స్కందవర్మ కానుకొల్లు తామ్రశాసనం

శాలంకాయన రాజు స్కందవర్మ ఈ దానపత్రం కానుకొల్లులో మొదటి నందివర్మ ప్రాకృత దానపత్రంతో కలిసి దొరికింది. లోహాన్ని పరీక్షించడానికి గ్రామస్తులు దాని ఉంగరాన్ని, ముద్రను కరిగించారు, కానీ రేకులు మిగిలాయి. 1960లో బి. వి. కృష్ణారావు రెండు దానపత్రాలనూ ప్రచురించారు.¹

వర్ణన

సుమారు 7⅚ × 2½ అంగుళాల, సుమారు 78 తులాల బరువు ఉన్న నాలుగు రేకులు ఉన్నాయి.² మొదటి, నాల్గవ రేకులపై లోపలి వైపు మాత్రమే రాత ఉంది.² రాత ఉన్న ఆరు ముఖాలకు పుస్తకపు పేజీల్లాగే సంఖ్యలు వేశారు.² ఉంగరం కోసం దాదాపు చతురస్రాకారపు రంధ్రాన్ని రేకులు చెక్కిన తర్వాత కత్తిరించారు.² అక్షరాలు స్కందవర్మ కంతేరు రేకుల, ఇతర శాలంకాయన శాసనాల అక్షరాలను చాలా పోలి ఉన్నాయి.² భాష సంస్కృతం.²

విషయం

దానపత్రాన్ని శాలంకాయన మహారాజు స్కందవర్మ విజయవంతమైన వేంగి నగరం నుండి ఇచ్చాడు. అతనిని చిత్రరథస్వామి దేవుని పాదాలను ధ్యానించేవానిగా, తన రాజ తండ్రి పాదాలకు అంకితమైనవానిగా వర్ణిస్తారు.³⁴ అది మూడు ముందటి తరాల ద్వారా అతని వంశాన్ని చూపిస్తుంది:³⁴

• అతని తండ్రి, నాలుగు సముద్రాల వరకు కీర్తి చేరిన మహారాజు హస్తివర్మ³⁴
• అతని తాత, తన సొంత ధైర్యంతో శత్రువులను జయించిన మహారాజు నందివర్మ³⁴
• అతని ముత్తాత, అనేక యుద్ధాల్లో పనులకు ప్రసిద్ధుడైన మహారాజు హస్తివర్మ³⁴

కుద్రహార జిల్లాలోని కొంపర గ్రామస్తులకు రాజు దానం గురించి తెలియజేస్తాడు. రథకారలో నివసించిన, నాలుగు వేదాల్లో పండితుడైన ఒక బ్రాహ్మణునికి అన్ని పన్నుల నుండి మినహాయింపుతో ఆ గ్రామాన్ని బ్రహ్మదేయం (బ్రాహ్మణులకు దానం) గా ఇచ్చాడు. అధికారులను ఆ గ్రామం జోలికి వెళ్లవద్దని చెబుతారు. దానపత్రానికి పాలనలో మొదటి సంవత్సరం, కార్తీక శుద్ధ పాడ్యమి తేదీ ఉంది.³⁴

స్థలాలు

కృష్ణారావు కొంపరను ఖచ్చితంగా గుర్తించలేకపోయారు.³⁵ అది గుడివాడ తాలూకాలో కానుకొల్లుకు సుమారు పది మైళ్లు తూర్పున ఉన్న పాత గ్రామం కోమర్రు కావచ్చని ఆయన భావించారు.³⁵ రథకార అనే గ్రామం ఏదీ ఆయనకు తెలియదు.³⁵ ఆయన కుద్రహార, గుద్రహారలను గుడివాడ పేరు తొలి రూపాలుగా భావించారు.⁵ ఈ జిల్లాను ఆయన బృహత్ఫలాయనుల రాజధాని కుదూరు నుండి వేరుగా ఉంచారు.⁵ దానగ్రహీత ముందటి ప్రాకృత దానపత్రంలోని రథకార బ్రాహ్మణుని వంశానికి చెందినవాడు కావచ్చని సంపాదకునిగా సర్కార్ సూచించారు.³

ప్రాముఖ్యం

ఆ వంశం ద్వారా కృష్ణారావు కానుకొల్లు రేకులను నాలుగు తరాలను జాబితా చేసే రెండవ నందివర్మ పెద్దవేగి రేకులతో పోల్చగలిగారు.³ రెండూ మొదటి హస్తివర్మ, అతని కుమారుడు మొదటి నందివర్మతో ప్రారంభమవుతాయి.³ తర్వాత రెండు వంశాలు ఇలా సాగుతాయి:³

• కానుకొల్లు వంశం, రెండవ హస్తివర్మ ద్వారా స్కందవర్మ వరకు³
• పెద్దవేగి వంశం, చండవర్మ ద్వారా రెండవ నందివర్మ వరకు³

మొదటి నందివర్మకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారని, ఇద్దరూ పాలించారని కృష్ణారావు నిర్ణయించారు.³ తన తాత పేరు పెట్టుకున్న రెండవ హస్తివర్మ పెద్దవాడు అని ఆయన సూచించారు.³ ఈ స్కందవర్మే కంతేరు రేకులను ఇచ్చినవాడు కావడం సాధ్యమే అని కూడా ఆయన భావించారు.³ వంశవృక్షం, కంతేరు రేకులు చూడండి.

ఈ దానపత్రంలో రాజు శాలంకాయనుడు, చిత్రరథస్వామి ఆరాధకుడు. ఆ కుటుంబం మూలంలో బ్రాహ్మణులని కృష్ణారావు భావించారు.³ వారి ముద్రలపై పడుకున్న ఎద్దు వారు శివుని ఆరాధించారని చూపిస్తుందని ఆయన భావించారు.³ ఆయనకు చిత్రరథస్వామి సూర్య దేవునిగా కనిపించాడు.³

Footnotes

1. B. V. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu”, Epigraphia Indica XXXI (1955–56, publ. 1960), p. 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

2. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 7 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

3. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 8 and notes (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶ ↩¹⁷ ↩¹⁸ ↩¹⁹ ↩²⁰ ↩²¹

4. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 10, translation (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

5. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 9 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵