes

ఆధారసూచికలు