ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

బాదామి చాళుక్యులు

సుమారు 550 నుండి 757 వరకు వాతాపి (బాదామి) నుండి పాలించిన పశ్చిమ దక్కన్ రాజవంశం. రెండవ పులకేశి సుమారు 615లో పిష్టపురం (పిఠాపురం), కొల్లేరు సరస్సు ప్రాంతాలను తీసుకున్నాడు. అతను తన తమ్ముడు విష్ణువర్ధనుడిని వేంగిలో ఉంచాడు. అక్కడ తూర్పు చాళుక్య వంశం ప్రారంభమైంది. వారి దానపత్రాలు, శాసనాలు 631లో గుంటూరు ప్రాంతాన్ని, మొదటి విక్రమాదిత్యుడు, అతని వారసుల కాలంలో కర్నూలు, అలంపురం ప్రాంతాన్ని, 660లో నెల్లూరులో భూమిని వారు పట్టుకున్నట్లు చూపిస్తాయి. 750లలో రాష్ట్రకూట దంతిదుర్గుడు చివరి రాజు రెండవ కీర్తివర్మను పడగొట్టాడు.

పూర్తి చార్టు కోసం పక్కకు జరపండి; వివరాల కోసం ఏదైనా పట్టీని తాకండి.

ప్రతి పట్టీ ఒక ప్రాంతాన్ని పాలించిన శక్తి; కాలం ఎడమ నుంచి కుడికి. గీతల అంచు = సుమారు తేదీలు. వివరాల కోసం పట్టీని ఎంచుకోండి.

500550600650700750800ఇక్ష్వాకులు, విష్ణుకుండినులు, తొలి రాజ్యాలు (క్రీ.శ. 225–624)ఇక్ష్వాకులు, విష్ణుకుండినులు, తొలి రాజ్యాలుతూర్పు చాళుక్యులు, దక్కన్ రాజ్యాలు (క్రీ.శ. 624–1163)తూర్పు చాళుక్యులు, దక్కన్ రాజ్యాలుతెలంగాణవాకాటకులుబాదామి చాళుక్యులువిష్ణుకుండినులువేములవాడ చాళుక్యులురాష్ట్రకూటులుకోస్తా ఆంధ్రపల్లవులుబాదామి చాళుక్యులువిష్ణుకుండినులుపల్లవులుతూర్పు గాంగులుతూర్పు చాళుక్యులుబాదామి చాళుక్యులురాయలసీమపల్లవులురేనాటి చోళులుబాదామి చాళుక్యులుబాణులువైదుంబులునొళంబ పల్లవులురాష్ట్రకూటులు500550600650700750800
జాబితాగా చూపించు

ఇక్ష్వాకులు, విష్ణుకుండినులు, తొలి రాజ్యాలు క్రీ.శ. 225–624

తెలంగాణ
వాకాటకులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–500) · విష్ణుకుండినులు (సుమారు క్రీ.శ. 375–612)
కోస్తా ఆంధ్ర
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 250–630) · శాలంకాయనులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–470) · విష్ణుకుండినులు (సుమారు క్రీ.శ. 500–630) · తూర్పు గాంగులు (సుమారు క్రీ.శ. 537–1434) · తూర్పు చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 615–973) · బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 615–642)
రాయలసీమ
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–900) · రేనాటి చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 550–800)

తూర్పు చాళుక్యులు, దక్కన్ రాజ్యాలు క్రీ.శ. 624–1163

తెలంగాణ
బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 655–753) · వేములవాడ చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–973) · రాష్ట్రకూటులు (సుమారు క్రీ.శ. 753–973)
కోస్తా ఆంధ్ర
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 250–630) · బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 655–680) · విష్ణుకుండినులు (సుమారు క్రీ.శ. 500–630) · తూర్పు గాంగులు (సుమారు క్రీ.శ. 537–1434) · తూర్పు చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 615–973)
రాయలసీమ
పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 300–900) · రేనాటి చోళులు (సుమారు క్రీ.శ. 550–800) · బాదామి చాళుక్యులు (సుమారు క్రీ.శ. 654–753) · బాణులు (సుమారు క్రీ.శ. 700–915) · వైదుంబులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–1000) · నొళంబ పల్లవులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–974) · రాష్ట్రకూటులు (సుమారు క్రీ.శ. 750–973)
రాజ్యాలు, సామ్రాజ్యాలు అనిశ్చిత లేదా వివాదాస్పద తేదీలు ముందుగా మరో ప్రాంతంలో ఈ పేజీ

పాలనాకాలాలు

ప్రతి పట్టీ ఒక రాజు పాలనాకాలం; కాలం ఎడమ నుంచి కుడికి. c. = సుమారు తేదీ.

525550575600625650675700725750775మొదటి పులకేశి · సుమారు క్రీ.శ. 550–566 · సుమారు 16 సం.మొదటి పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 550–566 · సుమారు 16 సం.మొదటి కీర్తివర్మ · సుమారు క్రీ.శ. 566–597 · సుమారు 31 సం.మొదటి కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 566–597 · సుమారు 31 సం.మంగళేశుడు · సుమారు క్రీ.శ. 597–609 · సుమారు 12 సం.మంగళేశుడుసుమారు క్రీ.శ. 597–609 · సుమారు 12 సం.రెండవ పులకేశి · సుమారు క్రీ.శ. 609–642 · సుమారు 33 సం.రెండవ పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 609–642 · సుమారు 33 సం.మొదటి విక్రమాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 655–680 · సుమారు 25 సం.మొదటి విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 655–680 · సుమారు 25 సం.వినయాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 680–696 · సుమారు 16 సం.వినయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 680–696 · సుమారు 16 సం.విజయాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 696–733 · సుమారు 37 సం.విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–733 · సుమారు 37 సం.రెండవ విక్రమాదిత్యుడు · సుమారు క్రీ.శ. 733–746 · సుమారు 13 సం.రెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 733–746 · సుమారు 13 సం.రెండవ కీర్తివర్మ · సుమారు క్రీ.శ. 746–757 · సుమారు 11 సం.రెండవ కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 746–757 · సుమారు 11 సం.
  1. మొదటి పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 550–566 · సుమారు 16 సం.
  2. మొదటి కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 566–597 · సుమారు 31 సం.
  3. మంగళేశుడుసుమారు క్రీ.శ. 597–609 · సుమారు 12 సం.
  4. రెండవ పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 609–642 · సుమారు 33 సం.
  5. మొదటి విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 655–680 · సుమారు 25 సం.
  6. వినయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 680–696 · సుమారు 16 సం.
  7. విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–733 · సుమారు 37 సం.
  8. రెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 733–746 · సుమారు 13 సం.
  9. రెండవ కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 746–757 · సుమారు 11 సం.
పాలనాకాలం · సుమారు = అంచనా తేదీ

జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (1896) ప్రకారం సుమారు పాలనా సంవత్సరాలు. 642–655 మధ్య చాళుక్య రాజు లేడు.

వంశవృక్షం

పాలకులు, వారసత్వాన్ని వివరించే బంధువులు. ప్రతి గీత ఒక వ్యక్తి పుటలోని ఆధారసహిత వాక్యంపై ఆధారపడింది; ఆధారాలు వృక్షం కింద ఉన్నాయి. ఆ పుటను తెరవడానికి కార్డును ఎంచుకోండి.

  • తల్లిదండ్రులు, సంతానం
  • వివాహం
  • దత్తత
  • ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి (కింద చూడండి)
  • వారసత్వ క్రమం
వంశవృక్షం: Chalukyas of Badamiకుమారుడా?మొదటి పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 550–5661మొదటి కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 566–5972మంగళేశుడుసుమారు క్రీ.శ. 597–6093మంగళేశుని కుమారుడుశాసనాల్లో పేరు లేదురెండవ పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 609–6424కుబ్జవిష్ణువర్ధనుడుజయసింహవర్మసందేహాస్పద నిర్పణ్ శాసనంప్రకారం కీర్తివర్మ మూడవకుమారుడుచంద్రాదిత్యుడురెండవ పులకేశి పెద్దకుమారుడుమొదటి విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 655–6805ధరాశ్రయ జయసింహవర్మరెండవ పులకేశి కుమారుడువినయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 680–6966విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–7337రెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 733–7468రెండవ కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 746–7579

  1. తరం 1

    • 1మొదటి పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 550–566

  2. తరం 2

    • 2మొదటి కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 566–597కుమారుడు: మొదటి పులకేశి
    • 3మంగళేశుడుసుమారు క్రీ.శ. 597–609కుమారుడు: మొదటి పులకేశి

  3. తరం 3

    • 4రెండవ పులకేశిసుమారు క్రీ.శ. 609–642కుమారుడు: మొదటి కీర్తివర్మ
    • కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడుకుమారుడు: మొదటి కీర్తివర్మ
    • జయసింహవర్మసందేహాస్పద నిర్పణ్ శాసనం ప్రకారం కీర్తివర్మ మూడవ కుమారుడుఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి
    • మంగళేశుని కుమారుడుశాసనాల్లో పేరు లేదుకుమారుడు: మంగళేశుడుఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి

  4. తరం 4

    • చంద్రాదిత్యుడురెండవ పులకేశి పెద్ద కుమారుడుకుమారుడు: రెండవ పులకేశి
    • 5మొదటి విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 655–680కుమారుడు: రెండవ పులకేశి
    • ధరాశ్రయ జయసింహవర్మరెండవ పులకేశి కుమారుడుకుమారుడు: రెండవ పులకేశి

  5. తరం 5

    • 6వినయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 680–696కుమారుడు: మొదటి విక్రమాదిత్యుడు

  6. తరం 6

    • 7విజయాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 696–733కుమారుడు: వినయాదిత్యుడు

  7. తరం 7

    • 8రెండవ విక్రమాదిత్యుడుసుమారు క్రీ.శ. 733–746కుమారుడు: విజయాదిత్యుడు

  8. తరం 8

    • 9రెండవ కీర్తివర్మసుమారు క్రీ.శ. 746–757కుమారుడు: రెండవ విక్రమాదిత్యుడు

ఆధారాలు విభేదించే చోట్లు

మొదటి కీర్తివర్మకు జయసింహవర్మ అనే మూడవ కుమారుడు ఉన్నాడా?

వృక్షంలోని ప్రతి గీతకు ఆధారాలు
  • మొదటి పులకేశి → మొదటి కీర్తివర్మ మరియు మంగళేశుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • His father, Kirtivarman I, was the eldest son of Pulakesin I. →
      1. Fleet, "Dynasties of the Kanarese Districts" (1896), p. 344 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Mangalesa, his uncle, was the younger brother of Kirtivarman I and, in Fleet's view, probably his half-brother. →
      1. Fleet, "Dynasties of the Kanarese Districts" (1896), p. 346 (archive.org (opens in a new tab)).
  • మంగళేశుడు → మంగళేశుని కుమారుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • మొదటి కీర్తివర్మ → రెండవ పులకేశి మరియు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • మొదటి కీర్తివర్మ → జయసింహవర్మ (తల్లిదండ్రులు, సంతానం) · ఆధారాలు విభేదిస్తున్నాయి
  • రెండవ పులకేశి → చంద్రాదిత్యుడు, మొదటి విక్రమాదిత్యుడు మరియు ధరాశ్రయ జయసింహవర్మ (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
    • Vikramaditya I was a son of Pulakesin II. →
      1. J. F. Fleet, "Dynasties of the Kanarese Districts", Gazetteer of the Bombay Presidency I, pt. II (1896), p. 361 (archive.org (opens in a new tab)).
    • Chandraditya, another son of Pulakesin II, was his elder brother, and ruled with the rank of Maharaja under him. →
      1. Fleet, "Dynasties of the Kanarese Districts" (1896), p. 365 (archive.org (opens in a new tab)).
    • A younger brother, Dharasraya-Jayasimhavarman, is named in a grant from Nausari in Gujarat, whose dignity, it says, was raised by his elder brother Vikramaditya I. →
      1. Fleet, "Dynasties of the Kanarese Districts" (1896), p. 364 (archive.org (opens in a new tab)).
  • మొదటి విక్రమాదిత్యుడు → వినయాదిత్యుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • వినయాదిత్యుడు → విజయాదిత్యుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • విజయాదిత్యుడు → రెండవ విక్రమాదిత్యుడు (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)
  • రెండవ విక్రమాదిత్యుడు → రెండవ కీర్తివర్మ (తల్లిదండ్రులు, సంతానం)

ఒకే తల్లి/తండ్రి నుంచి గీత ఉంటే, ఉటంకించిన ఆధారాలు మరొకరి పేరు ఇవ్వలేదని అర్థం.

Old photograph of a carved stone gateway post with panels of small figures, standing among broken masonry.
Old photograph of a carved stone gateway post with panels of small figures, standing among broken masonry. · G. Yazdani (Director), Archaeological Department of H.E.H. the Nizam's Dominions; photographer not named (opens in a new tab) · Public domain

బాదామి చాళుక్యులు పశ్చిమ దక్కన్ రాజవంశం. వారి రాజధాని వాతాపి, అంటే కర్ణాటకలోని ఆధునిక బాదామి. తెలుగు దేశ చరిత్రకు వారు మూడు కారణాల వల్ల ముఖ్యం:123

  • రెండవ పులకేశి తూర్పు తీరాన్ని జయించి తన తమ్ముడిని వేంగిలో అధికారిగా ఉంచాడు. అక్కడ తూర్పు చాళుక్య వంశం ప్రారంభమైంది.
  • 7వ శతాబ్దంలో వేర్వేరు కాలాల్లో వారు గుంటూరు, నెల్లూరు, కర్నూలు ప్రాంతాలను పట్టుకున్నట్లు వారి దానపత్రాలు చూపిస్తాయి.
  • వారి రాజులు, రాణులు తుంగభద్ర తీరంలోని అలంపురం ఆలయాల్లో శాసనాలు వదిలారు.123

వంశం క్లుప్తంగా

Bombay Gazetteer (బొంబాయి గెజిటీర్, 1896) కోసం రాసిన చరిత్రలో జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ ఈ వంశాన్ని జయసింహుడు, అతని కుమారుడు రణరాగుని నుండి మొదటి పులకేశి వరకు గుర్తించారు. ఆయన మొదటి పులకేశిని సుమారు 550లో ఉంచారు. దానపత్రాల అధికారిక వంశావళి సాధారణంగా అతనితోనే ప్రారంభమవుతుంది కాబట్టి, అతనినే కుటుంబానికి నిజమైన స్థాపకుడిగా ఆయన భావించారు. మొదటి పులకేశి పెద్ద కుమారుడు మొదటి కీర్తివర్మ 566 లేదా 567లో సింహాసనం ఎక్కాడు. మొదటి కీర్తివర్మ తమ్ముడు మంగళేశుడు 597 లేదా 598లో అతని తర్వాత వచ్చాడు.456

మంగళేశుడు తన అన్న కుమారుడు రెండవ పులకేశితో జరిగిన అంతర్యుద్ధంలో చనిపోయాడు. రెండవ పులకేశికి 609లో పట్టాభిషేకం జరిగింది.78 ఫ్లీట్ మాటల్లో, రెండవ పులకేశి పాలన “విపత్తులో ముగిసింది”.910 మొదటి నరసింహవర్మ నాయకత్వంలో పల్లవులు బహుశా 642లో బాదామిని తీసుకుని నాశనం చేశారు.910

పదమూడు సంవత్సరాలు రాజు లేకుండా గడిచిన తర్వాత, రెండవ పులకేశి కుమారుడు మొదటి విక్రమాదిత్యుడు సుమారు 655లో రాజ్యాన్ని పునరుద్ధరించి, పల్లవ రాజధాని కంచిని తీసుకున్నాడు.1112 680లో అతని కుమారుడు వినయాదిత్యుడు, 696లో వినయాదిత్యుని కుమారుడు విజయాదిత్యుడు, 733 లేదా 734లో విజయాదిత్యుని కుమారుడు రెండవ విక్రమాదిత్యుడు సింహాసనం ఎక్కారు. రెండవ విక్రమాదిత్యుడు మళ్లీ కంచిలో ప్రవేశించి, దానిని నాశనం చేయకుండా వదిలి, దాని ఆలయాలకు బంగారం ఇచ్చాడు.13141516

అతని కుమారుడు రెండవ కీర్తివర్మ 746 లేదా 747లో సింహాసనం ఎక్కాడు.1718 ఫ్లీట్ చెప్పినట్లు, అతని కాలంలో “చాళుక్య సార్వభౌమత్వం కూలదోయబడింది”. “వల్లభుడిని” జయించడం ద్వారా తాను ఆధిపత్యం పొందానని రాష్ట్రకూట దంతిదుర్గుని సామంగడ్ దానపత్రం చెబుతుంది. ఫ్లీట్ ఆ వల్లభుడిని రెండవ కీర్తివర్మగా భావించారు.1718 రాబర్ట్ సూయెల్ చాళుక్య పాలన కూలిపోవడాన్ని 753 నాటిదిగా చెప్పారు.19 973లో ఎదిగిన కళ్యాణి పశ్చిమ చాళుక్య వంశం ఈ వంశం నుండి వచ్చామని చెప్పుకుంది.18

రెండవ పులకేశి తూర్పు దండయాత్ర

634–35 నాటి ఐహోళె శాసనం ఐహోళెలోని మేగుటి ఆలయంపై జైన కవి రవికీర్తి రాసిన ఒక సంస్కృత కావ్యం.202122 అది రెండవ పులకేశి విజయాలను ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా వర్ణిస్తుంది.202122 1901 నాటి ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ అనువాదం తూర్పు విజయాలను నాలుగు శ్లోకాల్లో ఇస్తుంది:23

  • కళింగులు, కోసలులు “భయ చిహ్నాలు చూపేలా చేయబడ్డారు”.
  • అతని చేతిలో “తీవ్రంగా ఒత్తిడికి గురైన” పిష్టపురం “చేరుకోవడం కష్టం కాని కోట” అయింది.
  • అతను “కునాల జలాలను” ధ్వంసం చేశాడు.
  • పల్లవ రాజు వైభవాన్ని “కాంచీపుర ప్రాకారాల వెనుక మాయమయ్యేలా” అతను తరిమాడు.23

శ్లోకాలు తూర్పు తీరం వెంబడి ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి సాగిన దండయాత్రను అనుసరిస్తాయని కీల్‌హార్న్ వాదించారు. ఆ వ్యాఖ్యానం ప్రకారం, పిష్టపురం గోదావరి జిల్లాలోని ఆధునిక పిఠాపురం.2122 ఆ వ్యాఖ్యానం ప్రకారమే “కునాల జలాలు” పిఠాపురానికి దక్షిణాన, గోదావరి, కృష్ణాల మధ్య ఉన్న కొల్లేరు సరస్సు మాత్రమే కావచ్చు.2122

కంచి ప్రాకారాల వెనుకకు వెళ్లిపోయిన పల్లవ రాజును ఫ్లీట్ మొదటి మహేంద్రవర్మగా గుర్తించారు.24 తర్వాత రాసిన సూయెల్ ప్రకారం, పులకేశి మొదటి మహేంద్రుడిని ఉత్తర తెలుగు దేశం నుండి వెళ్లగొట్టి పిఠాపురాన్ని తీసుకున్నాడు.2

పల్లవ రికార్డులు కథకు మరో వైపు చెబుతాయి.2 కాశాకుడి తామ్రశాసనాల ప్రకారం, మొదటి మహేంద్రుడు కంచి దగ్గరి పుల్లలూరు వద్ద రెండవ పులకేశిని ఓడించాడు.2 చాళుక్య సైన్యం పుల్లలూరు వరకు వచ్చి వెనక్కి తిప్పికొట్టబడిందని దీని అర్థమని సూయెల్ భావించారు.2 (పల్లవులు, మొదటి మహేంద్రవర్మ చూడండి.)

వేంగి, కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు

పిఠాపురం పడిపోయిన దండయాత్రలోనే వేంగిని బహుశా చాళుక్య రాజ్యంలో భాగం చేశారని ఫ్లీట్ భావించారు. రెండవ పులకేశి తమ్ముడు విష్ణువర్ధనుడిని 615లో యువరాజు (యువరాజ) గా చేశారు. తర్వాత వేంగిని పాలించడానికి పంపారు. ఒప్పందం ద్వారా గానీ, తిరుగుబాటు ద్వారా గానీ, అతను “ఎక్కువ కాలం గడవకుండానే, ఏమైనా క్రీ.శ. 632కు ముందే” అక్కడ స్వతంత్ర రాజు అయ్యాడని ఫ్లీట్ రాశారు.1

విష్ణువర్ధనుడు కుటుంబపు తూర్పు శాఖను స్థాపించాడు. ఫ్లీట్ మాటల్లో, ఆ శాఖ “కనీసం ఐదు శతాబ్దాల పాటు దేశంలోని ఆ భాగాన్ని పట్టుకుంది”.1 ఆ కథ కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు, తూర్పు చాళుక్యులు పేజీల్లో ఉంది.

కొప్పరం తామ్రశాసనాలు ఒక చిక్కును జోడిస్తాయి. అవి గుంటూరు జిల్లాలోని కొప్పరం దగ్గర దొరికాయి. వాటికి రెండవ పులకేశి 21వ పాలనా సంవత్సరం, బహుశా 631, తేదీ ఉంది. అవి కర్మరాష్ట్రం జిల్లాలోని ఒక పొలాన్ని దానం చేస్తాయి. దానాన్ని అమలు చేసిన “పృథివీదువరాజు”ను ఇ. హుల్ష్ విష్ణువర్ధనుని బిరుదుగా చదివారు.252627 ఆ సంవత్సరం విష్ణువర్ధనుడు “రెండవ పులకేశి మీద ఆధారపడే కొనసాగాడు” అని ఆయన తేల్చారు.252627

కర్నూలు, అలంపురం, నెల్లూరు ప్రాంతం

ఐహోళె శాసనం మొదటి కీర్తివర్మ శత్రువుల్లో నలులను పేర్కొంటుంది. ఫ్లీట్ వారిని “బహుశా బళ్లారి, కర్నూలు దిశలో” ఉన్న నలవాడి ప్రాంత ప్రజలుగా భావించారు.28 1880లలో కర్నూలు కలెక్టర్ కార్యాలయంలో ఉంచిన మూడు తామ్రశాసనాల ఉంగరంపై “చాళుక్యుల విలక్షణ చిహ్నం” అయిన వరాహం ఉంది.29

ఫ్లీట్, సూయెల్ కర్నూలు జిల్లా నుండి వచ్చిన మొదటి విక్రమాదిత్యుని దానపత్రాలను పేర్కొంటారు. వాటిలో ఒకటి నలవాడి జిల్లాలోని భూమికి సంబంధించినది.11303132 అదే జిల్లా నుండి వచ్చిన వినయాదిత్యుని దానపత్రాలను కూడా వారు పేర్కొంటారు.11303132 వినయాదిత్యుని పదకొండవ సంవత్సరపు ఒక దానపత్రం కృష్ణా ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్న ఒక గ్రామాన్ని ఇస్తుంది.11303132

కృష్ణాకు దక్షిణాన, తుంగభద్రకు ఉత్తరాన, ఇప్పటి తెలంగాణలో, మొదటి విక్రమాదిత్యుని అముదాలపాడు తామ్రశాసనాలు అలంపురం తాలూకాలో దొరికాయి. డి. సి. సర్కార్ వాటిని 660 ఏప్రిల్ 30 నాటివిగా నిర్ణయించి, వాటి అక్షరాలను “పాత తెలుగు-కన్నడ” అని వర్ణించారు.33 Epigraphia Telanganica (తెలంగాణ శాసనాలు, 2023) సంపాదకులు వాటిని తెలంగాణలో తొలి తెలుగు శాసనంగా పిలుస్తారు.34 అక్కడ “తెలుగు అక్షరాల తొలి వాడకం” రికార్డుగా వారు ఈ శాసనాలను పిలుస్తారు.34 దానపత్రం భాష సంస్కృతం.3334

అదే రాజు 674 నాటి గద్వాల తామ్రశాసనాలు దగ్గరలోని గద్వాలలో దొరికాయి.3536 ధాన్యం కొలతలకు వాటిలో వాడిన రెండు పదాలు “దానం పొందినవాని తెలుగు వ్యవహార భాష నుండి తీసుకున్నవి” అని హుల్ష్ గుర్తించారు.3536 తీరంలో, నెల్లూరు దగ్గర దొరికిన తలమంచి తామ్రశాసనాలు మొదటి విక్రమాదిత్యుడు 660లో తన సొంత గురువుకు ఇచ్చిన దానాన్ని నమోదు చేస్తాయి.3738

అలంపురంలోనే చాళుక్య రికార్డుల వరుస ఉంది. అర్క బ్రహ్మ ఆలయంలోని ఒక స్తంభ శాసనం మొదటి విక్రమాదిత్యుని రాణి ఒక లింగాన్ని (శివుని రాతి చిహ్నం) ప్రతిష్ఠించినట్లు నమోదు చేస్తుంది. దాని సంపాదకులు (ఎం. డి. సంపత్, వి. ఎస్. సుబ్రహ్మణ్యం) దానిని ఇప్పుడు నవబ్రహ్మ ఆలయాలుగా పిలిచే నవలింగేశ్వర ఆలయ సముదాయానికి తొలి తేదీగా తీసుకున్నారు. వినయాదిత్యుని రాణి గౌరవార్థం లోకాదిత్య-ఎల-అరస ఆలయాన్ని కట్టించాడని స్వర్గ బ్రహ్మ ఆలయంలోని ఒక రికార్డు చెబుతుంది.33940

704 నాటి విజయాదిత్యుని ఒక శాసనం రాజు కోరిక మేరకు ఒక ప్రాకారాన్ని కట్టి ఈశానాచార్యునికి అంకితం చేశారని చెబుతుంది.41 జి. ఎస్. గాయ్ సంపాదకత్వం వహించిన 713 నాటి రెండు లిపుల శాసనం విజయాదిత్యుని ఆజ్ఞ మేరకు ఈశానాచార్యుడు ఒక ప్రాకారాన్ని కట్టినట్లు నమోదు చేస్తుంది. ఆ ఫలకం అమర్చిన కోట నవలింగేశ్వర ఆలయాలను చుట్టుముడుతుందని గాయ్ గుర్తించారు.4243 వీటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనది బాల బ్రహ్మ మందిరం.4243 అలంపురం నవబ్రహ్మ ఆలయాలు చూడండి.

పల్లవులతో యుద్ధాలు

బాదామి చాళుక్యులు, కంచి పల్లవులు వంద సంవత్సరాలకు పైగా అప్పుడప్పుడు యుద్ధాలు చేశారు. వారి మధ్య ఉన్న తెలుగు దేశం ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు చేతులు మారింది. పల్లవ రాజు మొదటి నరసింహవర్మ సుమారు 642లో బాదామిని తీసుకున్నాడు.944 మొదటి విక్రమాదిత్యుడు మొదటి నరసింహవర్మ, రెండవ మహేంద్రవర్మ, మొదటి పరమేశ్వరవర్మ అనే ముగ్గురు పల్లవ రాజులను ఓడించి కంచిని తీసుకున్నాడని అతని గద్వాల తామ్రశాసనాలు చెప్పుకుంటాయి. 674లో అతను కావేరికి దక్షిణాన శిబిరంలో ఉన్నాడు.3631

మొదటి పరమేశ్వరవర్మ పెరువళనల్లూరు వద్ద విక్రమాదిత్యుని పారిపోయేలా చేసి, అతని నగరాన్ని నాశనం చేశాడని పల్లవ రికార్డులు చెబుతాయి.12 అతని కుమారుని వక్కలేరి దానపత్రం ప్రకారం, రెండవ విక్రమాదిత్యుడు పల్లవ దేశంలోకి హఠాత్తుగా దాడి చేసి నందిపోతవర్మను (రెండవ నందివర్మ) ఓడించాడు.1516 అతను కంచిని నాశనం చేయకుండా దానిలో ప్రవేశించి, దాని ఆలయాలకు బంగారం రాశులు ఇచ్చాడు.1516 (మొదటి నరసింహవర్మ, మొదటి పరమేశ్వరవర్మ, రెండవ నందివర్మ చూడండి.)

ఆధారాలు, విభేదాలు

  • కునాల. “కునాల జలాలను” కొల్లేరు సరస్సుగా కీల్‌హార్న్ చేసిన గుర్తింపు శ్లోకాల వరుస మీద ఆధారపడుతుంది.2122 ఆయన దానిని సముద్రగుప్తుని అలహాబాద్ శాసనంలోని కౌనాలకతో కూడా ముడిపెట్టారు.2122 అక్కడ అది పిష్టపురకకు సరిగ్గా ముందు పేర్కొనబడింది.2122
  • విష్ణువర్ధనుడు ఎప్పుడు స్వతంత్రుడయ్యాడు. 632 నాటి విష్ణువర్ధనుని దానపత్రం ఒకటి అప్పటికే అతనిని మహారాజ అని పిలుస్తుంది కాబట్టి, ఫ్లీట్ దానిని 632కు ముందు ఉంచారు. 631 నాటి కొప్పరం తామ్రశాసనాలు అతను ఇంకా రెండవ పులకేశి మీద ఆధారపడి ఉన్నట్లు చూపిస్తాయని హుల్ష్ చదివారు.126 కె. వి. లక్ష్మణరావు కొప్పరం తామ్రశాసనాలను మొదట సంపాదకత్వం వహించి ప్రచురించారు.26 వాటిలోని గొప్ప యోధుడిని ఆయన విష్ణువర్ధనునిగా కాకుండా సత్యాశ్రయ-ధ్రువరాజ-ఇంద్రవర్మగా గుర్తించారు.26
  • మొదటి విక్రమాదిత్యుడు సింహాసనం ఎక్కడం. ఫ్లీట్ దానిని 655 శరదృతువులో ఉంచారు.11 తలమంచి తామ్రశాసనాల్లోని గ్రహణం ఆధారంగా కీల్‌హార్న్ దానిని 654 సెప్టెంబర్ నుండి 655 జూలై మధ్య ఉంచారు.38
  • ముగింపు. రెండవ కీర్తివర్మ 754కు ముందు తన ఉత్తర రాష్ట్రాలను కోల్పోయి, తర్వాత వాటిని తిరిగి పొందడానికి ప్రయత్నించాడని ఫ్లీట్ భావించారు.18 సూయెల్ వంశ పతనానికి 753 అని ఇస్తారు.19
  • అలంపురం. పాత నివేదికల్లో ఏదీ ఆలయాలను ఒక వంశానికి ఆపాదించదు. 1886లో కర్నూలు మాన్యువల్ అలంపురం ఆలయాన్ని 11వ శతాబ్దంలో ఉంచే ఒక సంప్రదాయాన్ని మళ్లీ చెప్పింది.45 నిజాం పురావస్తు శాఖ 1926-27 నివేదిక వాటి శిఖరాలను పట్టదకల్‌లోని పాపనాథ ఆలయంతో పోల్చింది, కానీ ఏ తేదీనీ సూచించలేదు.46 చాళుక్య తేదీ పైన పేర్కొన్న శాసనాల మీద ఆధారపడుతుంది.

Footnotes

  1. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 352 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  3. Epigraphia Telanganica I (2023), p. 39, summarising Indian Archaeology 1976-77 and M. D. Sampath and V. S. Subrahmanyam, Epigraphia Indica XL. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  4. J. F. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts”, Gazetteer of the Bombay Presidency I, pt. II (1896), p. 343 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 344 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 346 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 348 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 351 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 358 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  10. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 359 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 363 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  12. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 362 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 367 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 370 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  15. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 374 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  16. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 375 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  17. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 376 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 378 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  19. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  20. F. Kielhorn, “Aihole Inscription of Pulikesin II”, Epigraphia Indica VI (1901), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  21. Kielhorn, “Aihole Inscription” (1901), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  22. Kielhorn, “Aihole Inscription” (1901), p. 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  23. Kielhorn, “Aihole Inscription” (1901), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  24. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 350 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  25. E. Hultzsch, “Kopparam Plates of Pulakesin II”, Epigraphia Indica XVIII (1926), p. 257 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  26. Hultzsch, “Kopparam Plates” (1926), p. 258 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  27. R. Sewell, postscript to Hultzsch, “Kopparam Plates”, Epigraphia Indica XVIII (1926), p. 261 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  28. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 345 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  29. Chetty, Manual of the Kurnool District (1886), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  30. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts” (1896), p. 369 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  31. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 25 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  32. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  33. D. C. Sircar, “Amudalapadu Plates of Vikramaditya I, Year 5”, Epigraphia Indica XXXII (1959), p. 175 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  34. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.), Epigraphia Telanganica I: Pre-Kakatiya Telangana (2023), p. 8. Cite-only; paraphrased except for the short phrase quoted. ↩ ↩2 ↩3

  35. E. Hultzsch, “Gadval Plates of Vikramaditya I”, Epigraphia Indica X (1910), p. 100 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  36. Hultzsch, “Gadval Plates” (1910), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  37. E. Hultzsch, “Talamanchi Plates of Vikramaditya I”, Epigraphia Indica IX (1908), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  38. F. Kielhorn, postscript to Hultzsch, “Talamanchi Plates”, Epigraphia Indica IX (1908), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  39. Epigraphia Telanganica I (2023), p. 40. Cite-only; paraphrased. ↩

  40. Epigraphia Telanganica I (2023), p. 44, summarising the Annual Report on Indian Epigraphy for 1959-60, p. 60. Cite-only; paraphrased. ↩

  41. Kannada Inscriptions of Andhra Pradesh (Andhra Pradesh Government Archaeological Series 3, 1961), p. 38, No. 107 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  42. Epigraphia Telanganica I (2023), p. 47, reprinting G. S. Gai, “Alampur Inscription of Chalukya Vijayaditya, Saka 635 and 636”, Epigraphia Indica XXXV, pp. 121–124. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  43. Epigraphia Telanganica I (2023), p. 48, reprinting Gai, Epigraphia Indica XXXV. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  44. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  45. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District (1886), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  46. Annual Report of the Archaeological Department of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1926-27 (1929), p. 7 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

అన్నీ చూపించు (39)

వ్యక్తులు

రెండవ పులకేశి

సుమారు క్రీ.శ. 609–642

బాదామి చాళుక్య రాజు (609–642), మొదటి కీర్తివర్మ కొడుకు. ఆయన కళింగులను, కోసలులను అణచివేశాడని, పిష్టపుర (పిఠాపురం) కోటను తీసుకున్నాడని, 'కునాల జలాన్ని' (కొల్లేరు సరస్సుగా భావిస్తారు) ధ్వంసం చేశాడని, పల్లవ రాజును కంచి గోడల వెనక్కి తరిమాడని 634–35 నాటి ఆయన ఐహోళె శాసనం చెబుతుంది. జయించిన వేంగి దేశాన్ని ఆయన తన తమ్ముడు, తూర్పు చాళుక్యుల స్థాపకుడు విష్ణువర్ధనునికి ఇచ్చాడు. దాదాపు 631 నాటి ఆయన కొప్పరం ఫలకాలు గుంటూరు ప్రాంతంలో భూమిని ఇస్తాయి. బహుశా 642లో పల్లవ మొదటి నరసింహవర్మ బాదామిని తీసుకున్నప్పుడు ఆయన చనిపోయాడు.

మొదటి విక్రమాదిత్యుడు (బాదామి చాళుక్య)

సుమారు క్రీ.శ. 655–680

బాదామి చాళుక్య రాజు (దాదాపు 655–680), రెండవ పులకేశి కొడుకు. పల్లవులు బాదామిని తీసుకున్న తర్వాత ఆయన రాజ్యాన్ని పునరుద్ధరించి, ముగ్గురు పల్లవ రాజులతో పోరాడి, కాంచిని తీసుకున్నాడు. ఆయన రాగి ఫలకాల దానశాసనాలు తెలుగు దేశం నుంచి వచ్చాయి: ఇప్పటి తెలంగాణలోని అముదాలపాడు, గద్వాల, కర్నూలు జిల్లా, నెల్లూరు దగ్గర తలమంచి, హైదరాబాద్. 660 నాటి ఆయన అముదాలపాడు ఫలకాలు ఆయన శైవ దీక్షను నమోదు చేస్తాయి. ఆయన రాణి ఒకరు అలంపూర్‌లో ఒక లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.

కట్టడాలు

అలంపురం నవబ్రహ్మ ఆలయాలు

నేటి తెలంగాణలో తుంగభద్ర ఒడ్డున అలంపురం పాత కోట లోపల ఉన్న తొలినాటి రాతి దేవాలయాల సమూహం. వీటిని నవబ్రహ్మ ఆలయాలు లేదా నవలింగేశ్వర ఆలయాలు అంటారు. వాటిపై ఉన్న శాసనాలు బాదామి చాళుక్యుల రాణుల, రాజుల పేర్లు చెబుతాయి. మొదటి విక్రమాదిత్యుడి (655–680) ఒక రాణి, వినయాదిత్యుడి ఒక రాణి, విజయాదిత్యుడి పేర్లు వాటిలో ఉన్నాయి. విజయాదిత్యుడి కాలంలో 704, 713లో ఒక ప్రాకారం కట్టారు. నిజాం పురావస్తు శాఖ 1926-27లో వీటిని సర్వే చేసింది. వాటి వంపు తిరిగిన శిఖరాలను పట్టదకల్‌లోని పాపనాథ ఆలయంతో పోల్చింది.

శాసనాలు

రెండవ పులకేశి కొప్పరం శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 631

గుంటూరు జిల్లా నరసరావుపేట తాలూకాలోని కొప్పరం దగ్గర దొరికిన, చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేశి 21వ సంవత్సరపు (బహుశా 631) సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. కర్మరాష్ట్రంలో 800 నివర్తనాల పొలాన్ని అది ముగమూరుకు చెందిన ఒక బ్రాహ్మణునికి ఇస్తుంది. దానిలోని 'పృథివీదువరాజు'ను ఇ. హుల్ష్ ఆ సంవత్సరంలో ఇంకా అధీనునిగా ఉన్న పులకేశి సోదరుడు విష్ణువర్ధనునిగా చదివారు. దాని మొదటి సంపాదకుడు కె. వి. లక్ష్మణరావు అతనిని మరో చాళుక్య రాకుమారునిగా గుర్తించారు.

రెండవ పులకేశి ఐహొళె శాసనం

క్రీ.శ. 634

జైన కవి రవికీర్తి రాసిన 37 శ్లోకాల సంస్కృత కావ్యం. ఇది 634–35లో కర్ణాటకలోని ఐహొళెలోని మేగుటి ఆలయంపై చెక్కబడింది. చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేశి విజయాలకు, అతని తూర్పు దండయాత్రతో సహా, ఇదే ముఖ్య కథనం. ఆ దండయాత్రలో అతను కళింగులను, కోసలులను అణచి, పిష్టపురం (పిఠాపురం) ను తీసుకుని, 'కునాల జలాన్ని' ధ్వంసం చేశాడు. కీల్‌హార్న్ దానిని కొల్లేరు సరస్సుగా గుర్తించారు. కాంచీపురం ముందు అతను పల్లవ రాజును కూడా ఓడించాడు.

మొదటి విక్రమాదిత్యుని అముదాలపాడు శాసనం

క్రీ.శ. 660

అలంపురం తాలూకాలోని (ఇప్పుడు తెలంగాణలో) అముదాలపాడు నుండి వచ్చిన, చాళుక్య రాజు మొదటి విక్రమాదిత్యుని ఐదవ సంవత్సరపు సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. డి. సి. సర్కార్ దానిని 660 ఏప్రిల్ 30 నాటిదిగా చెప్పారు. రాజు శైవ మతంలో దీక్ష తీసుకున్నప్పుడు రాజు గురువు సుదర్శనాచార్యునికి ఒక గ్రామాన్ని దానం చేసినట్లు అది నమోదు చేస్తుంది. దాని అక్షరాలు తొలి తెలుగు-కన్నడ లిపి. ఎపిగ్రాఫియా తెలంగాణికా (2023) సంపాదకులు దానిని తెలంగాణలో తొలి తెలుగు శాసనం అని పిలుస్తారు.

మొదటి విక్రమాదిత్యుని తలమంచి శాసనం

క్రీ.శ. 660

చాళుక్య రాజు మొదటి విక్రమాదిత్యుడి ఆరవ సంవత్సరం నాటి సంస్కృత రాగి రేకుల దానపత్రం. నెల్లూరు తాలూకాలోని తలమంచి వద్ద ఒక దుక్కి దున్నేవాడు దాన్ని కనుగొన్నాడు. ఇప్పుడు అది మద్రాసు మ్యూజియంలో ఉంది. అది ఎలసట్టి గ్రామాన్ని రాజు సొంత గురువు శ్రీమేఘాచార్యుడికి ఇస్తుంది. ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ దాని సూర్యగ్రహణాన్ని 660 జూలై 13 నాటిదిగా నిర్ణయించారు. విక్రమాదిత్యుడి సింహాసనారోహణను 654 సెప్టెంబరు, 655 జూలై మధ్య నిర్ణయించడానికి ఆయన దాన్ని ఉపయోగించారు.

మొదటి విక్రమాదిత్యుని గద్వాల శాసనం

క్రీ.శ. 674

674 ఏప్రిల్ 25 నాటి, చాళుక్య రాజు మొదటి విక్రమాదిత్యుని 20వ సంవత్సరపు సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. అది గద్వాలలో (అప్పట్లో హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో, ఇప్పుడు తెలంగాణలో) ఉంచబడింది. అక్కడి పొలాల్లో దొరికిందని చెబుతారు. కావేరి దక్షిణ ఒడ్డున ఉరగపురం వద్ద ఒక శిబిరం నుండి ఇచ్చిన ఈ దానపత్రం విక్రమాదిత్యుడు ఓడించిన ముగ్గురు పల్లవ రాజుల పేర్లు చెబుతుంది. దానిలో ధాన్యం కొలతలకు సంబంధించిన రెండు తెలుగు పదాలను ఇ. హుల్ష్ గుర్తించారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (11)
  1. J. F. Fleet, R. G. Bhandarkar and others (Gazetteer of the Bombay Presidency), Gazetteer of the Bombay Presidency, Vol. I, Part II: History of the Konkan, Dakhan and Southern Maratha Country (opens in a new tab), Government Central Press, Bombay, 1896, pp. 343–378. J. F. Fleet, Dynasties of the Kanarese Districts, chapter II, The Western Chalukyas of Badami. [Public domain]
  2. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. VI (1900–01) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1901, pp. 1–12. F. Kielhorn, Aihole Inscription of Pulikesin II (No. 1). Pages 1, 7 and 8 read in scan in.ernet.dli.2015.56212. [Public domain]
  3. H. Krishna Sastri and Hirananda Sastri (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XVIII (1925–26) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, Calcutta, 1926, pp. 257–261. E. Hultzsch, Kopparam Plates of Pulakesin II (No. 27), with a postscript by R. Sewell. [Public domain]
  4. E. Hultzsch and Sten Konow (eds.), Epigraphia Indica, Vol. IX (1907–08) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1908, pp. 98–102. E. Hultzsch, Talamanchi Plates of Vikramaditya I (No. 12), with a postscript by F. Kielhorn. [Public domain]
  5. Sten Konow and V. Venkayya (eds.), Epigraphia Indica, Vol. X (1909–10) (opens in a new tab), Government Printing, India, Calcutta, 1910, pp. 100–102. E. Hultzsch, Gadval Plates of Vikramaditya I (No. 22). [Public domain]
  6. D. C. Sircar and B. Ch. Chhabra (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXXII (1957–58) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1959, pp. 175–178. D. C. Sircar, Amudalapadu Plates of Vikramaditya I, Year 5 (No. 21). Paraphrased. [Public domain in India]
  7. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 22–29. Paraphrased. [Public domain in India]
  8. Archaeological Department, H.E.H. the Nizam's Dominions (G. Yazdani, Director), Annual Report of the Archaeological Department of His Exalted Highness the Nizam's Dominions, 1336 F. (1926-27) (opens in a new tab), H.E.H. the Nizam's Government, 1929, pp. 7, 12. Annual Report of the Archaeological Department, Nizam's Dominions, 1926-27: the Alampur temples. [Public domain]
  9. Dr. P. SREENIVASACHAR, M.A., Ph. D. (London) & Prof. P. B. DESAI, M.A., Andhra Pradesh Government Archaeological Series No. 3. KANNADA INSCRIPTIONS OF ANDHRA PRADESH (opens in a new tab), 1961, pp. 38. Paraphrased. [Public domain in India]
  10. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.); Gautam Pingle (gen. ed.), Epigraphia Telanganica, Vol. 1: Pre-Kakatiya Telangana, Dr MCR Human Resource Development Institute, Government of Telangana, 2023, pp. 8, 39–40, 44, 47–49. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  11. Narahari Gopalakristnamah Chetty, A Manual of the Kurnool District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1886, pp. 20. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: