ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

దేవవర్మ (శాలంకాయన)

వేంగి శాలంకాయన రాజు. ఏలూరు గ్రామస్థులను ఉద్దేశించిన, తన 13వ సంవత్సరపు ఒక ప్రాకృత దానశాసనం ద్వారా ఆయన గురించి తెలుస్తుంది. అందులో ఆయన తనను అశ్వమేధం చేసినవాడిగా, శివభక్తుడిగా చెప్పుకుంటాడు. కుటుంబంలో ఆయన స్థానం తెలియదు. పండితులు ఆయనను హస్తివర్మ కొడుకుగా, అంతకు ముందటి రాజుగా (బహుశా హస్తివర్మ తండ్రిగా), మొదటి నందివర్మ వారసుడిగా చెప్పారు.

ఏలూరు ఫలకాల రాజు

1908లో ఇ. హుల్ట్‌ష్ (E. Hultzsch) సంపాదకత్వం చేసిన, రెండు సంస్కృత శ్లోకాలతో కూడిన ప్రాకృత తామ్ర ఫలకాల ఒకే సమూహం ద్వారా దేవవర్మ గురించి తెలుస్తుంది.123 ఆ ఫలకాలు చాలా కాలం నరసాపురంలోని హెడ్ అసిస్టెంట్ కలెక్టర్ కార్యాలయంలో ఉన్నాయి. అవి ఎక్కడ దొరికాయో నమోదు కాలేదు.123

వాటిని వేంగిపురం నుంచి జారీ చేశారు. అవి ఏలూర గ్రామస్థులను ఉద్దేశించినవి. హుల్ట్‌ష్ ఏలూరను పెదవేగికి ఏడు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న ఏలూరు (అప్పుడు ఎల్లోర్) పట్టణంగా గుర్తించారు.123 వాటిలో రాజు “అశ్వమేధాలు చేసినవాడు, శాలంకాయనుడు, తీవ్రమైన మాహేశ్వరుడు, ప్రభువైన (తన) తండ్రి పాదాలకు అంకితమైనవాడు, (మరియు) పవిత్రుడైన చిత్రరథస్వామి పాదాలను ధ్యానించేవాడు”.4 ఆ దానశాసనం తేదీ ఆయన 13వ సంవత్సరం.2 దేవవర్మ ఏలూరు తామ్రశాసనం చూడండి.

హుల్ట్‌ష్ సంపాదకత్వమే ఆధునిక రచనలో ఆ కుటుంబానికి పేరు ఇచ్చింది. నందివర్మ కొల్లేరు ఫలకాలు దాదాపు అవే విశేషణాలు వాడాయని, అవి కూడా వేంగిపురం నుంచే జారీ అయ్యాయని ఆయన గమనించారు.3 ఆ కుటుంబాన్ని “వేంగిపుర శాలంకాయన మహారాజులు” అని పిలవాలని ఆయన ప్రతిపాదించారు.3

దేవవర్మ దానశాసనం ప్రాకృతంలో, నందివర్మది సంస్కృతంలో ఉంది. కాబట్టి దేవవర్మ “బహుశా నందివర్మ పూర్వీకుడు” అని హుల్ట్‌ష్ నిర్ణయించారు.3 1932 నాటి సూయెల్ కాలక్రమం కూడా దేవవర్మను చండవర్మ, ఆయన కొడుకుల కంటే ముందటి పాలకుడు అంటుంది.5

కుటుంబంలో ఆయన స్థానం

ఏ దానశాసనమూ దేవవర్మ తండ్రి, కొడుకుల పేర్లు చెప్పదు. ఆర్. సుబ్బారావు (R. Subba Rao), డి. సి. సర్కార్ (D. C. Sircar), కె. ఆర్. సుబ్రమణియన్ (K. R. Subramanian), బి. వి. కృష్ణారావు (B. V. Krishna Rao) ఒక్కొక్కరు ఆయనను వేర్వేరు స్థానాల్లో ఉంచారు.6789

  • దేవవర్మ సార్వభౌముడిగా పాలించని, హస్తివర్మ చిన్న కొడుకు అని 1926లో సుబ్బారావు సూచించారు.6 ఆ ఆధారంగా ఆయన ఒక వంశవృక్షం గీశారు.6 పెదవేగి ఫలకాలను మొదట ప్రచురించిన ఎం. సోమశేఖర శర్మ (M. Somasekhara Sarma) కూడా దేవవర్మను హస్తివర్మ కొడుకుగా చెప్పారని సర్కార్ తెలియజేశారు.10
  • పెదవేగి ఫలకాల లిపి ఏలూరు ఫలకాల లిపి కంటే కొంచెం తర్వాతిదిగా కనిపిస్తుంది కాబట్టి, దేవవర్మ హస్తివర్మ కంటే ముందు పాలించాడని సర్కార్ భావించారు. దేవవర్మ హస్తివర్మకు వెంటనే ముందటి పాలకుడు, బహుశా ఆయన తండ్రి కావచ్చని, కాబట్టి ఆయన కొడుకు కాదని ఆయన సూచించారు.710
  • హస్తివర్మకు రెండు తరాల ముందు వేంగిలో శాలంకాయన అధికారాన్ని స్థాపించినది దేవవర్మ అని కె. ఆర్. సుబ్రమణియన్ భావించారు.118
  • 1960లో కానుకొల్లు ఫలకాలను సంపాదకత్వం చేసిన కృష్ణారావు, మొదటి నందివర్మ దేవవర్మ కంటే ముందు పాలించినట్లు కనిపిస్తుందని నిర్ణయించారు.9 రుతువు, పక్షం ద్వారా తేదీ ఇచ్చే మొదటి నందివర్మ దానశాసన పద్ధతి, పుష్య మాసం ద్వారా తేదీ ఇచ్చే దేవవర్మ పద్ధతి కంటే పాతదని ఆయన భావించారు.9

అశ్వమేధం

అశ్వమేధం (అశ్వమేధ) చేశానని చెప్పుకున్నట్లు తెలిసిన ఏకైక శాలంకాయన రాజు దేవవర్మే.12 ఆయన కొంత ప్రాముఖ్యం ఉన్న రాకుమారుడని ఇది చూపిస్తుందని సర్కార్ భావించారు.13 సర్కార్ అభిప్రాయంలో అది బహుశా ధాన్యకటకం కేంద్రంగా ఆంధ్ర దేశాన్ని పాలించిన పల్లవులపై విజయాన్ని సూచిస్తుంది.13

ఈ చెప్పుకోలు గుప్త చక్రవర్తులను అనుకరించిందని, సముద్రగుప్తుని దక్షిణ దండయాత్ర తర్వాత కొద్ది కాలానికే చేశారని కె. వి. లక్ష్మణరావు (K. V. Lakshmana Rao) భావించారు. ఆయన మాటల్లో: “ఇలాంటి బిరుదులు ఉన్న సామ్రాజ్య దానశాసనాలలో కొన్నిటిని ఆయన చూసి, నిస్సంకోచంగా వాటిని అనుకరించి ఉండాలి.”1415 తర్వాతి రాజులు ఆ చెప్పుకోలును “ఒక చిన్న సంస్థాన యజమానులకు మరీ పెద్ద గొప్ప”గా భావించి వదిలేశారని ఆయన అనుకున్నారు.1415 సర్కార్ దీనికి వ్యతిరేకంగా వాదించారు. ఆయన అభిప్రాయంలో దేవవర్మ ఆ దండయాత్రకు ముందే పాలించాడు. గుప్తులే ఈ ఆలోచనను దక్షిణం నుంచి తీసుకుని ఉండవచ్చు.1316

సుబ్రమణియన్ దేవవర్మ యజ్ఞాన్ని దాదాపు అర్ధ శతాబ్దం ముందు ఇక్ష్వాకు రాజు చాంతమూలుడు చేసిన అశ్వమేధంతో పోల్చారు.17

మతం

తన దానశాసనంలో దేవవర్మ తనను మహేశ్వరుడి (శివుడి) తీవ్ర భక్తుడిగా చెప్పుకుంటాడు. ఆ కుటుంబంలోని రాజులందరి లాగే ఆయన తనను చిత్రరథస్వామి భక్తుడిగా కూడా చెప్పుకుంటాడు.418

ఆయన ఫలకాల ముద్ర దాదాపు పూర్తిగా అరిగిపోయింది.2 హుల్ట్‌ష్ ఉదహరించిన వి. వెంకయ్య (V. Venkayya) దానిపై “ఏదో ఒక చతుష్పాద జంతువు, బహుశా పులి, మసక జాడ”ను చూశారు.2 ఆ బొమ్మ ఇతర శాలంకాయన రాజుల ముద్రలపై కనిపించే ఎద్దు అయి ఉండవచ్చని సర్కార్ భావించారు.19

కాలం

1939 నాటి సర్కార్ కాలక్రమం దేవవర్మను దాదాపు 320–345లో ఉంచింది. భాష ఆధారంగా, ఆ రాజు క్రీ.శ. 300 కంటే ముందువాడు కాలేడని, పల్లవ శివస్కందవర్మ సింహాసనం ఎక్కిన కొంచెం తర్వాత పాలించాడని ఆయన వాదించారు.1016 1960లో కానుకొల్లు ఫలకాల సంపాదకుడిగా సర్కార్ ఏలూరు దానశాసనాన్ని దాదాపు 4వ శతాబ్దం మధ్య నాటిదిగా చెప్పారు.9

సుబ్రమణియన్ దేవవర్మ సింహాసనారోహణను 3వ శతాబ్దపు చివరి పాదంలో ఉంచారు.8 ఆయనను హస్తివర్మ వారసుడిగా చెప్పిన కె. వి. లక్ష్మణరావు ఆయనను దాదాపు 375లో ఉంచారు.20 1920లో డుబ్రూయిల్ (Dubreuil) తనకు తెలిసిన శాలంకాయన రాజులందరినీ, దేవవర్మతో సహా, దాదాపు 350, 450 మధ్య ఉంచారు.21

Footnotes

  1. E. Hultzsch, “Plates of Vijaya-Devavarman”, Epigraphia Indica IX (1907–08), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Hultzsch, “Plates of Vijaya-Devavarman” (1908), p. 57 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  3. Hultzsch, “Plates of Vijaya-Devavarman” (1908), p. 58 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  4. Hultzsch, “Plates of Vijaya-Devavarman” (1908), p. 59, translation (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 18 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. R. Subba Rao, “Pedavegi Copper-plates of Nandivarman II”, Journal of the Andhra Historical Research Society I, pt. 2 (1926), p. 94 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. D. C. Sircar, The Successors of the Satavahanas in Lower Deccan (1939), p. 69 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Subramanian, Buddhist Remains in Andhra (1932), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. B. V. Krishna Rao, “Two Salankayana Charters from Kanukollu”, Epigraphia Indica XXXI (1955–56, publ. 1960), p. 3, with D. C. Sircar’s editorial notes (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Sircar, Successors of the Satavahanas (1939), p. 73, chronological chart and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. K. R. Subramanian, Buddhist Remains in Andhra and the History of Andhra between 225 and 610 A.D. (1932), p. 89 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Subba Rao, “Pedavegi Copper-plates” (1926), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Sircar, Successors of the Satavahanas (1939), p. 86 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  14. K. V. Lakshmana Rao, “Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi”, Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  15. K. V. Lakshmana Rao, “Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi”, Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 25 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  16. Sircar, Successors of the Satavahanas (1939), p. 87 and note 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  17. Subramanian, Buddhist Remains in Andhra (1932), p. 90 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  18. Sircar, Successors of the Satavahanas (1939), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  19. Sircar, Successors of the Satavahanas (1939), p. 90 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  20. K. V. Lakshmana Rao, “Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi”, Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), pp. 26–27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  21. G. Jouveau-Dubreuil, Ancient History of the Deccan (1920), p. 89 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

వేంగి శాలంకాయనులు

సుమారు క్రీ.శ. 300–470

సామాన్య శకం 4, 5 శతాబ్దాల్లో కృష్ణా, గోదావరి మధ్య దేశాన్ని ఏలూరు దగ్గరి ఆధునిక పెదవేగి అయిన వేంగిపురం నుండి పాలించిన రాజవంశం. ఏడు తామ్రశాసనాలు హస్తివర్మ నుండి వచ్చిన రెండు శాఖల్లో ఏడుగురు రాజుల పేర్లు చెబుతాయి. సముద్రగుప్తుని అలహాబాద్ శాసనంలోని 'వేంగి హస్తివర్మ'తో చాలామంది విద్వాంసులు అతనిని గుర్తిస్తారు. వారి తొలి దానపత్రాలు ప్రాకృతంలో, తర్వాతివి సంస్కృతంలో ఉన్నాయి. వారి ముద్రలపై నంది ఉంటుంది. వారి కుల దైవం చిత్రరథస్వామి.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (9)
  1. E. Hultzsch and Sten Konow (eds.), Epigraphia Indica, Vol. IX (1907–08) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1908, pp. 56–59. E. Hultzsch, Plates of Vijaya-Devavarman (No. 7). [Public domain]
  2. N. Lakshminarayan Rao and D. C. Sircar (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXXI (1955–56) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1960, pp. 2–3. B. V. Krishna Rao, Two Salankayana Charters from Kanukollu, with notes by D. C. Sircar; paraphrased. [Public domain in India]
  3. Not Available, The Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, Vol.1,pt.2 (opens in a new tab), 1926, pp. 94, 97. R. Subba Rao, Pedavegi Copper-plates of Nandivarman II. [Public domain]
  4. D. C. Sircar, The Successors of the Satavahanas in Lower Deccan (opens in a new tab), University of Calcutta, 1939, pp. 69, 73, 83, 86–87, 90. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  5. K. R. Subramanian, Buddhist Remains in Andhra and the History of Andhra between 225 and 610 A.D. (opens in a new tab), Madras (with a foreword by G. Jouveau-Dubreuil), 1932, pp. 89–92. K. R. Subramanian. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  6. G. Jouveau-Dubreuil, Ancient History of the Deccan (opens in a new tab), The author, Pondicherry (translated by V. S. Swaminadha Dikshitar), 1920, pp. 89. [Public domain]
  7. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 18. Paraphrased. [Public domain in India]
  8. K. V. Lakshmana Rao (article); Andhra Historical Research Society, Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. V, pt. 1 (July 1930), incl. K. V. Lakshmana Rao, 'Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi' (opens in a new tab), Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, 1930, pp. 24–25. K. V. Lakshmana Rao, Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi, JAHRS V, pt. 1 (1930). [Public domain]
  9. K. V. Lakshmana Rao (article); Andhra Historical Research Society, Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. V, pt. 1 (July 1930), incl. K. V. Lakshmana Rao, 'Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi' (opens in a new tab), Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, 1930, pp. 27. K. V. Lakshmana Rao, Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi, JAHRS V, pt. 1 (1930). [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: