రాజుల మందగిరి

రాజుల మందగిరి కర్నూలు జిల్లా పత్తికొండ తాలూకాలోని జూటూరు గ్రామానికి చెందిన ఒక పల్లె. డి. సి. సర్కార్ (D. C. Sircar) ప్రకారం, అది పత్తికొండ పట్టణానికి సుమారు 3 మైళ్లు వాయవ్యంగా, ఎర్రగుడికి సుమారు 20 మైళ్ల దూరంలో ఉంది. ఎర్రగుడిలో 1928–29లో అశోకుడి శాసనాలు దొరికాయి. 1950లలో సర్కార్ రాసినప్పుడు పత్తికొండ నుంచి రోడ్డు లేదు, పల్లెకు ఎడ్ల బండిపై మాత్రమే చేరుకోగలిగేవారు.¹

రామలింగేశ్వర బండ

పల్లెలోని రామలింగేశ్వర ఆలయం ఒక బండ పరుపుపై ఉంది. ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం నుంచి సుమారు పది గజాల దూరంలో, ఆ బండపై అశోకుడి మొదటి, రెండవ చిన్న శిలా శాసనాల 15 పంక్తుల ప్రతి ప్రాకృతంలో, బ్రాహ్మీ లిపిలో ఉంది. అది బాగా అరిగిపోయింది. అదే ప్రాంతంలో మరో నాలుగు తొలి, మధ్యయుగ శాసనాలు దొరికాయి.¹ పాఠం కోసం రాజుల మందగిరి అశోక శాసనం పేజీ చూడండి.

మెకంజీ రికార్డులలో

సుమారు 1800లో కాలిన్ మెకంజీ (Colin Mackenzie) సర్వే ఈ చోటును మొదట నమోదు చేసింది. ఆయన “స్థానిక రికార్డుల” సంపుటం ఒకదానిలో శాసనపు అసంపూర్ణ చేతి నకలు ఉంది. అది శాసనాన్ని “పంచపాళయం” జిల్లాలోని రాజుల మందగిరిలో పెద్ద రామలింగ ఆలయ పడమటి ద్వారానికి ఎదురుగా ఉంచుతుంది.² మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ అధికారిక గ్రామాల జాబితాలో ఈ రెండు పేర్లలో ఏదీ కనిపించలేదు. కొంతకాలం శాసనం కోసం బళ్లారి జిల్లా ఆదోని తాలూకాలోని మందిగిరిలో వెతికారు. చివరికి శాసన శాఖకు చెందిన ఎం. వెంకటరామయ్య (M. Venkataramayya) పత్తికొండ దగ్గర ఆ పల్లెను కనుగొని, 1953 డిసెంబరు 26న శాసనాన్ని గుర్తించారు.²¹ పత్తికొండ తాలూకా 1858 వరకు బళ్లారి జిల్లాలో ఉండేది. ఆ సంవత్సరం దాన్ని కర్నూలుకు బదిలీ చేశారు.³

Footnotes

1. D. C. Sircar, “Rajula-Mandagiri Inscription of Asoka”, Epigraphia Indica XXXI (1960), p. 212 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

2. D. C. Sircar, “Rajula-Mandagiri Inscription of Asoka”, Epigraphia Indica XXXI (1960), p. 211 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

3. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (1908), p. 407 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩