ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

హిమాయత్ సాగర్

హైదరాబాద్‌కు నైరుతిలో మూసీ ఉపనది ఈసీ నదిపై ఉన్న జలాశయం. 1908 మూసీ వరద తర్వాత రూపొందించిన వరద రక్షణ పథకంలో రెండో భాగంగా దీన్ని కట్టారు. యువరాజు హిమాయత్ అలీ ఖాన్ (ఆజమ్ జా) పేరు దీనికి పెట్టారు. 1334 ఫస్లీ (1924–25)లో రూ. 92,43,255 ఖర్చుతో ఇది పూర్తయింది. పిక్టోరియల్ హైదరాబాద్ (1929) దీన్ని వరద నియంత్రణ జలాశయంగా, సాగునీటి చెరువుగా కూడా పిలుస్తుంది. 1930లలో హిమాయత్ సాగర్ వద్ద ఒక ప్రభుత్వ క్షేత్రం వరి రకాలను, పశువులను, కోళ్లను అభివృద్ధి చేసింది.

Old halftone head-and-shoulders photograph of a young man with a moustache in a white turban with a long plume, a dark jacket and a striped tie.
Old halftone head-and-shoulders photograph of a young man with a moustache in a white turban with a long plume, a dark jacket and a striped tie. · K. Krishnaswamy Mudiraj (compiler and publisher), Pictorial Hyderabad, Vol. I (Chandrakanth Press, Hyderabad, 1929) (opens in a new tab) · Public domain

హిమాయత్ సాగర్ హైదరాబాద్‌కు నైరుతిలో, మూసీ ఉపనది అయిన ఈసీ నదిపై ఉన్న జలాశయం. 1908 నాటి పెద్ద మూసీ వరద తర్వాత, గండిపేటలోని ఉస్మాన్ సాగర్కు జంటగా దీన్ని కట్టారు.1 ఈ రెండు సరస్సులు నగరానికి వరదలను అడ్డుకోవడానికి ఉద్దేశించినవి.2

దీన్ని ఎందుకు కట్టారు

కె. కృష్ణస్వామి ముదిరాజ్ (K. Krishnaswamy Mudiraj) రాసిన Pictorial Hyderabad (చిత్రాల హైదరాబాద్) (1929) 1908 వరదను వర్ణిస్తుంది.3 మూసీ పొంగి పొర్లింది. వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.3 తర్వాత ఉస్మానియా పార్కులో నిలిచి ఉన్న ఒక చింత చెట్టు సుమారు 150 మందిని కాపాడింది.3 సహాయ చర్యల తర్వాత, భవిష్యత్తులో అలాంటి విపత్తును నివారించడానికి ప్రణాళికలు వేయమని నిజాం మహబూబ్ అలీ ఖాన్ ఆజ్ఞాపించారు.3

ఆ తర్వాత వచ్చిన పథకాన్ని తర్వాతి నిజాం ఆమోదించి, విస్తరించారని ముదిరాజ్ చెబుతారు.2 దానికి రెండు ఆనకట్టలు ఉన్నాయి.1 మొదటిది, గండిపేట వద్ద మూసీకి అడ్డంగా కట్టినది, ఉస్మాన్ సాగర్‌ను ఏర్పరిచింది.1 రెండోది, ఈసీ నదికి అడ్డంగా కట్టినదానికి, యువరాజు పేరు మీదుగా హిమాయత్ సాగర్ అని పేరు పెట్టారు.1 యువరాజు ఫోటోను కూడా ముదిరాజ్ ప్రచురించారు. ఆయనను నవాబ్ హిమాయత్ అలీ ఖాన్, ఆజమ్ జా, యువరాజు అని పేర్కొన్నారు.4

పూర్తి కావడం

హిమాయత్ సాగర్ పథకం ఆ సంవత్సరం పూర్తయిందని 1334 ఫస్లీ (1924–25) నాటి నిజాం పాలనా నివేదిక నమోదు చేస్తుంది.5 రూ. 92,70,000 అంచనాకు గాను దానిపై మొత్తం రూ. 92,43,255 ఖర్చయింది.6 చివరి సంవత్సరంలోనే రూ. 13,86,338 ఖర్చయింది.6 ముదిరాజ్ రూ. 91,75,000 అనే గుండ్రని అంకె ఇస్తారు. అది “దాదాపు కోటి రూపాయలు”.21

హిమాయత్ సాగర్ “కేవలం వరద నియంత్రణ జలాశయంగానే కాకుండా సాగునీటి చెరువుగా కూడా” పనిచేసిందని ముదిరాజ్ చెబుతారు.2 దానికి భిన్నంగా, ఉస్మాన్ సాగర్ నగరానికి తాగునీరు అందించింది.2

హిమాయత్ సాగర్ క్షేత్రం

1930ల నాటికి రాష్ట్రం హిమాయత్ సాగర్ వద్ద ఒక ప్రయోగాత్మక వ్యవసాయ క్షేత్రాన్ని నడిపింది.7 1342 ఫస్లీ (1932–33) నాటి పాలనా నివేదిక దాని పనిని వర్ణిస్తుంది:87

  • మొక్కల అభివృద్ధి నిపుణులు అక్కడ వరిని, ఆముదాన్ని పరీక్షించారు.8
  • “హిమాయత్‌సాగర్ నం. 263, 504” అనే రెండు వరి రకాలను గ్రామాల్లో రైతులకు చూపించారు.8
  • ఒక పశుక్షేత్రం దుక్కి పనికి, పాలకు కృష్ణా లోయ, మాల్వీ పశువులను అభివృద్ధి చేసింది.8
  • పాల కేంద్రాన్ని ఎంత బాగా నడిపారంటే, దాని పాలకు ఉన్న గిరాకీని అది తీర్చలేకపోయింది.8
  • ఒక కోళ్ల క్షేత్రం కోళ్ల జాతులను పరీక్షించి, వైట్ లెగ్‌హార్న్ అన్నిటికంటే గట్టిదని కనుగొంది.7

1932–33లో ఆ క్షేత్రంలో కొత్త ఉద్యానవన విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.9 అక్కడ ఒక తరగతి తోటమాలులకు (మాలీలకు) శిక్షణ ఇచ్చింది.10 అదే సంవత్సరం నిజాం గుర్రపు ఫిరంగి దళం హిమాయత్ సాగర్ వద్ద తన మొదటి కాల్పుల సాధన జరిపింది.11

Footnotes

  1. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), p. 7 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), plate after p. 84 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1924–25 (1926), General Summary, p. i (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1924–25 (1926), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Administration Report, 1342 Fasli (1932–33) (1935), p. 53 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Administration Report, 1342 Fasli (1932–33) (1935), pp. 51–52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  9. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions for 1342 Fasli (1932–33) (1935), General Summary, p. i (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. Administration Report, 1342 Fasli (1932–33) (1935), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Administration Report, 1342 Fasli (1932–33) (1935), p. 45 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (opens in a new tab), Chandrakanth Press, Hyderabad (Deccan), 1929, pp. 7–8, 84 (plate), 101. [Public domain]
  2. H.E.H. the Nizam's Government, Report on the Administration of H.E.H. the Nizam's Dominions for the Year 6th October 1924 to 5th October 1925 (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad, 1926, i, vii, 39. [Public domain]
  3. H.E.H. the Nizam's Government, Report on the Administration of H.E.H. the Nizam's Dominions for the Year 1342 Fasli (1932-33) (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad, 1935, i, 45, 51–53, 56. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: