తెలుగు చరిత్రTelugu History

రామదేవరాయలు

సూయెల్ రెండవ రాముడు అని పిలిచిన రామదేవరాయలు 1614 నుంచి 1630 వరకు విజయనగర రాజు. ఆయన రెండవ శ్రీరంగరాయల కొడుకు. చంద్రగిరిలో జరిగిన మారణకాండ నుంచి ఆయన కుటుంబంలో ఆయన ఒక్కడే బతికాడు; విశ్వాసపాత్రుడైన యాచమ నాయకుడు బాలుడిగా ఉన్న ఆయనను రహస్యంగా బయటికి తెప్పించాడు. తంజావూరు రఘునాథ నాయకుడు ఆయన కోసం తొప్పూరు యుద్ధం గెలిచాడు. ఆయన పాలనలో చాలా కాలం పెద్ద నాయకులు ఒకరితో ఒకరు పోరాడుకున్నారు; తీరాన్ని కరువు కాటేసింది. ఆయన శాసనాలు మైసూరు, కర్నూలు నుంచి మదురై వరకు, ఆయన చనిపోయిన 1630 వరకు కనిపిస్తాయి.

రామదేవరాయలు 1614 నుంచి 1630 వరకు విజయనగర రాజు.12 రాబర్ట్ సూయెల్ ఆయనను రెండవ రాముడు అంటారు.1 1614లో చంద్రగిరిలో జరిగిన మారణకాండ నుంచి ఆయన కుటుంబంలో ఆయన ఒక్కడే బతికి బయటపడ్డాడు. అంతర్యుద్ధం మధ్యలోనే ఆయన సింహాసనం ఎక్కాడు.34 ఆయన పాలనలో చాలా కాలం పెద్ద నాయకులు సామ్రాజ్యం కోసం పోట్లాడుకున్నారు; అదే సమయంలో తీరాన్ని కరువు కాటేసింది.56

చంద్రగిరి నుంచి తప్పించుకోవడం

ఎస్. కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ సంగ్రహించిన తెలుగు కావ్యం రామరాజీయము ప్రకారం, రామదేవరాయలు చిక్కరాయలు అంటే రెండవ శ్రీరంగరాయలు, ఆయన భార్య ఓబమ్మల కొడుకు.7 1614లో జగ్గరాయల నాయకత్వంలో కొందరు సర్దారులు శ్రీరంగరాయలపై తిరగబడి, ఆయనను చంద్రగిరిలో బంధించారు.1

ఆ బాలుడు ఎలా తప్పించుకున్నాడో జెసూయిట్ మానుయెల్ బర్రాదాస్ చెబుతాడు. రాజుకు విశ్వాసంగా నిలిచింది యాచమ నాయకుడు అనే ఒక్క సేనానే.3 బందీ అయిన రాజుకు ఉతికిన బట్టలు తీసుకెళ్లే చాకలికి ఆయన లంచం ఇచ్చాడు.3 ఆ చాకలి రాజు రెండో కొడుకును, పన్నెండేళ్ల బాలుణ్ణి, మురికి బట్టల కింద దాచి బయటికి తీసుకొచ్చాడు.3

కొద్ది రోజులకే జగ్గరాయల మనుషులు శ్రీరంగరాయలను తన కుటుంబాన్ని చంపి తానూ చనిపోయేలా బలవంతం చేశారు.8 రాజు 1614 అక్టోబర్ 10 తర్వాత, నవంబర్ 6కు ముందు చనిపోయాడని సూయెల్ లెక్కించారు; నవంబర్ 6 నాటికే రెండవ రాముడు రాజుగా ఉన్నాడు.1 యాచమ నాయకుడు వెంకటగిరి వంశ స్థాపకుడని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ రాశారు.4

తొప్పూరు యుద్ధం

యాచమ నాయకుడు జగ్గరాయల పెద్ద సైన్యాన్ని ఓడించాడని బర్రాదాస్ చెబుతాడు.9 జగ్గరాయల గుడారాల్లో రాజ చిహ్నాలు దొరికాయి; యాచమ నాయకుడు ఆ బాలుణ్ణి రాజుగా ప్రకటించాడు.9 అయినా యుద్ధం ఆగలేదు.10 మదురై నాయకుడు జగ్గరాయల పక్షం చేరాడు; తంజావూరు నాయకుడు యువ రాజు పక్షం నిలిచాడు.10 1616 డిసెంబర్‌లో తిరుచిరాపల్లి (అప్పటి త్రిచినాపల్లి) మైదానాల్లో భారీ సైన్యాలు ఎదురెదురుగా నిలిచాయని బర్రాదాస్ రాశాడు.11

యుద్ధం ఎలా ముగిసిందో కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ చెప్పారు. యాచమ నాయకుడు రాకుమారుణ్ణి తీసుకుని తంజావూరు ఆస్థానానికి వెళ్లాడు.4 కావేరిపై గ్రాండ్ ఆనకట్టకు దగ్గరలో ఉన్న తొప్పూరు వద్ద రఘునాథ నాయకుడు తిరుగుబాటుదారులను ఎదుర్కొని పూర్తిగా ఓడించాడు.4 ఆ యుద్ధంలో జగ్గరాయలు చనిపోయాడు; రాకుమారుడు రెండవ రాముడిగా సింహాసనం ఎక్కాడు.4 అప్పుడు కొత్త రాజు వయసు సుమారు పది లేదా పన్నెండేళ్లు ఉంటుందని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ తన తిరుపతి చరిత్రలో భావించారు.12 రఘునాథ నాయకుడు చూడండి.

చీలిపోయిన సామ్రాజ్యం

తొప్పూరుతో యుద్ధం ముగియలేదు.13 జగ్గరాయల అనుచరులు పులికాట్ వరకు తూర్పు తీరంలో చాలా భాగాన్ని ఇంకా పట్టుకుని ఉన్నారని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ రాశారు.12 వారి నాయకుడు జగ్గరాయల తమ్ముడు యతిరాజు.5 యాచమ నాయకుడు రాజుకు సంరక్షకుడిగా ఉంటూ సామ్రాజ్య భూములను తిరిగి గెలవడానికి పోరాడాడు.5 ఈ దండయాత్రలు 1618 నుంచి 1620 మధ్య జరిగాయని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ లెక్కించారు.14 సామ్రాజ్యం కష్టాల్లో ఉండటం చూసి ఉత్తర సరిహద్దులోని సుల్తానులు కూడా దాడులు చేశారు.13

ఈ ఏళ్లలోని దుర్భర స్థితిని తీరంలోని ఇంగ్లీషు, డచ్ వర్తకులు వర్ణించారు.56 అంతర్యుద్ధం గురించీ, తల్లిదండ్రులు సముద్రతీరంలో కొంచెం బియ్యం కోసం పిల్లలను అమ్ముకునేంత తీవ్రమైన కరువు గురించీ యాత్రికుడు విలియం మెత్‌వోల్డ్ రాశాడు.5 కాలక్రమంలో యతిరాజు రాముని రెండో భార్యకు తండ్రి, అంటే రాముని మామ అయ్యాడు.6 అప్పుడు రాముని వయసు పదిహేడు పద్దెనిమిదేళ్లు కూడా ఉండదని, ఆయన స్థానం అనిశ్చితంగా ఉందని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ అంచనా.6 1622లో తనకు ఏదైనా జరిగితే వారసులుగా ఉండేందుకు ఆయన ఇద్దరు బంధువుల పేర్లు ప్రకటించాడు.615 వారు 1565లో చనిపోయిన సంరక్షకుడు అళియ రామరాయల మనవడు, మునిమనవడు.15

ఆయనను ఎక్కడ రాజుగా గుర్తించారు

సూయెల్ ఏడాది వారీ శాసనాల జాబితా ప్రకారం రాముడిని ఈ ప్రాంతాల్లో రాజుగా గుర్తించారు:

  • 1617లో మైసూరు; అక్కడి శాసనాలు ఆయనను రామచంద్ర అంటాయి11
  • 1620లో ఉత్తర ఆర్కాటు16
  • 1622లో కోయంబత్తూరు, కర్నూలు16
  • 1623లో పెనుకొండ16
  • 1624లో మళ్లీ కర్నూలు, 1625లో చెంగల్పట్టు17
  • 1626, 1628లలో మైసూరు, అనంతపురం17
  • 1629లో తూర్పు మైసూరు, మదురై17

కోయంబత్తూరు జిల్లాకు చెందిన 1620 నాటి ఒక దానపత్రం, మదురై నాయకుని ప్రతినిధికి ఏలికగా “అప్పుడు పెనుకొండలో పాలిస్తున్న వీర రామదేవుని” పేర్కొంటుంది.18 మదురై నాయకుల చరిత్ర సంపాదకుడు కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ దీన్ని దాత సామ్రాజ్యానికి విధేయుడని చూపే సంకేతంగా భావించారు.18

చివరి సంవత్సరాలు

రాజు చివరికి తన భూములన్నీ దాదాపు తిరిగి గెలుచుకున్నాడని 1629 ఆగస్టులో ఇంగ్లీషు వర్తకుల ఒక ఉత్తరం తెలిపింది.15 రాముడు చివరికి తన నాయకులను అదుపులోకి తెచ్చుకున్నాడని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ దాని అర్థం తీశారు.19 కానీ 1630లో దక్కన్‌నూ తీరాన్నీ భయంకరమైన కరువు కాటేసింది.19

రాముని చివరి శాసనం ఆగ్నేయ మైసూరు నుంచి వచ్చింది; దాని తేదీ 1630 ఏప్రిల్.2 ఆ ఏడాదిలోనే ఆయన చనిపోయి ఉంటాడని, అళియ రామరాయల మనవడు పెద్ద వేంకటరాయలు ఆయన తర్వాత వచ్చాడని సూయెల్ రాశారు.2 రాముడు ప్రకటించిన ఇద్దరు వారసులు అప్పుడు సింహాసనం కోసం గొడవపడ్డారని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ భావించారు.20

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • ఆయన రాజైన కాలం. 1614 నవంబర్ 6 నాటికే రెండవ రాముడు రాజు అని సూయెల్ చెబుతారు.1 తొప్పూరు తర్వాత, 1616లో, రాముడు పేరుకు మాత్రమే రాజై ఉంటాడని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ తన తిరుపతి చరిత్రలో భావించారు.14
  • తొప్పూరు యుద్ధం తేదీ. రఘునాథాభ్యుదయంలోని యుద్ధ నివేదిక తేదీ నల సంవత్సరం ఆషాఢ మాసం.21 1919లో కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ దాన్ని 1617–18గా మార్చారు.21 1924 నాటి తన వ్యాఖ్యల్లో 1616–17 ఆగస్టు–సెప్టెంబర్ అని ఇచ్చారు.22
  • ఆయన వయసు. 1614లో తప్పించుకున్నప్పుడు ఆయన పన్నెండేళ్ల బాలుడని బర్రాదాస్ చెబుతాడు.3 తొప్పూరు తర్వాత సింహాసనం ఎక్కినప్పుడు ఆయనకు సుమారు పది లేదా పన్నెండేళ్లు అని కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ భావించారు.12

Footnotes

  1. Robert Sewell, ed. S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 271 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 275 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Barradas, in Robert Sewell, A Forgotten Empire (Vijayanagar) (1900), p. 226 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  4. S. Krishnaswami Aiyangar (ed.), Sources of Vijayanagar History (1919), introduction, p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. Krishnaswami Aiyangar, History of Tirupati, Vol. II (1941), p. 341 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  6. Krishnaswami Aiyangar, History of Tirupati, Vol. II (1941), p. 346 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  7. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (1919), p. 244, the Ramarajiyamu (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. Barradas, in Sewell, A Forgotten Empire (1900), p. 228 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Barradas, in Sewell, A Forgotten Empire (1900), p. 229 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Barradas, in Sewell, A Forgotten Empire (1900), p. 230 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  12. S. Krishnaswami Aiyangar, A History of Tirupati, Vol. II (1941), p. 340 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  13. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (1919), introduction, p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  14. Krishnaswami Aiyangar, History of Tirupati, Vol. II (1941), p. 342 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  15. Krishnaswami Aiyangar, History of Tirupati, Vol. II (1941), p. 347 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  16. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 273 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  17. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 274 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  18. R. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura, ed. S. Krishnaswami Aiyangar (1924), p. 72 and editor’s note 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  19. Krishnaswami Aiyangar, History of Tirupati, Vol. II (1941), p. 348 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  20. Krishnaswami Aiyangar, History of Tirupati, Vol. II (1941), p. 349 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  21. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (1919), p. 259, extract 86 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  22. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 76, editor’s note (archive.org (opens in a new tab)). ↩

రాజవంశాలు

విజయనగర సామ్రాజ్యం

సుమారు క్రీ.శ. 1336–1646

సుమారు 1336లో తుంగభద్ర తీరంలో హరిహర, బుక్క సోదరులు విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. సంగమ, సాళువ, తుళువ, ఆరవీడు వంశాలు దానిని వరుసగా పాలించాయి. పద్నాలుగవ శతాబ్దం నుంచి రాయలసీమ, నెల్లూరు ప్రాంతాలు దాని ఆధీనంలో ఉన్నాయి. తెలుగు తీరం కోసం అది రెడ్లతో, వెలమలతో, బహమనీలతో, ఒడిశా గజపతులతో పోరాడింది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో విజయనగర సైన్యాలు ఉదయగిరి, కొండవీడు, కొండపల్లిలను స్వాధీనం చేసుకుని సింహాచలం వరకు దండయాత్ర చేశాయి. ఆ ఆస్థానంలో తెలుగు గొప్ప కవిత్వ భాషగా ఎదిగింది. 1565 ఓటమి తర్వాత రాజులు పెనుకొండ, చంద్రగిరిల నుంచి పాలించారు. 1640లలో గోల్కొండ చివరి తెలుగు జిల్లాలను స్వాధీనం చేసుకునే వరకు ఆ పాలన కొనసాగింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 271–275. Public domain in India; paraphrased. [Public domain in India]
  2. Robert Sewell, A Forgotten Empire (Vijayanagar): A Contribution to the History of India (opens in a new tab), Swan Sonnenschein & Co., London, 1900, pp. 226, 228–230. [Public domain]
  3. S. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (opens in a new tab), University of Madras, 1919, pp. 20–21, 244, 259. [Public domain]
  4. R. Sathyanatha Aiyar; ed. S. Krishnaswami Aiyangar, History of the Nayaks of Madura (Madras University Historical Series, No. 2) (opens in a new tab), University of Madras, 1924, pp. 72, 74–76. Editor's notes by S. Krishnaswami Aiyangar. [Public domain]
  5. S. Krishnaswami Aiyangar, A History of Tirupati, Vol. II (Sri Venkateswara Oriental Institute Series) (opens in a new tab), Tirumalai-Tirupati Devasthanam Committee, Madras, 1941, pp. 340–342, 346–349. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: