పొన్నికంటి తెలగనార్యుడు

16వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి. సంస్కృత పదాలను వదిలి 'అచ్చ తెలుగు'లో రాసిన ఐదు ఆశ్వాసాల యయాతి రాజు కథ యయాతిచరిత్రము రచయిత. ఆయన దానిని గోల్కొండ ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా సేనాపతి అమీన్ ఖాన్‌కు అంకితం ఇచ్చాడు. దాని ప్రారంభం అమీన్ ఖాన్ కుటుంబాన్ని సుల్తాన్ సేవకులుగా ప్రశంసిస్తుంది.

ఒక్క చూపులో

పొన్నికంటి తెలగనార్యుడు గోల్కొండ ఆస్థానానికి చెందిన 16వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి. వీలైనంత తక్కువ సంస్కృత పదాలతో 'అచ్చ తెలుగు'లో రాసిన యయాతిచరిత్రము అనే కావ్యం ఆయన రాశాడు.^1,2,3

చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆ కావ్యాన్ని 1578 నాటిదిగా చెప్పి, దాన్ని గణనీయమైన విలువ గల, బాగా చదవగలిగే పుస్తకం అన్నారు. అచ్చ తెలుగును సామాన్య పాఠకులు అర్థం చేసుకోవడం కష్టమని రాజు గుర్తించారు.^3,4

అంకితం విషయంలో ఆధారాలు ఏకీభవించవు. ఆ కావ్యం ఇబ్రహీం కుతుబ్ షాకే అంకితం ఇవ్వబడిందని చెంచయ్య, భుజంగరావు, సీతారామయ్య, రాజు రాస్తారు. దాని ప్రారంభం గురించిన అయ్యంగార్ సంక్షిప్తం అది ఇబ్రహీం సేనాపతి అమీన్ ఖాన్‌కు అంకితం అని చెబుతుంది.^1,2,4,6

పొన్నికంటి తెలగనార్యుడు గోల్కొండ ఆస్థానానికి చెందిన 16వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి.¹² వీలైనంత తక్కువ సంస్కృత పదాలతో “అచ్చ తెలుగు”లో రాసిన యయాతిచరిత్రము (యయాతి రాజు కథ) అనే కావ్యం ఆయన రాశాడు.³ అది సుల్తాన్ ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా సేనాపతికి అంకితం.² ఆ కాలంలో ముస్లిం ఆస్థానం కోసం రాసిన కొద్ది తెలుగు కావ్యాలలో అది ఒకటి.¹

అచ్చ తెలుగులో కావ్యం

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో ఆ కావ్యాన్ని 1578 నాటిదిగా చెబుతారు.³ వారు దానిని “అచ్చ తెలుగులో ఐదు ఆశ్వాసాల కావ్యం” అని వర్ణిస్తారు.³ వారి అభిప్రాయంలో తెలగనార్యుడు “ఒక కొత్త రంగాన్ని తెరిచే ప్రయత్నం చేశాడు”, “గణనీయమైన విలువ గల, చాలా చదవదగిన పుస్తకం” రచించాడు.³ అదే ప్రయత్నం చేసిన తర్వాతి కవులు అంత విజయవంతం కాలేదని వారు రాశారు.³ అర్థం చేసుకోవడం కష్టమని వారు భావించిన ఆ తర్వాతి రచనలను వారు పెద్దగా ప్రశంసించలేదు.³

అది “ఏ సంస్కృత పదాన్నీ వాడకుండా” రాయబడిందని 1944లో పి. టి. రాజు (P. T. Raju) కూడా గుర్తించారు.⁴ అచ్చ తెలుగును సామాన్య పాఠకులు అర్థం చేసుకోవడం కష్టమని ఆయన జోడించారు.⁴ 1943లో కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya) దానిని అచ్చ తెలుగు రచనలలో లెక్కించారు.⁵⁶ 1852 నాటి తన తెలుగు నిఘంటువులో ఉదహరించిన పుస్తకాలలో చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ (Charles Philip Brown) ఆ కావ్యాన్ని జాబితా చేశారు.⁷

పోషకుడు

ఎస్. కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ (S. Krishnaswami Aiyangar) తన Sources of Vijayanagar History (విజయనగర చరిత్ర ఆధారాలు) (1919)లో ఆ కావ్యపు ప్రారంభాన్ని ముద్రించారు.² ఆయన సంక్షిప్తంలో, అది “ఇభరాం (ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా) సేనాపతి, మహమ్మదీయ నాయకుడు అమీన్ ఖాన్”కు అంకితం.² మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ ఆస్థానాన్ని సందర్శించిన అమీన్ ఖాన్ అన్నను అది ప్రశంసిస్తుంది.² ఆ అన్నకు అరబిక్, పర్షియన్, గుజరాతీ, తెలుగు తెలుసని చెబుతారు.² మరో సోదరుడు ఫజల్ ఖాన్ సుల్తాన్‌కు, విజయనగర రాజు శ్రీరంగరాయలకు మధ్య ఒక ఒప్పందం కుదిర్చాడు.²

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

అంకితం. ఆ కావ్యం ఇబ్రహీంకే అంకితం ఇవ్వబడిందని చెంచయ్య, భుజంగరావు, సీతారామయ్య, రాజు రాస్తారు.¹⁶⁴ అది ఇబ్రహీం సేనాపతి అమీన్ ఖాన్‌కు అంకితం ఇవ్వబడిందని కావ్యపు ప్రారంభంపై కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ సంక్షిప్తం చెబుతుంది.²
కాలం. చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆ కావ్యానికి 1578 అనే తేదీ ఇస్తారు.³ కానీ మరో చోట వారు దాని పోషకుడు ఇబ్రహీంను 1512, 1543 మధ్య ఉంచుతారు.¹

అద్దంకి గంగాధరుడు కూడా చూడండి.

P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 84 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
S. Krishnaswami Aiyangar (ed.), Sources of Vijayanagar History (1919), p. 236, extract 75, the Yayaticharitramu (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷
P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³
K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 58 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 59 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²
Charles Philip Brown, A Dictionary, Telugu and English (1852), p. xiv (archive.org (opens in a new tab)). ↩

అచ్చ తెలుగులో కావ్యం

పోషకుడు

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

Footnotes

ఆధారసూచికలు