మొదటి నందివర్మ కానుకొల్లు తామ్రశాసనం

ఇది శాలంకాయన రాజు మొదటి నందివర్మ ఏకైక దానపత్రం.¹ దాని సంపాదకుని అభిప్రాయంలో ఆ వంశపు దానపత్రాల్లో ఇదే అతి పురాతనమైనది కూడా.¹ అది స్కందవర్మ కానుకొల్లు తామ్రశాసనంతో కలిసి దొరికింది.²

కనుగొనడం, వర్ణన

కృష్ణా జిల్లా గుడివాడ తాలూకాలోని కానుకొల్లు పాత గ్రామ స్థలంలో గ్రామస్తులు పాత మట్టిని తవ్వుతున్నారు.² అక్కడ వారికి రెండు రేకుల సెట్లు కలిసి దొరికాయి.² ఆ స్థలం గ్రామపు శిథిల మట్టి కోట ప్రాకారాల బయట ఉంది.² గ్రామస్తులు మొదట రేకులను విలువైన లోహం అనుకుని పంచుకున్నారు.² లోహాన్ని పరీక్షించడానికి రెండవ సెట్టు ఉంగరాన్ని, ముద్రను కరిగించారు. కానీ రేకుల్లో ఏదీ పోలేదు.²

గ్రామ కరణం (కరణం) విన్నకోట దుర్గా వరప్రసాదరావు వాటిని కాపాడారు.² 1946లో ఆయన వాటిని బి. వి. కృష్ణారావు కోసం సంపాదించారు.² కృష్ణారావు వాటిని ప్రభుత్వ శాసన నిపుణునికి పంపారు. ఆయన ముద్రణలు తయారు చేయించారు.² 1960లో కృష్ణారావు వాటిని Epigraphia Indica (ఎపిగ్రాఫియా ఇండికా) లో ప్రచురించారు.²

చివర్లు ఒక అండాకార ముద్ర కింద బిగించిన ఉంగరానికి ఎనిమిది రేకులు ఉన్నాయి.²³ రేకులు కృష్ణారావుకు చేరడానికి ముందే ఉంగరాన్ని కత్తిరించారు. ముద్ర చదవలేనంతగా తుప్పు పట్టింది.²³ రేకులకు పాత అంకెలతో సంఖ్యలు వేశారు.²³

లిపి, భాష

రాత తొలి దక్షిణ వర్ణమాలకు చెందినది.³ కృష్ణారావు దానిని పల్లవ శివస్కందవర్మ హిరహడగల్లి, మైదవోలు రేకులతో పోల్చారు.³ బృహత్ఫలాయన జయవర్మ కొండముడి రేకులతో కూడా ఆయన దానిని పోల్చారు.³ దానిలోని కొన్ని అచ్చు గుర్తులు దేవవర్మ ఏలూరు రేకుల గుర్తుల నుండి వేరుగా ఉన్నాయని ఆయన గుర్తించారు.³ 30–37 పంక్తుల్లోని రెండు సంస్కృత శాప శ్లోకాలు తప్ప, భాష ప్రాకృత గద్యం.³

విషయం

ఆజ్ఞను తన రాజ తండ్రి పాదాల అనుగ్రహం పొందిన మహారాజు నందివర్మ విజయ-వేంగిపురం నుండి ఇచ్చాడు.⁴⁵ అది అధికారులను, తమ ముత్యదల (గ్రామపెద్దల) నాయకత్వంలోని పిడిహ గ్రామస్తులను ఉద్దేశిస్తుంది.⁴⁵ సర్కార్ ములుద అనే పఠనాన్ని ఇష్టపడ్డారు.⁴⁵

రాజు పిడిహ గ్రామాన్ని రథకార సమాజానికి చెందిన, నాలుగు వేదాల్లో పండితుడైన (చతువెజ్జ) ఒక బ్రాహ్మణునికి అగ్రహారం (బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చిన గ్రామం) గా ఇస్తాడు.³⁵ తన సొంత పుణ్యం, ఆయుష్షు, బలం పెంచుకోవడానికి అతను అలా చేస్తాడు.³⁵ యువ రాకుమారుడు (బాలక-మహారాజకుమార) ఖండపొట్ట కీర్తి, అదృష్టం కోసం కూడా అతను అలా చేస్తాడు.³⁵ రథకారుల అగ్రహారానికి తగిన ఆచారాల ప్రకారం దానం చేయబడింది.³⁵

ఆ గ్రామానికి రాజ అధికారుల ప్రవేశం నుండి, ఉప్పు తవ్వకం నుండి, జిల్లా పోలీసుల నుండి మినహాయింపు ఉంది.⁵ ఈ వస్తువులు సరఫరా చేసే బాధ్యతల నుండి కూడా దానికి మినహాయింపు ఉంది:⁵

• నీటి కుండలు, వండిన అన్నం, మంచాలు, గడ్డి⁵
• కూరగాయలు, పువ్వులు, పండ్లు⁵
• పెరుగు, పాలు, నెయ్యి, మజ్జిగ⁵

దానపత్రానికి 14వ సంవత్సరం, వర్షాకాలపు రెండవ పక్షం, మొదటి రోజు తేదీ ఉంది.¹⁶⁵ అమలుదారు హత్థిసామి (హస్తిస్వామి).¹⁶⁵ చివరి పంక్తి మహారాజు పునకొంగల కుమారుడు హడప్ప అనే స్థానిక అధికారిని దానపు రక్షకునిగా పేర్కొంటున్నట్లు కనిపిస్తుంది.¹⁶ సంపాదకునిగా సర్కార్ ఆ పంక్తికి వేరే పఠనాన్ని సూచించారు. దానిలో వర అనే రెండవ అధికారి పేరు ఉంది.¹⁶

శాలంకాయన అనే కుటుంబ నామం దానపత్రంలో రాదు.¹ కానీ రాజు వేంగి శాలంకాయనులకు చెందినవాడు అనడంలో కృష్ణారావుకు పెద్దగా సందేహం లేదు.¹

రథ నిర్మాతలు (రథకారులు)

రథకార (రథ నిర్మాత) సమాజానికి చెందిన వేద పండితునికి ఇచ్చిన దానం దానపత్రంలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన విశేషం అని కృష్ణారావు భావించారు.¹⁴ కొన్ని ఆచారాల్లో రథకారులకు పాత్ర అనుమతించిన వేద గ్రంథాలను ఆయన ఉదహరించారు.¹⁴ కృష్ణా, గోదావరి జిల్లాల విశ్వబ్రాహ్మణులతో కూడా ఆయన పోల్చారు.¹⁴ వారు తమను రథకారులు అని పిలుచుకుని, వేదాలు చదివే హక్కును చెప్పుకున్న చేతివృత్తి కళాకారులు.¹⁴

సంపాదకునిగా సర్కార్ దీనితో విభేదించారు.³⁴⁵ ఆయన చతువెజ్జను ఒకే వ్యక్తిగా కాకుండా అనేక గోత్రాల (వంశాల) బ్రాహ్మణుల సమాజంగా చదివారు.³⁴⁵ రథకార అనేది దాని దానగ్రహీత నివసించిన ఒక గ్రామం పేరు అని చూపించే రెండవ కానుకొల్లు దానపత్రాన్ని ఆయన చూపించారు.³⁴⁵ వడ్రంగులు ఎప్పుడైనా అంత ఉన్నత స్థానం పొందారని నమ్మడం ఆయనకు కష్టంగా అనిపించింది.³⁴⁵

తేదీ

దేవవర్మ ఏలూరు దానపత్రంలోని నెల ద్వారా తేదీ ఇవ్వడం కంటే సంవత్సరం, ఋతు-పక్షం, రోజు ద్వారా తేదీ ఇవ్వడం పాతది అని కృష్ణారావు భావించారు.¹ ఆయన దానపత్రాన్ని పల్లవ శివస్కందవర్మ ప్రాకృత దానపత్రాల కాలానికే, లేదా కొంచెం తర్వాతికి ఉంచారు.¹ మొదటి నందివర్మను ఆ రాజుకు తర్వాతి సమకాలికునిగా ఆయన భావించారు.¹ కాబట్టి మొదటి అంచనాగా ఆయన దానపత్రాన్ని 3వ శతాబ్దం ముగింపుకు చెందినదిగా చెప్పారు.¹

లిపి, భాష ఆధారంగా దానపత్రం దేవవర్మ ఏలూరు దానపత్రపు కాలానికే చెందినదని సర్కార్ రాశారు.¹ ఆయన దానిని సుమారు 4వ శతాబ్దం మధ్యలో ఉంచి, కృష్ణారావు తేదీలు మరీ ముందువి అని భావించారు.¹

Footnotes

1. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 3, with D. C. Sircar’s editorial notes (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶ ↩¹⁷ ↩¹⁸

2. B. V. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu”, Epigraphia Indica XXXI (1955–56, publ. 1960), p. 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³

3. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 2 and note 7 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶

4. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 4 and note 1 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹

5. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 7, translation and notes (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶ ↩¹⁷ ↩¹⁸

6. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu” (1960), p. 6, text lines 38–40 and note 9 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴