ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

ధూర్జటి

శ్రీకాళహస్తికి చెందిన తెలుగు శైవ కవి. శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని ఎనిమిది మంది కవుల (అష్టదిగ్గజాలు)లో ఆయనను లెక్కిస్తారు. శ్రీకాళహస్తి పుణ్యక్షేత్రంపై కావ్యం శ్రీకాళహస్తి మాహాత్మ్యము, అక్కడి దేవునిపై భక్తి పద్యాల సమూహం శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము ఆయన రాశాడు. ఆయన శైలి మాధుర్యం గురించి రాజు అడిగిన ప్రశ్నపై ఒక పద్యం నుంచి ఆయన విచ్చలవిడి జీవితం గురించిన కథలు వచ్చాయి.

Colour photograph of a tall whitewashed temple gateway tower with many storeys of sculpture above a busy street.
Colour photograph of a tall whitewashed temple gateway tower with many storeys of sculpture above a busy street. · రవిచంద్ర (Ravichandra) (Wikimedia Commons) (opens in a new tab) · CC BY-SA 3.0 (opens in a new tab)

ధూర్జటి శ్రీకాళహస్తికి చెందిన తెలుగు కవి.12 విజయనగర రాజు శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని ఎనిమిది మంది కవులైన అష్టదిగ్గజాలలో ఆయనను లెక్కిస్తారు.34 ఆయన శివుని పరమ భక్తుడు.12 ఆయన రెండు రచనలూ శ్రీకాళహస్తీశ్వర ఆలయ దేవుడిని స్తుతిస్తాయి.5

జీవితం

1898లో జి. ఆర్. సుబ్రమయ్య పంతులు (G. R. Subramiah Pantulu) Indian Antiquary (భారత పురాతత్వ పత్రిక)లో కృష్ణదేవరాయల ఆస్థాన కవుల గురించి రాశారు.2 ఆయన ధూర్జటిని పాకనాడుకు చెందిన నియోగి బ్రాహ్మణుడిగా వర్ణించారు.2 ఆయన అప్పుడు ఉత్తర ఆర్కాటు జిల్లాలో ఉన్న కాళహస్తిలో పుట్టి పెరిగాడు.2 ఆయన కృష్ణదేవరాయల కాలంలో జీవించాడు కాబట్టి, సుబ్రమయ్య పంతులు ఆయన కాలాన్ని దాదాపు 1520–1530గా చెప్పారు.2 రాజే వైష్ణవుడైన ఆస్థానంలో ధూర్జటిని ఆయన “తీవ్ర శైవుల”లో లెక్కించారు.4

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో ఆయనను రాజు “ఎంపిక చేసిన వర్గం”లోని “నిష్ఠగల శైవుడు” అన్నారు.1 కృష్ణదేవరాయల యుద్ధాల చరిత్ర రాసిన కుమార ధూర్జటి ఆయన మనవడు అని 1944లో పి. టి. రాజు (P. T. Raju) రాశారు.6

ఆయన రచనలు

మిగిలి ఉన్న ఆయన రచనలు రెండు:175

  • ఆ పుణ్యక్షేత్రం, దాని కథలపై కావ్యం శ్రీకాళహస్తి మాహాత్మ్యము (కాళహస్తి గొప్పతనం)
  • కాళహస్తి దేవుడిని ఉద్దేశించిన శతకం (దాదాపు వంద పద్యాల సమూహం) శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము175

సుబ్రమయ్య పంతులు మొదటి దానిని ఒక పుణ్యక్షేత్రపు కథలపై రచన అయిన స్థలపురాణం అన్నారు.2 ధూర్జటి దానిని ఒక రాజుకు కాకుండా కాళహస్తి దేవుడికి అంకితం ఇచ్చాడు.26 సుబ్రమయ్య పంతులు దాని శైలిని “సొగసైనది, పరిశుద్ధమైనది” అని భావించారు.2 1852లో చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ (Charles Philip Brown) దానిని “నాలుగు ఆశ్వాసాల చాలా వినోదాత్మక కావ్యం, కొత్తగా నేర్చుకునేవారికి బాగా సరిపోతుంది” అన్నారు.8

చెంచయ్య, భుజంగరావు ఆ శతకాన్ని అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన భక్తి శతకాలలో జాబితా చేశారు.7 ఆధునిక అభిరుచి దానిని దీర్ఘ కావ్యం కంటే పైన ఉంచుతుందని రాజు భావించారు.6 1943లో రాసిన కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya) అందులో కవి శివుని దయ కోసం వేడుకునే ఒక రకమైన ఒప్పుకోలును చూశారు.910 తర్వాతి కాలపు పెద్ద శతక సాహిత్యానికి ధూర్జటి, వేమనలను ఆయన నమూనాలుగా పేర్కొన్నారు.11

రాజు ప్రశ్న

చెంచయ్య, భుజంగరావు ఒక ఆస్థాన కథ చెబుతారు.1 ధూర్జటి పద్యాల అందానికి కృష్ణదేవరాయలు తరచుగా ఆశ్చర్యపడేవాడు.1 ఒక రోజు ఈ శివభక్తునికి ఈ “సాటిలేని భావ మాధుర్యం” ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందని ఆయన ఆస్థానాన్ని అడిగాడు.1 ఆ కథలో కవులు జవాబు ఇస్తూ, ఆయన దర్శించే స్త్రీల పెదవుల నుంచి అది వచ్చిందని హాస్యంగా అన్నారు.110

చెంచయ్య, భుజంగరావు ఈ కథను “గాఢమైన భక్తి కీర్తిని, గణనీయమైన విచ్చలవిడి స్వభావాన్ని కలిపి నిర్వహించగలిగిన” మనిషిని చూపించేదిగా తీసుకున్నారు.1 మరోచోట వారు శ్రీనాథుడు, పినవీరభద్రుడితో పాటు ధూర్జటిని “యవ్వనంలో వారు గడిపిన విచ్చలవిడి జీవితానికి అపఖ్యాతి పొందిన” కవులలో పేర్కొన్నారు.12 ఆ కాలపు ఒక చాటు పద్యం కూడా ఇదే చెబుతుందని సీతారామయ్య జోడించారు.10

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

ఆయన స్వభావం గురించిన ఈ కథల విషయంలో ఆధారాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి.

  • నమ్మినవారు. చెంచయ్య, భుజంగరావు వాటిని అంగీకరించి, వాటి నుంచి కవి చిత్రాన్ని గీశారు.121 శతకంలోని ఒప్పుకోళ్లలో సీతారామయ్య కూడా కవి సొంత జీవితంలోని కొంత భాగాన్ని చూశారు.10
  • సందేహించినవారు. సుబ్రమయ్య పంతులు వాటిని “అత్యంత అసంభవం” అని భావించారు.213 సామాన్య ప్రజలు “అత్యంత ధర్మాత్ముల గురించి కూడా” ఇలాంటి కథలు చెప్పడానికి ఇష్టపడతారని ఆయన ఫిర్యాదు చేశారు.2 తిక్కన గురించి కూడా ఇదే చెప్పారని ఆయన గుర్తించారు.2

Footnotes

  1. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 76 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  2. Subramiah Pantulu, Indian Antiquary XXVII (1898), p. 323 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  3. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 72 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. G. R. Subramiah Pantulu, “Discursive Remarks on the Augustan Age of Telugu Literature”, Indian Antiquary XXVII (1898), p. 299 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 34 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  6. Raju, Telugu Literature (1944), p. 35 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  7. Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Charles Philip Brown, A Dictionary, Telugu and English (1852), p. viii (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 41 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  10. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  11. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 59 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  12. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. Subramiah Pantulu, Indian Antiquary XXVII (1898), p. 324 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (The Heritage of India Series) (opens in a new tab), Association Press (Y.M.C.A.), Calcutta / Oxford University Press, London, 1928, pp. 31, 72, 76, 99. [Public domain]
  2. Indian Antiquary, The Indian Antiquary, Vol. XXVII (1898) (opens in a new tab), Education Society's Press, Byculla, Bombay, 1898, pp. 299, 323–324. G. R. Subramiah Pantulu, 'Discursive Remarks on the Augustan Age of Telugu Literature'. [Public domain]
  3. Charles Philip Brown, A Dictionary, Telugu and English, Explaining the Colloquial Style Used in Business and the Poetical Dialect (opens in a new tab), Christian Knowledge Society's Press, Madras, 1852, viii. [Public domain]
  4. K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (opens in a new tab), Hyderabad Telugu Academy, Hyderabad (Deccan), 1943, pp. 41–42, 59. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  5. P. T. Raju, Telugu Literature (Andhra Literature) (The P. E. N. Books, The Indian Literatures, No. XV) (opens in a new tab), International Book House, Bombay, for the P. E. N. All-India Centre, 1944, pp. 34–35. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: