ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

భట్టిదేవ

ఇక్ష్వాకు రాణి, రాజు వీరపురుషదత్తుని భార్య, రాజు ఎహువుల చాంతమూలుని తల్లి. తన కొడుకు పాలనలో 2వ సంవత్సరంలో ఆమె నాగార్జునకొండలో బహుసుతీయ శాఖకు చెందిన బౌద్ధ గురువుల కోసం ఒక విహారాన్ని స్థాపించింది.

భటిదేవ (భట్టిదేవ అని కూడా రాస్తారు) ఇక్ష్వాకు రాజు వీరపురుషదత్తుని రాణి (మహాదేవి), ఆయన వారసుడు ఎహువుల చాంతమూలుని తల్లి.12 నాగార్జునకొండలో ఆమె ఒక విహారాన్ని స్థాపించడాన్ని నమోదు చేసే మూడు శాసనాల ద్వారా ఆమె గురించి తెలుస్తుంది.12

శాసనాలు

జె. ఫిలిప్ వోగెల్ (J. Ph. Vogel) మొదటి శాసనాన్ని G అని పిలిచారు. 1926 మార్చిలో ఈ ప్రదేశాన్ని కనుగొన్నప్పుడు ప్రతి తీసిన మూడు శాసనాలలో అది ఒకటి.345 అది మహాస్తూపానికి వాయవ్యంగా దాదాపు రెండు ఫర్లాంగుల దూరంలో ఇతర స్తంభాలతో కలిసి నిలబడి ఉన్న, పద్మ పతకాలు చెక్కిన, అరిగిపోయిన ఒక స్తంభంపై చెక్కి ఉంది.345 ఈ స్తంభాలు విహార ప్రాంగణపు వరండా అని వోగెల్ భావించారు.345

దాత చాంతమూలుని కోడలు అని, ఎహువుల చాంతమూలుడు అనే పేరు ఉన్నట్లు కనిపించే ఒక రాజు తల్లి అని వోగెల్ చదవగలిగారు.46 వీరపురుషదత్తునితో ఆమె సంబంధాన్ని చెప్పే మాట పాడైంది, కానీ అది “భార్య” తప్ప మరేమీ కాలేదని ఆయన భావించారు.46 తేదీని చదవలేకపోయారు. హీరానంద శాస్త్రి (Hirananda Sastri) తొలి సారాంశం కొడుకు పేరును సిరిబహువలచాతమూలుడుగా ఇచ్చింది.7

లాంగ్‌హర్స్ట్ (Longhurst) తర్వాత చేసిన తవ్వకాలలో అదే ప్రదేశంలో అక్షరాలు చెక్కిన మరో రెండు స్తంభాలు దొరికాయి. వోగెల్ వాటిని G 2, G 3 అని పిలిచారు.12 అవి సందేహాస్పద అంశాలను పరిష్కరించాయి.12 యజ్ఞాలకు ప్రశంసలు పొందిన మహారాజు చాంతమూలుని కోడలుగా, మహారాజు వీరపురుషదత్తుని భార్యగా భట్టిదేవ పేరు ఉంది.12

ఆ స్థాపన తేదీ రాజు ఎహువుల చాంతమూలుని 2వ సంవత్సరం, వేసవి 6వ పక్షం, 10వ రోజు.12 ఈ శాసనాలలో ఒకటి ఆ ఇద్దరు రాజులతో ఆమె సంబంధాన్ని “నిస్సందేహంగా స్థాపిస్తుంది” అని హీరానంద శాస్త్రి రాశారు.8 భట్టిదేవ లాగా ద్విత్వ హల్లులను గుర్తించడం ద్వారా G 2 ఇక్ష్వాకు శాసనాలలో ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది.2

రాణి విహారం

మూడు శాసనాలూ ఆ దానాన్ని బహుసుతీయ శాఖ గురువుల కోసం అన్ని సౌకర్యాలతో కూడిన విహారం (విహార)గా వర్ణిస్తాయి. G 3 దానిని దేవీ-విహారం, అంటే రాణి విహారం అంటుంది.629 నాగార్జునకొండలో పేర్కొన్న బౌద్ధ శాఖలలో వోగెల్ బహుసుతీయులను కూడా జాబితా చేశారు.10 సర్కార్ (Sircar) వారిని మహాసాంఘికుల ఒక శాఖగా వర్ణించారు.11

స్థానికంగా ఇటికరాళ్లబోడు అని పిలిచే ఆ ప్రదేశం నాగార్జునకొండ కొండ ఆగ్నేయ పాదం వద్ద, మహాస్తూపానికి దాదాపు రెండు ఫర్లాంగుల దూరంలో ఉంది.112 లాంగ్‌హర్స్ట్ అక్కడ ఒక విహారం, ఒక స్తూపం (ధాతు దిబ్బ), రెండు అర్ధవృత్తాకార (ఒక చివర గుండ్రంగా ఉండే) దేవాలయాలు, కప్పు లేని ఒక మండపాన్ని కనుగొన్నారు.112 వోగెల్ ఆ విహారాన్ని భట్టిదేవ స్థాపనగా గుర్తించారు.112

తన నివేదికలో లాంగ్‌హర్స్ట్ కొండ పాదం వద్ద ఉన్న ఒక పెద్ద విహారాన్ని వర్ణించారు. దాని మండప స్తంభాలపై శాసనం G ఉంది.1314 ఆ మండపం దాదాపు 8 అడుగుల ఎత్తు, పద్మ పతకాలతో ఉంది. ఆ విహారంలో చాలా పెద్ద స్తూపం, ఎదురెదురుగా ఉన్న రెండు అర్ధవృత్తాకార దేవాలయాలు ఉన్నాయి.1314 వోగెల్, లాంగ్‌హర్స్ట్ విహారాలకు వేర్వేరుగా సంఖ్యలు ఇచ్చారు: వోగెల్ దీనిని నెం. 4 అని, లాంగ్‌హర్స్ట్ నెం. 3 అని పిలిచారు.113

Footnotes

  1. J. Ph. Vogel, “Additional Prakrit Inscriptions from Nagarjunikonda”, Epigraphia Indica XXI (1931–32), p. 61 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  2. Vogel, “Additional Prakrit Inscriptions” (1931–32), p. 62, inscriptions G 2 and G 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  3. J. Ph. Vogel, Prakrit Inscriptions from a Buddhist Site at Nagarjunikonda, Epigraphia Indica XX (1933), p. 3 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Vogel, Prakrit Inscriptions from Nagarjunikonda (1933), p. 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. Vogel, Prakrit Inscriptions from Nagarjunikonda (1933), p. 15, list of inscriptions (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Vogel, Prakrit Inscriptions from Nagarjunikonda (1933), p. 24, translation of inscription G (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. A. H. Longhurst, “Excavations at Nagarjunikonda”, Annual Report of the Archaeological Survey of India 1927–28 (1931), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. Hirananda Sastri, “Nagarjunikonda Inscriptions”, Annual Report of the Archaeological Survey of India 1929–30 (1935), p. 164 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Vogel, “Additional Prakrit Inscriptions” (1931–32), p. 63 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. Vogel, Prakrit Inscriptions from Nagarjunikonda (1933), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. D. C. Sircar, The Successors of the Satavahanas in Lower Deccan (1939), p. 35 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Vogel, “Additional Prakrit Inscriptions” (1931–32), p. 65 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  13. A. H. Longhurst, The Buddhist Antiquities of Nagarjunakonda (1938), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  14. Longhurst, Buddhist Antiquities of Nagarjunakonda (1938), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (6)
  1. Hirananda Sastri (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XX (1929–30) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1933, pp. 3, 5, 11, 15, 24. J. Ph. Vogel, Prakrit Inscriptions from a Buddhist Site at Nagarjunikonda, inscription G. [Public domain]
  2. Hirananda Sastri, K. N. Dikshit and N. P. Chakravarti (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXI (1931–32) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1933, pp. 61–63, 65. J. Ph. Vogel, Additional Prakrit Inscriptions from Nagarjunikonda, inscriptions G 2 and G 3; paraphrased. [Public domain in India]
  3. Daya Ram Sahni (ed.), Annual Report of the Archaeological Survey of India, 1929-30 (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi, 1935, pp. 164. Hirananda Sastri, Nagarjunikonda Inscriptions. [Public domain]
  4. A. H. Longhurst, The Buddhist Antiquities of Nagarjunakonda, Madras Presidency (Memoirs of the Archaeological Survey of India No. 54) (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi, 1938, pp. 10–11. Paraphrased. [Public domain in India]
  5. D. C. Sircar, The Successors of the Satavahanas in Lower Deccan (opens in a new tab), University of Calcutta, 1939, pp. 35. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  6. H. Hargreaves (ed.), Annual Report of the Archaeological Survey of India, 1927-28 (opens in a new tab), Government of India, Central Publication Branch, Calcutta, 1931. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: