ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

వేంగి తూర్పు చాళుక్యులు

7వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి దిగువ గోదావరి, కృష్ణాల మధ్య తీర ప్రాంతమైన వేంగిని పాలించిన బాదామి చాళుక్యుల ఒక శాఖ. దాని స్థాపకుడు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు రెండవ పులకేశి తమ్ముడు. ఈ రాజులు రెండు శతాబ్దాల పాటు రాష్ట్రకూటులతో పోరాడారు. సుమారు 1000 తర్వాత వారు వివాహాల ద్వారా చోళులతో ముడిపడ్డారు. 1070లో వారి వారసుడు చోళ చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుడు అయ్యాడు. వారి తామ్రశాసనాలు ప్రతి పాలన కాలాన్ని నమోదు చేస్తాయి. మొదటి తెలుగు సాహిత్య రచన, నన్నయ మహాభారతం, రాజమహేంద్రవరంలోని వారి ఆస్థానంలో రాయబడింది.

పూర్తి చార్టు కోసం పక్కకు జరపండి; వివరాల కోసం ఏదైనా పట్టీని తాకండి.

ప్రతి పట్టీ ఒక ప్రాంతాన్ని పాలించిన శక్తి; కాలం ఎడమ నుంచి కుడికి. గీతల అంచు = సుమారు తేదీలు. వివరాల కోసం పట్టీని ఎంచుకోండి.

500600700800900100011001200ఇక్ష్వాకులు, విష్ణుకుండినులు, తొలి రాజ్యాలు (క్రీ.శ. 225–624)తూర్పు చాళుక్యులు, దక్కన్ రాజ్యాలు (క్రీ.శ. 624–1163)తూర్పు చాళుక్యులు, దక్కన్ రాజ్యాలుకాకతీయులు (క్రీ.శ. 1163–1323)కాకతీయులుతెలంగాణవాకాటకులుబాదామి చాళుక్యులుముదిగొండ చాళుక్యులువిష్ణుకుండినులువేములవాడ చాళుక్యులుకాకతీయులురాష్ట్రకూటులుకాకతీయులుతూర్పు చాళుక్యులుకళ్యాణి చాళుక్యులుకోస్తా ఆంధ్రపల్లవులుబాదామి చాళుక్యులుతంజావూరు చోళులువిష్ణుకుండినులుపల్లవులుతూర్పు చాళుక్యులుధరణికోట కోట వంశంతూర్పు గాంగులుతూర్పు చాళుక్యులుకోన, పల్నాటి హైహయులుబాదామి చాళుక్యులుపొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడులువెలనాటి చోడులుకళ్యాణి చాళుక్యులుతంజావూరు చోళులురాయలసీమపల్లవులుతంజావూరు చోళులురేనాటి చోళులుకళ్యాణి చాళుక్యులుబాదామి చాళుక్యులుపొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడులుబాణులుహొయసలులువైదుంబులునొళంబ పల్లవులురాష్ట్రకూటులు500600700800900100011001200
జాబితాగా చూపించు

ఇక్ష్వాకులు, విష్ణుకుండినులు, తొలి రాజ్యాలు క్రీ.శ. 225–624

తెలంగాణ
వాకాటకులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–500) · విష్ణుకుండినులు (సుమారు క్రీ.శ. 375–612)
కోస్తా ఆంధ్ర
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 250–630) · శాలంకాయనులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–470) · విష్ణుకుండినులు (సుమారు క్రీ.శ. 500–630) · తూర్పు గాంగులు (సుమారు క్రీ.శ. 537–1434) · తూర్పు చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 615–973) · బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 615–642)
రాయలసీమ
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–900) · రేనాటి చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 550–800)

తూర్పు చాళుక్యులు, దక్కన్ రాజ్యాలు క్రీ.శ. 624–1163

తెలంగాణ
బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 655–753) · ముదిగొండ చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 890–1218) · వేములవాడ చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–973) · కాకతీయులు (సుమారు క్రీ.శ. 1052–1162) · రాష్ట్రకూటులు (సుమారు క్రీ.శ. 753–973) · కందూరు చోడులు (సుమారు క్రీ.శ. 1060–1160) · తూర్పు చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 935–973) · కళ్యాణి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 973–1163)
కోస్తా ఆంధ్ర
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 250–630) · బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 655–680) · తంజావూరు చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 999–1135) · విష్ణుకుండినులు (సుమారు క్రీ.శ. 500–630) · తూర్పు చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 999–1077) · ధరణికోట కోట వంశం (సుమారు క్రీ.శ. 1100–1276) · తూర్పు గాంగులు (సుమారు క్రీ.శ. 537–1434) · కోన, పల్నాటి హైహయులు (సుమారు క్రీ.శ. 1073–1364) · పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడులు (సుమారు క్రీ.శ. 1106–1316) · వెలనాటి చోడులు (సుమారు క్రీ.శ. 1118–1209) · కళ్యాణి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 1118–1126)
రాయలసీమ
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–900) · తంజావూరు చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 985–1268) · రేనాటి చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 550–800) · కళ్యాణి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 1000–1190) · బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 654–753) · పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడులు (సుమారు క్రీ.శ. 1120–1268) · బాణులు (సుమారు క్రీ.శ. 700–915) · వైదుంబులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–1000) · నొళంబ పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–974) · రాష్ట్రకూటులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–973)

కాకతీయులు క్రీ.శ. 1163–1323

తెలంగాణ
ముదిగొండ చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 890–1218) · కాకతీయులు (సుమారు క్రీ.శ. 1163–1323)
కోస్తా ఆంధ్ర
కాకతీయులు (సుమారు క్రీ.శ. 1185–1323) · ధరణికోట కోట వంశం (సుమారు క్రీ.శ. 1100–1276) · తూర్పు గాంగులు (సుమారు క్రీ.శ. 537–1434) · కోన, పల్నాటి హైహయులు (సుమారు క్రీ.శ. 1073–1364) · పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడులు (సుమారు క్రీ.శ. 1106–1316) · వెలనాటి చోడులు (సుమారు క్రీ.శ. 1118–1209) · పాండ్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 1260–1264) · తంజావూరు చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 1135–1264)
రాయలసీమ
తంజావూరు చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 985–1268) · కళ్యాణి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 1000–1190) · కాకతీయులు (సుమారు క్రీ.శ. 1250–1323) · పొత్తపి, నెల్లూరు తెలుగు చోడులు (సుమారు క్రీ.శ. 1120–1268) · హొయసలులు (సుమారు క్రీ.శ. 1178–1342)
రాజ్యాలు, సామ్రాజ్యాలు అనిశ్చిత లేదా వివాదాస్పద తేదీలు ముందుగా మరో ప్రాంతంలో ఈ పేజీ

పాలనాకాలాలు

ప్రతి పట్టీ ఒక రాజు పాలనాకాలం; కాలం ఎడమ నుంచి కుడికి. c. = సుమారు తేదీ.

5506006507007508008509009501000105011001150కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు · సుమారు క్రీ.శ. 615–633 · సుమారు 18 సం.కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 615–633 · సుమారు 18 సం.మొదటి జయసింహుడు · సుమారు క్రీ.శ. 633–663 · సుమారు 30 సం.మొదటి జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 633–663 · సుమారు 30 సం.ఇంద్ర భట్టారకుడు · సుమారు క్రీ.శ. 663ఇంద్ర భట్టారకుడుసుమారు క్రీ.శ. 663రెండవ విష్ణువర్ధనుడు · సుమారు క్రీ.శ. 663–672 · సుమారు 9 సం.రెండవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 663–672 · సుమారు 9 సం.మంగి యువరాజు · సుమారు క్రీ.శ. 672–696 · సుమారు 24 సం.మంగి యువరాజుసుమారు క్రీ.శ. 672–696 · సుమారు 24 సం.రెండవ జయసింహుడు · సుమారు క్రీ.శ. 696–709 · సుమారు 13 సం.రెండవ జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–709 · సుమారు 13 సం.కొక్కిలి · సుమారు క్రీ.శ. 709కొక్కిలిసుమారు క్రీ.శ. 709మూడవ విష్ణువర్ధనుడు · సుమారు క్రీ.శ. 709–746 · సుమారు 37 సం.మూడవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 709–746 · సుమారు 37 సం.మొదటి విజయాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 746–764 · సుమారు 18 సం.మొదటి విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 746–764 · సుమారు 18 సం.నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు · సుమారు క్రీ.శ. 764–799 · సుమారు 35 సం.నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 764–799 · సుమారు 35 సం.రెండవ విజయాదిత్యుడు (నరేంద్ర మృగరాజు) · సుమారు క్రీ.శ. 799–843 · సుమారు 44 సం.రెండవ విజయాదిత్యుడు (నరేంద్ర మృగరాజు)సుమారు క్రీ.శ. 799–843 · సుమారు 44 సం.కలి విష్ణువర్ధనుడు · సుమారు క్రీ.శ. 843–844 · సుమారు 1 సం.కలి విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 843–844 · సుమారు 1 సం.గుణగ విజయాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 844–888 · సుమారు 44 సం.గుణగ విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 844–888 · సుమారు 44 సం.మొదటి చాళుక్య భీముడు · సుమారు క్రీ.శ. 888–918 · సుమారు 30 సం.మొదటి చాళుక్య భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 888–918 · సుమారు 30 సం.కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 918కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 918మొదటి అమ్మరాజు · సుమారు క్రీ.శ. 918–925 · సుమారు 7 సం.మొదటి అమ్మరాజుసుమారు క్రీ.శ. 918–925 · సుమారు 7 సం.బేత విజయాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 925బేత విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 925తాడపుడు · సుమారు క్రీ.శ. 925తాడపుడుసుమారు క్రీ.శ. 925రెండవ విక్రమాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 926రెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 926మూడవ భీముడు · సుమారు క్రీ.శ. 926–927 · సుమారు 1 సం.మూడవ భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 926–927 · సుమారు 1 సం.రెండవ యుద్ధమల్లుడు · సుమారు క్రీ.శ. 927–934 · సుమారు 7 సం.రెండవ యుద్ధమల్లుడుసుమారు క్రీ.శ. 927–934 · సుమారు 7 సం.రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) · సుమారు క్రీ.శ. 934–945 · సుమారు 11 సం.రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు)సుమారు క్రీ.శ. 934–945 · సుమారు 11 సం.రెండవ అమ్మరాజు · క్రీ.శ. 945–970 · 25 సం.రెండవ అమ్మరాజుక్రీ.శ. 945–970 · 25 సం.దానార్ణవుడు · క్రీ.శ. 970–973 · 3 సం.దానార్ణవుడుక్రీ.శ. 970–973 · 3 సం.మొదటి శక్తివర్మ · సుమారు క్రీ.శ. 999–1011 · సుమారు 12 సం.మొదటి శక్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 999–1011 · సుమారు 12 సం.విమలాదిత్యుడు · క్రీ.శ. 1011–1022 · 11 సం.విమలాదిత్యుడుక్రీ.శ. 1011–1022 · 11 సం.రాజరాజ నరేంద్రుడు · క్రీ.శ. 1022–1063 · 41 సం.రాజరాజ నరేంద్రుడుక్రీ.శ. 1022–1063 · 41 సం.రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) · సుమారు క్రీ.శ. 1063–1070 · సుమారు 7 సం.రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు)సుమారు క్రీ.శ. 1063–1070 · సుమారు 7 సం.ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి) · సుమారు క్రీ.శ. 1063–1076 · సుమారు 13 సం.ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి)సుమారు క్రీ.శ. 1063–1076 · సుమారు 13 సం.
  1. కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 615–633 · సుమారు 18 సం.
  2. మొదటి జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 633–663 · సుమారు 30 సం.
  3. ఇంద్ర భట్టారకుడుసుమారు క్రీ.శ. 663
  4. రెండవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 663–672 · సుమారు 9 సం.
  5. మంగి యువరాజుసుమారు క్రీ.శ. 672–696 · సుమారు 24 సం.
  6. రెండవ జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–709 · సుమారు 13 సం.
  7. కొక్కిలిసుమారు క్రీ.శ. 709
  8. మూడవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 709–746 · సుమారు 37 సం.
  9. మొదటి విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 746–764 · సుమారు 18 సం.
  10. నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 764–799 · సుమారు 35 సం.
  11. రెండవ విజయాదిత్యుడు (నరేంద్ర మృగరాజు)సుమారు క్రీ.శ. 799–843 · సుమారు 44 సం.
  12. కలి విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 843–844 · సుమారు 1 సం.
  13. గుణగ విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 844–888 · సుమారు 44 సం.
  14. మొదటి చాళుక్య భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 888–918 · సుమారు 30 సం.
  15. కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 918
  16. మొదటి అమ్మరాజుసుమారు క్రీ.శ. 918–925 · సుమారు 7 సం.
  17. బేత విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 925
  18. తాడపుడుసుమారు క్రీ.శ. 925
  19. రెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 926
  20. మూడవ భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 926–927 · సుమారు 1 సం.
  21. రెండవ యుద్ధమల్లుడుసుమారు క్రీ.శ. 927–934 · సుమారు 7 సం.
  22. రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు)సుమారు క్రీ.శ. 934–945 · సుమారు 11 సం.
  23. రెండవ అమ్మరాజుక్రీ.శ. 945–970 · 25 సం.
  24. దానార్ణవుడుక్రీ.శ. 970–973 · 3 సం.
  25. మొదటి శక్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 999–1011 · సుమారు 12 సం.
  26. విమలాదిత్యుడుక్రీ.శ. 1011–1022 · 11 సం.
  27. రాజరాజ నరేంద్రుడుక్రీ.శ. 1022–1063 · 41 సం.
  28. రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు)సుమారు క్రీ.శ. 1063–1070 · సుమారు 7 సం.
  29. ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి)సుమారు క్రీ.శ. 1063–1076 · సుమారు 13 సం.
పాలనాకాలం · సుమారు = అంచనా తేదీ

సూవెల్, అయ్యంగార్ (1932), పుటలు 336–337 లోని వంశవృక్ష పట్టిక ఇచ్చిన పాలనా సంవత్సరాలు. ఇవి రెండవ అమ్మరాజు (945), మొదటి రాజరాజు (1022) పట్టాభిషేక తేదీల నుండి వెనక్కు లెక్కించిన జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (1891) గణనను అనుసరిస్తాయి; శక్తివర్మ, విమలాదిత్యుల తేదీలు మాత్రం 1011లో విమలాదిత్యుని పట్టాభిషేకం నుండి లెక్కించినవి (ఫ్లీట్: 1003–1015, 1015–1022). 945కి ముందరి తేదీలు సుమారువి; 973–999 మధ్య కాలాన్ని శాసనాలు ఇరవై ఏడేళ్ల రాజులేని కాలంగా చెబుతాయి. ఏడవ విజయాదిత్యుడు తన అన్న కుమారుడు మొదటి కులోత్తుంగుని తరఫున వేంగిని పాలించాడు. రాజుల సంఖ్యలు ఫ్లీట్, హుల్ట్ష్‌ల ప్రకారం; సూవెల్ ఇద్దరు చాళుక్య భీములను రెండవ, మూడవ అని, మూడవ భీముని (926–927) రెండవ భీముడని అంటాడు. తర్వాతి రచయితలు వంశారంభాన్ని 624కి జరిపి చాలా పాలనలను తర్వాతికి జరిపారు: ఎం. రామారావు (1964) గుణగ విజయాదిత్యునికి 848–891, మొదటి చాళుక్య భీమునికి 892–922 ఇచ్చారు.

వంశవృక్షం

పాలకులు, వారసత్వాన్ని వివరించే బంధువులు. ప్రతి గీత ఒక వ్యక్తి పుటలోని ఆధారసహిత వాక్యంపై ఆధారపడింది; ఆధారాలు వృక్షం కింద ఉన్నాయి. ఆ పుటను తెరవడానికి కార్డును ఎంచుకోండి.

  • తల్లిదండ్రులు, సంతానం
  • వివాహం
  • దత్తత
  • ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి (కింద చూడండి)
  • వారసత్వ క్రమం
వంశవృక్షం: Eastern Chalukyas of Vengiదత్తత?కుమార్తా?మొదటి కీర్తివర్మబాదామి చాళుక్య రాజురెండవ పులకేశిబాదామి చాళుక్య రాజుకుబ్జ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 615–6331అయ్యణ మహాదేవికుబ్జ విష్ణువర్ధనుని రాణిమొదటి జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 633–6632ఇంద్ర భట్టారకుడుసుమారు క్రీ.శ. 6633రెండవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 663–6724మంగి యువరాజుసుమారు క్రీ.శ. 672–6965రెండవ జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–7096మూడవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 709–7468కొక్కిలిసుమారు క్రీ.శ. 7097విజయ మహాదేవిమూడవ విష్ణువర్ధనునిపట్టమహిషిపృథివీపోతిఈపూరు శాసనంలోని స్త్రీ;బహుశా రాణిమొదటి విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 746–7649నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 764–79910రెండవ విజయాదిత్యుడు(నరేంద్ర మృగరాజు)సుమారు క్రీ.శ. 799–84311నృపరుద్రుడురెండవ విజయాదిత్యునిసోదరుడుభీమ సలుక్కిరెండవ విజయాదిత్యునితమ్ముడుకలి విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 843–84412శీలమహాదేవికలి విష్ణువర్ధనుని రాణిగుణగ విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 844–88813మొదటివిక్రమాదిత్యుడుయువరాజు; పాలించలేదుమొదటి యుద్ధమల్లుడుకనిష్ఠ శాఖ మూలపురుషుడుమొదటి చాళుక్య భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 888–91814కొల్లభిగండవిజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 91815మేలాంబనాల్గవ విజయాదిత్యుని రాణిరెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 92619మొదటి చాళుక్యభీముని కుమారుడుపదహారేళ్ల వయసులో యుద్ధంలోమరణించాడుతాడపుడుసుమారు క్రీ.శ. 92518మొదటి అమ్మరాజుసుమారు క్రీ.శ. 918–92516రెండవ చాళుక్య భీముడు(రాజభీముడు)సుమారు క్రీ.శ. 934–94522బేత విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 92517మూడవ భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 926–92720సత్యాశ్రయుడుబేత విజయాదిత్యునికుమారుడు; పిఠాపురంరాకుమారుల పూర్వీకుడురెండవ యుద్ధమల్లుడుసుమారు క్రీ.శ. 927–93421బాడపుడురెండవ తాలుడు(విష్ణువర్ధనుడు)లోకమహాదేవిరెండవ చాళుక్య భీముని రాణిఅంకిదేవిరెండవ చాళుక్య భీమునిరాణి; దానార్ణవుని తల్లిదానార్ణవుడుక్రీ.శ. 970–97324రెండవ అమ్మరాజుక్రీ.శ. 945–97023కాముడురెండవ చాళుక్య భీముని మూడవకుమారుడుఆర్యదేవిదానార్ణవుని రాణిమొదటి శక్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 999–101125విమలాదిత్యుడుక్రీ.శ. 1011–102226కుందవదేవిమేడవమహాదేవివిమలాదిత్యుని రాణి; ఏడవవిజయాదిత్యుని తల్లివిమలాదిత్యునికుమార్తెయాదవ రాజు భార్యరాజరాజ నరేంద్రుడుక్రీ.శ. 1022–106327అమ్మంగదేవిచోళ రాజు మొదటిరాజేంద్రుని కుమార్తె;రాజరాజ నరేంద్రుని రాణిఏడవ విజయాదిత్యుడు(ప్రతినిధి)సుమారు క్రీ.శ. 1063–107629మాదవమహాదేవిఏడవ విజయాదిత్యుని రాణిరెండవ శక్తివర్మ1061లో పట్టాభిషిక్తుడు;యుద్ధంలో మరణించాడుకుందవ్వరాజరాజ నరేంద్రునికుమార్తెరెండవ రాజేంద్రుడు(కులోత్తుంగుడు)సుమారు క్రీ.శ. 1063–107028మధురాంతకిచోళ రాజు రాజేంద్రదేవునికుమార్తె; కులోత్తుంగునిరాణిరాజరాజ చోడగంగకులోత్తుంగుని కుమారుడు;వేంగి ప్రతినిధిముమ్మడి చోడుడు(రెండవ రాజరాజు)కులోత్తుంగుని కుమారుడు;వేంగి ప్రతినిధివీర చోడుడువిక్రమ చోడుడుకులోత్తుంగుని కుమారుడు;వేంగి ప్రతినిధి, తర్వాతచోళ రాజురాజసుందరికళింగనగర గంగ రాజు రాజరాజుభార్య

  1. తరం 1

    • మొదటి కీర్తివర్మబాదామి చాళుక్య రాజు

  2. తరం 2

    • రెండవ పులకేశిబాదామి చాళుక్య రాజుకుమారుడు: మొదటి కీర్తివర్మ
    • అయ్యణ మహాదేవికుబ్జ విష్ణువర్ధనుని రాణిభార్య: కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు
    • 1కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 615–633కుమారుడు: మొదటి కీర్తివర్మభర్త: అయ్యణ మహాదేవి

  3. తరం 3

    • 2మొదటి జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 633–663కుమారుడు: కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు
    • 3ఇంద్ర భట్టారకుడుసుమారు క్రీ.శ. 663కుమారుడు: కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు

  4. తరం 4

  5. తరం 5

  6. తరం 6

    • 6రెండవ జయసింహుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–709కుమారుడు: మంగి యువరాజు
    • విజయ మహాదేవిమూడవ విష్ణువర్ధనుని పట్టమహిషిభార్య: మూడవ విష్ణువర్ధనుడు
    • 8మూడవ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 709–746కుమారుడు: మంగి యువరాజుభర్త: విజయ మహాదేవి
    • పృథివీపోతిఈపూరు శాసనంలోని స్త్రీ; బహుశా రాణి
    • 7కొక్కిలిసుమారు క్రీ.శ. 709కుమారుడు: మంగి యువరాజు

  7. తరం 7

    • 9మొదటి విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 746–764కుమారుడు: మూడవ విష్ణువర్ధనుడు

  8. తరం 8

  9. తరం 9

    • 11రెండవ విజయాదిత్యుడు (నరేంద్ర మృగరాజు)సుమారు క్రీ.శ. 799–843కుమారుడు: నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు
    • నృపరుద్రుడురెండవ విజయాదిత్యుని సోదరుడుకుమారుడు: నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు
    • భీమ సలుక్కిరెండవ విజయాదిత్యుని తమ్ముడుకుమారుడు: నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు

  10. తరం 10

    • శీలమహాదేవికలి విష్ణువర్ధనుని రాణిభార్య: కలి విష్ణువర్ధనుడు
    • 12కలి విష్ణువర్ధనుడుసుమారు క్రీ.శ. 843–844కుమారుడు: రెండవ విజయాదిత్యుడు (నరేంద్ర మృగరాజు)భర్త: శీలమహాదేవి

  11. తరం 11

    • 13గుణగ విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 844–888కుమారుడు: కలి విష్ణువర్ధనుడు మరియు శీలమహాదేవి
    • మొదటి విక్రమాదిత్యుడుయువరాజు; పాలించలేదుకుమారుడు: కలి విష్ణువర్ధనుడు
    • మొదటి యుద్ధమల్లుడుకనిష్ఠ శాఖ మూలపురుషుడుకుమారుడు: కలి విష్ణువర్ధనుడు

  12. తరం 12

    • 14మొదటి చాళుక్య భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 888–918కుమారుడు: మొదటి విక్రమాదిత్యుడు
    • 18తాడపుడుసుమారు క్రీ.శ. 925కుమారుడు: మొదటి యుద్ధమల్లుడు

  13. తరం 13

    • మేలాంబనాల్గవ విజయాదిత్యుని రాణిభార్య: కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు
    • 15కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 918కుమారుడు: మొదటి చాళుక్య భీముడుభర్త: మేలాంబ
    • 19రెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 926కుమారుడు: మొదటి చాళుక్య భీముడు
    • మొదటి చాళుక్య భీముని కుమారుడుపదహారేళ్ల వయసులో యుద్ధంలో మరణించాడుకుమారుడు: మొదటి చాళుక్య భీముడు
    • 21రెండవ యుద్ధమల్లుడుసుమారు క్రీ.శ. 927–934కుమారుడు: తాడపుడు

  14. తరం 14

    • 16మొదటి అమ్మరాజుసుమారు క్రీ.శ. 918–925కుమారుడు: కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు
    • అంకిదేవిరెండవ చాళుక్య భీముని రాణి; దానార్ణవుని తల్లిభార్య: రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు)
    • 22రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు)సుమారు క్రీ.శ. 934–945కుమారుడు: కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు మరియు మేలాంబభర్త: అంకిదేవిభర్త: లోకమహాదేవి
    • లోకమహాదేవిరెండవ చాళుక్య భీముని రాణిభార్య: రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు)
    • బాడపుడుకుమారుడు: రెండవ యుద్ధమల్లుడు
    • రెండవ తాలుడు (విష్ణువర్ధనుడు)కుమారుడు: రెండవ యుద్ధమల్లుడు

  15. తరం 15

    • 17బేత విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 925కుమారుడు: మొదటి అమ్మరాజు
    • 20మూడవ భీముడుసుమారు క్రీ.శ. 926–927కుమారుడు: మొదటి అమ్మరాజు
    • ఆర్యదేవిదానార్ణవుని రాణిభార్య: దానార్ణవుడు
    • 24దానార్ణవుడుక్రీ.శ. 970–973కుమారుడు: రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) మరియు అంకిదేవిభర్త: ఆర్యదేవి
    • 23రెండవ అమ్మరాజుక్రీ.శ. 945–970కుమారుడు: రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) మరియు లోకమహాదేవి
    • కాముడురెండవ చాళుక్య భీముని మూడవ కుమారుడుకుమారుడు: రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు)

  16. తరం 16

    • సత్యాశ్రయుడుబేత విజయాదిత్యుని కుమారుడు; పిఠాపురం రాకుమారుల పూర్వీకుడుకుమారుడు: బేత విజయాదిత్యుడు
    • 25మొదటి శక్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 999–1011కుమారుడు: దానార్ణవుడు మరియు ఆర్యదేవి
    • కుందవదేవిభార్య: విమలాదిత్యుడు
    • 26విమలాదిత్యుడుక్రీ.శ. 1011–1022కుమారుడు: దానార్ణవుడు మరియు ఆర్యదేవిభర్త: కుందవదేవిభర్త: మేడవమహాదేవి
    • మేడవమహాదేవివిమలాదిత్యుని రాణి; ఏడవ విజయాదిత్యుని తల్లిభార్య: విమలాదిత్యుడు

  17. తరం 17

    • అమ్మంగదేవిచోళ రాజు మొదటి రాజేంద్రుని కుమార్తె; రాజరాజ నరేంద్రుని రాణిభార్య: రాజరాజ నరేంద్రుడు
    • 27రాజరాజ నరేంద్రుడుక్రీ.శ. 1022–1063కుమారుడు: విమలాదిత్యుడు మరియు కుందవదేవిభర్త: అమ్మంగదేవి
    • మాదవమహాదేవిఏడవ విజయాదిత్యుని రాణిభార్య: ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి)
    • 29ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి)సుమారు క్రీ.శ. 1063–1076కుమారుడు: విమలాదిత్యుడు మరియు మేడవమహాదేవిభర్త: మాదవమహాదేవి
    • విమలాదిత్యుని కుమార్తెయాదవ రాజు భార్యకుమార్తె: విమలాదిత్యుడు

  18. తరం 18

    • మధురాంతకిచోళ రాజు రాజేంద్రదేవుని కుమార్తె; కులోత్తుంగుని రాణిభార్య: రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు)
    • 28రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు)సుమారు క్రీ.శ. 1063–1070కుమారుడు: రాజరాజ నరేంద్రుడు మరియు అమ్మంగదేవిభర్త: మధురాంతకి
    • కుందవ్వరాజరాజ నరేంద్రుని కుమార్తెకుమార్తె: రాజరాజ నరేంద్రుడు
    • రెండవ శక్తివర్మ1061లో పట్టాభిషిక్తుడు; యుద్ధంలో మరణించాడుకుమారుడు: ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి) మరియు మాదవమహాదేవి

  19. తరం 19

    • రాజరాజ చోడగంగకులోత్తుంగుని కుమారుడు; వేంగి ప్రతినిధికుమారుడు: రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) మరియు మధురాంతకి
    • ముమ్మడి చోడుడు (రెండవ రాజరాజు)కులోత్తుంగుని కుమారుడు; వేంగి ప్రతినిధికుమారుడు: రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) మరియు మధురాంతకి
    • వీర చోడుడుకుమారుడు: రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) మరియు మధురాంతకి
    • విక్రమ చోడుడుకులోత్తుంగుని కుమారుడు; వేంగి ప్రతినిధి, తర్వాత చోళ రాజుకుమారుడు: రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) మరియు మధురాంతకి
    • రాజసుందరికళింగనగర గంగ రాజు రాజరాజు భార్య

ఆధారాలు విభేదించే చోట్లు

మొదటి జయసింహుడు తన అన్న కుమారుడు రెండవ విష్ణువర్ధనుని దత్తత తీసుకున్నాడా?

పృథివీపోతి మూడవ విష్ణువర్ధనుని రాణా?

రాజసుందరి మొదటి కులోత్తుంగుని కుమార్తా?

వృక్షంలోని ప్రతి గీతకు ఆధారాలు
  • మొదటి కీర్తివర్మ → రెండవ పులకేశి మరియు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు · అయ్యణ మహాదేవి (వివాహం)
    • Ayyana-mahadevi was a queen of Kubja Vishnuvardhana. →
      1. Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1916–17 (G.O. No. 1035, Home (Education), 10 August 1917), p. 116, paragraph 21 (archive.org (opens in a new tab)).
  • కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు → మొదటి జయసింహుడు మరియు ఇంద్ర భట్టారకుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Jayasimha I was the eldest son of Kubja Vishnuvardhana, the founder of the dynasty. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Indra-Bhattaraka was a younger son of Kubja Vishnuvardhana. →
      1. E. Hultzsch, "Kondanaguru Grant of Indravarman", Epigraphia Indica XVIII (1925–26), pp. 1–2 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Indra-Bhattaraka was the younger brother of Jayasimha I. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)).
  • ఇంద్ర భట్టారకుడు → రెండవ విష్ణువర్ధనుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • మొదటి జయసింహుడు → రెండవ విష్ణువర్ధనుడు (దత్తత) · ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి
    • The epigraphist who examined them in 1917 concluded that Jayasimha I had treated Vishnuvardhana II as an adopted son. →
      1. Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1916–17 (G.O. No. 1035, Home (Education), 10 August 1917), p. 115, paragraph 20 (archive.org (opens in a new tab)).
    • The epigraphist of 1917 concluded that Jayasimha had treated his nephew as an adopted son. →
      1. Annual Report on Epigraphy, for 1916–17 (G.O. No. 1035, Home (Education), 10 August 1917), p. 115, paragraphs 19–20 (archive.org (opens in a new tab)).
  • రెండవ విష్ణువర్ధనుడు → మంగి యువరాజు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • మంగి యువరాజు → రెండవ జయసింహుడు, మూడవ విష్ణువర్ధనుడు మరియు కొక్కిలి (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Jayasimha II was the eldest son of Mangi-yuvaraja. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 99 and note 17 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. E. Hultzsch, "Penukaparu Grant of Jayasimha II", Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 314 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Vishnuvardhana III was a son of Mangi-yuvaraja. →
      1. Annual Report on Epigraphy, for 1913–14 (1914), p. 85, paragraph 8 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. E. Hultzsch, "Ipur Plates of Vishnuvardhana III", Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 58 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Kokkili was the younger half-brother of Jayasimha II. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 99 and note 17 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Vishnuvardhana III was the elder brother of Kokkili. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 99 and note 17 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Jayasimha II was the eldest son of Mangi-yuvaraja and succeeded him. →
      1. Fleet, "The Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. E. Hultzsch, "Penukaparu Grant of Jayasimha II", Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 314 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Kokkili was the youngest son of Mangi-yuvaraja, a half-brother of Jayasimha II by a different mother. →
      1. J. F. Fleet, "The Chronology of the Eastern Chalukya Kings", Indian Antiquary XX (1891), p. 12, "List of the Eastern Chalukya Kings" (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Fleet, "The Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Vishnuvardhana III was also a son of Mangi-yuvaraja, since Hultzsch identified the Vijayasiddhi named as his father in the Ipur plates with Mangi-yuvaraja. →
      1. E. Hultzsch, "Ipur Plates of Vishnuvardhana III", Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 58 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Vishnuvardhana III was another son of Mangi-yuvaraja. →
      1. E. Hultzsch, "Ipur Plates of Vishnuvardhana III", Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 58 (archive.org (opens in a new tab)).
  • మూడవ విష్ణువర్ధనుడు · విజయ మహాదేవి (వివాహం)
  • మూడవ విష్ణువర్ధనుడు · పృథివీపోతి (వివాహం) · ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి
  • మూడవ విష్ణువర్ధనుడు → మొదటి విజయాదిత్యుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • మొదటి విజయాదిత్యుడు → నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Vishnuvardhana IV was the son of Vijayaditya I. →
      1. J. F. Fleet, "The Chronology of the Eastern Chalukya Kings", Indian Antiquary XX (1891), p. 100 (archive.org (opens in a new tab)).
  • నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు → రెండవ విజయాదిత్యుడు (నరేంద్ర మృగరాజు), నృపరుద్రుడు మరియు భీమ సలుక్కి (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • రెండవ విజయాదిత్యుడు (నరేంద్ర మృగరాజు) → కలి విష్ణువర్ధనుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Kali-Vishnuvardhana V was the son of Vijayaditya II. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Kali-Vishnuvardhana V was the son of Vijayaditya II, and reigned for only a year and a half. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)).
  • కలి విష్ణువర్ధనుడు · శీలమహాదేవి (వివాహం)
    • Silamahadevi was the queen of Kali-Vishnuvardhana V and the mother of Gunaga-Vijayaditya III. →
      1. Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1911–12 (G.O. No. 919, Public, 29 July 1912), p. 84, paragraph 62 (archive.org (opens in a new tab)).
  • కలి విష్ణువర్ధనుడు మరియు శీలమహాదేవి → గుణగ విజయాదిత్యుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Vijayaditya III was the eldest son of the Eastern Chalukya king Kali-Vishnuvardhana V, and a grandson of Vijayaditya II, called Narendra-mrigaraja. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), pp. 336–337 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Silamahadevi was the queen of Kali-Vishnuvardhana V and the mother of Gunaga-Vijayaditya III. →
      1. Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1911–12 (G.O. No. 919, Public, 29 July 1912), p. 84, paragraph 62 (archive.org (opens in a new tab)).
  • కలి విష్ణువర్ధనుడు → మొదటి విక్రమాదిత్యుడు మరియు మొదటి యుద్ధమల్లుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Vikramaditya I, who held the rank of crown prince (yuvaraja) but never reigned, was a younger brother of Vijayaditya III. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 103 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Yuddhamalla I was another, younger brother of Vikramaditya I, and he too did not reign. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 103 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Bhima's paternal uncle Yuddhamalla I was the founder of the junior line that later fought for the throne. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 103 (archive.org (opens in a new tab)).
  • మొదటి విక్రమాదిత్యుడు → మొదటి చాళుక్య భీముడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • మొదటి చాళుక్య భీముడు → కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు, రెండవ విక్రమాదిత్యుడు మరియు మొదటి చాళుక్య భీముని కుమారుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Vijayaditya IV, called Kollabhiganda, was the eldest son of Chalukya-Bhima I and succeeded him. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 103 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Vikramaditya II, who seized the throne briefly in 925–926, was another son of Chalukya-Bhima I. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 269 (archive.org (opens in a new tab)).
    • A third son, a prince of sixteen, fell in battle in his father's lifetime (see below). →
      1. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1913–14 (1914), Part II, paras. 5–6, p. 84 (archive.org (opens in a new tab)).
  • మొదటి యుద్ధమల్లుడు → తాడపుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • తాడపుడు → రెండవ యుద్ధమల్లుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • రెండవ యుద్ధమల్లుడు → బాడపుడు మరియు రెండవ తాలుడు (విష్ణువర్ధనుడు) (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Badapa was a son of Yuddhamalla II. →
      1. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1920–21 (1921), Part II, paras. 13–14, p. 90 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Tala II, also called Vishnuvardhana, was another son of Yuddhamalla II and the younger brother of Badapa. →
      1. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1920–21 (1921), Part II, para. 14, p. 91 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. V. Rangacharya, "Mangallu Grant of Amma II", Epigraphia Indica XXXI (1955–56, publ. 1960), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Tala II was Badapa's younger brother. →
      1. Lakshmana Rao, "Two Copper-plate Inscriptions" (1928), p. 154, translation (archive.org (opens in a new tab)).
      2. H. Krishna Sastri, Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1908–09 (1909), Part II, para. 61, p. 108 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Tala II, also called Vishnuvardhana, was a son of Yuddhamalla II and the younger brother of Badapa. →
      1. Lakshmana Rao, "Two Copper-plate Inscriptions" (1928), p. 154, translation (archive.org (opens in a new tab)).
      2. H. Krishna Sastri, Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1908–09 (1909), Part II, para. 61, p. 108 (archive.org (opens in a new tab)).
  • కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు → మొదటి అమ్మరాజు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Amma I was the eldest son of Vijayaditya IV, called Kollabhiganda, and a grandson of Chalukya-Bhima I. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), pp. 266–267 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 103 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Chalukya-Bhima II was a younger brother of Amma I; two later grants call him a half-brother (dvaimatura). →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 269 (archive.org (opens in a new tab)).
  • కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు · మేలాంబ (వివాహం)
    • Melamba was a queen of Vijayaditya IV, and is named in two later grants. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 104 (archive.org (opens in a new tab)).
  • కొల్లభిగండ విజయాదిత్యుడు మరియు మేలాంబ → రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Chalukya-Bhima II was the son of Vijayaditya IV and his queen Melamba. →
      1. F. Kielhorn, "Six Eastern Chalukya Copper-plate Inscriptions", grant of Chalukya-Bhima II, Epigraphia Indica V (1898–99), p. 135 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 32, pedigree of the Eastern Chalukya dynasty (archive.org (opens in a new tab)).
  • మొదటి అమ్మరాజు → బేత విజయాదిత్యుడు మరియు మూడవ భీముడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Beta-Vijayaditya V was the eldest son of Amma I. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 267 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Bhima, who reigned for eight months in 926–927 (Bhima III in Fleet's numbering, Bhima II in Sewell's), was another son of Amma I and a younger brother of Beta. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 269 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 337 (archive.org (opens in a new tab)).
  • బేత విజయాదిత్యుడు → సత్యాశ్రయుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Beta's son was Satyasraya, and his descendants, the Chalukya princes of Pithapuram, are the subject of the Pithapuram pillar inscription of Mallapadeva of 1202. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 268 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Hultzsch, "Pithapuram Pillar Inscription" (1897), p. 228 (archive.org (opens in a new tab)).
  • రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) · అంకిదేవి (వివాహం)
    • Danarnava was an elder son of Chalukya-Bhima II by another queen. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. V. Rangacharya, "Mangallu Grant of Amma II", Epigraphia Indica XXXI (1955–56, publ. 1960), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Danarnava's mother, according to the editor of the Mangallu grant, was named Ankidevi, and Amma II's mother was Lokambika (Lokamahadevi). →
      1. Rangacharya, "Mangallu Grant of Amma II" (1960), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
  • రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) · లోకమహాదేవి (వివాహం)
  • రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) మరియు అంకిదేవి → దానార్ణవుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Danarnava was an elder son of Chalukya-Bhima II by another queen. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. V. Rangacharya, "Mangallu Grant of Amma II", Epigraphia Indica XXXI (1955–56, publ. 1960), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Danarnava's mother, according to the editor of the Mangallu grant, was named Ankidevi, and Amma II's mother was Lokambika (Lokamahadevi). →
      1. Rangacharya, "Mangallu Grant of Amma II" (1960), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Danarnava was the elder half-brother of Amma II. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)).
  • రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) మరియు లోకమహాదేవి → రెండవ అమ్మరాజు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు) → కాముడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • The Pithapuram inscription of 1202 adds a third son of Bhima II, named Kama. →
      1. E. Hultzsch, "Pithapuram Pillar Inscription of Mallapadeva", Epigraphia Indica IV (1897), p. 227 (archive.org (opens in a new tab)).
  • దానార్ణవుడు · ఆర్యదేవి (వివాహం)
    • The Pithapuram inscription of 1202 appears to give the name of Danarnava's queen as Aryadevi. →
      1. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)).
  • దానార్ణవుడు మరియు ఆర్యదేవి → మొదటి శక్తివర్మ మరియు విమలాదిత్యుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Saktivarman I was the eldest son of Danarnava. →
      1. J. F. Fleet, "The Chronology of the Eastern Chalukya Kings", Indian Antiquary XX (1891), p. 12, list of kings (archive.org (opens in a new tab)).
      2. J. F. Fleet, "Korumelli Plates of Rajaraja II [I]", Indian Antiquary XIV (1885), p. 50 (archive.org (opens in a new tab)).
    • The Pithapuram pillar inscription of 1202 names his mother as Ariyadevi. →
      1. E. Hultzsch, "Pithapuram Pillar Inscription of Mallapadeva", Epigraphia Indica IV (1897), p. 227 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Vimaladitya was the son of Danarnava and his queen Aryamahadevi, and the younger brother of Saktivarman I. →
      1. V. Venkayya, "Ranastipundi Grant of Vimaladitya", Epigraphia Indica VI (1900–01), p. 349 (archive.org (opens in a new tab)).
  • విమలాదిత్యుడు · కుందవదేవి (వివాహం)
    • Vimaladitya married Kundavadevi, the daughter of the Chola king Rajaraja I and the younger sister of Rajendra-Chola. →
      1. J. F. Fleet, "Korumelli Plates of Rajaraja II [I]", Indian Antiquary XIV (1885), p. 50 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. J. F. Fleet, "The Chronology of the Eastern Chalukya Kings", Indian Antiquary XX (1891), p. 273 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Kundavadevi married the Eastern Chalukya king Vimaladitya. →
      1. J. F. Fleet, "Korumelli Plates of Rajaraja II [I]", Indian Antiquary XIV (1885), p. 50 (archive.org (opens in a new tab)).
  • విమలాదిత్యుడు మరియు కుందవదేవి → రాజరాజ నరేంద్రుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Rajaraja Narendra was the son of the Eastern Chalukya king Vimaladitya and his queen Kundavadevi (Kundavvai), a daughter of the Chola emperor Rajaraja I. →
      1. Kielhorn, "Nandamapundi Grant" (1897), p. 302 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 273 and notes (archive.org (opens in a new tab)).
    • Their son was Rajaraja Narendra, whom the Nandamapundi grant calls the son of Vimaladitya and Kundavadevi, "the goddess of fortune of the family of the Sun". →
      1. F. Kielhorn, "Nandamapundi Grant of Rajaraja I", Epigraphia Indica IV (1897), p. 302 (archive.org (opens in a new tab)).
  • విమలాదిత్యుడు · మేడవమహాదేవి (వివాహం)
    • Vimaladitya also had a son by another queen. →
      1. B. V. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II", Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II" (1930), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)).
    • He gave Vijayaditya's mother as Medavamahadevi, also a Chola princess, whom the Government Epigraphist had read as Malavamahadevi. →
      1. B. V. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II", Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II" (1930), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)).
  • విమలాదిత్యుడు మరియు మేడవమహాదేవి → ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి) (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Vijayaditya VII was a son of Vimaladitya. →
      1. J. F. Fleet, "The Chronology of the Eastern Chalukya Kings", Indian Antiquary XX (1891), p. 276 (archive.org (opens in a new tab)).
    • He gave Vijayaditya's mother as Medavamahadevi, also a Chola princess, whom the Government Epigraphist had read as Malavamahadevi. →
      1. B. V. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II", Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II" (1930), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Rajaraja Narendra had a half-brother, Vijayaditya VII, the son of Vimaladitya by another queen, who later became his rival. →
      1. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II" (1930), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II" (1930), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
  • విమలాదిత్యుడు → విమలాదిత్యుని కుమార్తె (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Vimaladitya also had a daughter who married a Yadava king, according to Robert Sewell's genealogical table of 1932. →
      1. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 337 (archive.org (opens in a new tab)).
  • రాజరాజ నరేంద్రుడు · అమ్మంగదేవి (వివాహం)
  • రాజరాజ నరేంద్రుడు మరియు అమ్మంగదేవి → రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Kulottunga I was the son of Rajaraja Narendra and his queen Ammangadevi, the daughter of the Chola king Rajendra-Choda. →
      1. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 59, translation of the Chellur plates, verses 7–13 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 279 (archive.org (opens in a new tab)).
    • His son by Ammangadevi was Rajendra-Choda, who became the Chola emperor Kulottunga I. →
      1. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 59, translation of the Chellur plates (archive.org (opens in a new tab)).
  • రాజరాజ నరేంద్రుడు → కుందవ్వ (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి) · మాదవమహాదేవి (వివాహం)
    • Saktivarman II was the son of Vijayaditya VII and his queen Madavamahadevi. →
      1. B. V. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II", Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 34 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II" (1930), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
  • ఏడవ విజయాదిత్యుడు (ప్రతినిధి) మరియు మాదవమహాదేవి → రెండవ శక్తివర్మ (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Saktivarman II was the son of Vijayaditya VII and his queen Madavamahadevi. →
      1. B. V. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II", Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 34 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Krishna Rao, "Telugu Academy Plates of Saktivarman II" (1930), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)).
  • రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) · మధురాంతకి (వివాహం)
    • Kulottunga I married Madhurantaki, the daughter of Rajendradeva, a Chola king "of the race of the Sun". →
      1. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 59, translation of the Chellur plates, verses 7–13 (archive.org (opens in a new tab)).
      2. Fleet, "Chronology of the Eastern Chalukya Kings" (1891), p. 276 (archive.org (opens in a new tab)).
  • రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) మరియు మధురాంతకి → రాజరాజ చోడగంగ, ముమ్మడి చోడుడు (రెండవ రాజరాజు), వీర చోడుడు మరియు విక్రమ చోడుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • రెండవ రాజేంద్రుడు (కులోత్తుంగుడు) → రాజసుందరి (తల్లిదండ్రులు, సంతానం) · ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి
    • Rajasundari was a daughter of Kulottunga I in Sewell's account, the mother of the Kalinga king Anantavarman-Chodaganga, who was crowned in 1078. →
      1. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 87 (archive.org (opens in a new tab)).

ఒకే తల్లి/తండ్రి నుంచి గీత ఉంటే, ఉటంకించిన ఆధారాలు మరొకరి పేరు ఇవ్వలేదని అర్థం.

A small square stone shrine with a dark, weathered wall of large blocks and a plain doorway, topped by a stepped pyramidal tower of carved storeys; palm fronds at the left and a tree at the right.
A small square stone shrine with a dark, weathered wall of large blocks and a plain doorway, topped by a stepped pyramidal tower of carved storeys; palm fronds at the left and a tree at the right. · M. Rama Rao, Eastern Calukyan Temples of Andhra Desa (Andhra Pradesh Government Archaeological Series No. 19, ed. Mohd. Abdul Waheed Khan, Director of Archaeology); photographer not credited (opens in a new tab) · Public domain in India

తూర్పు చాళుక్యులు 7వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి నాలుగు శతాబ్దాలకు పైగా దిగువ గోదావరి, దిగువ కృష్ణాల మధ్య తీర ప్రాంతమైన వేంగిని పాలించారు.12 వారు బాదామి చాళుక్యుల ఒక శాఖ.12 వారి స్థాపకుడు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు బాదామి రాజు రెండవ పులకేశి తమ్ముడు.12

వారి రాజధాని మొదట ఏలూరు దగ్గరి ఆధునిక పెదవేగి అయిన వేంగి, తర్వాత రాజమహేంద్రవరం.314 ఈ శాఖ రాజులను “వేంగి ప్రభువులు” అని పిలిచేవారని జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ గుర్తించారు.3 “వారి రాజ్యాల్లో ప్రధానమైన, ఇష్టమైన భాగం” అయిన భూభాగం నుండి ఆ పేరు వచ్చింది.3

వారి గురించి తెలిసిన దాదాపు అంతా వారి సొంత తామ్రశాసనాల నుండే వస్తుంది.56 10వ శతాబ్దం నుండి ఈ దానపత్రాలు అంతకుముందు ప్రతి రాజునూ అతని పాలన కాలంతో పేర్కొంటాయి.56 సుమారు 1000 తర్వాత ఈ కుటుంబం వివాహాల ద్వారా తంజావూరు చోళులతో ముడిపడింది.78 దాని వారసుడు రెండవ రాజేంద్రుడు ఫ్లీట్ లెక్క ప్రకారం 1063లో7 లేదా సూయెల్ లెక్క ప్రకారం 1070లో8 మొదటి కులోత్తుంగుడిగా చోళ సింహాసనం ఎక్కాడు.

పుట్టుక

బాదామి రాజు రెండవ పులకేశి 609 లేదా 610లో సింహాసనం ఎక్కాడు.9 తూర్పు తీరంలోని బలమైన కోట పిష్టపురాన్ని (పిఠాపురం) అతను తీసుకున్నట్లు అతని ఐహోళె శాసనం నమోదు చేస్తుంది.110 అతను పల్లవ రాజును కంచి ప్రాకారాల వెనుకకు తరిమాడని కూడా అది చెబుతుంది.110

రాజు ఇంటి నుండి చాలా దూరంలో యుద్ధాలు చేస్తున్నందువల్ల, బాదామిలో అతనికి ప్రతినిధిగా ఉండటానికి అతని తమ్ముడు విష్ణువర్ధనుడిని 615లో యువరాజు (యువరాజ) గా చేశారని ఫ్లీట్ భావించారు.12 ఫ్లీట్ అభిప్రాయంలో, తర్వాత కొత్తగా జయించిన తూర్పు తీరాన్ని అదే హోదాలో పాలించడానికి విష్ణువర్ధనుడిని పంపారు.12 1907 గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్ కూడా అదే కథ చెబుతుంది.11 అది పిఠాపురం, ఏలూరు (అప్పుడు ఎల్లోర్) విజయాన్ని సుమారు 615లో ఉంచుతుంది.11

సతారా నుండి వచ్చిన విష్ణువర్ధనుని దానపత్రానికి “శ్రీమాన్ మహారాజ” పులకేశి ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో తేదీ ఉంది.912 అది ఇంకా అతనిని యువరాజు అనే మాత్రమే పిలుస్తుంది.912 విశాఖపట్నం (అప్పుడు విజాగపటం) జిల్లాలోని చీపురుపల్లి నుండి వచ్చిన అతని దానపత్రం అతని సొంత పద్దెనిమిదవ సంవత్సరంలో ఇచ్చినది.12 ఫ్లీట్ ఆ రోజును 632 జూలై 7గా లెక్కించారు.12 ఈ దానపత్రం అతనిని మహారాజ (గొప్ప రాజు) అని పిలుస్తుంది.12

“ఎక్కువ కాలం గడవకుండానే, — ఏమైనా క్రీ.శ. 632కు ముందే”, విష్ణువర్ధనుడు “తూర్పు తీరంలో స్వతంత్ర సార్వభౌముడిగా స్థిరపడ్డాడు” అని ఫ్లీట్ తేల్చారు.2 ఇది ఒప్పందం ద్వారా జరిగిందా, తమ్ముని తిరుగుబాటు ద్వారా జరిగిందా అనే విషయాన్ని ఫ్లీట్ తేల్చలేదు.2 అతని పాలనా సంవత్సరాలను అతని స్వాతంత్ర్యం నుండి కాకుండా యువరాజుగా నియమించిన నాటి నుండి లెక్కించారు.132 స్థాపన తేదీపై ఇంకా వాదనలు ఉన్నాయి. ఆధారాలు, విభేదాలు చూడండి.

వంశపు తర్వాతి దానపత్రాలు ఆ కుటుంబానికి చాలా గొప్ప మూలాన్ని ఇచ్చాయి. మొదటి రాజరాజు (1022–1063) పాలన నుండి అవి బ్రహ్మ దేవుని నుండి చంద్రుని ద్వారా వచ్చిన వంశంతో ప్రారంభమవుతాయి.1415 తర్వాత వంశం అయోధ్యలోని యాభై తొమ్మిది మంది చక్రవర్తుల గుండా, దక్కన్‌లో త్రిలోచన పల్లవునితో పోరాడుతూ చనిపోయిన విజయాదిత్యుడు అనే పూర్వీకుని వరకు వస్తుంది.1415 గర్భవతి అయిన అతని రాణి ముదివేము అనే అగ్రహారంలో (బ్రాహ్మణులకు మంజూరు చేసిన గ్రామం) ఆశ్రయం పొందింది.1415 అక్కడ ఆమె విష్ణువర్ధనుడు అనే కుమారుని కన్నది. అతను కుటుంబ రాజచిహ్నాలను తిరిగి గెలుచుకున్నాడు.1415

పూర్తి వంశావళి “బహుశా చోళుల సూర్య వంశావళికి పోటీగా కల్పించినది” అని ఫ్లీట్ భావించారు.1516 ఆ గాథ వెనుక ఆయనకు ఈ వాస్తవాలు మాత్రమే కనిపించాయి: చాళుక్యులు “నిజంగా మొదట ఉత్తరం నుండి వచ్చారు, తర్వాత తాము పొందిన కొన్ని భూభాగాలు పల్లవుల ఆధీనంలో ఉండటం చూశారు”.1516 1915 కడప గెజిటీర్ ముదివేమును జమ్మలమడుగు తాలూకాలోని పెద్దముడియంగా గుర్తించింది.17

వేంగి రాజ్యం

అసలు వేంగి దేశాన్ని ఫ్లీట్ పడమరన తూర్పు కనుమలు, తూర్పున సముద్రం మధ్య ఉన్న భూమిగా వర్ణించారు.3 ఉత్తరాన గోదావరి, దక్షిణాన కృష్ణా దానికి సరిహద్దులు.3 ఆయన దాని విస్తీర్ణాన్ని “సుమారు ఎనిమిది వేల (చదరపు) మైళ్లు”గా చెప్పారు.3 దాని అసలు పేరు ఆంధ్ర దేశం అని ఆయన భావించారు.3 తర్వాత అది గోదావరికి ఉత్తరాన ఉన్న భూమిలో చాలా భాగాన్ని కలుపుకున్నట్లు సూచనలను కూడా ఆయన గుర్తించారు.3

వేంగికి ఉత్తరాన కళింగనగర గాంగులు, దక్షిణాన కంచి పల్లవులు పొరుగువారు.3 పడమరన మొదట బాదామి చాళుక్యులు, తర్వాత మళఖేడ్ రాష్ట్రకూటులు, తర్వాత కళ్యాణి పశ్చిమ చాళుక్యులు ఉన్నారు.3

దానపత్రాలు ఆ దేశాన్ని వేంగి మండలం, వేంగి దేశం, లేదా కేవలం వేంగి భూమి అని పిలుస్తాయి.31819 అవి దానిని గుడ్రహార లేదా గుడ్రవార, కందేరువాడి వంటి జిల్లాలుగా (విషయం) విభజిస్తాయి.31819 తొలి దానపత్రాలు డెల్టా బయట కూడా చాలా దూరం చేరతాయి.1220 మొదటి విష్ణువర్ధనుడు వేంగికి ఈశాన్యంగా చీపురుపల్లి దగ్గరి దిమిల జిల్లాలో ఒక గ్రామాన్ని దానం చేశాడు.1220 అతని మనవడు రెండవ విష్ణువర్ధనుడు దక్షిణాన నెల్లూరు ప్రాంతంలోని కర్మరాష్ట్ర జిల్లాలో ఒక గ్రామాన్ని దానం చేశాడు.1220

రాజధాని వేంగిపురాన్ని సాధారణంగా ఏలూరుకు ఉత్తరాన సుమారు ఏడు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న పెద్దవేగి వద్ద ఉంచుతారు.321 అక్కడి శిథిలాలు, దిబ్బలు దెందులూరు వరకు వ్యాపించాయి.321 పక్కనే ఉన్న చిన్నవేగి కూడా అంతే సంభావ్యమని ఫ్లీట్ భావించారు.3 పెద్దవేగి దగ్గర మొదటి జయసింహుని తామ్రశాసనాలు తవ్వకాల్లో దొరికాయి.22

గోదావరి తీరంలోని రాజమహేంద్రవరం తర్వాతి రాజధాని అయింది.14 రాజ-మహేంద్ర బిరుదు ఉన్న మొదటి అమ్మరాజు (918–925) కాలంలో అక్కడ మొదట స్థిరపడ్డారని ఫ్లీట్ సూచించారు.16 ఈ రాజు పేరు మీదనే నగరానికి పేరు వచ్చిందని ఆయన భావించారు.16 మొదటి రాజరాజు (దాని లెక్కలో 1022–1062) “రాజమహేంద్రవరంలో తన రాజధానిని స్థిరపరిచాడు” అని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.4 వేంగి, రాజమహేంద్రవరం చూడండి.

చైనా యాత్రికుడు హ్యూయెన్ సాంగ్ 7వ శతాబ్దంలో ఆ రాజ్యాన్ని సందర్శించాడు.23 గోదావరి గెజిటీర్ అతని కథనాన్ని సంగ్రహంగా చెబుతుంది.23 దాదాపు 1,000 మైళ్ల చుట్టుకొలత ఉన్న, బహుశా ఇటీవలి విజయం వల్ల, జనాభా తక్కువగా ఉన్న దేశాన్ని అది వర్ణిస్తుంది.23 దాని అనేక బౌద్ధ విహారాలు శిథిలమై ఉన్నాయి.23

రాజుల వరుస

ఈ వంశపు దానపత్రాలు అంతకుముందు రాజుల పాలనలను వల్లిస్తాయి కాబట్టి దానికి అసాధారణంగా మంచి రికార్డులు ఉన్నాయి.5 ఇది “ప్రత్యేక ఆసక్తి కలిగించే లక్షణం” అని ఫ్లీట్ రాశారు.5 కానీ పాలనలు ఎక్కువగా “భిన్నాలు లేకుండా పూర్తి సంవత్సరాల్లో” ఇవ్వబడ్డాయని ఆయన గుర్తించారు.5 ఒక శకంలో సింహాసనారోహణ తేదీ ఉన్న మొదటి రాజు శక 867 (క్రీ.శ. 945; శక అనేది సంవత్సరాలు లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి) లో పట్టాభిషిక్తుడైన రెండవ అమ్మరాజు.5 అతనికి ముందు, వేర్వేరు రికార్డుల్లో పాలనలు కలిపి 329 నుండి 340 సంవత్సరాలు అవుతాయి.5

మొదటి అమ్మరాజు మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం), ఇదార దానపత్రాలే ప్రతి పాలన కాలంతో మొత్తం వంశాన్ని ఇచ్చిన మొదటివి.6 ఇక్కడ వాడిన అత్యంత పూర్తి జాబితా ఇ. హుల్ష్ సంపాదకత్వం వహించిన పిఠాపురంలోని 1202 నాటి ఒక స్తంభ శాసనం నుండి వస్తుంది.1424 అది ప్రతి రాజు పాలనను ఇస్తుంది. అది ఇచ్చే పాలనలతో, వరుసగా:1424

రాజులు (1202 జాబితాలో పేర్కొన్నట్లు)పాలన
కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు18 సంవత్సరాలు
జయసింహుడు33 సంవత్సరాలు
ఇంద్రరాజు, అతని సోదరుడు7 రోజులు
విష్ణువర్ధనుడు; మంగి యువరాజు; జయసింహుడు9, 25, 13 సంవత్సరాలు
కొక్కిలి; అతనిని వెళ్లగొట్టిన విష్ణువర్ధనుడు6 నెలలు; 37 సంవత్సరాలు
విజయాదిత్య భట్టారకుడు; విష్ణువర్ధనుడు18, 36 సంవత్సరాలు
నరేంద్రుడు (రెండవ విజయాదిత్యుడు)48 సంవత్సరాలు
కలి విష్ణువర్ధనుడు1½ సంవత్సరాలు
త్రిభువనాంకుశ బిరుదున్న గుణగ విజయాదిత్యుడు (మూడవ)44 సంవత్సరాలు
అతని మేనల్లుడు చాళుక్య భీముడు30 సంవత్సరాలు
విజయాదిత్యుడు (కొల్లభిగండ)6 నెలలు
అమ్మరాజు7 సంవత్సరాలు
తాడప; విక్రమాదిత్యుడు; యుద్ధమల్లుడు1 నెల; 11 నెలలు; 7 సంవత్సరాలు
రాజభీముడు12 సంవత్సరాలు
అమ్మరాజు (రెండవ); దానార్ణవుడు25, 3 సంవత్సరాలు
పాలకుడు లేడు (“విధి వశాత్తు”)27 సంవత్సరాలు
శక్తివర్మ; విమలాదిత్యుడు12, 7 సంవత్సరాలు
రాజరాజు40 సంవత్సరాలు
రాజేంద్ర చోడుడు (మొదటి కులోత్తుంగుడు)50 సంవత్సరాలు

ఈ సంఖ్యలు అన్నిసార్లూ ఇతర రికార్డులతో ఏకీభవించవు. ఇతర శాసనాలు మొదటి రాజరాజుకు 41, కులోత్తుంగునికి 49 సంవత్సరాలు ఇవ్వగా, ఈ శాసనం వారికి 40, 50 ఇస్తుంది.2526 కొన్ని దానపత్రాలు మొదటి జయసింహునికి ముప్పై మూడు బదులుగా ముప్పై సంవత్సరాలు ఇస్తాయి.271828 కొన్ని రెండవ విజయాదిత్యునికి నలభై ఎనిమిది బదులుగా నలభై లేదా నలభై నాలుగు ఇస్తాయి.271828

1890 నాటి తన పట్టికలో హుల్ష్ “నిజంగా పాలించిన యువరాజులకు” మాత్రమే సంఖ్యలు ఇచ్చారు.29 ఈ పేజీలోని పాలనా పట్టిక ఫ్లీట్ లెక్క మీద ఆధారపడిన 1932 నాటి రాబర్ట్ సూయెల్ తేదీలను అనుసరిస్తుంది.3031 ఇతర పద్ధతులను ఆధారాలు, విభేదాలు కింద పోల్చాం.3031

రాష్ట్రకూటులతో యుద్ధాలు

రెండు శతాబ్దాల పాటు వేంగి రాజులు మళఖేడ్ రాష్ట్రకూటులతో పోరాడారు.332 8వ శతాబ్దంలో పశ్చిమ దక్కన్‌లో రాష్ట్రకూటులు బాదామి చాళుక్యుల స్థానాన్ని ఆక్రమించారు.332

770–71 నాటి ఆలస్ తామ్రశాసనాలు రాష్ట్రకూట యువరాజు రెండవ గోవిందుడు కృష్ణా మూసీని కలిసే చోట శిబిరంలో ఉండగా జారీ అయ్యాయి.33 వాటి సొంత కథనం ప్రకారం, అతను అప్పుడే వేంగి రాజును లొంగదీశాడు.33 సూయెల్ దీనిని నాలుగవ విష్ణువర్ధనుని నిజమైన ఓటమిగా భావించారు, కానీ స్వాధీనం (భూమిని తీసుకోవడం) గా కాదు.33

పైఠాన్ తామ్రశాసనాలను (సూయెల్ లెక్కలో 794, ఫ్లీట్ లెక్కలో 796) రెండు రకాలుగా చదువుతారు.333435 రెండవ గోవిందుని శత్రువుల్లో వేంగి పాలకుని పేరు అవి చెబుతాయని సూయెల్ అర్థం చేసుకున్నారు.3334 ఫ్లీట్ వాటిని వేరుగా చదివారు.35 ఆయన వ్యాఖ్యానంలో, తన సోదరుడు ధ్రువునికి వ్యతిరేకంగా సింహాసనాన్ని నిలుపుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ రెండవ గోవిందుడు “శత్రువులైన మాళవ, కంచి, వేంగి రాజులను, గంగ దేశ రాజును కూడా సహాయానికి పిలిచాడు”.35

రెండవ విజయాదిత్యుడు (799–843) “పన్నెండు సంవత్సరాల పాటు, పగలూ రాత్రీ” గంగుల, రట్టుల (రాష్ట్రకూటుల) సైన్యాలతో 108 యుద్ధాలు చేశానని చెప్పుకున్నాడు.3637 అన్నే శివాలయాలు కట్టించానని కూడా అతను చెప్పుకున్నాడు.3637

అతని కాలపు రాష్ట్రకూట రాజు మూడవ గోవిందుడు “వేంగి ప్రభువును” తన సమక్షానికి పిలిపించానని చెప్పుకున్నాడు.3638 ఒక నగరాన్ని కట్టడానికి లేదా దానికి కోట కట్టడానికి ఈ రాజు సహాయం చేసేలా చేశానని అతను చెప్పాడు.3638 ఫ్లీట్ ఆ నగరాన్ని మళఖేడ్‌గా గుర్తించారు.3638 “ప్రతి పక్షమూ మరో పక్షంపై విజయం చెప్పుకుంది” అని హుల్ష్ 1890లో తేల్చారు.19

గుణగ విజయాదిత్యుని (844–888) కాలంలో యుద్ధం కొనసాగింది. అతని దండయాత్రల గురించి కింద ఉంది. మొదటి అమ్మరాజు దానపత్రం ప్రకారం, అతని మరణం తర్వాత వేంగి దేశం “రట్ట దావాదారుల సైన్యం చేత ఆక్రమించబడింది”.3940 అతని మేనల్లుడు మొదటి చాళుక్య భీముడు (888–918) దానిని తిరిగి గెలుచుకోవాల్సి వచ్చింది.3940 హుల్ష్ తర్వాత అనువాదాన్ని “రట్ట (అంటే మొదటి అమోఘవర్షుని) వారసుడు (లేదా కుమారుడు) (రెండవ కృష్ణుని) సైన్యం చేత ఆక్రమించబడింది” అని సరిదిద్దారు.25

మొదటి చాళుక్య భీముని ఒక మచిలీపట్నం దానపత్రం రెండవ కృష్ణునికి, అతని మిత్రులకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన యుద్ధాలను నమోదు చేస్తుంది.41 వాటిలో రాజు పదహారేళ్ల కుమారుడు ఏనుగుపై నుండి పోరాడుతూ చంపబడ్డాడు.41

మొదటి అమ్మరాజు (918–925) “తన సహజ శత్రువుల పక్షంలో చేరిన సామంత బంధువులను” అణచివేయాల్సి వచ్చింది.391942 హుల్ష్, ఫ్లీట్ ఈ శత్రువులను రాష్ట్రకూటులుగా భావించారు.391942 రాష్ట్రకూట రాజు గోవిందుడు తనపైకి పంపిన పెద్ద సైన్యాన్ని నాశనం చేశానని రెండవ చాళుక్య భీముడు (934–945) చెప్పుకున్నాడు.4342 ఫ్లీట్ ఈ రాజును 1891లో ఐదవ గోవిందుడిగా, 1896లో నాలుగవ గోవిందుడిగా లెక్కించారు.4342

రెండవ అమ్మరాజు (945–970) కాలంలో రాష్ట్రకూటులు మళ్లీ జోక్యం చేసుకున్నారు. కింద చూడండి. వారి సొంత అధికారం 973లో ముగిసింది.44 ఆ సంవత్సరం రెండవ తైలపుడు చివరి రాష్ట్రకూట రాజును పడగొట్టి, కళ్యాణి చాళుక్యులు అనే పశ్చిమ చాళుక్య రాజరికాన్ని పునరుద్ధరించాడు.44

గుణగ విజయాదిత్యుడు (మూడవ విజయాదిత్యుడు)

తొలి కాలంలో అత్యంత బాగా గుర్తుండిపోయిన పాలన గుణగ విజయాదిత్యునిది. పిఠాపురం శాసనం అతనిని ఈ వీరుడిగా ప్రశంసిస్తుంది:1424

  • “మంగిరాజు తలతో యుద్ధభూమిలో బంతి ఆట ఆడినవాడు”
  • “చక్రకూటాన్ని తగలబెట్టినవాడు”
  • “కృష్ణునితో కలిసి కిరణపురంలో నివసించే సంకిలను భయపెట్టినవాడు”
  • “వల్లభేంద్రునికి అతని గౌరవాన్ని తిరిగి ఇచ్చినవాడు”
  • “కళింగ (రాజు) నుండి కప్పంగా ఏనుగులను పొందినవాడు”1424

“రట్టుల ప్రభువు ప్రోత్సాహంతో” అతను గంగులను జయించి మంగి తలను నరికాడని అంతకుముందు ఒక దానపత్రం చెబుతుంది.45 బోయల పన్నెండు జిల్లాలను తీసుకున్నందుకు అతని సేనాని పండరంగుని అద్దంకిలోని ఒక శిలాశాసనం ప్రశంసిస్తుంది.46 దాని మొదటి పద్యం శాసనాల్లోని తొలి తెలుగు పద్యాల్లో ఒకటి.46 అద్దంకి శాసనం చూడండి.

చరిత్రకారులు ఈ గొప్పలను వ్యతిరేక మార్గాల్లో చదివారు. 1891లో ఫ్లీట్ “కృష్ణుని” రాష్ట్రకూట రాజు రెండవ కృష్ణుడిగా, తగలబెట్టిన నగరాన్ని అతని రాజధాని మళఖేడ్‌గా గుర్తించారు.47 1897లో హుల్ష్ దీనిని తిరస్కరించారు.25 తూర్పు చాళుక్య రికార్డుల్లోని “రట్టుల ప్రభువు”, “వల్లభేంద్రుడు” ఒక రాష్ట్రకూట రాజే అయి ఉండాలని ఆయన వాదించారు.25

హుల్ష్ అభిప్రాయంలో మూడవ విజయాదిత్యుడు మొదటి అమోఘవర్షునికి సామంతుడు (కింది రాజు).25 తాను “మాళవ, వేంగి ప్రభువులచే పూజించబడ్డాను” అని అమోఘవర్షుడు చెప్పుకున్నాడు.25 అప్పుడు అతను భయపెట్టిన కృష్ణుడు మాళవకు చెందిన ఒక పరమార రాజు అవుతాడు.25 1908లో మలియపూండి దానపత్రం దొరికిన తర్వాత హుల్ష్ ఈ గుర్తింపును “తప్పై ఉండాలి” అని ఉపసంహరించుకున్నారు.48 ఆ కృష్ణుడు రెండవ కృష్ణుడే అని ఆయన ఫ్లీట్‌తో అంగీకరించారు.48

1932లో సూయెల్ సంకిలను రెండవ కృష్ణుని బావమరిది అయిన కలచురి శంకరగణుడిగా చేసిన తర్వాతి గుర్తింపును అనుసరించారు.4950 విజయాదిత్యుడు 877 నుండి 888 మధ్య ఎప్పుడో మళఖేడ్‌ను దోచుకుని తగలబెట్టి, తర్వాత వెనక్కి వెళ్లాడని ఆయన తేల్చారు.4950 రెండవ కృష్ణుని పాలనలో అతని శత్రువులు మాన్యఖేటాన్ని వదిలి వెళ్లారని చెప్పే 930 నాటి ఒక రాష్ట్రకూట దానపత్రం దీనిని నిర్ధారిస్తుందని ఆయన కనుగొన్నారు.51 గుణగ విజయాదిత్యుడు చూడండి.

వారసత్వ యుద్ధాలు, 925–945

925లో మొదటి అమ్మరాజు చనిపోయిన తర్వాత సుమారు రెండు సంవత్సరాల్లో సింహాసనం ఐదుసార్లు చేతులు మారింది. మొదటి అమ్మరాజు చిన్న కుమారుడు బేత విజయాదిత్యుడు (ఐదవ) పదిహేను రోజుల తర్వాత అతని దాయాది, మొదటి యుద్ధమల్లుని కుమారుడు తాడప చేత వెళ్లగొట్టబడ్డాడు.5253545551 ఒక నెల తర్వాత మొదటి చాళుక్య భీముని కుమారుడు రెండవ విక్రమాదిత్యుడు తాడపను చంపాడు లేదా వెళ్లగొట్టాడు.5253545551 విక్రమాదిత్యుడిని మొదటి అమ్మరాజు చిన్న కుమారుడు భీముడు పడగొట్టాడు.5253545551 ఎనిమిది నెలల తర్వాత తాడప కుమారుడు రెండవ యుద్ధమల్లుడు భీముని చంపి ఏడు సంవత్సరాలు సింహాసనాన్ని పట్టుకున్నాడు.5253545551

హుల్ష్ తాడప, యుద్ధమల్లులను “ఆక్రమణదారులు” (సింహాసనాన్ని బలవంతంగా పట్టుకున్నవారు) అని పిలిచారు.29 సుమారు 934లో మొదటి అమ్మరాజు సవతి సోదరుడు, రాజభీముడు అని కూడా పిలిచే రెండవ చాళుక్య భీముడు యుద్ధమల్లుని వెళ్లగొట్టాడు.5443 అతను ఇతర దావాదారులను, ప్రత్యర్థులను వరుసగా జయించాడని అతని దానపత్రాలు చెబుతాయి.5443 వారిలో రాష్ట్రకూట రాజు పంపిన ఒక సైన్యం ఉంది.5443 రెండవ చాళుక్య భీముని కుమారుడు రెండవ అమ్మరాజు కాలంలో, బేత విజయాదిత్యునితో ప్రారంభమైన కుటుంబ తగాదాలు “ఇప్పుడు ముగిశాయి” అని ఫ్లీట్ భావించారు.4356

బేత విజయాదిత్యుడు బతికాడు. తర్వాతి రెండు రికార్డులు అతనిని వేరే యువరాజుల వంశానికి పూర్వీకుడిగా చేస్తాయి.525326 వాటిలో ఒకటి, పిఠాపురంలోని ఒక స్తంభ శాసనం, ఆ వంశంలోని తర్వాతి సభ్యుని పట్టాభిషేకాన్ని 1202లో నమోదు చేస్తుంది.525326 ఆ వంశం గురించి కింద పిఠాపురం శాఖలో ఉంది.

1917లో దొరికిన రెండవ అమ్మరాజు కాలపు ఒక దానపత్రం కథకు జోడిస్తుంది.57 రెండవ విక్రమాదిత్యుని పాలన తర్వాత “సామంత శబర నాయకులు, వల్లభ (అంటే రాష్ట్రకూట) సేనల సేనానులు, ఇతరులు ఏడు సంవత్సరాల పాటు (చాళుక్య) భూభాగాన్ని తమలో తాము పంచుకున్నారు” అని అది చెబుతుంది.57 రెండవ చాళుక్య భీముడు ఈ ఆక్రమణదారులను వెళ్లగొట్టే వరకు ఇది కొనసాగింది.57

చిన్న శాఖ వదిలిపెట్టలేదు.5859 రెండవ యుద్ధమల్లుని కుమారులు బాడప, రెండవ తాళుడు తమ సొంత దానపత్రాలు జారీ చేశారు.5859 ఒక శాసన శాస్త్రవేత్త (శాసనాలపై పండితుడు) 1921లో బాడప దానపత్రాన్ని పరిశీలించారు.5859 రాష్ట్రకూట మూడవ కృష్ణుని సహాయంతో బాడప కొంతకాలం రెండవ అమ్మరాజును వెళ్లగొట్టాడని ఆయన తేల్చారు.5859

రెండవ అమ్మరాజు, దానార్ణవుడు, ఖాళీ కాలం

రెండవ అమ్మరాజు తన పుట్టుక నుండి పన్నెండవ సంవత్సరంలో, 945 డిసెంబర్ 5న పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు.56 ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల పాలనలో అతను ఆరు దానపత్రాలు జారీ చేశాడు.5660 వాటిలో ఒక జైన శ్రావిక ఒక జైన ఆలయానికి చేసిన దానం, అతని అత్తమామల కోరిక మేరకు చేసిన ఒక దానం ఉన్నాయి.5660 అతని తర్వాత అతని అన్న (సవతి) దానార్ణవుడు సుమారు 970 నుండి 973 వరకు మూడు సంవత్సరాలు పాలించాడు.60 ఇద్దరు సోదరుల్లో ఎవరు పెద్దవాడో నిశ్చితంగా తెలియదని సూయెల్ గుర్తించారు.31

మంగల్లు దానపత్రం రెండవ అమ్మరాజు పేరుతో జారీ అయింది. 1917లో దానిని గుర్తించారు.5761 పదకొండు సంవత్సరాలు పాలించిన తర్వాత అతను కృష్ణ-కోపాత్ కళింగ దేశానికి వెళ్లాడని అది చెబుతుంది.5761 తర్వాత “భీముని … అంకిదేవిల కుమారుడు” దానార్ణవుడు “తన సవతి సోదరుని అంగీకారంతో” రాజ్యాన్ని పాలించాడు.5761 1917 నివేదిక ఆ మాటలకు “కృష్ణునిపై కోపంతో”, అంటే రాష్ట్రకూట మూడవ కృష్ణునిపై, అని అర్థం తీసుకుంది.57

వి. రంగాచార్య 1960లో ఆ దానపత్రాన్ని సంపాదకత్వం వహించి ప్రచురించారు.6263 కృష్ణుడు తనపై కోపంగా ఉన్నందువల్ల అమ్మరాజు వెళ్లాడని ఆ మాటలకు అర్థమని ఆయన భావించారు.6263 ఆ కోపానికి ప్రతీకారం తీర్చుకున్నవాడి కంటే బాధితుడే అమ్మరాజు అని, దానార్ణవుడు అతని రాజప్రతినిధిగా (అతని తరఫున పాలించేవాడు) వ్యవహరించాడని ఆయన భావించారు.6263 అమ్మరాజు పారిపోయిన తర్వాత మూడవ కృష్ణుడు దానార్ణవుడిని రాజుగా చేశాడని 1978లో పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి వాదించారు.64

అదే దానపత్రం కాకత్య గుండ్యన అనే నాయకుని కోరిక మేరకు ఇచ్చినది.61 తర్వాత కాకతీయులుగా పాలించిన కుటుంబం గురించి తొలి ప్రస్తావన ఇదేనని పరబ్రహ్మ శాస్త్రి భావించారు.65 ఆయన దానిని సుమారు 956 నాటిదిగా చెప్పారు.65 తర్వాతి దానపత్రాలు ఇంకా రెండవ అమ్మరాజుకు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల పూర్తి పాలనను ఇస్తాయి.6063 రెండవ అమ్మరాజు, దానార్ణవుడు చూడండి.

దానార్ణవుని తర్వాత ఏమి జరిగిందో స్పష్టంగా తెలియదు. “ఇరవై ఏడు సంవత్సరాల పాటు … వేంగి భూమికి నాయకుడు లేడు” అని మొదటి రాజరాజు, అతని వారసుల దానపత్రాలు చెబుతాయి.6024 “విధి వశాత్తు” ఆంధ్ర దేశానికి పాలకుడు లేడని కూడా అవి చెబుతాయి.6024

ఇరువైపులా ఉన్న పాలనలు ఇరవై ఏడు సంవత్సరాలకు కాకుండా సుమారు ముప్పై సంవత్సరాలకు చోటు ఇస్తాయని హుల్ష్ 1890లో చూపించారు.6066 ఆ పాలనలు రెండవ అమ్మరాజు, మొదటి రాజరాజుల పట్టాభిషేక తేదీలతో స్థిరపడ్డాయి.6066 జటా చోడ భీముడు దానార్ణవుడిని చంపి వేంగి రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడని 1978లో పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి రాశారు.67 అప్పుడు వేంగి అరాచకంలో (పాలకుడు లేని గందరగోళం) పడిందని ఆయన రాశారు.67

ఎ. సి. బర్నెల్ (A. C. Burnell) ఆ ఖాళీని బహుశా చోళుల దండయాత్రల వల్ల వచ్చిన అరాచక కాలంగా భావించారు. చోళులు నిజంగా వేంగిని జయించి కొంతకాలం పట్టుకున్నారని ఫ్లీట్ అనుమానించారు.60 చోళ రాజు మొదటి రాజరాజు 985లో సింహాసనం ఎక్కాడని తర్వాత స్థిరపడింది.25 అప్పుడు అతని పదమూడవ లేదా పద్నాలుగవ సంవత్సరంలో జరిగిన వేంగి విజయాన్ని హుల్ష్ ఆ ఖాళీ లోపల, 997–98లో ఉంచారు.25

అదే చోళ రాజు శాసనం ఒకదానిని సూయెల్ సంగ్రహించారు.68 ఆయన చదివినట్లు, రాజు వేంగిని జయించాడని ఆ శాసనం చెప్పదు.68 ఆయన సంగ్రహంలో, ఇరవై ఏడు సంవత్సరాలు పాలకుడు లేకుండా ఉన్న తర్వాత రాజు అక్కడ క్రమాన్ని పునరుద్ధరించాడని అది చెబుతుంది.68 తూర్పు చాళుక్య యువరాజు శక్తివర్మ సుమారు 999లో తన సింహాసనాన్ని తిరిగి గెలుచుకోవడానికి అతను సహాయం చేశాడని దీని అర్థమని సూయెల్ భావించారు.68

“రాజ్యాంతర కాలం” (రెండు పాలనల మధ్య ఖాళీ) నిజానికి బాడప, చిన్న శాఖ పాలనే అని 1930లో బి. వి. కృష్ణారావు సూచించారు.69 ఆయన అభిప్రాయంలో, శక్తివర్మతో పునరుద్ధరించబడిన పెద్ద శాఖ ఆ పాలనను గుర్తించలేదు.69

చోళులతో మైత్రి

ఖాళీ కాలం తర్వాత పాలించిన రాజులు దానార్ణవుని కుమారులు. పెద్దవాడు మొదటి శక్తివర్మ పన్నెండు సంవత్సరాలు పాలించాడు. చోళ మొదటి రాజరాజు సుమారు 999లో అతనిని “వేంగిలో రాజుగా (లేదా బహుశా సామంతుడిగా)” నిలిపాడని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.2324 అతని బిరుదు చాళుక్య చంద్ర ఉన్న బంగారు నాణేలు అరకాన్ తీరానికి దూరంగా రామ్రీ, చెడుబా దీవుల్లో దొరికాయి.7071

అతని తమ్ముడు విమలాదిత్యుడు 1011లో పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు.7273 అతను రాజరాజ చోళుని కుమార్తె కుందవదేవిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు.7273 సూయెల్ ఆ వివాహాన్ని రెండు రాజకుటుంబాల మొదటి కలయికగా పిలిచారు.74 అది “బహుశా బలవంతపు వివాహం, విమలాదిత్యుని అతను జయించడం ఫలితం” అని హుల్ష్ 1890లో భావించారు.75

విమలాదిత్యుడు చోళుల నుండి విడిపోవడానికి ప్రయత్నించినట్లు కనిపిస్తుందని గోదావరి గెజిటీర్ జోడిస్తుంది.2374 ఫలితంగా రాజేంద్ర చోళుడు మళ్లీ వేంగిపై దండెత్తి, గంజాంలోని మహేంద్రగిరి కొండపై విజయ స్తంభాన్ని నిలిపాడని అది చెబుతుంది.2374

విమలాదిత్యుని కుమారుడు రాజరాజ నరేంద్రుడు 1022 ఆగస్టు 16న పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు.73 ఫ్లీట్ అతనిని మొదటి రాజరాజుగా లెక్కించారు. అతని దానపత్రాలు అతనిని విష్ణువర్ధనుడు అని కూడా పిలుస్తాయి.73 అతను తన మేనమామ రాజేంద్ర చోళుని కుమార్తె అమ్మంగదేవిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు.73 “ఈ వివాహాల ఫలితంగా, ఈ కుటుంబ సభ్యులు, ఈ కాలం నుండి, మనసులో చాళుక్యుల కంటే చాలా ఎక్కువగా స్పష్టంగా చోళులే” అని ఫ్లీట్ రాశారు.7

కుటుంబపు పూర్తి పౌరాణిక వంశావళిని వివరించిన మొదటి దానపత్రం అతని కోరుమిల్లి దానపత్రం.15 చోళుల సూర్య వంశావళికి పోటీగా ఈ వంశావళిని కల్పించారని ఫ్లీట్ భావించారు.15 అతను రాజమహేంద్రవరంలో తన రాజధానిని స్థిరపరిచాడని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.4 అతని పాలనలో మహాభారతం తెలుగులోకి అనువదించబడిందని కూడా అది చెబుతుంది.4

973లో కళ్యాణి పశ్చిమ చాళుక్యులు రాష్ట్రకూటుల స్థానాన్ని ఆక్రమించారు.4476 ఇప్పుడు వారు పడమర నుండి వేంగిపై ఒత్తిడి తెచ్చారు.4476 వారికి, చోళులకు మధ్య వేంగి పోటీ బహుమతి అయింది.4476

రాజరాజు సుదీర్ఘ పాలన శాంతియుతంగా లేదు. అతను తన పట్టాభిషేకానికి కొన్ని సంవత్సరాల ముందే, 1019 లేదా 1020లో పాలన ప్రారంభించాడని 1952లో ఎన్. వెంకటరమణయ్య వాదించారు.7778 అతని పాలనా సంవత్సరాన్ని, శక సంవత్సరాన్ని రెండింటినీ ఇచ్చే శాసనాల మీద ఆయన దీనిని ఆధారం చేసుకున్నారు.7778

రాజరాజు సవతి సోదరుడు ఏడవ విజయాదిత్యుడు పాములవాక నుండి ఒక దానపత్రం జారీ చేశాడు.79 1930లో బి. వి. కృష్ణారావు దానిని సంగ్రహించారు.79 ఆయన సంగ్రహంలో, రాజరాజు పన్నెండు సంవత్సరాలు పాలించిన తర్వాత విజయాదిత్యుడు అతనిని బలవంతంగా వెళ్లగొట్టి, తనను తాను వేంగి రాజుగా పట్టాభిషేకం చేసుకున్నాడని అది చెబుతుంది.79 కృష్ణారావు ఆ పట్టాభిషేకాన్ని 1030 నాటిదిగా,79 వెంకటరమణయ్య 1031 నాటిదిగా చెప్పారు.78

విజయాదిత్యుడిని త్వరలోనే వెళ్లగొట్టారని, అతను పశ్చిమ చాళుక్య రాజు మొదటి సోమేశ్వరునికి సామంతుడయ్యాడని కృష్ణారావు భావించారు.808182 విజయాదిత్యుని కుమారుని ఒక దానపత్రాన్ని కూడా కృష్ణారావు సంపాదకత్వం వహించి ప్రచురించారు.808182 తన సవతి సోదరుడు దూరంగా ఉన్నప్పుడు విజయాదిత్యుడు వేంగిని జయించి, ఈ కుమారుడు రెండవ శక్తివర్మను సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టాడని అది చెబుతుంది.808182

రాజరాజు నలభై ఒక్క సంవత్సరాలు పాలించిన తర్వాత కృష్ణారావు ఈ సంఘటనలను ఉంచారు.808182 పట్టాభిషేకాన్ని ఆయన 1061 అక్టోబర్ 18గా లెక్కించారు.808182 యువ రాజు యుద్ధంలో చనిపోయినందుకు మరో దానపత్రం విచారం వ్యక్తం చేస్తుంది.808182 వంశపు తర్వాతి దానపత్రాలు ఈ సంఘటనల గురించి ఏమీ చెప్పవు.7325 అవి రాజరాజుకు నలభై లేదా నలభై ఒక్క సంవత్సరాల అవిచ్ఛిన్న పాలనను ఇస్తాయి.7325

మొదటి కులోత్తుంగుడు, రెండు కిరీటాల కలయిక

రాజరాజ నరేంద్రుని కుమారుడు రెండవ రాజేంద్రుడు రక్తంలో ఎక్కువగా చోళుడే.83 అతని తండ్రి, తాత ఇద్దరూ చోళ రాజకుమార్తెలను పెళ్లి చేసుకున్నారని సూయెల్ చూపించారు.83

అతను వేంగిని, చోళ రాజ్యాన్ని రెండింటినీ ఎలా పాలించడానికి వచ్చాడనే విషయంలో వివాదం ఉంది.784854 1891లో ఫ్లీట్ తన అభిప్రాయాన్ని రాజేంద్రుని సొంత రికార్డుల నుండి తీసుకున్నారు.7 రాజేంద్రుడు 1063లో మొదట వేంగి రాజుగా అభిషిక్తుడయ్యాడని ఆయన తేల్చారు.7 ఫ్లీట్ కథనంలో, అదే సంవత్సరం ”… చోళ సార్వభౌమత్వాన్ని కోరుతూ” రాజేంద్రుడు వేంగిని తన పినతండ్రి ఏడవ విజయాదిత్యునికి అప్పగించాడు.7 తర్వాత అతను “శత్రు దండయాత్ర, విజయం ద్వారా” చోళ కిరీటాన్ని గెలుచుకున్నాడని ఫ్లీట్ చెబుతారు.7

అతను తన మామ నుండి చోళ రాజ్యాన్ని వారసత్వంగా పొందాడని 1890లో హుల్ష్ భావించారు.84 ఏడవ విజయాదిత్యుడు మొదట అతనిని వేంగి వారసత్వం నుండి తప్పించాడని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.4 కులోత్తుంగుడు “పూర్వపు ఒక చోళ పాలకునికి మనవడుగా, దత్తపుత్రుడిగా రెండు విధాలా” చోళ సింహాసనాన్ని కోరాడని అది చెబుతుంది.4

1063 తర్వాతి సంవత్సరాల గురించి సూయెల్ రెండు వ్యాఖ్యానాలనూ ఇచ్చారు:86

  • ఫ్లీట్ వ్యాఖ్యానంలో, రాజేంద్రుడు వేంగిని పట్టుకుని, తర్వాత తన పినతండ్రిని క్షమించి అతనిని రాజప్రతినిధిగా (రాజు తరఫున పాలించే గవర్నర్) చేశాడు.86
  • హుల్ష్ తర్వాతి వ్యాఖ్యానంలో, చోళ రాజు వీరరాజేంద్రుని మద్దతుతో ఏడవ విజయాదిత్యుడు 1063 నుండి 1070 వరకు వేంగిని పాలించాడు.86

రాజేంద్రుడు మొదటి కులోత్తుంగుడిగా చోళ సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తేదీని సూయెల్ 1070 జూన్ 9గా చెప్పారు.858

కులోత్తుంగుని కోసం రాసిన తమిళ కావ్యం Kalingattupparani (కళింగత్తుప్పరణి) అతనిని పూర్తిగా చోళ రాజుగానే చూస్తుంది.87 అది వేంగిని, చాళుక్య కుటుంబాన్ని, దాని వరాహ చిహ్నాన్ని ఎక్కడా పేర్కొనదని ఫ్లీట్ గుర్తించారు.87 అది అతనికి చోళుల పులి పతాకాన్ని ఇస్తుంది.87

కులోత్తుంగుని ప్రత్యర్థి కళ్యాణి ఆరవ విక్రమాదిత్యుని జీవితంపై బిల్హణుడు Vikramankadevacharita (విక్రమాంకదేవ చరితం) అనే సంస్కృత కావ్యం రాశాడు.8889 అది కులోత్తుంగుని కంచి సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న “వేంగి ప్రభువు” రాజిగ అని పిలుస్తుంది.8889 మొదటి కులోత్తుంగుడు చూడండి.

వంశ ముగింపు

1070 తర్వాత చోళ చక్రవర్తి తరఫున రాజప్రతినిధులు వేంగిని పాలించారు.7909192 ఏడవ విజయాదిత్యుడు 1077లో తన మరణం వరకు పదిహేను సంవత్సరాలు దానిని పట్టుకున్నాడు.7909192 తర్వాత కులోత్తుంగుడు తన రెండవ కుమారుడు రెండవ రాజరాజును నియమించాడు. అతను ఒక సంవత్సరం తర్వాత దానిని వదులుకున్నాడు.7909192 తర్వాత అతను తన మూడవ కుమారుడు వీర చోడుని నియమించాడు. అతను 1078లో పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు.7909192

మరో కుమారుడు రాజరాజ చోడగంగుడు 1084లో వీర చోడుని స్థానంలో వచ్చాడని గోదావరి గెజిటీర్ జోడిస్తుంది.92 1088–89లో వీర చోడుని మళ్లీ నియమించారు.92 అతని తర్వాత విక్రమ చోళుడు వచ్చాడు. అతను సుమారు 1118 వరకు వేంగిని పాలించాడు.92

తర్వాత విక్రమ చోళుడు సహ పాలకుడిగా, తర్వాత చోళ రాజుగా కావడానికి దక్షిణానికి వెళ్లాడు.92 పశ్చిమ చాళుక్య ఆరవ విక్రమాదిత్యుడు వేంగిని ఆక్రమించాడు. 1120 నుండి 1124 వరకు అతను అక్కడ “తిరుగులేని రాజు”.92 1127, 1135 తేదీలున్న విక్రమ చోళుని శాసనాలు తర్వాత కృష్ణా (అప్పుడు కిస్ట్నా) జిల్లాలో దొరికాయి.92

గొంకుని కుమారుడు చోడుడు అనే నాయకుని కులోత్తుంగుడు రాజప్రతినిధిగా నియమించాడని గెజిటీర్ చెబుతుంది.92 చోడుని వారసులు చాలాకాలం జిల్లాలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు.92 వీరే పశ్చిమ కృష్ణా డెల్టాలోని చందవోలు దేశానికి చెందిన వెలనాడు (వెలనాటి) కుటుంబం.93

ఈ పేజీలో వాడిన ముగింపు తేదీ 1077 ఏడవ విజయాదిత్యుని మరణాన్ని సూచిస్తుంది. పాత వంశంలో తన సొంత హక్కుతో వేంగిని పాలించిన చివరివాడు అతనే.9294 ఐదవ బేత విజయాదిత్యుని వారసులు పిఠాపురంలో యువరాజులుగా కొనసాగారు.26 వారి 1202 నాటి స్తంభ శాసనం విష్ణువర్ధనుడు అని కూడా పిలిచే మూడవ మల్లప పట్టాభిషేకాన్ని నమోదు చేస్తుంది.26 అది అక్కడి కుంతీ మాధవ ఆలయంలో 1202 జూన్ 16న జరిగింది.26 వరంగల్ కాకతీయులు 13వ శతాబ్దపు మొదటి దశాబ్దంలో తీర ప్రాంతాన్ని జయించారని 1964లో ఎం. రామారావు రాశారు.76

పాలన

రాజుల బిరుదులు వారి అధికారంతో పాటు పెరిగాయి. తొలి రాజులు తమను మహారాజ అని పిలుచుకున్నారు. మహారాజాధిరాజ, పరమేశ్వర, భట్టారక అనే పూర్తి చక్రవర్తి బిరుదులను వాడిన మొదటి రాజు రెండవ విజయాదిత్యుడే అని ఫ్లీట్ కనుగొన్నారు.2854 తర్వాతి రాజులు వాటిని కొనసాగించారు.2854

అతని కాలం నుండి రాజముద్రలపై శ్రీ-త్రిభువనాంకుశ, “మూడు లోకాలకు శ్రీమంతమైన అంకుశం”, అనే అక్షరాలు ఉన్నాయి.28 ఫ్లీట్ దానిని వ్యక్తిగత బిరుదుగా కాకుండా కుటుంబ నినాదంగా భావించారు.28 ముద్రలపై కుటుంబపు వరాహ చిహ్నం కూడా ఉంటుంది.1695 తర్వాతి వంశావళులు ఈ రాజచిహ్నాలను (రాజరికపు గుర్తులు) పేర్కొంటాయి:1695

  • తెల్లని గొడుగు
  • శంఖం
  • రెండు ముఖాల డోలు
  • వరాహ చిహ్నం
  • నెమలి ఈకల విసనకర్ర
  • ఈటె
  • సింహాసనం
  • అలంకార తోరణం
  • బంగారు రాజదండం
  • గంగ, యమున నదుల చిహ్నాలు1695

సింహాసన వారసుని ఒక కంఠాభరణం (కంఠిక) తో గుర్తించవచ్చు.4025 ఈ కారణంగానే ఐదవ బేత విజయాదిత్యుని కంఠిక-బేత అని పిలిచారు.4025

దానపత్రం ఒక జిల్లా (విషయం) ప్రజలకు రాజు ఇచ్చిన ఆజ్ఞ. 1053 నాటి నందంపూండి దానపత్రంలోని సంబోధనను కీల్‌హార్న్ “రాష్ట్రకూటుల నాయకత్వంలోని సాగుదారులు” అని అనువదించారు.96 అంతకుముందు ఒక దానపత్రంలోని అదే సూత్రాన్ని హుల్ష్ “అందరు గృహస్థులు, (అంటే) ప్రాంతాల అధిపతులు, మొదలైనవారు” అని అనువదించారు.97

నందంపూండి ఆజ్ఞ “మంత్రి, పురోహిత, సేనాపతి, యువరాజ, దౌవారిక, ప్రధానుల సమక్షంలో” జారీ అయింది.96 వీరు సలహాదారు, కుల పురోహితుడు, సైన్యాధిపతి, యువరాజు, ద్వారపాలకుడు, ముఖ్యమంత్రి.96 వీర చోడుని చెల్లూరు తామ్రశాసనాలు రాజాజ్ఞను అమలు చేసిన అధికారులుగా “ఐదుగురు ప్రధానులను” పేర్కొంటాయని కీల్‌హార్న్ గుర్తించారు.96

ప్రతి దానపత్రం ఆజ్ఞప్తి లేదా దూతక అనే అమలుదారుని పేర్కొంటుంది.12 దూతకుడు “రాజు ఆజ్ఞలను స్థానిక అధికారులకు చేరవేసిన అధికారి; వారు తర్వాత దానపత్రాన్ని రాసి అందజేశారు” అని ఫ్లీట్ వివరించారు.12

మొదటి అమ్మరాజు నుండి మొదటి రాజరాజు వరకు అనేక దానపత్రాలకు ఒక కటకరాజు అమలుదారు.52569899100 ఇది పేరా, బిరుదా అనేది ఫ్లీట్ చెప్పలేకపోయారు.5256 అది ఒక అధికారి బిరుదు అని కీల్‌హార్న్ భావించారు.98 హుల్ష్ దానిని “రాజ శిబిరపు పర్యవేక్షకుడు” అని అనువదించారు.9899100 గుణగ విజయాదిత్యుని సేనాని పండరంగుని మూడు తరాల వారసులు ఆ పదవిలో ఉన్నట్లు ఆయన కనుగొన్నారు.9899100 దానపత్రాలు మాధవ భట్టు, పోతన భట్టు, నన్నియ భట్టు వంటి తమ రచయితలను, లేఖకులను కూడా పేర్కొంటాయి.5698

కొన్ని కుటుంబాలు తరతరాలుగా రాజులకు సేవ చేశాయి. కుబ్జ విష్ణువర్ధనుని అనుమతితో తమ స్థాపకుడు కలకంపుడు దద్దరుడు అనే రాజును యుద్ధంలో చంపాడని పట్టవర్ధిని కుటుంబం చెప్పుకుంది.2101102 అతని వారసుల్లో ఒకడు భండనాదిత్యుడు నాలుగవ విజయాదిత్యునికి సేవ చేశాడు.2101102 అతను మొదటి అమ్మరాజు నుండి పన్నెండు పల్లెలతో సహా గొంటూరు గ్రామాన్ని పొందాడు.2101102 రెండవ అమ్మరాజు దానపత్రం ఒకటి పట్టవర్ధిక వంశాన్ని “చాళుక్య రాజుల సేవకులు” అయిన సభ్యుల వంశంగా పిలుస్తుంది.5660

పన్నులు, ఆదాయం

దానపత్రాలు శిస్తు విధానాన్ని వర్ణించవు. అవి మాఫీ చేసిన బాకీల ద్వారా మాత్రమే ఒక గ్రామం ఏమి చెల్లించాలో చూపిస్తాయి. కొర్రపర్రును ఇరవై నలుగురు బ్రాహ్మణులకు “అన్ని పన్నుల నుండి మినహాయింపుతో” ఇచ్చారు.97 పల్లెలతో సహా గొంటూరును అవే షరతులతో భండనాదిత్యునికి ఇచ్చారు.102 నందంపూండిని “అగ్రహారంగా … చేసి”, “అన్ని పన్నుల నుండి విముక్తంగా” కవి నారాయణునికి ఇచ్చారు.98

ఒక గ్రామాన్ని అగ్రహారంగా చేసినప్పుడు దానగ్రహీతలకు “అంతకుముందు రాజుకు చెల్లించిన బాకీలపై హక్కు వచ్చేది” అని బర్నెల్ వివరించారు.103 దానాన్ని అడ్డుకునేవారిపై సాధారణ శాపాలతో దానపత్రాలు ముగుస్తాయి.10298

సైన్యం

రాజుల రికార్డులు యుద్ధాలతో నిండి ఉన్నాయి. రెండవ విజయాదిత్యుడు పన్నెండు సంవత్సరాల్లో 108 యుద్ధాలు, మొదటి చాళుక్య భీముడు 360 యుద్ధాలు చెప్పుకున్నారు.3725 రెండవ సంఖ్యకు ఒక సంవత్సరం మొత్తం నిరంతర యుద్ధం అని హుల్ష్ అర్థం తీసుకున్నారు.3725 ఒక దానపత్రం ఐదవ కలి విష్ణువర్ధనుని “ఏనుగులతో, గుర్రాలతో పోరాడటంలో నిపుణుడు” అని ప్రశంసిస్తుంది.37

ఏనుగులు మళ్లీ మళ్లీ కనిపిస్తాయి. గుణగ విజయాదిత్యుడు కళింగ నుండి కప్పంగా ఏనుగులను పొందాడు.24 మొదటి చాళుక్య భీముని ఒక కుమారుడు ఏనుగుపై నుండి పోరాడుతూ చనిపోయాడు.41 పట్టవర్ధిని యోధుడు భండనాదిత్యుని అతని ఏనుగు అంజనం కోసం ప్రశంసిస్తారు.102 మొదటి రాజు బిరుదు విషమసిద్ధి. అతని చీపురుపల్లి దానపత్రం దానిని “మైదానాల్లో, నీటిలో, అడవుల్లో, కొండలపై, చేరడానికి కష్టమైన కోటలపై విజయం” అని వివరిస్తుంది.104

సేనానులకు భూమితో బహుమతులు ఇచ్చారు. మొదటి అమ్మరాజు మచిలీపట్నం దానపత్రం ద్రుజ్జూరు గ్రామాన్ని మహాకాలునికి ఇచ్చింది.4052 మహాకాలుడు మొదటి చాళుక్య భీముని సేనాని. ఆ రాజు పాలసోదరి కుమారుడు.4052 గుణగ విజయాదిత్యుడు తన పాలన మొదటి సంవత్సరంలోనే తన సేనాని పండరంగుని సైన్యాధిపతిగా చేశాడు.46 హుల్ష్ మాటల్లో “అతని సైనిక అధికారుల్లో ఒకడు” అయిన భండనాదిత్యునికి గొంటూరు దానం అలాంటి మరో బహుమతి.19

ఆర్థిక వ్యవస్థ

దానపత్రాలు చూపించే ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యవసాయ ఆధారితమైనది. అవి గ్రామాలను, పొలాలను, పల్లెలను బ్రాహ్మణులకు, ఆలయాలకు, అధికారులకు ఇస్తాయి.98102 అవి చెరువులు, నదులు, తాటి, చింత చెట్లు, పొరుగు గ్రామాల పొలాల గట్లతో సరిహద్దులను వర్ణిస్తాయి.98102

రెండవ అమ్మరాజు దానపత్రం ఒకటి సాధారణ పద్ధతిలో అతని పాలనను ప్రశంసిస్తుంది.105 దేశం “రకరకాల బాగా పండిన ధాన్యాన్ని సమృద్ధిగా పండించింది” అని అది చెబుతుంది.105 అది “ఎప్పుడూ పాలిచ్చే ఆవులు కలిగి, భయాలు, విపత్తులు, రోగాలు, దొంగల నుండి విముక్తంగా ఉంది”.105 తూర్పు చాళుక్యుల కాలంలో వ్యాపారం గురించి గ్రంథాలయ ఆధారాలు తక్కువే చెబుతాయి. బంగాళాఖాతం అవతలితో సంబంధానికి ఒకే ఒక్క సూచన మొదటి శక్తివర్మ, మొదటి రాజరాజుల బంగారు నాణేల సమూహం.7071 అవి అరకాన్ తీరానికి దూరంగా ఉన్న దీవుల్లో దొరికాయి, సయాం (థాయిలాండ్) నుండి తెచ్చారు.7071

నాణేలు

ఇక్కడ వాడిన ఆధారాల్లో ఈ వంశానికి చెందినవిగా చెప్పిన నాణేలు 65 నుండి 67 గ్రెయిన్ల బరువున్న పలుచని బంగారు ముక్కలు మాత్రమే.10671 వాటిపై ఒకవైపు మాత్రమే, వేర్వేరు అచ్చులతో ముద్ర వేశారు.10671 మధ్యలో చాళుక్య వరాహం ఉంది. దాని పైన ఒక గొడుగు, రెండు చామరాలు, ముందు వెనుక ఒక్కో దీపస్తంభం ఉన్నాయి.10671

వరాహం చుట్టూ ఫ్లీట్ ప్రాచీన కన్నడ లిపి అని పిలిచిన లిపిలో అక్షరాలు ఉన్నాయి.10671 అవి శ్రీ-చాళుక్య-చంద్రస్య, “శ్రీమాన్ చాళుక్య చంద్రునిది”, అంటే మొదటి శక్తివర్మది, అని చదువుతాయి.10671 లేదా శ్రీ-రాజరాజస్య, “శ్రీమాన్ రాజరాజునిది”, అని చదువుతాయి.10671

వాల్టర్ ఇలియట్ 1886లో వాటిలో రెండింటిని ప్రచురించారు.1067071 ఆయన వాటిని 5వ లేదా 6వ శతాబ్దపు తొలి ముద్రిత (పంచ్-మార్క్డ్) నాణేలుగా భావించి, బాదామి రాజు మంగళేశునితో ముడిపెట్టారు.1067071 అవి ఇద్దరు తూర్పు చాళుక్య రాజులవని వాటి అక్షరాలు, లిపి నుండి 1890లో ఫ్లీట్ చూపించారు.1067071 “నాణేల ఆధారాలను శాసన సాక్ష్యంతో చాలా జాగ్రత్తగా పరీక్షించి, దాని ప్రకారం అమర్చే వరకు వాటిపై చరిత్రను నిర్మించడం వ్యర్థం” అని ఆయన హెచ్చరించారు.1067071

అవి అరకాన్ తీరానికి దూరంగా రామ్రీ, చెడుబా దీవుల ఇసుకలో దొరికాయి.70107 మరికొన్నిటిని సయాం నుండి తెచ్చారు.70107 బుద్ధుని విగ్రహానికి కానుకలుగా వాటిని భారతదేశం నుండి పంపారని బ్రిటిష్ మ్యూజియానికి తెలిపిన ఒక స్థానిక సంప్రదాయం చెప్పింది.70107

సమాజం

దానగ్రహీతలు ఎక్కువగా బ్రాహ్మణులు. వారి గోత్రాలతో (వంశాలు), వేద శాఖలతో వారిని పేర్కొన్నారు. ఉదాహరణకు, కొర్రపర్రు హిరణ్యకేశి, ఆపస్తంబ శాఖలను అనుసరించే పది గోత్రాలకు చెందిన ఇరవై నలుగురు బ్రాహ్మణులకు వెళ్లింది.29 రాజసేవకులు కూడా కనిపిస్తారు.40 మహాకాలుడు మొదటి చాళుక్య భీముని పాలసోదరి కుమారుడు.40 ఆమె రాజు దాది (పాలిచ్చిన తల్లి) కుమార్తె.40

స్త్రీలు తమ సొంత హక్కుతో దానాలు చేశారు.60108 పట్టవర్ధిక వంశానికి చెందిన జైన శ్రావిక చామేకాంబ ఒక ఆలయ అన్నశాల కోసం తన గురువు అర్హనందికి ఒక గ్రామాన్ని ఇప్పించింది.60108 నందంపూండి దానపత్రం తన దానగ్రహీత, ఒక మంత్రి కుమారుడు నారాయణుని సంస్కృతం, కన్నడం, ప్రాకృతం, పైశాచి, తెలుగు భాషల్లో కవిగా వర్ణిస్తుంది.96

మతం

దానపత్రాలు ఒక సూత్రంతో ప్రారంభమవుతాయి. అది చాళుక్యులను మానవ్య గోత్రానికి చెందినవారుగా, హారితి కుమారులుగా చూపిస్తుంది.5297 వారు కౌశికి (దుర్గ) అనుగ్రహంతో తమ రాజ్యాన్ని గెలుచుకున్నారని, మాతృకలు వారిని కాపాడారని అది చెబుతుంది.5297 వారు మహాసేనుని (స్కందుడు) ధ్యానించారని, నారాయణుని (విష్ణువు) నుండి తమ వరాహ చిహ్నాన్ని పొందారని అది చెబుతుంది.5297

చాలామంది రాజులు తమను పరమమాహేశ్వర, “మహేశ్వరుని (శివుడు) పరమ భక్తులు”, అని పిలుచుకుంటారు. వారిలో రెండవ విష్ణువర్ధనుడు,20 రెండవ విజయాదిత్యుడు,28 ఐదవ కలి విష్ణువర్ధనుడు,47 రెండవ చాళుక్య భీముడు,54 మొదటి రాజరాజు96, వీర చోడుడు ఉన్నారు.90

రెండవ విజయాదిత్యుడు 108 శివాలయాలు కట్టించాడని చెబుతారు.19 అతని బిరుదు నరేంద్ర పేరు మీద వాటిని నరేంద్రేశ్వర ఆలయాలు అని పిలిచారు.19 మొదటి చాళుక్య భీముడు చాళుక్య భీమేశ్వర శివాలయాన్ని స్థాపించాడు.25 కాకినాడ (అప్పుడు కోకనాడ) దగ్గరి భీమవరం పట్టణానికి ఈ ఆలయం నుండి పేరు వచ్చింది.25 విజయవాడ (అప్పుడు బెజవాడ) లోని ఉమామహేశ్వర ఆలయాన్ని రెండవ విజయాదిత్యుడు కట్టించాడని 958 నాటి ఒక శాసనం చెబుతుంది.109

చాళుక్యులు “ప్రధానంగా విష్ణు భక్తులుగా కనిపిస్తారు” అని 1882 నాటి తన జాబితాలో రాబర్ట్ సూయెల్ రాశారు.110 1907 గోదావరి గెజిటీర్ వారిని “మతం ప్రకారం వైష్ణవులు” అని పిలిచింది.23 “తొలి చాళుక్యులు జైనులు, కానీ తర్వాతి చాళుక్యులు హిందూ మత పోషకులు” అని 1928లో పి. చెంచయ్య రాశారు.111 సాధారణ నియమంగా శాసనాలు ఈ రెండు అభిప్రాయాల్లో దేనినీ సమర్థించవు.

అవి జైనులకు కూడా మద్దతు ఇచ్చిన శైవ రాజులను చూపిస్తాయి. మూడవ విష్ణువర్ధనుని ఒక దానపత్రం విజయవాడలోని నడుంబి వసతి అనే జైన ఆలయానికి ముసినికుండ గ్రామాన్ని ఇచ్చింది.112 దాని అమలుదారుగా కుబ్జ విష్ణువర్ధనుని రాణి అయ్యన మహాదేవిని పేర్కొన్నారు.112 1917లో దానిని పరిశీలించిన శాసన శాస్త్రవేత్త దానిని “ఇప్పటి వరకు, తూర్పు చాళుక్య రికార్డుల్లో జైనులు, జైన ఆలయాల గురించి తొలి ప్రస్తావన” అని పిలిచారు.112

రెండవ అమ్మరాజు కలుచుంబర్రు దానపత్రం ఒక జైన ఆలయపు ధర్మ అన్నశాల మరమ్మతులకు ఏర్పాటు చేసింది.108 7వ శతాబ్దంలోనే దేశంలోని బౌద్ధ విహారాలు నిర్జనంగా ఉన్నట్లు హ్యూయెన్ సాంగ్ చూశాడు.23

కళ, వాస్తుశిల్పం

ఈ వంశపు ఆలయాల గురించి వాటి సొంత పేజీల్లో ఉంది. ఈ విభాగం ఒక రూపురేఖ మాత్రమే. ఎం. రామారావు 1956–58లో ఆలయాలను సర్వే చేశారు.113114115 ద్రాక్షారామం, చాళుక్య భీమవరం, చేబ్రోలులోని శివాలయాలను ఆయన మొదటి చాళుక్య భీమునికి చెందినవిగా చెప్పారు.113114115 మిగతా పంచారామాల (పాలకొల్లు, సోమారామం, అమరావతి) ఆలయాలను కూడా ఆయన అదే రాజుకు ఇచ్చారు.113114115

బిక్కవోలులోని ఆరు ఆలయాలను మొదటి చాళుక్య భీమునికి ముందటి రాజు గుణగ విజయాదిత్యుని కాలానికి రామారావు చెందినవిగా చెప్పారు.113114115 “బిజయేశ్వర” ఆలయాన్ని పేర్కొనే ఒక శాసనం నుండి ఆయన అలా చెప్పారు.113114115 విజయవాడ దగ్గరి అయ్యన మహాదేవి జైన బసది (ఆలయం), రెండవ విజయాదిత్యుని 108 ఆలయాలు దొరకలేదని ఆయన సంపాదకుడు జోడించారు.116

అంతకుముందు, రాబర్ట్ సూయెల్ 1882 జాబితా ఉండవల్లి వంటి గుహాలయాలను తొలిచినది తూర్పు చాళుక్యులే అని చెప్పింది. తర్వాతి రచయితలు ఈ గుర్తింపును వివాదం చేశారు.110 ఆలయాలు, వాస్తుశిల్పం చూడండి.

భాష, సాహిత్యం

దానపత్రాలు సంస్కృతంలో ఉన్నాయి, కానీ వాటిలోకి తెలుగు ప్రవేశిస్తుంది. “అహదనకరం”లో దొరికిన ఐదవ కలి విష్ణువర్ధనుని దానపత్రంలో దాని ముఖ్య భాగం, అంటే ఆజ్ఞ, ఫ్లీట్ మాటల్లో “కఠినమైన తెలుగు శైలిలో” ఉంది.47 1053 నాటి నందంపూండి దానపత్రంలోని సరిహద్దులు తెలుగులో ఉన్నాయి.95 రెండవ అమ్మరాజు కలుచుంబర్రు దానపత్రం ఒక తెలుగు భాగంతో ముగుస్తుంది.117

అద్దంకిలోని గుణగ విజయాదిత్యుని సేనాని పండరంగుని శిలాశాసనం ఒక తెలుగు పద్యంతో ప్రారంభమవుతుంది.46 దాని సంపాదకుడు కె. వి. లక్ష్మణరావు దానిని “9వ శతాబ్దం మధ్యలో తెలుగు కవిత్వం ఉన్నదనడానికి ఖచ్చితమైన సాక్ష్యం” అని పిలిచారు.46 అదే సంవత్సరం రాస్తూ చెంచయ్య ఇంకా “పదకొండవ శతాబ్దానికి ముందు అందుబాటులో ఉన్న సాహిత్యం లేదు” అనే అభిప్రాయంలోనే ఉన్నారు.118 అంతకుముందు శాసనాలన్నీ ప్రాకృతంలో లేదా సంస్కృతంలో ఉన్నాయని కూడా ఆయన భావించారు.118

పశ్చిమ చాళుక్యుల వాలు అక్షరాలకు పూర్తిగా భిన్నంగా, ఈ వంశపు సొంత లిపి “అసాధారణంగా చతురస్రంగా, నిటారుగా” ఉందని బర్నెల్ కనుగొన్నారు.119

అసలైన తెలుగు సాహిత్యం తూర్పు చాళుక్యుల కాలంలోనే ప్రారంభమవుతుంది. మొదటి రాజరాజు పాలనలో మహాభారతం తెలుగులోకి అనువదించబడిందని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.4 స్థానిక సంప్రదాయం ఈ రాజును రాజరాజ నరేంద్రుడిగా గుర్తుంచుకుంటుంది.4 అనువాదకుడు నన్నయ. చెంచయ్య అనువాద ప్రారంభాన్ని రాజరాజ నరేంద్రుని పాలనలో ఉంచారు.111

నందంపూండి దానపత్రం తన సంస్కృత శ్లోకాల రచయితగా నన్నియభట్టును పేర్కొంటుంది.98 అతను “బహుశా మహాభారతపు మొదటి తెలుగు అనువాదకుడు నన్నయభట్టు ఒక్కరే” అని హుల్ష్ భావించారు.98 బర్నెల్ తెలుగు మహాభారతానికి రెండు వేర్వేరు రకాలుగా తేదీ ఇచ్చారు.120121 ఒక వ్యాఖ్యలో ఆయన దానిని 12వ శతాబ్దంలో ఉంచారు.120121 మరో వ్యాఖ్యలో, నన్నయ పోషకుడు రామానుజుడు మతం మార్చిన ఒక విష్ణువర్ధనుడు అని నమ్మి, నన్నయను 11వ శతాబ్దం మధ్యలో ఉంచారు.120121 భాష, సాహిత్యం చూడండి.

ఆధారాలు, విభేదాలు

ఆధారాలు

తెలిసిన దానిలో చాలా భాగం తామ్రశాసనాల నుండి వస్తుంది. ఇవి రాజు పూర్వీకుల గురించి పొడవైన పీఠికతో ఉన్న రాజాజ్ఞలు. ఈ వంశపు శిలాశాసనాలు అరుదు.112 “తూర్పు చాళుక్యుల శిలా రికార్డులు చాలా కొన్ని మాత్రమే తెలుసు” అని 1917లో నివేదించిన శాసన శాస్త్రవేత్త రాశారు.112

మొదటి అమ్మరాజు కాలం నుండి దానపత్రాలు ప్రతి పాలన కాలంతో మొత్తం వంశాన్ని ఇస్తాయి.6 1202 నాటి పిఠాపురం స్తంభ శాసనం దానిని మళ్లీ చెబుతుంది.14 వారి పొరుగువారి రికార్డులు అవే సంఘటనల గురించి తరచుగా వేరే కథ చెబుతాయి.198789 ఈ పొరుగువారు రాష్ట్రకూటులు, పశ్చిమ చాళుక్యులు, చోళులు, కళింగ గాంగులు.19

మొదటి కులోత్తుంగుని కోసం, ఆరవ విక్రమాదిత్యుని కోసం రాసిన ఆస్థాన కావ్యాలు పక్షపాతంతో (ఒక వైపు తీసుకుని) ఉన్నాయి.8789 కనీసం ఒక తొలి దానపత్రాన్ని, పెద్దమద్దాలి నుండి వచ్చిన మొదటి జయసింహుని దానపత్రాన్ని, దానిలోని అనేక తప్పుల వల్ల ఫ్లీట్ అనుమానించారు.18

రాజ్యం ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?

ఏ దానపత్రమూ స్థాపనకు ఒక శకంలో తేదీ ఇవ్వదు. తేదీలన్నీ 945లో రెండవ అమ్మరాజు పట్టాభిషేకం నుండి, తర్వాతి దానపత్రాల్లోని పాలన కాలాలను వాడి, వెనక్కి లెక్కించినవి. లేదా తొలి దానపత్రాల్లో పేర్కొన్న గ్రహణాల నుండి లెక్కించినవి.59

ఆధారంతూర్పున కుబ్జ విష్ణువర్ధనుని పాలన ప్రారంభం
బర్నెల్ (1878)122123103పాలనల మొత్తం నుండి సుమారు 620; చీపురుపల్లి తేదీపై ఫ్లీట్ మొదటి వ్యాఖ్యానం నుండి సుమారు 606–7
మెకంజీ, కిస్ట్నా మాన్యువల్ (1883)124సుమారు 605లో వేంగి అతనికి ఇవ్వబడింది
హుల్ష్ (1890)665సుమారు శక 526–27 (604–05); ఇది పదకొండు లేదా పన్నెండు సంవత్సరాలు ముందుగా ఉందని ఫ్లీట్ భావించారు
ఫ్లీట్ (1891)132615లో యువరాజుగా చేశారు, అప్పటి నుండి అతని సంవత్సరాలు లెక్కిస్తారు; 632కు ముందే స్వతంత్రుడు
గోదావరి గెజిటీర్ (1907)11విజయం సుమారు 615; 632 నాటికి స్వతంత్రుడు
హుల్ష్, కొప్పరం తామ్రశాసనాలు (1926)125126రెండవ పులకేశి 21వ సంవత్సరంలో ఇంకా అతనికి లోబడి ఉన్నాడు; సూయెల్ దానిని 631గా లెక్కించారు
సూయెల్, అయ్యంగార్ (1932)10615
రామారావు (1964)76116తన సోదరుని అంగీకారంతో 624–25లో స్వతంత్రుడు

ఫ్లీట్ తేదీ విష్ణువర్ధనుని పద్దెనిమిదవ సంవత్సరపు చీపురుపల్లి దానపత్రంలోని చంద్రగ్రహణంపై ఆధారపడింది.12713128 ఆయన 632 జూలై 7 నాటి గ్రహణాన్ని ఎంచుకున్నారు.12713128 బర్నెల్, జేమ్స్ బర్జెస్ ఇష్టపడిన 622, 623 నాటి గ్రహణాలను ఆయన తిరస్కరించారు.12713128 ఆ తేదీలు విష్ణువర్ధనుని పాలనను అతని అన్న రెండవ పులకేశి పాలన కంటే ముందే ప్రారంభించేలా చేస్తాయి.12713128

664, 668 తేదీలున్న రెండవ విష్ణువర్ధనుని రెండు దానపత్రాలతో ఆయన తన తేదీని నిర్ధారించారు.128 కానీ కొన్ని దానపత్రాలు మొదటి జయసింహునికి ముప్పై మూడు బదులుగా ఇచ్చే ముప్పై సంవత్సరాలను అంగీకరించడం ద్వారానే ఆయన అలా చేయగలిగారు.128 కొప్పరం తామ్రశాసనాలు తూర్పున రెండవ పులకేశి స్వయంగా ఇచ్చిన దానపత్రం.125 631లో అతని సోదరుడు ఇంకా స్వతంత్రుడు కాలేదనడానికి వాటిని హుల్ష్ సాక్ష్యంగా తీసుకున్నారు.125 కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు చూడండి.

దానపత్రాల్లోని పాలన కాలాలు

దానపత్రాలు ఇచ్చే పాలన కాలాలు పూర్ణ సంఖ్యలు. అవి అన్నిసార్లూ ఏకీభవించవు:

  • మొదటి జయసింహునికి చాలా దానపత్రాల్లో 33 సంవత్సరాలు, కొన్నిటిలో 30 ఉన్నాయి. ఫ్లీట్ 30ని అంగీకరించారు.18128
  • రెండవ విజయాదిత్యునికి చాలా వాటిలో 48 సంవత్సరాలు, మొదటి అమ్మరాజు దానపత్రంలో 44, రెండింటిలో 40 ఉన్నాయి.2728129 44 సరైనదని, మిగతావి యువరాజుగా ఉన్న నాలుగు సంవత్సరాలను కలపడంలో లేదా తీసేయడంలో జరిగిన తప్పులని ఫ్లీట్ భావించారు.2728129
  • రెండవ విక్రమాదిత్యునికి తొమ్మిది నెలలు, పదకొండు నెలలు లేదా ఒక సంవత్సరం ఉన్నాయి.5457
  • దానార్ణవునికి చాలా దానపత్రాల్లో మూడు సంవత్సరాలు ఉన్నాయి. ఖాళీ కాలాన్ని వదిలేసిన ఒక దానపత్రంలో ముప్పై ఉన్నాయి.60
  • మొదటి రాజరాజు, మొదటి కులోత్తుంగులకు కొన్ని రికార్డుల్లో 41, 49 సంవత్సరాలు, మరికొన్నిటిలో 40, 50 ఉన్నాయి.7325 ఈ తేడా “కొంతవరకు మధ్యలో విరామం ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది” అని ఫ్లీట్ భావించారు.73

పాలనలు ఎక్కువగా పూర్తి సంవత్సరాల్లో ఇవ్వబడ్డాయి కాబట్టి ఫ్లీట్ రెండవ జాబితాను కూడా తయారు చేశారు.130131 ప్రతి పాలనా సంవత్సరం చైత్ర చాంద్రమాసపు మొదటి రోజున ప్రారంభమైందని అది అనుకుంటుంది.130131 ఆ జాబితాలో కొన్ని సంవత్సరాలు ఒక రాజు చివరి సంవత్సరంగా, తర్వాతి రాజు మొదటి సంవత్సరంగా రెండుసార్లు లెక్కించబడ్డాయి.130131

కాలక్రమాల పోలిక

తర్వాతి రచయితలు చాలా పాలనలను మార్చారు. పట్టిక వాటిలో కొన్నిటిని పోలుస్తుంది:

రాజుహుల్ష్ (1890)66ఫ్లీట్ (1891)132సూయెల్ (1932)3031రామారావు (1964)76
కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడుసుమారు 605–623615–633615–633624–25 నుండి
రెండవ విజయాదిత్యుడుసుమారు 794–842 (48 సంవత్సరాలు)799–843799–843806–846
గుణగ విజయాదిత్యుడుసుమారు 843–887844–888844–888848–891
మొదటి చాళుక్య భీముడుసుమారు 887–917888–918888–918892–922
విమలాదిత్యుడుశక 937 (?) నుండి 944 (సుమారు 1015–1022)751015–10221011–1022ఇవ్వలేదు
మొదటి రాజరాజుశక 944–985 (1022–1063)1022–10631022–10631021–1063

హుల్ష్ తన తేదీలను శక శకంలో ఇచ్చారు. మొదటి నిలువు వరుసలోని సంవత్సరాలు ఆయన సంఖ్యలకు 78 కలిపినవి. రెండవ అమ్మరాజు (945), మొదటి రాజరాజు (1022) పట్టాభిషేక తేదీలు, 1011లో నమోదైన విమలాదిత్యుని పట్టాభిషేకం మాత్రమే స్థిరమైనవి.13272

కొత్తగా దొరికిన ఒక దానపత్రం ఇచ్చిన పట్టాభిషేక తేదీ 892ను సూచిస్తున్నట్లు కనిపించినా, సూయెల్ మొదటి చాళుక్య భీమునికి ఫ్లీట్ 888నే ఉంచారు.133 1928 నాటి పి. చెంచయ్య సాహిత్య చరిత్ర ఇంకా వేరే తేదీలు ఇస్తుంది. ఉదాహరణకు విమలాదిత్యునికి 1005–1022.134

దానార్ణవుని తర్వాతి ఖాళీ కాలం

దానపత్రాలు దానార్ణవుని తర్వాతి ఖాళీని ఇరవై ఏడు సంవత్సరాలుగా ఇస్తాయి.6024 కానీ రెండవ అమ్మరాజు, మొదటి రాజరాజుల పట్టాభిషేక తేదీలు సుమారు ముప్పై సంవత్సరాలను వదులుతాయి.6024 పండితులు ఆ ఖాళీని వేర్వేరు రకాలుగా వివరించారు:60256869

  • బర్నెల్ దానిని అరాచక కాలం అన్నారు.60
  • ఫ్లీట్ చోళ పాలనను అనుమానించారు.60
  • హుల్ష్ వేంగిపై చోళ విజయాన్ని దాని లోపల, 997–98లో ఉంచారు.25
  • మొదటి రాజరాజు క్రమాన్ని పునరుద్ధరించి శక్తివర్మ సింహాసనం ఎక్కడానికి సహాయం చేశాడని ఒక చోళ రికార్డు చెబుతున్నట్లు సూయెల్ చదివారు.68
  • బాడప చిన్న శాఖ ఆ ఖాళీలో పాలించిందని కృష్ణారావు సూచించారు.69

మొదటి శక్తివర్మ చూడండి.

ఇతర తేలని ప్రశ్నలు

  • “కృష్ణుడు” ఎవరు? గుణగ విజయాదిత్యుని ప్రత్యర్థిని రాష్ట్రకూట రెండవ కృష్ణుడిగా గుర్తించారు (ఫ్లీట్ 1891, సూయెల్ 1932, హుల్ష్ 1908).474849 మాళవకు చెందిన ఒక పరమార రాజుగా కూడా అతనిని గుర్తించారు (హుల్ష్ 1897).25
  • మొదటి కులోత్తుంగుడు చోళ కిరీటాన్ని ఎలా గెలుచుకున్నాడు? 1063లో విజయం ద్వారా అని ఫ్లీట్ చెబుతారు.7 తన మామ నుండి వారసత్వంగా అని హుల్ష్ (1890) చెబుతారు.84 వివాదాస్పద వారసత్వం తర్వాత 1070లో అతను దానిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడని సూయెల్, గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతారు.854
  • ఏడవ విజయాదిత్యుడు వేంగిని పాలించాడా, లేక తన సోదరుని కుమారుని తరఫున పాలనా బాధ్యత చూశాడా? చెల్లూరు తామ్రశాసనాలు అతనిని 1063 నుండి రాజప్రతినిధిగా చేస్తాయని ఫ్లీట్ చదివారు.94 చోళ మద్దతుతో 1063 నుండి 1070 వరకు అతను తన సొంత హక్కుతో పాలించాడని హుల్ష్ తర్వాత భావించారు.86
  • రాజమహేంద్రవరం రాజధాని ఎప్పుడు అయింది? రాజ-మహేంద్ర బిరుదున్న మొదటి అమ్మరాజు పాలనను ఫ్లీట్ సూచించారు.1 మొదటి రాజరాజు అక్కడ తన రాజధానిని స్థిరపరిచాడని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.4
  • కుందవదేవి వివాహం బలవంతపుదా? విమలాదిత్యుడిపై చోళుల విజయం తర్వాత ఆ వివాహం జరిగిందని హుల్ష్ భావించారు.75 విమలాదిత్యుడు, అతని మామ స్నేహపూర్వకంగా ఉన్నారని సూయెల్ భావించారు.74 కానీ విమలాదిత్యుడు నాలుగు సంవత్సరాలు చోళ రాజు దగ్గర బందీగా ఉన్నాడనే వి. వెంకయ్య అభిప్రాయాన్ని కూడా సూయెల్ తెలిపారు.74

Footnotes

  1. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 94 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  2. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 95 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  3. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 93 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15 ↩16 ↩17

  4. Hemingway, Godavari (1907), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  5. J. F. Fleet, “The Chronology of the Eastern Chalukya Kings”, Indian Antiquary XX (1891), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  6. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 266 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  7. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 277 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  8. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 96 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  13. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  14. Hultzsch, “Pithapuram Pillar Inscription” (1897), p. 239, translation (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  15. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 274 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  16. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 275 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  17. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah (1915), pp. 26–27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  18. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  19. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  20. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 98 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  21. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 193 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  22. V. Rangacharya, “The Pedda-Vegi Plates of the Eastern Chalukya King Jayasimha I”, Epigraphia Indica XIX (1928), p. 258 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  23. Hemingway, Godavari (1907), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  24. Hultzsch, “Pithapuram Pillar Inscription” (1897), p. 240, translation (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  25. Hultzsch, “Pithapuram Pillar Inscription” (1897), p. 227 and notes (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15 ↩16 ↩17 ↩18 ↩19 ↩20 ↩21

  26. Hultzsch, “Pithapuram Pillar Inscription” (1897), pp. 228–229 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  27. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  28. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 100 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  29. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  30. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 336, pedigree of the Eastern Chalukya dynasty (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  31. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 337, pedigree and notes (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  32. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  33. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 30 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  34. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 32 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  35. J. F. Fleet, “The Rashtrakutas of Malkhed”, in Gazetteer of the Bombay Presidency, Vol. I, Part II (1896), p. 393 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  36. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  37. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), No. 36, translation, p. 41 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  38. Fleet, “The Rashtrakutas of Malkhed”, Bombay Gazetteer I, pt. II (1896), p. 396 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  39. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), No. 36, translation, p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  40. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 103 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  41. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  42. Fleet, “The Rashtrakutas of Malkhed”, Bombay Gazetteer I, pt. II (1896), p. 417 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  43. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 270 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  44. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  45. E. Hultzsch, “Pithapuram Pillar Inscription of Mallapadeva”, Epigraphia Indica IV (1897), p. 226 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  46. K. V. Lakshmana Rao, “The Addanki Stone Inscription of Pandaranga”, Epigraphia Indica XIX (1928), p. 273 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  47. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  48. E. Hultzsch, “Maliyapundi Grant of Ammaraja II”, Epigraphia Indica IX (1907–08), p. 48 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  49. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 35 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  50. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  51. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  52. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 267 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  53. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 268 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  54. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 269 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  55. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 43 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  56. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 271 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  57. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1916–17 (1917), Part II, para. 24, p. 117 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  58. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1920–21 (1921), Part II, paras. 13–14, p. 90 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  59. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1920–21 (1921), Part II, para. 14, p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  60. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15 ↩16 ↩17 ↩18

  61. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1916–17 (1917), Part II, para. 24, p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  62. V. Rangacharya, “Mangallu Grant of Amma II”, Epigraphia Indica XXXI (1955–56, publ. 1960), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  63. Rangacharya, “Mangallu Grant of Amma II” (1960), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  64. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 15. ↩

  65. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 14. ↩ ↩2

  66. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 32, pedigree of the Eastern Chalukya dynasty (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  67. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 41. ↩ ↩2

  68. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  69. B. V. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II”, Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  70. Fleet, “Some Gold Coins of the Eastern Chalukya Kings” (1890), p. 80 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  71. Fleet, “Some Gold Coins of the Eastern Chalukya Kings” (1890), p. 81 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  72. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 63 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  73. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 273 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  74. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 61 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  75. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 63 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  76. Rama Rao, Eastern Chalukyan Temples (1964), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  77. N. Venkataramanayya, “Kalidindi Grant of Eastern Chalukya Rajaraja I”, Epigraphia Indica XXIX (1951–52), p. 60 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  78. Venkataramanayya, “Kalidindi Grant” (1952), p. 61 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  79. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II” (1930), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  80. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II” (1930), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  81. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II” (1930), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  82. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II” (1930), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  83. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 77 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  84. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  85. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 82 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  86. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 78 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  87. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 279 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  88. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 281 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  89. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 282 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  90. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 284 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  91. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 51 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  92. Hemingway, Godavari (1907), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  93. Hemingway, Godavari (1907), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  94. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 276 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  95. F. Kielhorn, “Nandamapundi Grant of Rajaraja I”, Epigraphia Indica IV (1897), p. 301 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  96. Kielhorn, “Nandamapundi Grant” (1897), p. 302 and note 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  97. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), No. 35, translation, p. 35 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  98. Kielhorn, “Nandamapundi Grant” (1897), p. 303, with E. Hultzsch’s note 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  99. Hultzsch, “Maliyapundi Grant of Ammaraja II” (1908), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  100. Hultzsch, “Maliyapundi Grant of Ammaraja II” (1908), p. 50 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  101. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 104 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  102. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), No. 36, translation, p. 43 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  103. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 138, notes 2 and 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  104. J. F. Fleet, “Chipurupalle Copper-plate Grant of Vishnuvardhana I”, Indian Antiquary XX (1891), p. 17, translation (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  105. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), No. 38, translation, p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  106. J. F. Fleet, “Some Gold Coins of the Eastern Chalukya Kings Saktivarman and Rajaraja II”, Indian Antiquary XIX (1890), p. 79 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  107. Fleet, “Some Gold Coins of the Eastern Chalukya Kings” (1890), p. 82 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  108. Fleet, “Kaluchumbarru Grant” (1903), p. 179 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  109. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  110. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (1882), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  111. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  112. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1916–17 (G.O. No. 1035, Home (Education), 10 August 1917), Part II, paras. 20–22, p. 116 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  113. M. Rama Rao, Eastern Chalukyan Temples of Andhra Desa (1964), preface (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  114. Rama Rao, Eastern Chalukyan Temples (1964), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  115. Rama Rao, Eastern Chalukyan Temples (1964), p. 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  116. Mohd. Abdul Waheed Khan, foreword to M. Rama Rao, Eastern Chalukyan Temples of Andhra Desa (1964), p. i (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  117. J. F. Fleet, “Kaluchumbarru Grant of Vijayaditya-Amma II”, Epigraphia Indica VII (1902–03), p. 178 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  118. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 16 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  119. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  120. A. C. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (2nd ed., 1878), p. 16, note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  121. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 129, note 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  122. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  123. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (1878), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  124. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  125. E. Hultzsch, “Kopparam Plates of Pulakesin II”, Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 258 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  126. Robert Sewell, postscript to Hultzsch, “Kopparam Plates of Pulakesin II”, Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 261 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  127. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 4 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  128. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  129. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  130. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 13, alternative list (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  131. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  132. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 12, “List of the Eastern Chalukya Kings” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  133. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions (1932), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  134. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

అన్నీ చూపించు (148)

వ్యక్తులు

కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు

సుమారు క్రీ.శ. 615–633

బాదామి చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేశి తమ్ముడు, వేంగి తూర్పు చాళుక్య వంశ స్థాపకుడు. ఆయన తన అన్నకు యువరాజుగా సేవ చేసి, కొత్తగా జయించిన తూర్పు తీరాన్ని పాలించాడు. ఆలస్యంగా అయినా 632 నాటికి ఆయన అక్కడ స్వతంత్ర రాజు అయ్యాడు. ఆయన పాలనను సాధారణంగా 615–633 నాటిదిగా చెబుతారు, కానీ వేంగిలో ఆయన పాలన ప్రారంభాన్ని పండితులు దాదాపు 605 నుంచి 631 తర్వాత వరకు ఎక్కడైనా ఉంచారు.

మొదటి జయసింహుడు (తూర్పు చాళుక్య)

సుమారు క్రీ.శ. 633–663

వేంగి రెండవ తూర్పు చాళుక్య రాజు (దాదాపు 633–663), కుబ్జ విష్ణువర్ధనుని పెద్ద కొడుకు. ఆయన నాలుగు తామ్ర దానశాసనాలు తెలుసు. అవి ఉదయపురం, ఆసనపురం నుంచి జారీ అయ్యాయి. కృష్ణా–గోదావరి ప్రాంతంలోని గ్రామాలను అవి బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాయి. తర్వాతి శాసనాలలో చాలావరకు ఆయనకు 33 సంవత్సరాల పాలన ఇస్తాయి, ఒకటి 30 ఇస్తుంది. కాలక్రమాన్ని నిర్ణయించిన పండితులు దేనిని అనుసరించాలనే విషయంలో ఏకీభవించలేదు.

రెండవ విష్ణువర్ధనుడు (తూర్పు చాళుక్య)

క్రీ.శ. 663–672

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (663–672), ఇంద్ర-భట్టారకుని కొడుకు, మొదటి జయసింహుని సోదరుని కొడుకు. జయసింహుడు ఆయనను దత్తత తీసుకుని ఉండవచ్చు. ఆయన రెండు దానశాసనాలు రోజు వరకు తేదీని లెక్కించగల అతి తొలి తూర్పు చాళుక్య శాసనాలు. జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ మొత్తం వంశపు కాలక్రమాన్ని వాటిపై నిర్మించారు. ఆయన తర్వాత ఆయన కొడుకు మంగి-యువరాజు వచ్చాడు. 673 నాటి మంగి-యువరాజు దానశాసనం ఒంగోలు ప్రాంతంలోని చెందలూరులో దొరికింది.

మంగి యువరాజు

సుమారు క్రీ.శ. 672–696

వేంగి తూర్పు చాళుక్యులలో ఐదవ రాజు (దాదాపు 672–696), రెండవ విష్ణువర్ధనుని కొడుకు. ఆయన సొంత దానశాసనాలు ఆయనను సర్వలోకాశ్రయ, 'మానవులందరికీ ఆశ్రయం' అని, ఆయన ముద్ర విజయసిద్ధి అని అంటాయి. తర్వాతి దానశాసనాలు మాత్రమే మంగి యువరాజు అనే పేరు ఇస్తాయి. యువరాజు బిరుదు ఆ పేరుకు ఎందుకు అంటుకుందో ఏ ఆధారమూ వివరించదు. ఆయన రెండు దానశాసనాలు మిగిలి ఉన్నాయి; ఒంగోలు ప్రాంతంలోని చెందలూరు నుంచి వచ్చిన వాటిలో ఒకటి 673 మే 6 నాటిది. ఆయన తర్వాత ఆయన కొడుకులు ముగ్గురు పాలించారు: రెండవ జయసింహుడు, కొక్కిలి, మూడవ విష్ణువర్ధనుడు.

రెండవ జయసింహుడు (తూర్పు చాళుక్యుడు)

సుమారు క్రీ.శ. 696–709

వేంగి తూర్పు చాళుక్యులలో ఆరవ రాజు (దాదాపు 696–709), మంగి యువరాజు పెద్ద కొడుకు. తర్వాతి దానశాసనాలు ఆయనకు పదమూడు సంవత్సరాల పాలన ఇస్తాయి. ఆయన తెలిసిన ఏకైక దానశాసనం కర్మ రాష్ట్ర జిల్లాలోని పెనుకపర్రు నుంచి వచ్చింది. అది ఆయనను సకలలోకాశ్రయ జయసింహ వల్లభ అంటుంది. మొదటి జయసింహునితో ఆయన సర్వసిద్ధి అనే ఉపనామాన్ని పంచుకున్నాడని దాని ముద్ర చూపిస్తుంది. ఆయన తర్వాత సింహాసనం కొద్ది కాలం ఆయన సవతి సోదరుడు కొక్కిలికి, తర్వాత ఆయన సోదరుడు మూడవ విష్ణువర్ధనునికి వెళ్లింది.

మూడవ విష్ణువర్ధనుడు (తూర్పు చాళుక్య)

క్రీ.శ. 709–746

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (709–746), మంగి-యువరాజు కొడుకు. తన సవతి తమ్ముడు కొక్కిలిని బహిష్కరించి ఆయన సింహాసనం ఎక్కి, 37 సంవత్సరాలు పాలించాడు. ఆయన దానశాసనాలు ఇద్దరు రాణుల పేర్లు చెబుతాయి. వాటిలో ఒకటి బెజవాడలోని ఒక జైన ఆలయానికి పాత దానాన్ని పునరుద్ధరించింది. ఆ వంశపు శాసనాలలో జైనుల అతి తొలి ప్రస్తావన అదే. రెండవ నందివర్మ సేనాని ఒక శత్రువును ఆయన రాజ్యం నుంచి తరిమాడని ఒక పల్లవ శాసనం చెప్పుకుంటుంది.

నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు (తూర్పు చాళుక్య)

క్రీ.శ. 764–799

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (764–799), మొదటి విజయాదిత్యుని కొడుకు, రెండవ విజయాదిత్యుని తండ్రి. పశ్చిమ దక్కన్ రాష్ట్రకూటులతో మొదటి నమోదైన ఘర్షణలు ఆయన పాలనలో జరిగాయి. రెండవ గోవిందుడు వేంగి ప్రభువును అణచివేశాడని 770–71 నాటి ఒక రాష్ట్రకూట దానశాసనం చెప్పుకుంటుంది. తర్వాతి ఒక శాసనంలో రెండవ గోవిందుడు వేంగి రాజును తన సహాయానికి పిలుస్తాడు. చరిత్రకారులు ఈ శాసనాలను వేర్వేరుగా చదువుతారు.

రెండవ విజయాదిత్యుడు నరేంద్ర మృగరాజు

సుమారు క్రీ.శ. 799–843

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (ఫ్లీట్ కాలక్రమంలో 799–843). పూర్తి సామ్రాజ్య బిరుదులను వాడిన ఆ వంశపు మొదటి రాజు. పన్నెండు సంవత్సరాలలో ఆయన గంగులు, రాష్ట్రకూటులతో 108 యుద్ధాలు చేసి, శివునికి 108 ఆలయాలు స్థాపించాడని ఆయన కుటుంబ శాసనాలు చెబుతాయి. మూడవ గోవిందుడు వేంగి రాజుతో తన నగర గోడలు కట్టించాడని రాష్ట్రకూట శాసనాలు చెబుతాయి. తర్వాతి దానశాసనాలు ఆయన పాలనను 40, 41, 44 లేదా 48 సంవత్సరాలు అని ఇస్తాయి.

గుణగ విజయాదిత్యుడు (మూడవ విజయాదిత్యుడు)

సుమారు క్రీ.శ. 844–888

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (దాదాపు 844–888). గంగులు, నొళంబ రాజు మంగి, దాహళకు చెందిన శంకిల అనే నాయకుడు, రాష్ట్రకూట కృష్ణుడిపై విజయాలను, కిరణపురం, చక్రకూటాలను తగలబెట్టడాన్ని ఆయన శాసనాలు చెప్పుకుంటాయి. చరిత్రకారులు ఆయనను రాష్ట్రకూట రాజధానిని దోచుకున్నవాడిగానూ, రాష్ట్రకూట సామంతుడిగానూ చూశారు. తొలి తెలుగు పద్య శాసనాలలో ఒకటి ఆయన సేనాపతి పండరంగుని ప్రశంసిస్తుంది.

పండరంగుడు

సుమారు క్రీ.శ. 844–888

9వ శతాబ్దం రెండవ సగంలో తూర్పు చాళుక్య రాజు గుణగ విజయాదిత్యుని (మూడవ విజయాదిత్యుడు) సేనాపతి. అద్దంకిలోని తెలుగు పద్య శాసనం ఆయనను ప్రశంసిస్తుంది. రాష్ట్రకూట రెండవ కృష్ణుని, ఆయన మిత్రుడు శంకిలుని నగరం కిరణపురాన్ని తగలబెట్టిన ఘనతను తర్వాతి దానశాసనాలు ఆయనకు ఇస్తాయి. ఆయన తన రాజు దానశాసనాల అమలుదారుడు. ఆయన వారసులు తర్వాతి రాజుల కింద కటకరాజు పదవిని నిర్వహించారు.

మొదటి చాళుక్య భీముడు

సుమారు క్రీ.శ. 888–918

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (ఫ్లీట్, సూయెల్ లెక్కలో 888–918), గుణగ మూడవ విజయాదిత్యుని సోదరుని కొడుకు, వారసుడు. రాష్ట్రకూట రాజు రెండవ కృష్ణుడు వేంగి దేశాన్ని ఆక్రమించిన తర్వాత ఆయన దానిని తిరిగి గెలుచుకున్నాడని ఆయన శాసనాలు చెబుతాయి. ఆయన చిన్న కొడుకు ఒకరు రాష్ట్రకూట సైన్యంతో యుద్ధంలో చనిపోయాడు. ఆయన చాళుక్య-భీమేశ్వర శివాలయాన్ని కట్టించాడు. కాకినాడ (అప్పుడు కోకనాడ) దగ్గరి భీమవరానికి ఆ దేవాలయం పేరే వచ్చింది.

మొదటి అమ్మరాజు

సుమారు క్రీ.శ. 918–925

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (918–925), మొదటి చాళుక్య భీముని మనవడు. రాష్ట్రకూటులతో చేతులు కలిపిన తన సొంత బంధువుల కుట్రను ఎదిరించి ఆయన సింహాసనం ఎక్కాడు. ఆయన బిరుదు రాజమహేంద్ర కారణంగా, రాజమహేంద్రవరానికి (రాజమహేంద్రపురం) ఆయన పేరే పెట్టారని జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ సూచించారు. 925లో ఆయన మరణంతో వంశంలోని శాఖల మధ్య తొమ్మిది సంవత్సరాల అంతర్యుద్ధం మొదలైంది. బాల్యంలోనే పదవి నుంచి తొలగించిన ఆయన కొడుకు బేత-ఐదవ విజయాదిత్యుడు పిఠాపురం చాళుక్య రాకుమారుల వంశాన్ని స్థాపించాడు.

రెండవ యుద్ధమల్లుడు

సుమారు క్రీ.శ. 927–934

మొదటి యుద్ధమల్లుని నుంచి వచ్చిన చిన్న శాఖకు చెందిన వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (దాదాపు 927–934). 925లో మొదటి అమ్మరాజు మరణం తర్వాత వచ్చిన అంతర్యుద్ధంలో ఆయన సింహాసనాన్ని ఆక్రమించి, రెండవ చాళుక్య భీముడు ఆయనను తరిమేసే వరకు ఏడు సంవత్సరాలు ఉంచుకున్నాడు. కుమారస్వామి ఆలయాన్ని, శైవ సన్యాసుల కోసం మఠాన్ని నమోదు చేసే విజయవాడ (అప్పుడు బెజవాడ)లోని ఒక స్తంభంపై ఉన్న తెలుగు పద్య శాసనాన్ని ఆయనకు గానీ ఆయన తాతకు గానీ ఆపాదిస్తారు. ఆయన కొడుకులు బాడపుడు, రెండవ తాళుడు తర్వాత రాష్ట్రకూటుల సహాయంతో సింహాసనాన్ని తిరిగి గెలవడానికి ప్రయత్నించారు.

రెండవ చాళుక్య భీముడు (రాజభీముడు)

సుమారు క్రీ.శ. 934–945

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (దాదాపు 934–945). ఆయనను రాజభీముడు అని పిలిచారు. ఆయన నాల్గవ విజయాదిత్యుని కొడుకు. తన సవతి సోదరుడు మొదటి అమ్మరాజు మరణం తర్వాత జరిగిన అంతర్యుద్ధాన్ని ఆయన రెండవ యుద్ధమల్లుడిని వెళ్లగొట్టి ముగించాడు. ఆయన దానశాసనాలు ఆయన జయించిన శత్రువుల పెద్ద జాబితాను ఇస్తాయి. వారిలో రాష్ట్రకూట రాజు నాల్గవ గోవిందుని సైన్యం, మైసూరు ప్రాంతపు నొళంబ, గంగ రాకుమారులు ఉన్నారు. ఆయన రాజులు రెండవ అమ్మరాజు, దానార్ణవుల తండ్రి.

రెండవ అమ్మరాజు

క్రీ.శ. 945–970

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (945–970), రెండవ చాళుక్య భీముడు, లోకమహాదేవిల కొడుకు. 945 డిసెంబర్ 5న బాలుడిగా ఉన్నప్పుడే ఆయనకు పట్టాభిషేకం జరిగింది. వంశ చరిత్రలో ఖచ్చితమైన తేదీ తెలిసిన మొదటి సంఘటన ఇదే. దాదాపు 956లో రెండవ యుద్ధమల్లుని కొడుకు బాడపకు మద్దతుగా రాష్ట్రకూట రాజు మూడవ కృష్ణుడు వేంగిపై దండెత్తాడు. అమ్మరాజు కళింగకు వెళ్లాడు. ఆయన పారిపోయాడా లేక పోరాడాడా, ఆయన సవతి సోదరుడు దానార్ణవుడు అప్పుడు ఆయన పేరు మీద పాలించాడా లేక తన పేరు మీదే పాలించాడా అనే విషయాలపై వివాదం ఉంది. ఆయన అనేక దానశాసనాలలో జైన దేవాలయాలకు, బెజవాడలోని కాలాముఖ శైవ సమాజానికి ఇచ్చిన దానాలు ఉన్నాయి.

బాడపుడు

సుమారు క్రీ.శ. 956

తూర్పు చాళుక్యుల కనిష్ఠ శాఖకు చెందిన రాకుమారుడు, రెండవ యుద్ధమల్లుని కొడుకు, రెండవ తాలుని అన్న. రాష్ట్రకూట రాజు మూడవ కృష్ణుని సాయంతో రెండవ అమ్మరాజును వేంగి నుంచి వెళ్లగొట్టానని ఆయన తన ఆరుంబాక ఫలకాలలో చెప్పుకున్నాడు. ఆయన సామ్రాజ్య బిరుదులు తీసుకున్నాడు. ఆయన దాదాపు 956లో వెలనాడు జిల్లాలో కొద్ది కాలం పాలించాడా, లేక తర్వాతి దానశాసనాలు అరాజక కాలం (పాలనలో విరామం) అని పిలిచే 27 సంవత్సరాలు పాలించాడా అనే విషయంలో పండితులు ఏకీభవించరు.

రెండవ తాలుడు (విష్ణువర్ధనుడు)

సుమారు క్రీ.శ. 956

చిన్న శాఖకు చెందిన తూర్పు చాళుక్య రాకుమారుడు. విష్ణువర్ధనుడు అని కూడా పిలుస్తారు. రెండవ యుద్ధమల్లుని కొడుకు, బాడపుని తమ్ముడు. 'తన పాలనా కాలంలో' చేసిన ఆయన ఏకైక తెలిసిన దానశాసనం, శ్రీపూండి ఫలకాలు, తన సేవలో తండ్రి చనిపోయిన ఒక మంత్రికి వెలనాడు జిల్లాలోని ఒక చిన్న గ్రామాన్ని ఇస్తుంది. దాని ముద్రపై కుటుంబపు త్రిభువనాంకుశకు బదులు త్రిభువనసింహ అని ఉంది. దీని వల్ల ఆయన వేంగి సింహాసనం నుంచి పాలించాడా అని దాని ఇద్దరు సంపాదకులూ సందేహించారు.

దానార్ణవుడు

క్రీ.శ. 970–973

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (970–973), రెండవ అమ్మరాజు సవతి అన్న, రెండవ చాళుక్య భీముని కొడుకు. దాదాపు 956లో రెండవ అమ్మరాజు కళింగకు వెళ్లినప్పుడు, ఆయన రాష్ట్రకూట రాజు మూడవ కృష్ణుని మద్దతుతో రాజ్యాన్ని నిలుపుకున్నాడు. కాకతీయ నాయకుడు గుండ్యన కోరిక మేరకు ఇచ్చిన ఆయన మంగల్లు దానశాసనం కాకతీయ కుటుంబం పేరు చెప్పిన తొలి శాసనం. ఆయన మూడు సంవత్సరాల పాలన తర్వాత ఇరవై ఏడు సంవత్సరాలు వేంగికి పాలకుడు లేడని తర్వాతి శాసనాలు చెబుతాయి. చోళుల సాయంతో ఆయన కొడుకులు శక్తివర్మ, విమలాదిత్యులను తిరిగి సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టే వరకు ఇది సాగింది.

మొదటి శక్తివర్మ (తూర్పు చాళుక్య)

సుమారు క్రీ.శ. 999–1011

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (దాదాపు 999–1011), దానార్ణవుని పెద్ద కొడుకు. తర్వాతి దానశాసనాలు చెప్పినట్లు, వేంగికి పాలకుడు లేని 27 సంవత్సరాల తర్వాత ఆయన సింహాసనం ఎక్కాడు. ఈ సమయంలో చోళ రాజు మొదటి రాజరాజు వేంగిలో క్రమాన్ని పునరుద్ధరించాడని చెబుతారు. చరిత్రకారులు శక్తివర్మ సింహాసనారోహణను చోళుల పునరుద్ధరణగా చదివారు. చాళుక్య చంద్ర అనే ఆయన బిరుదు గల బంగారు నాణేలు అరకాన్‌లో దొరికాయి.

విమలాదిత్యుడు

క్రీ.శ. 1011–1022

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (1011–1022), మొదటి శక్తివర్మ తమ్ముడు. ఆయన 1011 మే 10న పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. చోళ యువరాజు రాజేంద్రుడు ఆయనను ఓడించాడు. ఆయన కొన్ని సంవత్సరాలు చోళ ఆస్థానంలో గడిపినట్లు కనిపిస్తుంది. అక్కడ ఆయన చోళ రాజు మొదటి రాజరాజు కూతురు కుందవదేవిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. వారి కొడుకు రాజరాజ నరేంద్రుడు ఆయన తర్వాత వచ్చాడు.

రాజరాజ నరేంద్రుడు

క్రీ.శ. 1022–1063

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (పట్టాభిషేకం 1022, మరణం దాదాపు 1061–63). ఆయన ఒక చోళ రాకుమార్తె కొడుకు, మరో చోళ రాకుమార్తె భర్త. ఆయన రాజమహేంద్రవరం నుంచి పాలించాడు. చోళులు, పశ్చిమ చాళుక్యుల జోక్యం, ఆయన సవతి సోదరుడు ఏడవ విజయాదిత్యుని తిరుగుబాటు ఆయన పాలనను కలవరపరిచాయి. మిగిలి ఉన్న అతి పురాతన తెలుగు సాహిత్య రచన మహాభారతం రచయిత నన్నయ పోషకుడిగా తెలుగు సంప్రదాయం ఆయనను గుర్తుంచుకుంటుంది.

మొదటి కులోత్తుంగ చోళుడు

సుమారు క్రీ.శ. 1063–1118

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాకుమారుడు, రాజరాజ నరేంద్రుడు, చోళ రాకుమారి అమ్మంగదేవిల కొడుకు. రాజేంద్రుడు (రాజేంద్ర చోడుడు, రెండవ రాజేంద్రుడు)గా ఆయన 1063లో వేంగికి వారసుడు. 1070లో ఆయన చోళ సింహాసనాన్ని ఆక్రమించి, దాదాపు 1118 వరకు మొదటి కులోత్తుంగ చోళుడిగా పాలించాడు. ఆయన తూర్పు చాళుక్య, చోళ కిరీటాలను ఏకం చేశాడు. వేంగిని మొదట తన బాబాయి ఏడవ విజయాదిత్యుని ద్వారా, తర్వాత ప్రతినిధి పాలకులుగా తన సొంత కొడుకుల ద్వారా పాలించాడు.

ఏడవ విజయాదిత్యుడు (తూర్పు చాళుక్య)

సుమారు క్రీ.శ. 1063–1076

తూర్పు చాళుక్య యువరాజు, విమలాదిత్యుని కొడుకు, రాజరాజ నరేంద్రుని సవతి సోదరుడు. ఆయన దాదాపు 1063 నుంచి దాదాపు 1076–77లో తన మరణం వరకు వేంగిని పాలించాడు. మొదట తన సోదరుని కొడుకు రాజేంద్రుని (మొదటి కులోత్తుంగుని)తో పోటీలో, తర్వాత ఆయన రాజప్రతినిధిగా పాలించాడు. దాదాపు 1030–35లో ఆయన రాజరాజు నుంచి వేంగిని కూడా ఆక్రమించాడని, 1061లో తన సొంత కొడుకు రెండవ శక్తివర్మను అక్కడ నిలిపాడని 20వ శతాబ్దంలో దొరికిన దానశాసనాలు చూపిస్తాయి.

వీర చోడుడు

సుమారు క్రీ.శ. 1078–1093

మొదటి కులోత్తుంగుని కొడుకు, వేంగి రాజప్రతినిధి. ఆయన 1078 ఆగస్టు 23న పదవి చేపట్టాడు. ఆయన పెద్దన్న చోడగంగుని కోసం 1084లో ఆయనను వెనక్కి పిలిపించి, దాదాపు 1088–89లో మళ్లీ పంపారు. ఆయన చెల్లూరు, పిఠాపురం రాగి ఫలకాలలో పూర్తి తూర్పు చాళుక్య వంశ క్రమం, కులోత్తుంగుడు వేంగిని తన తండ్రి సోదరునికి, కొడుకులకు ఎలా అప్పగించాడో అనే కథనం ఉన్నాయి.

కుందవదేవి

చోళ రాకుమారి, చోళ రాజు మొదటి రాజరాజు కూతురు, మొదటి రాజేంద్ర చోళుని చెల్లెలు. 11వ శతాబ్దం మొదట్లో ఆమె తూర్పు చాళుక్య రాజు విమలాదిత్యుని పెళ్లి చేసుకుంది. ఆమె రాజరాజ నరేంద్రుని తల్లి. ఆమె పెళ్లి ఆమె మనవడు మొదటి కులోత్తుంగుడు చోళ సామ్రాజ్యాన్ని పాలించడానికి దారితీసిన కూటమిని మొదలుపెట్టింది.

నన్నయ

11వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి, మిగిలి ఉన్న తొలి తెలుగు సాహిత్య రచన రచయిత. రాజమహేంద్రవరం తూర్పు చాళుక్య రాజు రాజరాజ నరేంద్రుని కోరికపై ఆయన తెలుగు మహాభారతపు మొదటి పర్వాలు (భాగాలు) రాశాడు. సంస్కృతంలో రాసిన తెలుగు వ్యాకరణం ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి సంప్రదాయంగా ఆయనదని చెబుతారు, అయితే తర్వాతి చరిత్రకారులు దానిని సందేహించారు. 1878లో ఎ. సి. బర్నెల్ ఆయనను 12వ శతాబ్దంలో ఉంచారు; శాసనాల సంపాదకులు, తర్వాతి చరిత్రకారులు ఆయనను 11వ శతాబ్దంలో రాజరాజు కాలంలో ఉంచుతారు.

కట్టడాలు

చాళుక్య భీమవరం భీమేశ్వరాలయం

సామర్లకోటలోని భీమవరంలో ఉన్న రెండు అంతస్తుల శివాలయం. ఇది ఐదు పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి. దాని శాసనాలు దీన్ని చాళుక్య-భీమేశ్వర అని, ఆ చోటును కుమారారామం అని పిలుస్తాయి. తూర్పు చాళుక్య రాజు చాళుక్య భీముడు ఆ పేరుతో ఒక ఆలయాన్ని స్థాపించాడని 1202 నాటి పిఠాపురం శాసనం చెబుతుంది. ఇ. హుల్ష్ (1897) దాన్ని ఈ ఆలయంగా గుర్తించారు. దాని సొంత తేదీలున్న శాసనాలు 11వ శతాబ్దం చివరిలో లేదా 12వ శతాబ్దంలో మొదలవుతాయి.

చేబ్రోలు భీమేశ్వరాలయం

గుంటూరు దగ్గర చేబ్రోలులోని పాత దిబ్బపై ఉన్న రెండు అంతస్తుల చిన్న శివాలయం. పై అంతస్తులో మూసి ఉన్న గర్భగుడిలో భీమేశ్వర లింగం ఉంది. ఎం. రామారావు (1964) దీన్ని తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడికి చెందినదిగా చెప్పారు. దేవుడికి ఆ రాజు పేరే పెట్టారని ఆయన భావించారు. చేబ్రోలుపై పాత సర్వేలు దీని గురించి చెప్పవు. అవి పట్టణ శాసనాలను నాగేశ్వర ఆలయంలో, అంటే ఒకప్పటి కుమారస్వామి ఆలయంలో, కనుగొన్నాయి. 1213 నాటి ఒక శాసనంలో పేర్కొన్న 'చోడభీమేశ్వర' ఆలయాన్ని ఇ. హుల్ష్ గుర్తించలేకపోయారు.

ద్రాక్షారామ భీమేశ్వరాలయం

గోదావరి డెల్టాలోని ద్రాక్షారామంలో ఉన్న రెండు అంతస్తుల శివాలయం. ఇది ఐదు పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి. తీరాంధ్ర తెలుగు దేశంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన ఆలయం. దాని గోడలపై 1055 నుంచి తేదీలున్న సుమారు 270 శాసనాలు ఉన్నాయి. 1907లో ప్రజల సంప్రదాయం దీన్ని పేరు తెలియని ఒక చోళ రాజుకు ఆపాదించింది. ఎం. రామారావు (1964) దీన్ని తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడికి ఆపాదించారు. దేవుడికి ఆ రాజు పేరే పెట్టారని ఆయన భావించారు.

బిక్కవోలు గోలింగేశ్వరాలయం, ఇతర ఆలయాలు

గోదావరి డెల్టాలోని బిక్కవోలులో ఉన్న ఆరు చిన్న రాతి శివాలయాలు. గోలింగేశ్వర, రాజరాజేశ్వర, చంద్రశేఖర ఆలయాలు ఊరిలో ఒక ప్రాంగణంలో ఉన్నాయి. మరో మూడు ఊరి బయట పొలాల్లో ఉన్నాయి. ఎం. రామారావు (1964) వీటిని గుణగ విజయాదిత్యుడు (మూడవ విజయాదిత్యుడు) పాలనా కాలానికి చెందినవిగా నిర్ణయించారు. ఒక శాసనం గోలింగేశ్వర దేవుణ్ని బిజయేశ్వరుడు అని పిలవడం, ఒక ద్వారంపై నదీ దేవతలు గంగ, యమున కనిపించడం ఆయన చూపిన కారణాలు.

పాలకొల్లు క్షీరారామలింగేశ్వరాలయం

పశ్చిమ గోదావరి డెల్టాలో పాలకొల్లు మధ్యలో ఉన్న శివాలయం. క్షీరారామం అనే పేరుతో ఇది ఐదు పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి. ఎం. రామారావు (1964) దాని గర్భగుడిని తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడికి ఆపాదించారు. ఆయన గ్రంథానికి రాసిన ముందుమాట దీన్ని చాళుక్యుల అసలు కట్టడాలలో లెక్కిస్తుంది. దాని సొంత శాసనాలు నలభైకి పైగా ఉన్నాయి. అవి 1136 నుంచి 1640 వరకు నాటివి. వెలనాటి నాయకులు, కోనమండలం హైహయ నాయకులు, నిడదవోలు చాళుక్య నాయకులు, రెడ్డి రాజులు ఇచ్చిన దానాలను అవి నమోదు చేస్తాయి.

సోమారామ సోమేశ్వరాలయం, భీమవరం

పశ్చిమ గోదావరి డెల్టాలోని భీమవరం పట్టణంలో, ఇప్పుడు సోమారం అయిన గునుపూడిలో ఉన్న రెండు అంతస్తుల శివాలయం. ఎం. రామారావు (1964) దీన్ని ఐదు పంచారామ క్షేత్రాలలో లెక్కించి, తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడికి ఆపాదించారు. 1882లో రాబర్ట్ సూయెల్ దీన్ని ఐదు ఆరామాలలో ఒకటి అని చెప్పే చాలా పాత సోమేశ్వర ఆలయంగా నమోదు చేశారు. 1907 నాటి గోదావరి గెజిటీర్ తన ఐదింటి జాబితాలో దీన్ని చేర్చలేదు.

శాసనాలు

మొదటి విష్ణువర్ధనుని సతారా శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 616

తూర్పు చాళుక్య వంశ స్థాపకుడు విష్ణువర్ధనుడు, బాదామికి చెందిన తన అన్న రెండవ పులకేశి కింద ఇంకా యువరాజు (వారసుడు) మాత్రమే ఉన్నప్పుడు జారీ చేసిన సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. భీమ నది ఒడ్డున ఉన్న ఒక గ్రామాన్ని అది ముగ్గురు బ్రాహ్మణ సోదరులకు, మరో ఇద్దరికి ఇస్తుంది. దాని తేదీ శ్రీమత్ మహారాజు ఎనిమిదవ సంవత్సరం. జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ దాన్ని 616 లేదా 617గా మార్చారు. 1844కు ముందు సతారాలో దొరికి, ఇప్పుడు బ్రిటిష్ మ్యూజియంలో ఉన్న ఇది స్థాపకుడి అతి తొలి శాసనం.

మొదటి విష్ణువర్ధనుని తిమ్మాపురం తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 616

తూర్పు చాళుక్య స్థాపకుడు మొదటి విష్ణువర్ధనుడు విషమసిద్ధి తేదీ లేని చిన్న సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. 1907లో వైజాగపటం జిల్లాలోని తిమ్మాపురంలో ఒక ఇంటి స్థలంలో దాన్ని తవ్వి తీశారు. పిష్టపురం (పిఠాపురం) నుంచి జారీ చేసిన ఇది నలభై మంది బ్రాహ్మణులకు 4,000 నివర్తనాల (ఒక భూ కొలత) భూమిని ఇస్తుంది. విష్ణువర్ధనుడు ఇంకా తన అన్న రెండవ పులకేశికి అధీనుడిగా ఉన్నాడని దాని మాటలు చూపిస్తాయని ఇ. హుల్ష్ అర్థం చేసుకున్నారు. పిష్టపురాన్ని ఆయన నివాసంగా పేర్కొనే ఏకైక శాసనం ఇదే.

మొదటి విష్ణువర్ధనుని చీపురుపల్లి తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 632

ఇప్పుడు మహారాజు బిరుదు ధరించిన తూర్పు చాళుక్య స్థాపకుడు మొదటి విష్ణువర్ధనుని సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. 1867లో విశాఖపట్నం జిల్లాలోని చీపురుపల్లిలో అది దొరికింది. అతని పాలనలో 18వ సంవత్సరంలో ఒక చంద్రగ్రహణం నాడు డిమిల జిల్లాలోని ఒక గ్రామాన్ని ఇద్దరు బ్రాహ్మణ సోదరులకు అది ఇస్తుంది. జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ ఆ గ్రహణాన్ని 632 జూలై 7గా నిర్ణయించారు. మొత్తం తూర్పు చాళుక్య కాలక్రమానికి ఇదే స్థిర బిందువు. ఎ. సి. బర్నెల్ 622ను, జేమ్స్ బర్జెస్ 628ను ఇష్టపడ్డారు. ఆ తర్వాత రేకులు పోయాయి.

మొదటి జయసింహుని పెదవేగి తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 632–663

రెండవ తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి జయసింహ సర్వసిద్ధి తేదీ లేని సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. వేంగి పాత రాజధాని పెద్ద-వేగి దగ్గర నేలకు రెండు మూడు అడుగుల లోతులో అది దొరికింది. రేపల్లె తాలూకాలోని కోమలిగా గుర్తించిన కొంబరు గ్రామాన్ని అది కుక్కనూరుకు చెందిన ఒక బ్రాహ్మణుడికి ఇస్తుంది. సూర్యుడికి ప్రార్థనతో మొదలయ్యే ఆ వంశపు ఏకైక దానపత్రం ఇదే. అది స్థాపకుడిని విష్ణువర్మ అని పిలుస్తుంది. 1917–18లో దాన్ని నమోదు చేశారు. 1928లో వి. రంగాచార్య దాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు.

మొదటి జయసింహుని నిడుపర్రు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 633–663

రెండవ తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి జయసింహ సర్వసిద్ధి ఆసనపురం నుంచి జారీ చేసిన సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. గండేరు రాజ నివాసం దగ్గరి నిడుపర్రు గ్రామాన్ని అది బ్రాహ్మణుడు కటిశర్మకు ఇస్తుంది. ఆయన తాత ఆసనపుర ఘటిక (విద్యాలయం)కు చెందినవాడు. 1916–17లో దాన్ని పరిశీలించారు. 1926లో ఇ. హుల్ష్ దాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు. గండేరును కంతేరుగా, నిడుపర్రును నిడమర్రుగా గుర్తించారు. రెండూ గుంటూరు తాలూకాలో ఉన్నాయి.

మొదటి జయసింహుని పులిబుమ్ర (పొలమూరు) తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 637

రెండవ తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి జయసింహుడి సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. గుద్దవాడి జిల్లాలోని పులిబుమ్ర (పొలమూరు) గ్రామాన్ని అది రుద్రశర్మకు ఇస్తుంది. ఆయన తండ్రి అదే గ్రామాన్ని విష్ణుకుండిన రాజు మాధవవర్మ నుంచి పొందాడు. 1914లో దాన్ని గుర్తించారు. 1928లో వి. రంగాచార్య దాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు. 4వ, 5వ, 15వ పాలనా సంవత్సరంగా చదివిన సంఖ్యా చిహ్నాలతో దాని తేదీ ఉంది. జయసింహుడి పాలనా కాలం గురించి సుదీర్ఘ వాదనకు అది ఆజ్యం పోసింది.

మొదటి జయసింహుని గుడివాడ తామ్ర శాసనాలు (మూడు)

సుమారు క్రీ.శ. 659

రెండవ తూర్పు చాళుక్య రాజు పృథివీ-జయసింహ-వల్లభ మొదటివాని మూడు సంస్కృత తామ్ర దానపత్రాలు. విశాఖపట్నం జిల్లాలోని పాత సర్వసిద్ధి తాలూకాలోని గుడివాడలో ఒక భూస్వామి కుటుంబం వాటిని ఉంచింది. 1960లో ఎం. సోమశేఖర శర్మ వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు. అన్నీ ప్లక్కి జిల్లాలోని గుడివాడ (కులివాటక లేదా కుడివాడ) వద్ద లేదా దాని దగ్గరి భూమికి సంబంధించినవి. రాజు 18వ సంవత్సరపు మొదటిదానికి ఋతువులు, పక్షాల ద్వారా తేదీ ఉంది. సంపాదకుడు దానిని 659 ఫిబ్రవరి 12గా లెక్కించారు. పత్రిక సంపాదకుడు ఆయన నిర్ణయాలను సందేహించి, మూడవ దానపత్రాన్ని తర్వాతి ప్రతిగా, బహుశా నకిలీగా భావించారు.

సర్వలోకాశ్రయుని (మంగి యువరాజు) చెందలూరు తామ్ర శాసనం

క్రీ.శ. 673

తర్వాతి దానపత్రాల్లో మంగి యువరాజు అయిన తూర్పు చాళుక్య రాజు సర్వలోకాశ్రయ విజయసిద్ధి ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. పాత ఒంగోలు తాలూకాలోని చెందలూరులో అదే గ్రామపు పల్లవ దానపత్రంతో కలిపి వాటిని తవ్వి తీశారు. వాటికి అతని పాలనలో రెండవ సంవత్సరంలో ఒక చంద్రగ్రహణం నాటి తేదీ ఉంది. ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ దానిని 673 మే 6గా నిర్ణయించారు. కమ్మ-రాష్ట్రంలోని చెందరూర గ్రామాన్ని అవి ఆరుగురు బ్రాహ్మణులకు ఇస్తాయి. 1906లో ఇ. హుల్ష్ వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు.

రెండవ జయసింహుని పెనుకపర్రు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 696–709

తనను తాను సకలలోకాశ్రయ జయసింహ-వల్లభుడిగా పిలుచుకున్న తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ జయసింహుడి (సుమారు 696–709 పాలన) సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. కర్మరాష్ట్ర జిల్లాలోని పెనుకపర్రు గ్రామంలోని ఒక పొలాన్ని అది వంగిపర్రుకు చెందిన ఒక బ్రాహ్మణుడికి ఇస్తుంది. ఈ రాజు తెలిసిన ఏకైక దానపత్రం ఇదే. 1923–24లో దాన్ని పరిశీలించారు. మద్రాసు మ్యూజియం దాన్ని కొన్నది. 1926లో ఇ. హుల్ష్ దాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు. మొదటి జయసింహుడి లాగే ఆయనకు కూడా సర్వసిద్ధి అనే బిరుదు ఉండేదని దాని ముద్ర చూపిస్తుంది.

మూడవ విష్ణువర్ధనుని ఈపూరు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 709–746

తూర్పు చాళుక్య రాజు మూడవ విష్ణువర్ధనుని (సుమారు 709–746 పాలన) 23వ సంవత్సరపు సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. పిఠాపురం దగ్గరి ప్లోల్నాండు జిల్లాలోని జలయూరులో ఒక పొలం, పూలతోటతో ఒక ఇంటి స్థలం దానాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది. మఘిందువరాజు కుమార్తె పృథివీపోతి ఆ దానం చేసింది. తెనాలి తాలూకాలోని ఈపూరులో రెండు విష్ణుకుండిన దానపత్రాలతో కలిపి ఆ రేకులు ఉంచబడ్డాయి. 1926లో ఇ. హుల్ష్ వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు. ఆయన ఆ స్త్రీని ఒక రాణిగా, ఆమె తండ్రిని పల్లవ రాజు మూడవ మహేంద్రవర్మగా భావించారు.

రెండవ విజయాదిత్యుని ఏడేరు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 799–843

తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ విజయాదిత్య నరేంద్రమృగరాజు (సుమారు 799–843 పాలన) తేదీ లేని మూడు సంస్కృత రాగి రేకులు. సుమారు 1873లో కిస్ట్నా జిల్లా నూజివీడు జమీందారీలోని ఏడేరులో అవి దొరికాయి. సూర్యగ్రహణం నాడు వంద్రుపితేయు గ్రామంలో ఒక పొలాన్ని, ఇంటి స్థలాన్ని ఒక బ్రాహ్మణునికి దానం చేసినట్లు అవి నమోదు చేస్తాయి. 1899లో ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ వాటిని మళ్లీ సంపాదకత్వం వహించారు. తర్వాత జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ అవి నిజమైనవా అని సందేహించారు.

అద్దంకి శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 844

అద్దంకి నుండి వచ్చిన 9వ శతాబ్దం మధ్య కాలపు దెబ్బతిన్న శిలాశాసనం. తరువోజ ఛందస్సులో ఉన్న దాని ప్రారంభ తెలుగు పద్యం తూర్పు చాళుక్య రాజు మూడవ గుణగ విజయాదిత్యుని సైన్యాధిపతి పండరంగని పొగుడుతుంది.

గుణగ విజయాదిత్యుని మచిలీపట్నం (?) తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 844–888

తూర్పు చాళుక్య రాజు గుణగ మూడవ విజయాదిత్యుడి (సుమారు 844–888 పాలన) తేదీ లేని సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. అది సర్ వాల్టర్ ఎలియట్ తీసిన ముద్రల నుంచి మాత్రమే తెలుసు. బహుశా 1846లో మసూలీపటం కలెక్టర్ నుంచి దాన్ని పొందారు. మంగి అనే శత్రువు చంపబడిన యుద్ధంలో సలహా ఇచ్చినందుకు, అని కనిపిస్తుంది, రాజు గుద్రవార జిల్లాలోని ఒక గ్రామాన్ని ఒక బ్రాహ్మణుడికి ఇస్తాడు. అద్దంకి శాసనం పొగిడిన సేనాని పండరంగడు ఆ దానాన్ని అందజేశాడు.

మొదటి చాళుక్య భీముని బెజవాడ తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 888

తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముని (సుమారు 888–918 పాలన) ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. 1897 జూన్ 25న బెజవాడ (విజయవాడ) లోని క్వారీ ఆవరణలో రాతిలో తొలిచిన గదిలో అవి దొరికాయి. అతని పట్టాభిషేకం సమయంలో ఇచ్చిన ఈ రేకులు కుకిపర్రు గ్రామాన్ని ఒక వేద పండితునికి ఇస్తాయి. ఈ రాజు గురించి దొరికిన మొదటి రికార్డు అవే. ప్రతి పాలనా కాలంతో తూర్పు చాళుక్య రాజుల పూర్తి వంశాన్ని ఇచ్చే, అప్పటికి తెలిసిన తొలి రికార్డు కూడా అవే.

యుద్ధమల్లుని బెజవాడ స్తంభ శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 890–950

బెజవాడ (విజయవాడ) లోని మల్లేశ్వర ఆలయంలో ఒక రాతి స్తంభంపై ఉన్న తెలుగు పద్య శాసనం. యుద్ధమల్లుడు అనే చాళుక్య రాజు కుమారస్వామి (కార్తికేయుని) కోసం ఒక ఆలయాన్ని, ఒక మఠాన్ని కట్టించాడని అది నమోదు చేస్తుంది. తర్వాత ఒక యుద్ధమల్లుడు తన తాత మల్లపరాజు కట్టించిన ఆలయానికి ముందు గోపురాన్ని జోడించాడని కూడా అది నమోదు చేస్తుంది. దాని సంపాదకుడు జె. రామయ్య పంతులు (1920) దానిని సుమారు 890–930 నాటిదిగా చెప్పి, అప్పటికి తెలిసిన తొలి తెలుగు కవిత్వంగా పిలిచారు. దాని తేదీ, అది ఒక రికార్డా రెండు రికార్డులా అనేది, దాని నాల్గవ పద్యపు అర్థం వివాదంలో ఉన్నాయి.

మొదటి అమ్మరాజు చేవూరు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 918–925

తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి అమ్మరాజు (సుమారు 918–925 పాలన) తేదీ లేని మూడు రాగి రేకులు. సుమారు 1928లో కిస్ట్నా జిల్లా కైకలూరు తాలూకాలోని చేవూరులో ఒక శిథిల మట్టి ఇంట్లో వాటిని తవ్వి తీశారు. బి. సిహెచ్. ఛాబ్రా వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు. శిశువు రాకుమారుడు విజయాదిత్యుని (బేత-ఐదవ విజయాదిత్యుని) అన్నప్రాశన వేడుక సమయంలో అవి ఇవ్వబడ్డాయి. ఎనిమిది బంగారు గద్యాణాల నిర్ణీత కప్పానికి యోధుడు వేమరాజును ఉమికిలి గ్రామానికి పెద్దగా అవి చేస్తాయి. వాటి సరిహద్దులు తెలుగులో ఉన్నాయి.

మొదటి అమ్మరాజు ఏడేరు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 918–925

రాజమహేంద్ర అనే బిరుదు ఉన్న తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి అమ్మరాజు విష్ణువర్ధనుని (సుమారు 918–925 పాలన) చక్కగా చెక్కిన ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. 1871 చివర్లో కిస్ట్నా జిల్లాలోని ఆగిరిపల్లి దగ్గరి ఏడేరులో ఒక పొలంలో పాతిపెట్టి అవి దొరికాయి. మొదటి అమ్మరాజు పన్నెండు కుగ్రామాలతో గొంటూరు గ్రామాన్ని తన సైనిక అధికారి భండనాదిత్యుడు అలియాస్ కుంతాదిత్యునికి ఇస్తాడు. అతని పూర్వీకుల గురించిన శ్లోకాలు రెండవ విజయాదిత్యుని 108 యుద్ధాలు, 108 శివాలయాలు, మూడవ విజయాదిత్యుని యుద్ధాలు, మొదటి చాళుక్య భీముడు రాష్ట్రకూటుల నుండి వేంగిని తిరిగి గెలుచుకోవడం గురించి చెబుతాయి.

రెండవ చాళుక్య భీముని దిగ్గుబర్రు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 934–945

తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ చాళుక్య భీముని (సుమారు 934–945 పాలన) తేదీ లేని ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. సర్ వాల్టర్ ఎలియట్ వాటిని 'పగనవరం' నుండి పొందారు. అవి ఇప్పుడు బ్రిటిష్ మ్యూజియంలో ఉన్నాయి. 1884లో జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు. పగునవర జిల్లాలోని దిగ్గుబర్రు గ్రామాన్ని అవి వేద పండితుడు విద్దమయ్యకు ఇస్తాయి. 925 తర్వాతి అంతర్యుద్ధం గురించిన వాటి పద్య కథనం ఎనిమిది నెలల రాజు మూడవ భీముని పేరు చెప్పే, ఫ్లీట్‌కు తెలిసిన ఏకైక రికార్డు.

రెండవ అమ్మరాజు గుండుగొలను తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 945–970

తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు (945లో పట్టాభిషేకం) మూడు సంస్కృత రాగి రేకులు. అవి ఒకప్పుడు సర్ వాల్టర్ ఎలియట్‌వి, ఇప్పుడు బ్రిటిష్ మ్యూజియంలో ఉన్నాయి. అవి ఎక్కడ దొరికాయో తెలియదు. రాజు మామగారు, అత్తగారు కాముడు, నయమాంబల అభ్యర్థన మేరకు అవి వేంగి జిల్లాలోని గుండుగొలను గ్రామం వద్ద ఒక పొలాన్ని ఒక బ్రాహ్మణునికి ఇస్తాయి. 1884లో జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు. రాజుల జాబితా నుండి రెండవ యుద్ధమల్లుని వదిలేయడం, బాల రాజు ఐదవ విజయాదిత్యుని తాలుడు చెరసాలలో పెట్టాడని చెప్పడం ఈ దానపత్రపు గుర్తించదగిన అంశాలు.

రెండవ అమ్మరాజు కలుచుంబర్రు శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 945–970

ఆరవ విజయాదిత్యుడు అని కూడా పిలిచే తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు (945లో పట్టాభిషేకం, 25 సంవత్సరాల పాలన) ఐదు సంస్కృత తామ్ర రేకులు. ముగింపు భాగం తెలుగులో ఉంది. పట్టవర్ధిక కుటుంబానికి చెందిన, జైన గురువు అర్హనంది గృహస్థ శిష్యురాలు అయిన చామేకాంబ కోరిక మేరకు, రాజు అత్తిలినాండు జిల్లాలోని కలుచుంబర్రు గ్రామాన్ని అర్హనందికి ఇస్తాడు. సర్వలోకాశ్రయ-జినభవనం అనే జైన ఆలయపు భోజనశాల మరమ్మతుల కోసం ఆ దానం. ఆ రేకులు సర్ వాల్టర్ ఎలియట్‌వి. అవి బ్రిటిష్ మ్యూజియంలో ఉన్నాయి. అవి ఎక్కడ దొరికాయో తెలియదు.

రెండవ అమ్మరాజు మలియపూండి తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 945–970

ఒంగోలు దగ్గరి మదనూరులోని రామలింగేశ్వర ఆలయంలో దొరికిన, తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు (945లో పట్టాభిషేకం) ఐదు సంస్కృత తామ్ర రేకులు. ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నాడు రాజు అద్దంకి దేశంలో ధర్మవరం దగ్గరి మలియపూండి అనే చిన్న గ్రామాన్ని కటకాభరణం అనే జైన ఆలయానికి ఇస్తాడు. ఆ ఆలయాన్ని దుర్గరాజు స్థాపించాడు. అతను గుణగ మూడవ విజయాదిత్యుని సేనాని పండరంగుని మునిమనవడు. ఆ దానపత్రం మొదట Nellore District Inscriptions (1905) లో ప్రచురించబడింది. 1908లో ఇ. హుల్ష్ దానిని మళ్లీ సంపాదకత్వం వహించారు. అది కటక-రాజ బిరుదును వివరిస్తుంది. కిరణపురాన్ని కాల్చినవాడు పండరంగుడు అని చెబుతుంది.

రెండవ అమ్మరాజు మచిలీపట్నం తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 945–970

మచిలీపట్నంలోని కిస్ట్నా జిల్లా కోర్టు రికార్డు గదిలో దొరికిన, తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు (945లో పట్టాభిషేకం) తేదీ లేని సంస్కృత తామ్ర శాసనం. ఇద్దరు సామంత సోదరులు విజయవాటిక (విజయవాడ) లో కట్టించిన రెండు జైన ఆలయాలకు అది వెలనాడులోని పెద్ద-గలిదిపర్రు గ్రామాన్ని ఇస్తుంది. 1938లో బి. వి. కృష్ణారావు దానిని సంపాదకత్వం వహించారు. అది ఒక జైన నాయక కుటుంబాన్ని, వారి గురువును పేర్కొంటుంది. వంశానికి జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ ఇచ్చిన కాలక్రమంలోని కొన్ని భాగాలకు వ్యతిరేకంగా వాదించడానికి దాని సంపాదకుడు దానిని వాడారు.

రెండవ అమ్మరాజు పడంకలూరు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 945–970

పూర్వం సర్ వాల్టర్ ఎలియట్ సేకరణలో ఉన్న, తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు విజయాదిత్యుడి ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. పెన్నతవాడి జిల్లాలోని పడంకలూరు గ్రామాన్ని అవి చంద్రగ్రహణం రోజు ఒక బ్రాహ్మణ యాత్రికుడికి ఇస్తాయి. 1878లో జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ వాటిని సంపాదకత్వం చేశారు. రెండవ అమ్మరాజు పట్టాభిషేకాన్ని శక 867 (945 డిసెంబరు) నాటిదిగా నిర్ణయించే దానపత్రం ఇదే. అవి ఎక్కడ దొరికాయో నమోదు కాలేదు.

రెండవ అమ్మరాజు వండ్రం తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 945–970

భీమవరం తాలూకాలోని వండ్రం వద్ద ఒక పెరట్లో దొరికిన, తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు (945లో పట్టాభిషిక్తుడు) అరిగిపోయిన ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. 1908లో ఇ. హుల్ష్ వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు. ద్రాక్షారామంలో ఒక శివ గుడిని స్థాపించిన మంత్రి కుప్పనయ్యకు అవి తండేరు లేదా బేటిపూండి అనే గ్రామాన్ని అగ్రహారంగా (బ్రాహ్మణ గ్రామంగా) ఇస్తాయి. వాటి ప్రారంభం ఎలవర్రు దానపత్రాన్ని దాదాపు మాట మాటకూ పునరావృతం చేస్తుంది. ఒక రేకును అదే రాజు మరో దానపత్రంపై చెక్కారు.

రెండవ అమ్మరాజు వేములూరిపాడు తామ్ర శాసనం

క్రీ.శ. 945–970

తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు (945–970) తేదీ లేని ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. 1910లో గుంటూరు జిల్లా ఫిరంగిపురం దగ్గరి వేములూరిపాడు నివాసి ఒకరి నుంచి మద్రాసు మ్యూజియం వాటిని పొందింది. గుణగ మూడవ విజయాదిత్యుడి సేనాని పాండరంగుడి మునిమనవడు దుర్గరాజు కోరిక మేరకు, రాజు కర్మ-రాష్ట్ర జిల్లాలోని రెండు పొలాలను దుర్గరాజు మంత్రి ముసియకు అగ్రహారంగా (బ్రాహ్మణ గ్రామంగా) ఇస్తాడు. 1926లో వాటిని సంపాదకత్వం వహించిన ఇ. హుల్ష్, రాసినవాడి సంస్కృతం తప్పులతో నిండి ఉందని కనుగొన్నారు. రెండవ అమ్మరాజును ఎనిమిదేళ్ల వయస్సులో యువరాజుగా చేసి, పన్నెండేళ్లకు పట్టాభిషేకం చేశారని దానపత్రం జోడిస్తుంది.

రెండవ అమ్మరాజు ఎలవర్రు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 945–970

తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు (945లో పట్టాభిషిక్తుడు) ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. 1864లో రేపల్లె దగ్గరి యెలవర్రు (ఎలవర్రు)లో, అవి దానం చేసే గ్రామంలోనే వాటిని తవ్వి తీశారు. ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి నాడు రాజు వేలనాడు జిల్లాలోని ఎలవర్రును బంగారు ఖజానా రాత కార్యాలయానికి అధిపతి అయిన బ్రాహ్మణుడు కొరమియకు ఇస్తాడు. రాజు తల్లి కొరమియను పెంచింది. 1883లో జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ రేకులను సంపాదకత్వం వహించారు. వాటిలో కొన్ని భాగాలు రెండు పాత శాసన పత్రాల నుంచి కోసి తయారు చేసిన పాలింప్సెస్టులు.

బాడపుని ఆరుంబాక తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 956–999

1921లో తణుకు తాలూకాలోని పొలమూరులో ఒక కుండలో పాతిపెట్టి దొరికిన, రెండవ యుద్ధమల్లుని కుమారుడు బాడపుని తేదీ లేని ఐదు సంస్కృత తామ్రశాసనాలు. కర్ణరాజ-వల్లభుడు అనే రాష్ట్రకూట రాజు సహాయంతో తాను రెండవ అమ్మరాజును వేంగి నుండి వెళ్లగొట్టానని బాడపుడు చెప్పుకుంటాడు. అతను వెలనాండు జిల్లాలోని (ఇప్పుడు రేపల్లె తాలూకా) ఆరుంబాక గ్రామాన్ని రెండవ అమ్మరాజు బావమరిది అయిన విలుకాడు గండనారాయణునికి ఇస్తాడు. అతను దానిని తన దాయాదికి ఇస్తాడు. బాడపుడు నిజంగా పాలించాడా, ఎంత కాలం అనే విషయంలో సంపాదకులు విభేదిస్తారు.

రెండవ అమ్మరాజు మంగల్లు తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 956

నందిగామ తాలూకాలో తవ్వి తీసి 1917లో గుర్తించిన, తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు పేరు మీద ఇచ్చిన ఐదు సంస్కృత తామ్ర రేకులు. పదకొండు సంవత్సరాల పాలన తర్వాత రాష్ట్రకూట మూడవ కృష్ణుని కారణంగా రెండవ అమ్మరాజు కళింగకు వెళ్లాడని, తర్వాత అతని సవతి సోదరుడు దానార్ణవుడు పాలించాడని దానపత్రం చెబుతుంది. కాకత్య గుండ్యన కోరిక మేరకు అది మంగల్లు (బహుశా నందిగామ దగ్గరి మాగల్లు) గ్రామాన్ని ఒక బ్రాహ్మణునికి ఇస్తుంది. తర్వాతి చరిత్రకారులు గుండ్యనను తొలి కాకతీయునిగా భావించారు. 1960లో వి. రంగాచార్య దానపత్రాన్ని సంపాదకత్వం వహించి, ముఖ్య భాగపు 1917 పఠనాన్ని వివాదం చేశారు.

రెండవ తాలుని శ్రీపూండి తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 956–999

విష్ణువర్ధనుడు అని కూడా పిలిచే, బాడపుడి తమ్ముడు, రెండవ యుద్ధమల్లుడి కొడుకు అయిన రెండవ తాలుడి తేదీ లేని ఐదు సంస్కృత రాగి రేకులు. 18వ శతాబ్దం చివరలో శ్రీపూండి (శ్రీపూడి, రేపల్లె తాలూకా)లో భూమిలో పాతిపెట్టి ఉండగా అవి దొరికాయి. సుమారు 1800లో మెకంజీ సేకరణ కోసం వాటిని నకలు తీశారు. 1908లో అవి మద్రాసు శాసన నిపుణుడికి చేరాయి. ఆయన పాలనా కాలంలో చేసిన ఈ దానం, శ్రీపూండి దగ్గరి ఒక చిన్న గ్రామాన్ని పల్లవమల్ల కుటుంబానికి చెందిన కుప్పనయ్యకు ఇస్తుంది. ఆయన తండ్రి తాలుడి సేవలో మరణించాడు. వాటి వంశవృక్షం పాలనా కాలాలను వదిలేసి, 925–934 నాటి రాజులను మార్చి అమరుస్తుంది.

రెండవ అమ్మరాజు తాండికొండ (తాడికొండ) తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 958

తూర్పు చాళుక్య రాజు రెండవ అమ్మరాజు మిగిలి ఉన్న నాలుగు సంస్కృత రాగి రేకులు. సుమారు 1914–15లో సత్తెనపల్లి తాలూకాలోని ఒరువకల్లు దగ్గర వాటిని తవ్వి తీశారు. కనుగొన్నవాడు ఐదవ రేకును, ముద్రను కరిగించేశాడు. రెండవ విజయాదిత్యుడు బెజవాడలో కట్టించిన ఉమా-మహేశ్వర ఆలయానికి రాజు తాండికొండ (గుంటూరు దగ్గరి తాడికొండ), మరో మూడు గ్రామాలను ఇస్తాడు. రాజు గురువు విద్యేశ్వరుడు దానపత్రాన్ని రచించాడు. పాశుపత శైవుల కాలాముఖ శాఖలో ఆయన ఆధ్యాత్మిక పరంపరను అది వివరిస్తుంది. దాని సంపాదకుడు దాన్ని శక 880 (958) నాటిదిగా నిర్ణయించారు, కానీ పత్రిక సంపాదకుడు ఆయన వాదనను అనుమానించారు.

విమలాదిత్యుని రణస్తిపూండి శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 1011–1022

గోదావరి డెల్టాలోని అమలాపురం తాలూకాలో దొరికిన, తూర్పు చాళుక్య రాజు విమలాదిత్యుడి ఎనిమిదవ పాలనా సంవత్సరపు సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. 1901లో వి. వెంకయ్య దాన్ని సంపాదకత్వం చేశారు. ఈ రాజు తెలిసిన ఏకైక శాసనం ఇదే. ఆ వంశం చంద్రుడి నుంచి వచ్చిందనే పౌరాణిక వంశావళిని, విజయాదిత్యుడు, త్రిలోచన-పల్లవుడి పురాణ కథను ఇచ్చే అతి తొలి శాసనం కూడా ఇదే. అది విమలాదిత్యుడి పట్టాభిషేకాన్ని 1011 మే 10గా, దానితో వేంగిలో అరాజక కాలం (రాజు లేని సంవత్సరాల) వ్యవధిని నిర్ణయించింది.

రాజరాజ నరేంద్రుని కాళిదిండి తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 1022

తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి రాజరాజు (రాజరాజ నరేంద్రుడు) సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. 1938లో కొల్లేరు సరస్సు దగ్గరి కాళిదిండిలో ఒక రైతు దానిని తవ్వి తీశాడు. 1952లో ఎన్. వెంకటరమణయ్య దానిని సంపాదకత్వం వహించారు. ఆంధ్ర దేశంలోకి పంపిన ముగ్గురు చోళ సేనానులు కర్ణాట (పశ్చిమ చాళుక్య) రాజు సేనానులతో పోరాడుతూ పడిపోయిన యుద్ధాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది. వారి జ్ఞాపకార్థం రాజరాజు కాళిదిండిలో కట్టించిన మూడు శివాలయాలను కూడా అది నమోదు చేస్తుంది. చోళ చక్రవర్తి రాజేంద్రుడు తన కుమార్తె అమ్మంగను రాజరాజుకు పట్టపు రాణిగా ఇచ్చాడని అది చెబుతుంది.

రాజరాజ నరేంద్రుని కోరుమిల్లి శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 1022

తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి రాజరాజు (రాజరాజ నరేంద్రుడు) ఐదు తామ్ర రేకులు. చంద్రగ్రహణం సందర్భంగా గుద్దవాడి-విషయంలోని కోరుమిల్లి గ్రామాన్ని అవి ఒక బ్రాహ్మణునికి ఇస్తాయి. ఒకప్పుడు సర్ వాల్టర్ ఎలియట్ సేకరణలో ఉండి, ఇప్పుడు బ్రిటిష్ మ్యూజియంలో ఉన్న వాటిని 1885లో జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ సంపాదకత్వం వహించారు. అవి శక 944 (1022 ఆగస్టు) లో రాజు పట్టాభిషేక తేదీని ఇస్తాయి. చోళ రాకుమార్తె కుందవతో అతని తండ్రి పెళ్లి గురించి చెబుతాయి.

నందంపూడి శాసనం

క్రీ.శ. 1053

నందంపూడి గ్రామాన్ని కవి నారాయణుడికి ఇచ్చిన దానాన్ని నమోదు చేసే క్రీ.శ. 1053 నాటి ఐదు రాగి రేకులు. తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి రాజరాజు 32వ పాలనా సంవత్సరంలో ఆ దానం చేశారు. దానపత్రం తన శ్లోకాల రచయితను నన్నియభట్టు అని పేర్కొంటుంది. ఆయన బహుశా తెలుగు మహాభారతపు నన్నయ కావచ్చు.

రాజరాజ చోడగంగుని టేకి శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 1086

రాజరాజు అనే ఇంటిపేరు గల చోడగంగుడి, పాలన 17వ సంవత్సరం నాటి సంస్కృత రాగి రేకుల శాసనం. చోడగంగుడు చోళ-చాళుక్య చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుడి కొడుకు, వేంగి రాజప్రతినిధి. 1901లో గోదావరి డెల్టాలోని టేకి వద్ద ఒక రైతు రేకులను కనుగొన్నాడు. విజయవాట (విజయవాడ) నుంచి వచ్చారని చెప్పే, తూర్పు చాళుక్యుల వంశపారంపర్య సేవకులైన తెలికి కుటుంబాలకు ఆ శాసనం పెళ్లిళ్లలో గౌరవాలను ఇస్తుంది. మొదటి కులోత్తుంగుడి కింద వేంగి రాజప్రతినిధుల క్రమాన్ని సవరించడానికి ఇ. హుల్ష్ దాన్ని ఉపయోగించారు.

వీరచోడుని చెల్లూరు శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 1090

మొదటి కులోత్తుంగుని కుమారుడు, వేంగి ప్రతినిధి పాలకుడు వీరచోడుని 21వ సంవత్సరపు సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. రామచంద్రపురం దగ్గరి చెల్లూరు అగ్రహారంలో అతని సేనాని మేడమార్యుడు కట్టించిన విష్ణు ఆలయానికి అది ఒక గ్రామాన్ని ఇస్తుంది. అది ఒకప్పుడు సర్ వాల్టర్ ఎలియట్ సేకరణలో ఉంది. ఇ. హుల్ష్ (1890), జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (1890) దానిని సంపాదకత్వం వహించారు. శక 1001 (1078 ఆగస్టు 23) లో వీరచోడుని పట్టాభిషేకాన్ని, చోళ-చాళుక్య చక్రవర్తి కింద వేంగి గవర్నర్ల వరుసను అది నమోదు చేస్తుంది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (24)
  1. R. C. Temple (ed.); article by J. F. Fleet, Indian Antiquary, Vol. XX (1891), incl. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1891, pp. 1–17, 93–104, 266–285. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (1891), with lists of the kings (pp. 12–13) and a genealogy (p. 283); Chipurupalle grant of Vishnuvardhana I. [Public domain]
  2. J. F. Fleet and R. C. Temple (eds.), The Indian Antiquary, Vol. XIX (1890) (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1890, pp. 79–82. J. F. Fleet, 'Some Gold Coins of the Eastern Chalukya Kings Saktivarman and Rajaraja II' (1890). [Public domain]
  3. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I: Tamil and Sanskrit Inscriptions (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1890, pp. 31–52, 63. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890): Eastern Chalukya grants Nos. 35–39 and the pedigree of the dynasty (p. 32). [Public domain]
  4. F. Kielhorn (articles); E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. IV (1896–97) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1897, pp. 226–229, 239–240, 301–303. E. Hultzsch, Pithapuram pillar inscription of Mallapadeva (genealogy and reign lengths); F. Kielhorn, Nandamapundi grant of Rajaraja I. [Public domain]
  5. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. VII (1902–03), with Kielhorn's List of Inscriptions of Southern India (opens in a new tab), Office of the Superintendent of Government Printing, Calcutta (scan of the ASI 1981 facsimile reprint), 1903, pp. 178–179. J. F. Fleet, Kaluchumbarru grant of Amma II. [Public domain]
  6. E. Hultzsch and Sten Konow (eds.), Epigraphia Indica, Vol. IX (1907–08) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1908, pp. 48. E. Hultzsch, Maliyapundi grant of Amma II. [Public domain]
  7. H. Krishna Sastri and Hirananda Sastri (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XVIII (1925–26) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, Calcutta, 1926, pp. 258, 261. E. Hultzsch, Kopparam plates of Pulakesin II, with R. Sewell's postscript. [Public domain]
  8. Hirananda Sastri (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XIX (1927–28) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1928, pp. 258, 273. V. Rangacharya, Pedda-Vegi plates of Jayasimha I; K. V. Lakshmana Rao, Addanki inscription of Pandaranga. [Public domain]
  9. B. Ch. Chhabra (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XXIX (1951–52) (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi, 1952, pp. 60–61. N. Venkataramanayya, Kalidindi grant of Rajaraja I; paraphrased. [Public domain in India]
  10. N. Lakshminarayan Rao and D. C. Sircar (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXXI (1955–56) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1960, pp. 39–40. V. Rangacharya, Mangallu grant of Amma II; paraphrased. [Public domain in India]
  11. K. V. Lakshmana Rao (article); Andhra Historical Research Society, Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. V, pt. 1 (July 1930), incl. K. V. Lakshmana Rao, 'Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi' (opens in a new tab), Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, 1930, pp. 36–40. B. V. Krishna Rao, Telugu Academy plates of Saktivarman II, JAHRS V, pt. 1 (1930). [Public domain]
  12. J. F. Fleet, R. G. Bhandarkar and others (Gazetteer of the Bombay Presidency), Gazetteer of the Bombay Presidency, Vol. I, Part II: History of the Konkan, Dakhan and Southern Maratha Country (opens in a new tab), Government Central Press, Bombay, 1896, pp. 393, 396, 417. J. F. Fleet, 'The Rashtrakutas of Malkhed'. [Public domain]
  13. Madras Government (Assistant Archaeological Superintendent for Epigraphy), Annual Reports on Epigraphy, Southern Circle, for 1915-16 to 1919-20 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1920, pp. 116–118 (report for 1916–17). Musinikunda Jain grant of Vishnuvardhana III; Mangallu (Nandigama) grant of Amma II. [Public domain]
  14. Madras Government (Superintendent for Epigraphy, Southern Circle), Annual Reports on Epigraphy for 1920-21 to 1924-25 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1925, pp. 90–91 (report for 1920–21). Grant of Badapa. [Public domain]
  15. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 22, 29–30, 32, 35, 38–40, 43–44, 49, 52, 56, 61, 63, 77–78, 82–83, 336–337. Pedigree table with reign dates (pp. 336–337) and year-by-year entries; paraphrased. [Public domain in India]
  16. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1882, pp. 42. [Public domain]
  17. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 19–23. [Public domain]
  18. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 193. [Public domain]
  19. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1915, pp. 26–27. [Public domain]
  20. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 6. Older date (about 605) for the founding of the line. [Public domain]
  21. A. C. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography, from the Fourth to the Seventeenth Century A.D., being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and MSS. (2nd ed.) (opens in a new tab), Trübner & Co., London, 1878, pp. 16, 20–23, 129, 138. [Public domain]
  22. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (The Heritage of India Series) (opens in a new tab), Association Press (Y.M.C.A.), Calcutta / Oxford University Press, London, 1928, pp. 16, 21–22. [Public domain]
  23. M. Rama Rao (ed. Mohd. Abdul Waheed Khan), Eastern Chalukyan Temples of Andhra Desa (Andhra Pradesh Government Archaeological Series No. 19) (opens in a new tab), Government of Andhra Pradesh, Hyderabad, 1964, i, preface, 1–3. M. Rama Rao, with a foreword by Mohd. Abdul Waheed Khan; paraphrased. [Public domain in India]
  24. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 14–15, 41. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: