ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

ఏడేరు (ఈదర)

కృష్ణా జిల్లాలోని పూర్వపు నూజివీడు జమీందారీలో, ఆగిరిపల్లి దగ్గర, విజయవాడకు సుమారు 15 మైళ్లు ఈశాన్యంగా ఉన్న గ్రామం. సుమారు 1871–73లో రెండవ విజయాదిత్యుడు, మొదటి అమ్మరాజుల రెండు తూర్పు చాళుక్య రాగి రేకుల దానపత్రాలు అక్కడ దొరికాయి. నూజివీడు జమీందారు రెండింటినీ మద్రాసు మ్యూజియంకు ఇచ్చారు.

ఏడేరు కృష్ణా (అప్పుడు కిస్ట్నా) జిల్లాలోని పాత నూజివీడు జమీందారీ (భూస్వామి ఎస్టేట్)లో ఉన్న గ్రామం. రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) దీన్ని విజయవాడ (బెజవాడ)కు 15 మైళ్లు ఈశాన్యంగా, “ఆకిరిపల్లి దగ్గర” ఉంచారు.1 ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ (F. Kielhorn) దీన్ని Indian Atlas (భారతీయ అట్లాస్) 94వ షీట్‌లో 80° 48′ తూర్పు రేఖాంశం, 16° 43′ ఉత్తర అక్షాంశం వద్ద గుర్తించారు.2 1919లో వి. రంగాచార్య (V. Rangacharya) దీన్ని నూజివీడు తాలూకా కింద “(ఏడేరు) ఇదర”గా జాబితా చేశారు. ఈ గ్రామం నూజివీడు జమీందారీలో ఉందని చెబుతారు కానీ శాసనాల అక్షర క్రమ జాబితాలో కనిపించలేదని ఆయన గుర్తించారు.3

రెండు తూర్పు చాళుక్య దానపత్రాలు

ఈ గ్రామం వేంగి తూర్పు చాళుక్యుల రెండు రాగి రేకుల దానపత్రాల వల్ల తెలుసు. సూయెల్ మాటల్లో, మొదటి అమ్మరాజు దానపత్రం “1871 సంవత్సరం చివరలో ఏడేరు గ్రామంలోని ఒక పొలంలో నేలలో పాతిపెట్టి దొరికింది”. ఆ గ్రామం “తూర్పు చాళుక్య దేశం నడిబొడ్డున” ఉందని ఆయన జోడించారు.14 రెండవ విజయాదిత్యుడి దానపత్రం ఏడేరులో “సుమారు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల ముందు” దొరికిందని 1899లో కీల్‌హార్న్ రాశారు.2 నూజివీడు జమీందారు (భూస్వామి) తర్వాతి కాలపు ఒక దానపత్రంతో పాటు ఈ రెండు సెట్లనూ మద్రాసు మ్యూజియంకు పంపారు. 1873 ఏప్రిల్ 7 నాటి ఒక ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు ఈ బహుమతిని నమోదు చేసింది.15

రెండు దానపత్రాలూ కందెరువాడి జిల్లా (విషయం) ప్రజలను ఉద్దేశించినవి. రెండవ విజయాదిత్యుడి దానపత్రంలో పేర్కొన్న జిల్లాను గానీ, ఏ చోటును గానీ కీల్‌హార్న్ గుర్తించలేకపోయారు.68

Footnotes

  1. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. II (1884), p. 25 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. F. Kielhorn, “Six Eastern Chalukya Copper-plate Inscriptions”, Epigraphia Indica V (1898–99), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. II (1919), p. 904 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Sewell, Lists of the Antiquarian Remains, Vol. II (1884), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Kielhorn, “Six Eastern Chalukya Copper-plate Inscriptions” (1899), p. 119 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Hultzsch, South-Indian Inscriptions I (1890), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. Hultzsch, South-Indian Inscriptions I (1890), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

శాసనాలు

రెండవ విజయాదిత్యుని ఏడేరు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 799–843

తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ విజయాదిత్య నరేంద్రమృగరాజు (సుమారు 799–843 పాలన) తేదీ లేని మూడు సంస్కృత రాగి రేకులు. సుమారు 1873లో కిస్ట్నా జిల్లా నూజివీడు జమీందారీలోని ఏడేరులో అవి దొరికాయి. సూర్యగ్రహణం నాడు వంద్రుపితేయు గ్రామంలో ఒక పొలాన్ని, ఇంటి స్థలాన్ని ఒక బ్రాహ్మణునికి దానం చేసినట్లు అవి నమోదు చేస్తాయి. 1899లో ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ వాటిని మళ్లీ సంపాదకత్వం వహించారు. తర్వాత జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ అవి నిజమైనవా అని సందేహించారు.

మొదటి అమ్మరాజు ఏడేరు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 918–925

రాజమహేంద్ర అనే బిరుదు ఉన్న తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి అమ్మరాజు విష్ణువర్ధనుని (సుమారు 918–925 పాలన) చక్కగా చెక్కిన ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. 1871 చివర్లో కిస్ట్నా జిల్లాలోని ఆగిరిపల్లి దగ్గరి ఏడేరులో ఒక పొలంలో పాతిపెట్టి అవి దొరికాయి. మొదటి అమ్మరాజు పన్నెండు కుగ్రామాలతో గొంటూరు గ్రామాన్ని తన సైనిక అధికారి భండనాదిత్యుడు అలియాస్ కుంతాదిత్యునికి ఇస్తాడు. అతని పూర్వీకుల గురించిన శ్లోకాలు రెండవ విజయాదిత్యుని 108 యుద్ధాలు, 108 శివాలయాలు, మూడవ విజయాదిత్యుని యుద్ధాలు, మొదటి చాళుక్య భీముడు రాష్ట్రకూటుల నుండి వేంగిని తిరిగి గెలుచుకోవడం గురించి చెబుతాయి.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. V (1898–99) (opens in a new tab), Office of the Superintendent of Government Printing, Calcutta (scan of the 1959 Government of India Press facsimile reprint), 1899, pp. 118. F. Kielhorn, Ederu plates of Vijayaditya II. [Public domain]
  2. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I: Tamil and Sanskrit Inscriptions (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1890, pp. 36–37. E. Hultzsch, A grant of Amma I, quoting Sewell. [Public domain]
  3. Robert Sewell, Archaeological Survey of Southern India, Vol. II: Lists of Inscriptions, and Sketch of the Dynasties of Southern India (Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. II) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1884, pp. 25–26. Copper-plates Nos. 179 and 180. [Public domain]
  4. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. II (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 904. Kistna district, Nuzvid taluk, Nos. 319–320. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: