ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

పాల్వంచ

తెలంగాణలోని ఖమ్మం జిల్లాలో ఉన్న పట్టణం. గోదావరి లోయ అడవులలో అశ్వారావు రాజుల కప్పం చెల్లించే ఎస్టేట్ అయిన పాల్వంచ సంస్థానానికి ఇది మొదటి కేంద్రం. ఆ కుటుంబం తన బిరుదును కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుడి నుంచి, హసనాబాద్, శంకరగిరి పరగణాల దానాన్ని 1324 నుంచి వచ్చినట్లు చెప్పుకుంది. 1798లో దానికి నిజాం నుంచి ఒక సనద్ (హక్కుపత్రం) లభించింది. 1901లో ఎస్టేట్ సుమారు 800 చదరపు మైళ్లు, 38,742 మంది జనాభా కలిగి ఉంది. తర్వాత కేంద్రం భద్రాచలానికి, ఆ తర్వాత అశ్వారావుపేటకు మారింది.

Old halftone head-and-shoulders photograph of a man with a large moustache and a caste mark, wearing a jewelled turban with a plume and a dark coat with a striped sash.
Old halftone head-and-shoulders photograph of a man with a large moustache and a caste mark, wearing a jewelled turban with a plume and a dark coat with a striped sash. · A. Vadivelu, The Aristocracy of Southern India (Madras, 1903) (opens in a new tab) · Public domain

పాల్వంచ (పాలోంచ) అసఫ్ జాహీలు (నిజాములు) రాజ్యంలోని ఐదు ప్రధాన సంస్థానాలలో (కప్పం చెల్లించే ఎస్టేట్లలో) ఒకదానికి తన పేరు ఇచ్చింది.1 సంస్థానాలు హిందూ నాయకుల కప్పం చెల్లించే ఎస్టేట్లు.1

1909 నాటి Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) ఈ ఎస్టేట్‌ను వరంగల్ జిల్లా ఆగ్నేయ భాగంలో ఉన్నట్లు వర్ణిస్తుంది.2 1901లో దానికి ఆరు ఉప తాలూకాలు, సుమారు 800 చదరపు మైళ్లు, 38,742 మంది జనాభా ఉండేవి.2 దాని ఆదాయం “కేవలం రూ. 70,000 అని చెబుతారు”. అది నిజాంకు రూ. 45,875 కప్పం చెల్లించేది.2 మద్రాసులోని గోదావరి జిల్లాలో ఉన్న భద్రాచలం, రేకపల్లి ఎస్టేట్లు కూడా రాజు చేతిలో ఉండేవి.23

అశ్వారావు కుటుంబం

చెప్పుకున్న విధంగా కుటుంబ చరిత్రను గెజిటీర్ ఇస్తుంది. వరంగల్‌కు చెందిన ప్రతాపరుద్రుడు అశ్వారావు అనే బిరుదును “ఆయన గుర్రపు స్వారీ నైపుణ్యాన్ని మెచ్చి ఇచ్చాడు, సంస్కృతంలో అశ్వం అంటే ‘గుర్రం’”.3 వరంగల్ పతనం తర్వాత 1324లో ఢిల్లీ రాజు హసనాబాద్, శంకరగిరి (పాల్వంచ) పరగణాలను (రెవెన్యూ విభాగాలను) అనప్ప అశ్వారావుకు ఇచ్చాడు.3 1698 వరకు, పద్దెనిమిది తరాల పాటు ఆ కుటుంబం వాటిని తన చేతిలో ఉంచుకుంది.3

1769లో జఫరుద్దౌలా యుద్ధంలో నరసింహ అశ్వారావును చంపాడు.3 ఆయన రాజు ఖజానాను దోచుకుని, “రాగి రేకులపై చెక్కిన అన్ని పత్రాలను, ప్రాచీన సనద్‌లను” తీసుకువెళ్లాడు.3 1798లో నిజాం వెంకట్రామ అశ్వారావుకు ఒక సనద్ (హక్కుపత్రం) ఇచ్చాడు.3 ఆయన 2,000 మంది అశ్వికులను, 3,000 మంది కాలి సైనికులను ఉంచుకోవాలనేది షరతు.3

కుటుంబంలోని రెండు శాఖల మధ్య గొడవలు 1858 వరకు కొనసాగాయి.3 ఆ సంవత్సరం మంత్రి సాలార్ జంగ్ కొత్త సనద్‌తో వాటిని పరిష్కరించాడు.3 అదే సమయంలో గోదావరి ఎడమ ఒడ్డున ఉన్న భద్రాచలం, రేకపల్లి తాలూకాలను బ్రిటిష్ వారు స్వాధీనం చేసుకున్నారు.3

తర్వాత ఈ తాలూకాలను రాజుకు తిరిగి ఇచ్చారు.3 ఒక వడ్డీ వ్యాపారికి ఎస్టేట్ చెల్లించాల్సిన అప్పులపై సుదీర్ఘ వివాదం తర్వాత ఆయన నిజాం నుంచి ఆరు తాలూకాలను కూడా తిరిగి పొందాడు.3 1324 నుంచి ఇరవై ఎనిమిది మంది రాజులను గెజిటీర్ లెక్కిస్తుంది.3

కేంద్రం, ప్రాంతం

గెజిటీర్ ఇలా చెబుతుంది: “పాలోంచ మొదట సంస్థానానికి కేంద్రం, దాని తర్వాత కొంతకాలం భద్రాచలం రాజు నివాసం, కానీ ఇప్పుడు అశ్వారావుపేట రాజధాని అయింది.”3 ఎస్టేట్ “చాలా అనారోగ్యకరమైనది, మలేరియాతో కూడినది”. దానిలో చాలా భాగం దట్టమైన అడవి.3 గోదావరి దాన్ని హైదరాబాద్, మద్రాసుల మధ్య విభజించింది.3

వరంగల్ జిల్లాలోని పాల్వంచ తాలూకా ఈ ఎస్టేట్ కంటే వేరైనది.4 దానిలో జనాభా తక్కువ, ఎక్కువగా అడవి. దాని ప్రజలలో గోండులు, కోయలు ఉన్నారు.4 అక్కడ మంచి కురువిందం, గోమేధికాలు దొరికేవి.5

ఆధారాలు ఎక్కడ విభేదిస్తాయి

  • బ్రిటిష్ వారు భద్రాచలం, రేకపల్లిని ఎప్పుడు తీసుకున్నారు. 1858లో సాలార్ జంగ్ పరిష్కారం జరిగిన సమయంలోనే బ్రిటిష్ వారు ఆ రెండు తాలూకాలను తీసుకున్నారని Imperial Gazetteer చెబుతుంది.3 ఆ ప్రాంతం 1860లో బ్రిటిష్ భూభాగం అయిందని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.6 నిజాం ఆ రెండు తాలూకాలను వదులుకున్న ఒప్పందాన్ని మద్రాసు పాలనా మాన్యువల్ 1860 డిసెంబర్ 26 నాటిదిగా చెబుతుంది.7

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  2. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 297 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 298 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14 ↩15 ↩16 ↩17 ↩18

  4. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 171 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 174 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (1885), p. 266, chronological annals, 1860 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 40, 52, 171, 297–298. [Public domain]
  2. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 174. [Public domain]
  3. C. D. Maclean (ed.), Manual of the Administration of the Madras Presidency, Vol. II (Appendices) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1885, pp. 266. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: