పిఠాపురం రాజా కళాశాల, కాకినాడ

కాకినాడలోని పిఠాపురం రాజా కళాశాల గోదావరి ప్రాంతంలోని పాత కళాశాలల్లో ఒకటి.¹² 1852లో పట్టణపు బడిగా మొదలై, తన పోషకుడైన పిఠాపురం రాజా పేరు తీసుకుంది.¹² 1939–40లో ఇది పిఠాపురం మహారాజా సొంతమైన, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయపు ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాల.³⁴

పట్టణం కోసం ఒక బడి

1907 నాటి గోదావరి గెజిటీర్ ప్రకారం ఈ బడిని 1852లో ఇంగ్లీషు, దేశభాషల (స్థానిక భాష) బడిగా స్థాపించారు.¹ కలెక్టర్ ప్రెండర్‌గాస్ట్, ఆయన శిరస్తాదార్ (ప్రధాన గుమాస్తా) తులసింగ చెట్టియార్ దాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.¹ అన్ని వర్గాల పిల్లలకూ అది తెరిచి ఉండేదని ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ రిజిస్టరు చెబుతుంది.⁴

బడి ప్రైవేటు చందాలతో నడిచేది, నెమ్మదిగా క్షీణించింది.¹ 1862లో కొంతకాలం మూతపడింది.¹ కలెక్టర్ పర్విస్ కృషితో 1863 అక్టోబర్ 28న మళ్లీ తెరుచుకుంది.¹ ప్రభుత్వం దానికి నెలకు రూ. 70 ఇచ్చింది.¹ దాని తొలి విద్యార్థుల్లో ఒకరైన పిఠాపురం రాజా కూడా నెలనెలా కొంత సొమ్ము ఇచ్చారు.¹

రాజా కానుక

విద్యార్థులు పెరగడంతో బడికి సొంత భవనం అవసరమైంది.¹ రాజా దానికి రూ. 28,000, పెద్ద విలువైన స్థలం, భవనం, సామగ్రి కోసం రూ. 3,700 ఇచ్చారు.¹ దీనికి ప్రభుత్వ గ్రాంటు కలిపి ఉత్తర భాగపు భవనం కట్టారు.¹ తొలినాళ్ల మరో విద్యార్థి పైడా రామకృష్ణయ్య ఒక రెండంతస్తుల భవనం ఖర్చులో సగం భరించారు.² గవర్నర్ సర్ మౌంట్‌స్టువర్ట్ గ్రాంట్ డఫ్ 1883 మార్చి 3న దాన్ని ప్రారంభించారు.²

1866 వరకు బడి మిడిల్ స్కూల్ స్థాయి వరకే బోధించింది. ఆ ఏడాది నుంచి మెట్రిక్యులేషన్ వరకు బోధించడం మొదలుపెట్టింది.² హిందూ హైస్కూల్ పేరుతో 1866లో అది ఆ పరీక్షకు మొదటిసారి అభ్యర్థులను పంపిందని రిజిస్టరు చెబుతుంది.⁴

కళాశాలగా మారడం

1884 జనవరిలో బడి కమిటీ ఎఫ్.ఎ. తరగతిని తెరిచింది.² బడి మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధమై, పోషకుడి పేరిట “పిఠాపుర్ రాజాస్ కాలేజ్” అనే పేరు పొందింది.² 1892లో కమిటీ తనను “ది పిఠాపుర్ రాజాస్ కాలేజ్, లిమిటెడ్” అనే కంపెనీగా నమోదు చేసుకుంది.² 1903–04లో అది ప్రధానంగా ఫీజుల మీదే నడిచింది. ఫీజుల ఆదాయం దాదాపు రూ. 15,000.²

1909 ఆగస్టు 3 నుంచి కళాశాలను ట్రస్టీగా, నిర్వాహకుడిగా పిఠాపురం మహారాజాకు అప్పగించారు.⁴ 1926–27 విద్యా సంవత్సరం మొదట్లో ఆయన దాని ఏకైక యజమాని అయి, దాన్ని బి.ఎ. వరకు బోధించే ఫస్ట్-గ్రేడ్ కళాశాలగా చేశారు.⁴ 1939 నాటికి సామగ్రి కోసం, ఏటా వచ్చే లోటు కోసం ఆయన దానికి సుమారు రూ. 4,28,860 ఇచ్చారు.⁴

పి. రఘునాథరావు ప్రకారం సంస్కర్త రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు 1905 నుంచి 1919 వరకు దీనికి ప్రిన్సిపాల్.⁵ 1939–40లో కళాశాల కోసం మహారాజా ఏర్పరిచిన సలహా కమిటీలో “సర్ ఆర్. వెంకటరత్నం నాయుడు” సభ్యుడు.⁴

బాలికలు, దళిత విద్యార్థులు

1939–40లో కళాశాలకు రెండు వసతి గృహాలు ఉండేవి, వాటిలో ఒకటి బాలికల కోసం.⁶ ఆది-ఆంధ్ర (దళిత) బాలుర వసతి గృహమైన రామమోహన్ విద్యార్థి నిలయానికి కళాశాల ఏటా గ్రాంటు ఇచ్చి, దాని పర్యవేక్షణ చూసింది.⁶ దాని గ్రంథాలయంలో 11,166 పుస్తకాలు ఉండేవి.⁶ విద్యార్థులు రెండో భాషగా సంస్కృతం, తెలుగు లేదా ఉర్దూ తీసుకోవచ్చు.⁶

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

రెండు తొలి తేదీల విషయంలో ఆధారాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి:

• 1862లో కలెక్టర్ పర్విస్, ఆయన డిప్యూటీ కె. జగన్నాథం పంతులు బడికి మళ్లీ ఊపిరి పోశారని రిజిస్టరు చెబుతుంది.⁴
• బడి 1862లో కొంతకాలం మూతపడి, 1863 అక్టోబర్ 28న మళ్లీ తెరుచుకుందని గోదావరి గెజిటీర్ చెబుతుంది.¹

రాజా రూ. 28,000, స్థలం ఇచ్చింది 1866లో అని రిజిస్టరు అంటుంది.⁴ బడి 1865 వరకు అద్దె భవనంలో ఉందని, అప్పుడే రాజా డబ్బు, స్థలం ఇచ్చారని గెజిటీర్ చెబుతుంది.¹

Footnotes

1. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 157 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴

2. Hemingway, Godavari (1907), p. 158 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹

3. Andhra University: The Annual Register 1939–40 (1939), p. 302, list of colleges (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

4. Andhra University: The Annual Register 1939–40, p. 336 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹

5. P. Raghunadha Rao, Adhunika Andhrapradesh Charitra (Telugu version of History of Modern Andhra Pradesh, rev. ed. 1997), p. 348 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

6. Andhra University: The Annual Register 1939–40, p. 339 (archive.org↗ (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴