ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కిషన్ ప్రసాద్

వంశపారంపర్య పేష్కార్, రెండుసార్లు హైదరాబాద్ ప్రధాన మంత్రి: 1901 (1902లో ధృవీకరణ) నుంచి 1912 వరకు మహబూబ్ అలీ ఖాన్, మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కింద ప్రధాన మంత్రి, 1925 నుంచి కార్యనిర్వాహక మండలి అధ్యక్షుడు. తల్లి ద్వారా చందూలాల్ వంశీయుడైన ఆయన హిజ్రీ 1281 (1864–65)లో జన్మించారు. ఆయన ఉర్దూ, పర్షియన్ కవి. ఆయన సాహిత్య పత్రికలు స్థాపించారు, హైదరాబాద్ దగ్గర పెద్ద జాగీర్లు కలిగి ఉన్నారు.

Full-length studio portrait of a moustached man in a jewelled turban and richly patterned robe, seated with a sword beside a small table.
Full-length studio portrait of a moustached man in a jewelled turban and richly patterned robe, seated with a sword beside a small table. · A. Claude Campbell (ed.) (opens in a new tab) · Public domain

కిషన్ ప్రసాద్ రెండుసార్లు అసఫ్ జాహీ రాజ్యానికి ప్రధాన మంత్రి. మొదట ఆయన 1901 నుంచి 1912 వరకు మహబూబ్ అలీ ఖాన్, మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కింద ఆ పదవిలో ఉన్నారు.123 1925 నుంచి కార్యనిర్వాహక మండలి అధ్యక్షుడిగా ఆయన మళ్లీ ఆ పదవి నిర్వహించారు.123 పేష్కార్, అంటే మంత్రికి ఉప అధికారి అనే వంశపారంపర్య పదవి ఉన్న చందూలాల్ కుటుంబానికి ఆయన వారసుడు.4

కుటుంబం, విద్య

కిషన్ ప్రసాద్ హిజ్రీ 1281లో (హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి) జన్మించారని 1898లో రాసిన క్యాంప్‌బెల్ (Campbell) చెబుతారు.5 ఆయన రాజా హరి కిషన్ కొడుకు, మహారాజా నారాయణ ప్రసాద్ మనవడు, వారసుడు.5 చందూలాల్ మనవడైన నారాయణ ప్రసాద్ 1853 నుంచి పేష్కార్, 1883లో సాలార్ జంగ్ మరణం తర్వాత సీనియర్ పాలనాధికారి. ఆయనకు మగ వారసుడు లేడు. కిషన్ ప్రసాద్ ఆయన ఏకైక కూతురు కొడుకు.6

ముదిరాజ్ (Mudiraj) Pictorial Hyderabad (చిత్రాలలో హైదరాబాద్) (1929) ఆయనను చందూలాల్ మునిమనవడు అంటుంది.7 ఆయన తన తాత ఇంట్లో ఉపాధ్యాయుల దగ్గర అరబిక్, పర్షియన్ చదువుకున్నారని క్యాంప్‌బెల్ చెబుతారు.5 ఆయన ప్రముఖుల పాఠశాల మద్రసా-ఇ-ఆలియాలో ఇంగ్లీషు చదువుకున్నారు.5 “ఆయనకు తెలుగు, మరాఠీ బాగా తెలుసు” అని క్యాంప్‌బెల్ జోడిస్తారు.5

కవి, పేష్కార్

క్యాంప్‌బెల్ ఆయనను పద్యంలో, వచనంలో చాలా రచనలు ప్రచురించిన కవిగా వర్ణిస్తారు. ఆయన వచనంలో దబ్దబా-ఇ-ఆసఫీ, పద్యంలో మహబూబ్-ఉల్-కలాం అనే రెండు పత్రికలను మొదలుపెట్టారు. వాటికి నిజాం స్వయంగా రచనలు అందించాడు. ఆయన తన కవితలను ముద్రించే ముందు నిజాంకు సమర్పించేవారు. “హిజ్ హైనెస్ ప్రత్యేక శిష్యుడు” అనే బిరుదు ఆయనకు ఉంది.5 హిజ్రీ 1310లో ఆయనను వంశపారంపర్య పేష్కార్‌గా, సైనిక మంత్రిగా నియమించారు. ఏటా చాలా లక్షల ఆదాయం తెచ్చే తన తాత జాగీర్లను (భూమి మంజూర్లు) ఆయన వారసత్వంగా పొందారు.5 వాటిలో ఆయనకు పూర్తి సివిల్, క్రిమినల్ అధికారాలు ఉన్నాయి.5

క్యాంప్‌బెల్ ఆయన ఫోటోను “పేష్కార్, సైనిక మంత్రి”గా ముద్రిస్తారు.8 Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) ఆయన జాగీర్లను రాజ్యంలోని అతిపెద్ద ఎస్టేట్లలో చేర్చుతుంది.9 సికింద్రాబాద్‌కు ఉత్తరాన బొల్లారానికి కొంచెం బయట ఉన్న అల్వాల్ గ్రామం వాటిలో ఒకటి అని ముదిరాజ్ గుర్తించారు.10

ప్రధాన మంత్రి

1901 ఆగస్టులో సెలవుపై పదవి వదిలిన సర్ వికార్-ఉల్-ఉమరా తర్వాత ఆయన వచ్చారని 1909 నాటి ఒప్పందాల సంకలనం చెబుతుంది.11 1903 జనవరి 1న ఆయనను నైట్ కమాండర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ ఎంపైర్‌గా చేశారు.11 1901 ఆగస్టు 25 నుంచి తాత్కాలికంగా (స్థానాపన్నుడిగా) పనిచేసిన తర్వాత, ఆయన అధికారిక నియామకాన్ని ముదిరాజ్ 1902 నవంబర్ 15 నాటిదిగా చెబుతారు. 1910లో కిషన్ ప్రసాద్ అదే గౌరవ వర్గపు గ్రాండ్ క్రాస్ పొందారని ఆయన చెబుతారు.7

ఆయన “ఇప్పటికీ ఆ పదవిలో ఉన్నారు” అని 1909 నాటి Imperial Gazetteer నమోదు చేస్తుంది.1 1912 జూలైలో ఆయన తనను పదవి నుంచి విముక్తి చేయమని కోరారు. ఆయనకు ఆరు నెలల సెలవు ఇచ్చి, ప్రధాన మంత్రి పదవి నుంచి విముక్తి చేసిన 1912 జూలై 11 నాటి నిజాం ఆదేశాన్ని ముదిరాజ్ ముద్రిస్తారు. “ఆయన యథాప్రకారం పేష్కార్‌గా కొనసాగుతారు” అని అది జోడించింది. సాలార్ జంగ్ III ఆయన స్థానంలోకి వచ్చారు.12

1925లో వైస్రాయ్ అంగీకారంతో ఆయనను కార్యనిర్వాహక మండలి అధ్యక్షుడిగా చేశారు.32 ముదిరాజ్ రాసినప్పుడు ఆయన ఈ పదవిలో ఉన్నారు.32

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), p. 180 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 245 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 127 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  6. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 319 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 223 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 290 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. IX (1909), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  12. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 226 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 26–27, 127, 319. [Public domain]
  2. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 19, 52. [Public domain]
  3. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. IX: Hyderabad, Mysore and Coorg (4th ed.) (opens in a new tab), Superintendent, Government Printing, India, Calcutta, 1909, pp. 15. [Public domain]
  4. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (opens in a new tab), Chandrakanth Press, Hyderabad (Deccan), 1929, pp. 180, 223–226, 245, 290. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: