ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

రామప్ప చెరువు

పాలంపేట వద్ద ఉన్న పెద్ద జలాశయం. దాని పక్కనే రామప్ప (రుద్రేశ్వర) ఆలయం ఉంది. 1213 నాటి ఆలయ శాసనాన్ని అనుసరించి, పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి దీన్ని కాకతీయ సేనాని రేచర్ల రుద్రుడికి ఆపాదిస్తారు. ఆయన బహుశా ఆలయంతో పాటు దీన్ని కట్టించాడు. హైదరాబాద్ పురావస్తు శాఖ దీన్ని కాకతీయ పాలకుల పెద్ద చెరువులలో లెక్కించింది.

A carved shrine doorway with pierced screens at the sides, and a linga on its pedestal visible in the dark sanctum beyond.
A carved shrine doorway with pierced screens at the sides, and a linga on its pedestal visible in the dark sanctum beyond. · G. Yazdani (photographs: Archaeological Department, H.E.H. the Nizam's Dominions) (opens in a new tab) · Public domain

రామప్ప చెరువు వరంగల్ జిల్లాలోని పాత ములుగు తాలూకాలో, పాలంపేట దగ్గర, వరంగల్ నుంచి సుమారు 65 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.1 1900లో హెన్రీ కజిన్స్ (Henry Cousens) దీన్ని పాలంపేటకు రెండు మైళ్ల దక్షిణాన ఉన్న “పెద్ద రామప్ప సరస్సు” అని వర్ణించారు.2 దాని అవతలి వైపు సమృద్ధిగా అలంకరించిన ఆలయాల సమూహం ఉంది.2 ఈ ఆలయాలలో ప్రధానమైన రుద్రేశ్వర ఆలయాన్ని ఇప్పుడు రామప్ప దేవాలయం అని పిలుస్తారు.2

కట్టించినవారు, కాలం

ఆలయం దగ్గర ఉన్న శాసన స్తంభం, కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుడి సామంతుడైన సేనాని రేచర్ల రుద్రుడు ఇచ్చిన ఒక దానాన్ని నమోదు చేస్తుంది.3 శక 1135 (శక అనేది సంవత్సరాలు లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి)లో ఆయన రుద్రేశ్వర దేవుడికి గ్రామాలు దానం చేశాడు.3 ఎల్. డి. బార్నెట్ (L. D. Barnett) ఈ తేదీని 1213 మార్చి 31గా లెక్కించారు (పాలంపేట శాసనం చూడండి).3 రుద్రుడు స్థాపించిన ఒక నగరాన్ని, అందులో రుద్రేశ్వర ఆలయాన్ని, దాని పక్కన ఒక కొలనును అదే శాసనం వర్ణిస్తుంది.4

పరబ్రహ్మ శాస్త్రి అభిప్రాయం

పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి (P. V. Parabrahma Sastry) 1978లో రాశారు.1 ఈ శాసనం ఆధారంగా, రేచర్ల రుద్రుడు శక 1135 (క్రీ.శ. 1213)లో ఈ చెరువును తవ్వించాడని ఆయన చెబుతారు.1 ఇది బహుశా ఆలయ నిర్మాణంతో పాటే జరిగిందని ఆయన భావిస్తారు.1 రామప్ప-చెరువు అనే పెద్ద సరస్సు పక్కన ఆలయం ఉందని ఆయన వర్ణిస్తారు.5 సరస్సు విస్తీర్ణం సుమారు 8 చదరపు మైళ్లు అని ఆయన ఇస్తారు.5

గోపాలకృష్ణ మూర్తి అభిప్రాయం

1964లో రాసిన ఎస్. గోపాలకృష్ణ మూర్తి (S. Gopalakrishna Murthy) పనుల క్రమాన్ని వేరుగా చూశారు.67 చెరువే ముందు వచ్చిందని ఆయన భావించారు.67 ఆయన కథనంలో గణపతిదేవుడు రేచర్ల రుద్రుడికి వరంగల్‌కు ఈశాన్యంగా ఒక పెద్ద జాగీరు (రాజు నుంచి పొందిన భూమి) ఇచ్చాడు.67 రుద్రుడు కాంటూర్ బండింగ్ (భూమి వాలు వెంట కట్టిన గట్లు) ద్వారా చెరువును కట్టించి, దాని దగ్గర ఆత్కూరు అనే పట్టణాన్ని స్థాపించాడు.67 కట్టపై, దాని దగ్గర ఉన్న శివాలయాలు ఆ తర్వాత వచ్చాయి.67

అంత పెద్ద చెరువుకు చాలా కాలం పట్టి ఉండాలని మూర్తి వాదించారు.67 అందువల్లే ఆలయాన్ని 1213 వరకు ప్రతిష్ఠించలేదని ఆయన భావించారు.67 కట్ట రెండు చివరలా ఉన్న రెండు ఆలయాలను కూడా ఆయన రుద్రుడికే ఆపాదిస్తారు.8

ఒక కాకతీయ పని

హైదరాబాద్ పురావస్తు శాఖ 1932–33 నివేదికలో “పాకాల, పాలంపేట, ఇతర చోట్ల” ఉన్న పెద్ద చెరువులను కాకతీయ వంశపు స్మారకాలుగా పేర్కొంది.9 వంశపు “అద్భుతమైన నిర్మాణ నైపుణ్యానికి” గుర్తులుగా కోటలు, ఆలయాలతో పాటు వాటి పేర్లు చెప్పింది.9 1909 నాటి Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) రామప్ప చెరువును వరంగల్ జిల్లాలోని ముఖ్య చెరువులలో చేర్చింది.10 వాటిలో కొన్ని అప్పుడు పాడైపోయి ఉన్నాయని అది జోడిస్తుంది.10

కట్ట, దాని కాలువలు

పరబ్రహ్మ శాస్త్రి ప్రకారం, కట్ట 2,000 అడుగుల పొడవు, 56 అడుగుల ఎత్తు. పూడిక పైన 35 అడుగుల నీరు ఉంటుంది.1 సుమారు 2½ నుంచి 5½ మైళ్ల పొడవైన నాలుగు కాలువలు దాని నీటిని తీసుకువెళ్తాయి.1 చెరువు సుమారు 4,350 ఎకరాలకు నీరు అందిస్తుంది.1

కట్ట రెండు చివరలా చిన్న ఆలయాలు ఉన్నాయి.8 1922లో పాలంపేట ఆలయాలపై తాను రాసిన గ్రంథం కోసం జి. యజ్దానీ (G. Yazdani) వాటిని ఫోటోలు తీశారు.11 ఆయన చిత్రాలు తూర్పు చివరన ఉన్న ఒక ఆలయం లోపలి భాగాన్ని, పశ్చిమ చివరన ఉన్న ఒక ఆలయ ద్వారాన్ని చూపిస్తాయి.11

Footnotes

  1. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 205 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. Henry Cousens, Lists of Antiquarian Remains in His Highness the Nizam’s Territories (1900), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), pp. v, 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Barnett, Inscriptions at Palampet and Uparpalli (1919), pp. 10–11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 301 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  6. S. Gopalakrishna Murthy, The Sculpture of the Kakatiyas (Andhra Pradesh Government Archaeological Series 34, n.d.; preface dated 1964), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). Public domain in India; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  7. S. Gopalakrishna Murthy, The Sculpture of the Kakatiyas (Andhra Pradesh Government Archaeological Series 34, n.d.; preface dated 1964), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). Public domain in India; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  8. S. Gopalakrishna Murthy, The Sculpture of the Kakatiyas (Andhra Pradesh Government Archaeological Series 34, n.d.; preface dated 1964), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). Public domain in India; paraphrased. ↩ ↩2

  9. Annual Report of the Archaeological Department of H.E.H. the Nizam’s Dominions for the year 1342 Fasli (1932–33), bound with the report for 1931–32 (1935), p. 66 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (1909), p. 166 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. G. Yazdani, The Temples at Palampet, Memoirs of the Archaeological Survey of India 6 (1922), Plates XXVII (b) and XXVIII (c) (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 205, 301. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  2. L. D. Barnett (ed.), Inscriptions at Palampet and Uparpalli (Hyderabad Archaeological Series, No. 3) (opens in a new tab), H.E.H. the Nizam's Government, 1919, v, 2, 10–11. [Public domain]
  3. Henry Cousens, Lists of Antiquarian Remains in His Highness the Nizam's Territories (Archaeological Survey of India, New Imperial Series XXXI) (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1900, pp. 49. [Public domain]
  4. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 166. [Public domain]
  5. Archaeological Department, H.E.H. the Nizam's Dominions (G. Yazdani, Director; Syed Yusuf, Assistant Director), Annual Report of the Archaeological Department of His Exalted Highness the Nizam's Dominions, 1341-42 F. (1931-32 and 1932-33) (opens in a new tab), H.E.H. the Nizam's Government, 1935, pp. 66 (report for 1932–33). [Public domain]
  6. S. Gopalakrishna Murthy (general editor Mohd. Abdul Waheed Khan), The Sculpture of the Kakatiyas (Andhra Pradesh Government Archaeological Series No. 34) (opens in a new tab), Government of Andhra Pradesh, Hyderabad (printed at the A. P. Text-Book Press), 1964, pp. 20–21, 27. Public domain in India; paraphrased. [Cited, not reproduced]
  7. G. Yazdani, The Temples at Palampet (Memoirs of the Archaeological Survey of India, No. 6) (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, India, 1922. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: