మొదటి విక్రమాదిత్యుని గద్వాల శాసనం

గద్వాల రేకులు బాదామికి చెందిన మొదటి విక్రమాదిత్యుని దానపత్రం. పల్లవులతో అతని యుద్ధాల సమయంలో సుదూర దక్షిణాన అవి ఇవ్వబడ్డాయి, కానీ తెలంగాణ దేశంలోని గద్వాలలో ఉంచబడ్డాయి.¹² ముగ్గురు పల్లవ రాజులను పడగొట్టి కాంచీపురాన్ని తీసుకున్నాననే అతని దావాకు ఇవే ముఖ్య రికార్డు.¹²

కనుగొనడం

ఆ రేకులు కర్నూలులోని ఒక పాఠశాల విద్యార్థికి చెందినవి.¹ అవి హైదరాబాద్ భూభాగంలోని గద్వాలలో తన ఇంట్లో ఉండేవని, “ఏదో ఒక ముసలావిడ అవి పొలాల్లో దొరికాయని చెబుతుండేది” అని అతను చెప్పాడు.¹ కర్నూలు సెటిల్‌మెంట్ కార్యాలయంలో గుమాస్తా సి. వి. దొరస్వామి అయ్యర్ వాటిని పురావస్తు శాఖ దృష్టికి తెచ్చారు.¹ కలెక్టర్ ద్వారా వాటిని అరువుగా పొందారు.¹ వి. వెంకయ్య ఇచ్చిన సిరా ముద్రణల నుండి ఇ. హుల్ష్ వాటిని Epigraphia Indica (ఎపిగ్రాఫియా ఇండికా) Xలో సంపాదకత్వం వహించారు.¹

వెంకయ్య కొంచెం ఎత్తైన అంచులున్న, తొమ్మిది అంగుళాల పొడవున్న మూడు రాగి రేకులను వర్ణించారు. మొదటి, చివరి రేకులపై లోపలి వైపు మాత్రమే రాత ఉంది.¹ అవి ఒక అండాకార రాగి ఉంగరానికి గుచ్చబడ్డాయి.¹ దాని చివరలు సుమారు ఒక అంగుళం వ్యాసం ఉన్న, “పరుగెత్తుతున్న భంగిమలో వరాహపు ముతక బొమ్మ” ఉన్న దాదాపు గుండ్రని ముద్ర గల రాగి ముద్దలో బిగించబడ్డాయి.¹ ఉంగరాన్ని కత్తిరించకుండా చివరి రేకును తీయడానికి ఎవరో ప్రయత్నించారని దానిలోని ఒక చీలిక సూచించింది.¹ రేకులు, ఉంగరం, ముద్ర కలిపి 160 తులాల బరువు.¹

భాష

అదే కాలానికి, వంశానికి చెందిన ఇతర దానపత్రాల వర్ణమాల లాంటి వర్ణమాలలో రాత అద్భుతమైన స్థితిలో ఉందని హుల్ష్ కనుగొన్నారు.² భాష గద్యం, పద్యంలో సంస్కృతం.² ఖండుగ వడ్ల, సలగె అనే రెండు పదప్రయోగాలు ఆయన మాటల్లో “దానగ్రహీత తెలుగు దేశభాష నుండి తీసుకున్నవి”.² వ్యక్తిగత పేర్లలో మూడు ప్రాకృతం, మూడు ద్రావిడం.²

విక్రమాదిత్యుడు, పల్లవులు

సాధారణ వంశం తర్వాత, రాజు హైదరాబాద్ రేకుల నుండి అప్పటికే తెలిసిన నాలుగు శ్లోకాలను దానపత్రం జోడిస్తుంది.² అవి అతని బిరుదులు అనివారిత (“ఎదురులేనివాడు”), శ్రీవల్లభ, రణరసిక (“యుద్ధమంటే ఇష్టపడేవాడు”), రాజమల్ల ఇస్తాయి.² అతను నరసింహుని, మహేంద్రుని, ఈశ్వరుని ఓడించాడని అవి చెబుతాయి.² హుల్ష్ వీరిని వరుస పల్లవ రాజులు మొదటి నరసింహవర్మ, రెండవ మహేంద్రవర్మ, మొదటి పరమేశ్వరవర్మగా గుర్తించారు.²

మరో శ్లోకం కాంచీపురానికి చెందిన ఈశ్వర-పోతరాజు పేరు చెబుతుంది. కాంచీ విజయం కూడా పేర్కొనబడింది.² ఎఫ్. కీల్‌హార్న్‌ను అనుసరిస్తూ, మహామల్ల కుటుంబాన్ని నాశనం చేశాననే దావాను హుల్ష్ పల్లవుల గురించిన మరో ప్రస్తావనగా చదివారు.² (మొదటి పరమేశ్వరవర్మ చూడండి.)

తేదీ, శిబిరం

596 శక సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, పాలనలో 20వ సంవత్సరంలో వైశాఖ పౌర్ణమి నాడు దానం చేయబడింది.² జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ దానికి సమానమైన తేదీని 674 ఏప్రిల్ 25, మంగళవారంగా ఇచ్చారు.² అప్పుడు రాజు సైన్యం చోళ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించి కావేరి దక్షిణ ఒడ్డున ఉరగపురం వద్ద శిబిరం వేసి ఉంది.²

ఉరగపురం తిరుచిరాపల్లి (అప్పుడు ట్రిచినాపల్లి) దగ్గరి పాత చోళ రాజధాని ఉరైయూర్ అని వెంకయ్య ప్రతిపాదించారు.²³ అది నాగపట్టణం (Negapatam) యొక్క కావ్య రూపం అయ్యే అవకాశమే ఎక్కువ అని హుల్ష్ భావించారు.²³ కాంచీపురాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత ఆ రోజున విక్రమాదిత్యుని కావేరికి దక్షిణాన ఉంచడానికి రాబర్ట్ సూయెల్ ఈ దానపత్రాన్ని వాడారు.⁴

దానం

గంగా-మహాదేవి అభ్యర్థన మేరకు ఆ దానం చేయబడింది. ఆమె “రాజు రాణుల్లో ఒకరిగా కనిపిస్తుంది” అని హుల్ష్ భావించారు.³ ముగ్గురు బ్రాహ్మణులు ఒక్కొక్కరు [చేదు]ల్లి అనే గ్రామంలో యాభై నివర్తనాల (భూమి కొలతల) భూమిని పొందారు.³ చివరి శ్లోకం విక్రమాదిత్యుని పల్లవ వంశాన్ని నాశనం చేసినవానిగా పొగుడుతుంది.³

Epigraphia Telanganica (ఎపిగ్రాఫియా తెలంగాణికా, 2023) గద్వాల రేకులను ముద్రిస్తుంది. “వెల్నల్లి (గద్వాల రేకులు)” శీర్షిక కింద, అది Inscriptions of Andhra Pradesh, Mahabubnagar District (ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనాలు, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా, 2003) నుండి తీసుకున్న సంగ్రహాన్ని ఇస్తుంది. ఆ సంగ్రహం అలంపురంలోని అర్క బ్రహ్మ ఆలయంలోని ఒక స్తంభ శాసనాన్ని వర్ణిస్తుంది. గంగామహాదేవి అభ్యర్థన మేరకు ఇలాంటి పేర్లున్న వ్యక్తులకు చేసిన దానాన్ని ఆ శాసనం నమోదు చేస్తుంది. అది భూమిని 25 నివర్తనాలుగా, తేదీని 675 ఏప్రిల్ 15గా ఇస్తుంది. ఇది వేరే రికార్డా లేక రేకుల గందరగోళ వర్ణనా అనేది సంగ్రహం నుండి స్పష్టంగా లేదు.⁵⁶

Footnotes

1. E. Hultzsch, “Gadval Plates of Vikramaditya I; A.D. 674”, Epigraphia Indica X (1910), p. 100 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹²

2. Hultzsch, “Gadval Plates” (1910), p. 101 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶ ↩¹⁷

3. Hultzsch, “Gadval Plates” (1910), p. 102 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

4. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 26 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

5. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.), Epigraphia Telanganica I: Pre-Kakatiya Telangana (2023), p. 37. Cite-only; paraphrased. ↩

6. Epigraphia Telanganica I (2023), p. 38. Cite-only; paraphrased. ↩