తెలుగు చరిత్రTelugu History

మూడవ రాజరాజు (చోళ)

మూడవ రాజరాజు 1216 నుంచి సుమారు 1246 వరకు చోళ రాజు; ఆయన కాలంలో చోళ అధికారం ముక్కలవుతూ వచ్చింది. దక్షిణ తెలుగు దేశంలో పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడ నాయకులు అప్పటికీ ఆయన పాలనా సంవత్సరాలతోనే తమ శాసనాలకు తేదీలు వేశారు; నెల్లూరు నాయకుడు తిక్కే ఆయన సింహాసనాన్ని కాపాడాడని కడప గెజిటీర్ చెబుతుంది. కడప ప్రాంతంలోని నందలూరు, లేబాకల్లో ఆయన కాలపు శాసనాలు ఉన్నాయి. ఇదే సమయంలో కాకతీయ గణపతి ఆయన సామ్రాజ్యపు ఉత్తర భాగాన్ని ఆక్రమించాడు.

మూడవ రాజరాజు 1216 నుంచి సుమారు 1246 వరకు చోళ రాజు.12 ఆయన కాలంలో చోళ సామ్రాజ్యం ముక్కలవడం మొదలైంది.13 దక్షిణ తెలుగు దేశంలో పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడ నాయకులు అప్పటికీ ఆయనకు సేవ చేస్తూ, ఆయన పాలనా సంవత్సరాలతోనే తమ శాసనాలకు తేదీలు వేశారు.45 ఉత్తరాన కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుడు ఆయన భూములను ఆక్రమించాడు.3

కష్టాల పాలన

రాబర్ట్ సూయెల్, ఎస్. కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ (1932) ఆయన పాలనను “వరుస విపత్తుల పరంపర” అన్నారు.1 వరంగల్ రాజధానిగా పాలిస్తున్న కాకతీయ రాజు తెలుగు దేశంలో పెద్ద భాగాలను పట్టుకుని దక్షిణానికి ఒత్తిడి తెస్తున్నాడు.1 కృష్ణకు దక్షిణాన, చోళ అధికారం బలహీనపడుతున్న కొద్దీ ఒక తెలుగు చోడ నాయకుడు బలపడుతున్నాడు.1 పాండ్యులు, హొయసలులు, పెద్ద తమిళ నాయకులు కూడా ఆయనను బెదిరించారు.1

ఆ నాయకుల్లో ఒకడైన పల్లవ కొప్పెరుంజింగ 1231లో గానీ కాస్త ముందు గానీ రాజును బంధించాడు.6 అతను రాజును సేందమంగళంలో బందీగా ఉంచాడు; హొయసల రాజు రెండవ నరసింహుడు ఆయనను విడిపించడానికి సైన్యాన్ని పంపాడు.6 కొప్పెరుంజింగ “చక్రవర్తినే స్వయంగా పట్టుకున్నాడని” 1942 నాటి నెల్లూరు గెజిటీర్ కూడా చెబుతుంది.3

తెలుగు చోడులు

పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడ కుటుంబం విధేయంగానే ఉంది.34 సి. ఎఫ్. బ్రాకెన్‌బరీ కడప గెజిటీర్ (1915)లో మూడవ రాజరాజును “బలహీన చక్రవర్తి” అన్నారు.4 అప్పుడు పాకనాడును పాలిస్తున్న తిక్క “పరాక్రమం, విధేయతల వల్లే” ప్రధానంగా పాండ్యుల దాడులను చోళులు తట్టుకోగలిగారని ఆయన రాశారు.4 పాండ్యులకూ వారి మిత్రుడైన హొయసల వీర సోమేశ్వరునికీ వ్యతిరేకంగా తిక్క కంచి (అప్పటి కాంజీవరం)లో రాజుకు సాయం చేశాడు.4

తిక్క తన విజయాలను దక్షిణ ఆర్కాటు వరకు విస్తరించి కంచిని ఆధీనంలో ఉంచుకున్నాడని నెల్లూరు గెజిటీర్ చెబుతుంది.3 హొయసలునితో, సాంబువరాయునితో పోరాడినందుకు ఆయనకు “చోళ రాజ్యాన్ని నిలబెట్టినవాడు” అనే అర్థం గల చోళరాజ్యస్థాపనాచార్య బిరుదు వచ్చింది.3 తెలుగు చోడ నాయకుడు తిరుకాళత్తి గండగోపాలుని అధికారి ఒకడు 1232 నవంబర్‌లో చేసిన దానాన్ని సూయెల్, అయ్యంగార్ గుర్తించారు.5 అది మూడవ రాజరాజు 17వ పాలనా సంవత్సరంతో తేదీ వేసి ఉంది; అంటే ఆ నాయకుడు చోళ రాజుకు సామంతుడని అది చూపుతుందని వారు రాశారు.5 తిక్కకు గండగోపాలుడు అనే పేరు కూడా ఉందని బ్రాకెన్‌బరీ రాశారు.4

కడప ప్రాంతంలోని శాసనాలు

నందలూరులోని ఒక శాసనంలో మూడవ రాజరాజదేవుని పేరు ఉందని బ్రాకెన్‌బరీ గుర్తించారు.7 పుల్లంపేట తాలూకాలోని లేబాక (లేపాక)లో ఆయన కాలపు మూడు తమిళ శాసనాలను వి. రంగాచార్య (1919) జాబితాగా ఇచ్చారు:78

  • ఆయన 6వ సంవత్సరంలో నెన్‌పక్కైకి చెందిన ఒక కంసాలి శివాలయంలో దీపం కోసం డబ్బు ఇచ్చాడు
  • ఆయన 10వ సంవత్సరంలో పొత్తప్పికి చెందిన ఒక వ్యక్తి మూడు దీపాల కోసం వడ్లు ఇచ్చాడు
  • ఆయన 24వ సంవత్సరంలో అదే ఆలయానికి దీపాల దానం జరిగింది8

నందలూరులో ఆయన 23వ, 24వ సంవత్సరాల నాటి ఒక శాసనం, మలై మండలంలోని వల్లువనాడుకు చెందిన ఒక వ్యక్తి చేసిన దానం గురించి చెబుతుంది.9

ఉత్తరాన్ని కాకతీయులు తీసుకోవడం

చోళ భూముల మధ్య, దక్షిణ భాగాలు పాండ్యుల, హొయసలుల చేతికి వెళ్లాయని నెల్లూరు గెజిటీర్ రాసింది.3 ఉత్తరాన ఉన్న తొండైమండలం, నెల్లూరు జిల్లాలు కాకతీయ గణపతి వశమైనట్లు కనిపిస్తుంది.3 ఆయన కొడుకు మూడవ రాజేంద్రుని పాలనను 1244 నుంచి లెక్కించే మూడు నెల్లూరు శాసనాలను సూయెల్, అయ్యంగార్ గుర్తించారు.2 ఆ ఏడాది నుంచి తండ్రీ కొడుకులు కలిసి పాలించారని వారు భావించారు.2

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • ఆయన పాలన ముగింపు. బ్రాకెన్‌బరీ 1243 అంటారు.4 నెల్లూరు గెజిటీర్ 1245 అంటుంది.3 రంగాచార్య 1248 అంటారు.8 సూయెల్, అయ్యంగార్ మూడవ రాజేంద్రుడు 1246లో సింహాసనం ఎక్కాడని, 1244 నుంచే తండ్రితో కలిసి పాలించాడని చెబుతారు.2

Footnotes

  1. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 133 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  2. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 146 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Gazetteer of the Nellore District, brought up to 1938 (1942), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  4. Brackenbury, Cuddapah (1915), p. 32 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  5. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 141 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  6. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 140 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  7. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah (1915), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. I (1919), p. 640, Cuddapah Nos. 690, 693, 694 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. Rangacharya, Topographical List, Vol. I (1919), p. 647, Cuddapah No. 810 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

రాజవంశాలు

తంజావూరు చోళులు

సుమారు క్రీ.శ. 985–1268

చోళులు తమిళ దేశంలోని తంజావూరు, గంగైకొండచోళపురం నుంచి సామ్రాజ్యాన్ని పాలించారు. సుమారు 1000 నుంచి 12వ శతాబ్దం వరకు తెలుగు దేశంలో చాలా భాగం వారి అధికారం కింద ఉండేది. మొదటి రాజరాజు సుమారు 999లో తూర్పు చాళుక్య మొదటి శక్తివర్మకు వేంగిలో తిరిగి పాలన అప్పగించి, తన కుమార్తెను శక్తివర్మ తమ్ముడు విమలాదిత్యునికి ఇచ్చి పెళ్లి చేశాడు. మొదటి రాజేంద్రుడు గోదావరి వద్ద వేచి ఉండగా అతని సేనాని గంగ వరకు దండయాత్ర చేశాడు. వీరరాజేంద్రుడు బెజవాడ వద్ద పశ్చిమ చాళుక్యులతో పోరాడాడు. 1070లో తూర్పు చాళుక్య వారసుడు మొదటి కులోత్తుంగునిగా చోళ సింహాసనం ఎక్కాడు. అతని కుమారులు 1118 వరకు వేంగిని పాలించారు. పశ్చిమ చాళుక్యుల ఆక్రమణ తర్వాత విక్రమ చోళుడు తీరప్రాంతాన్ని తిరిగి గెలుచుకున్నాడు. కానీ 12వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి కృష్ణాకు ఉత్తరాన చోళ పాలన పేరుకు మాత్రమే మిగిలింది. దక్షిణాన నెల్లూరు, పొత్తపి తెలుగు చోడ నాయకులు 1260లలో చోళ వంశం అంతమయ్యే వరకు ఆ రాజుల అధికారాన్ని అంగీకరించారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1915, pp. 31–32. [Public domain]
  2. W. E. Johns, Gazetteer of the Nellore District, brought up to 1938, Vol. A (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1942, pp. 44. Paraphrased. [Public domain in India]
  3. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 640, 647. [Public domain]
  4. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 133, 140–141, 146. Paraphrased. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: