ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

రఘునాథరావు (రఘోబా)

రఘోబా అని పిలిచే మరాఠా సేనాపతి, రాజనీతిజ్ఞుడు. ఆయన పేష్వా బాలాజీ బాజీరావు సోదరుడు. 1761 నుంచి తన అన్న కొడుకు మొదటి మాధవరావుకు రాజప్రతినిధి. 1763లో నిజాం అలీ పూనాను దోచుకున్న తర్వాత ఆయన హైదరాబాద్‌పైకి దండెత్తాడు. నగర గోడ ఆయనను బయటే ఆపింది, కానీ ఆయన శివారు ప్రాంతాల నుంచి డబ్బు వసూలు చేశాడు. తర్వాత ఆయన గోదావరి మీది రాక్షసభువన్ వద్ద నిజాం సైన్యాన్ని చెదరగొట్టాడు. 1773–74లో ఆయన కొంత కాలం పేష్వా పదవిలో ఉన్నాడు. అప్పుడు హైదర్ అలీ మరాఠాల నుంచి సిరా, గుర్రంకొండలను తీసుకున్నాడు.

రఘోబా అని ప్రసిద్ధుడైన రఘునాథరావు పేష్వా బాలాజీ బాజీరావు సోదరుడు.12 పేష్వా ప్రధాన సైనిక ఏర్పాట్లను ఆయనకు అప్పగించాడు.12 1761లో ఆయన అన్న కొడుకు మొదటి మాధవరావు పేష్వా అయినప్పుడు, రఘునాథరావు “రాజప్రతినిధిగా” వ్యవహరించాడు.12 తెలుగు దేశంలో ఆయనను ఒక దండయాత్ర కోసం గుర్తుంచుకుంటారు. అది మరాఠా సైన్యాన్ని హైదరాబాద్ గోడల వరకు తెచ్చిన, నిజాం అలీ ఖాన్‌పై 1763 యుద్ధం. మరాఠాలు, తెలుగు దేశం చూడండి.

1761–1762 శాంతి

పానిపట్ తర్వాత నిజాం అలీ మరాఠా దేశంపై దండెత్తి పూనాకు పద్నాలుగు మైళ్ల దూరం వరకు వచ్చాడు.3 తర్వాత జరిగిన ఒప్పందాన్ని గ్రాంట్ డఫ్ (Grant Duff) వర్ణిస్తారు.3 “ఔరంగాబాద్, బీదర్‌ల నుంచి ఇరవై ఏడు లక్షల రూపాయల వార్షిక ఆదాయం విలువైన భూభాగాలను శాంతికి వెలగా రుగోనాథరావు వదులుకున్నాడు” అని ఆయన చెబుతారు.3

1762లో రఘునాథుడు తన అన్న కొడుకుతో గొడవపడి ఔరంగాబాద్ వెళ్లాడు.45 అక్కడ ఆయనకు మొఘల్ సైన్యాలు ఇచ్చారు.45 తన సాయానికి నిజాం అలీకి యాభై ఒక్క లక్షల విలువైన కోటలు, భూమి ఇస్తానని ఆయన వాగ్దానం చేశాడు, కానీ నిజానికి దౌలతాబాద్‌ను మాత్రమే అప్పగించారు.45

హైదరాబాద్, రాక్షసభువన్, 1763

తర్వాత నిజాం మంత్రి విఠల్ సుందర్ మరాఠాలను పడగొట్టవచ్చని తన యజమానిని ఒప్పించాడు.678 1763లో యుద్ధం మళ్లీ మొదలైంది.678 రఘునాథరావు ముఖాముఖి యుద్ధాన్ని తప్పించుకున్నాడు, ఔరంగాబాద్‌ను ఆక్రమించడంలో విఫలమయ్యాడు.678 ఆయన బేరార్‌ను, మొఘల్ దేశాన్ని దోచుకున్నాడు.678 నిజాం అలీ పూనాపైకి దండెత్తి దానిని దోచుకున్నాడు.678 అప్పుడు “ప్రతీకారం కోసం రుగోనాథరావు హైదరాబాద్ వైపు బయలుదేరాడు”.678

“హైదరాబాద్ నగరం చుట్టూ ఉన్న గోడ మొఘల్ రాజధానిపై ఆయన ఏ ప్రభావమూ చూపకుండా అడ్డుకుంది” అని గ్రాంట్ డఫ్ రాస్తారు.8 అయినా, “ఆయన శివారు ప్రాంతాల నుంచి ఒక లక్షా ఎనభై వేల రూపాయల చందాను వసూలు చేశాడు”.8

గ్రిబుల్ (Gribble) రెండవ సంపుటం (1924) మరో కథనాన్ని ఇస్తుంది.9 ఔరంగాబాద్‌లో వెనక్కి తరమబడిన తర్వాత మరాఠాలు “హైదరాబాద్‌కు దండెత్తారు. అక్కడ కూడా వారు ఓడిపోయి వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చింది, అయితే గణనీయమైన మొత్తంలో బలవంతపు వసూలు చేయకుండా కాదు” అని అది చెబుతుంది.9 హైదరాబాద్ చూడండి.

తర్వాత రఘునాథరావు ఉత్తరాన నిజాం సైన్యాన్ని వెంబడించాడు.1011 ముప్పై రెండు లక్షల విలువైన భూమి వాగ్దానంతో ఆయన భోంస్లే రాజా జానోజీని తనవైపు తిప్పుకున్నాడు.1011 నిజాం అలీ అప్పటికే గోదావరిని దాటాడు.1011 నది దక్షిణ ఒడ్డున ఉన్న “రాకిస్‌బోన్” వద్ద దివాన్ నాయకత్వంలోని నిజాం వెనుక దళాన్ని రఘునాథుడు పట్టుకున్నాడు.1011 ఆయన దాడి చేసి, “రక్తపాతమైన పోరాటం తర్వాత, అపారమైన మారణహోమంతో చివరకు వారిని చెదరగొట్టాడు”.1011

దివాన్ చంపబడ్డాడు.1011 ఒక దశలో రఘునాథుడు “దాదాపు ఒంటరిగా … పూర్తిగా చుట్టుముట్టబడి తన సైన్యం నుంచి వేరైపోయాడు”. ఆయన అన్న కొడుకు ఆయనను రక్షించాడు.1011 తర్వాత ఆయన నిజాం అలీని క్షమించాడు.12 తన మంత్రుల సలహాకు వ్యతిరేకంగా, అక్టోబర్‌లో ఒక కొత్త ఒప్పందం ద్వారా ఆయన నిజాంకు పది లక్షల విలువైన భూమి ఇచ్చాడు.12

తర్వాతి సంవత్సరాలు

1773లో నారాయణరావు హత్య తర్వాత రఘునాథరావు స్వయంగా పేష్వా అయ్యాడు.13 1774లో ఆయన కర్ణాటకకు వెళ్లి “హైదర్‌తో ఒక ఏర్పాటు కుదుర్చుకుంటాడు” అని గ్రాంట్ డఫ్ ఎనిమిదవ అధ్యాయపు విషయసూచిక నమోదు చేస్తుంది.13 తర్వాత మంత్రుల కూటమి ఆయనకు వ్యతిరేకంగా తిరిగింది.13

ఆ గందరగోళంలో హైదర్ “తుంగభద్రకు దక్షిణాన ఉన్న మరాఠా జిల్లాలన్నిటిపై తన విజయాలను” పూర్తి చేశాడని గ్రాంట్ డఫ్ చెబుతారు.1415 టిప్పు గుర్రంకొండను ముట్టడిస్తుండగా హైదర్ స్వయంగా సిరాపై దాడి చేశాడు. రెండూ పడిపోయాయి.1415 అదే సమయంలో బసాలత్ జంగ్ ఆదోని నుంచి మరాఠా దేశంపై దాడి చేశాడు.1415 గుర్రంకొండ, ఆదోని చూడండి.

1741లో కర్నూలు జిల్లాను ఆక్రమించిన సైన్యపు నాయకుడు ఫతే సింగ్‌ను కర్నూలు మాన్యువల్ “రఘోబా అధికారి అయినట్లు కనిపించేవాడు” అంటుంది.1617 1740 నాటి రఘోజీ భోంస్లే కర్ణాటక సైన్యపు నాయకులలో గ్రాంట్ డఫ్ ఫతే సింగ్ భోంస్లే పేరు చెబుతారు.1617

Footnotes

  1. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 73 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. II (1826), contents to ch. VI, p. ix (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 166 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 168 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 169 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 171 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  7. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 172 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  8. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 173 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  9. J. D. B. Gribble and Mary Pendlebury, A History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 174 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  11. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 175 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  12. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 176 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), contents to ch. VIII, pp. xii–xiii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  14. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 268 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  15. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, Vol. II (1817), p. 159 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  16. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District (1886), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  17. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. II (opens in a new tab), Longmans, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1826, ix, xii, 2, 73, 166–176, 268. [Public domain]
  2. J. D. B. Gribble (edited and finished by Mary Pendlebury), A History of the Deccan, Vol. II (opens in a new tab), Luzac & Co., London, 1924, pp. 82–83. [Public domain]
  3. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1886, pp. 31. [Public domain]
  4. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, in an Attempt to Trace the History of Mysoor, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown, London, 1817, pp. 159. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: