తెలుగు చరిత్రTelugu History

మార్కి డి కాన్‌ఫ్లాన్స్

మార్కి డి కాన్‌ఫ్లాన్స్ 1758–1759లో తెలుగు తీరంలోని ఫ్రెంచి సైన్యానికి సేనాని, ఫ్రెంచి ప్రాంతాలకు పాలకుడు. లాలీ బుస్సీని దక్షిణానికి పిలిపించినప్పుడు, 1758 ఆగస్టులో మచిలీపట్నం దగ్గర బుస్సీ వాటిని ఆయనకు అప్పగించాడు. 1758 డిసెంబర్‌లో పిఠాపురం దగ్గరి కొండూరు వద్ద కర్నల్ ఫోర్డ్, విజయనగరం రాజు కాన్‌ఫ్లాన్స్‌ను చిత్తుగా ఓడించారు; ఆ రాత్రే ఆయన నలభై మైళ్లు పారిపోయి రాజమండ్రి చేరాడు. 1759 ఏప్రిల్‌లో ఫోర్డ్ మచిలీపట్నాన్ని దాడి చేసి పట్టుకున్నప్పుడు కాన్‌ఫ్లాన్స్ లొంగిపోయాడు; దానితో ఉత్తర సర్కారుల్లో ఫ్రెంచి పాలన ముగిసింది.

మార్కి డి కాన్‌ఫ్లాన్స్ తెలుగు దేశపు తీర ప్రాంతాలైన ఉత్తర సర్కారుల్లో ఫ్రెంచి సేనలకు నాయకుడు.12 1758 ఆగస్టు నుంచి 1759 ఏప్రిల్ వరకు, ఏడాది కూడా తిరగకుండానే ఆయన వాటిని పాలించాడు.12 కొండూరు, మచిలీపట్నంలలో ఆయనకు ఎదురైన ఓటములతో తెలుగు తీరంలో ఫ్రెంచి పాలన అంతమైంది.34 ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చూడండి.

సేనాధిపత్యం

1758 జూలైలో పాండిచ్చేరి కొత్త గవర్నర్ లాలీ, వీలైనంత సైన్యంతో దక్షిణానికి రమ్మని బుస్సీని పిలిపించాడు.5 ఆగస్టు 3న ఫ్రెంచి సైన్యం మచిలీపట్నానికి దాదాపు 20 మైళ్ల దూరంలో, కృష్ణా ఎడమ ఒడ్డున ఉన్న రేయూర్ చేరింది.1 అక్కడ బుస్సీ సైన్యాధిపత్యాన్నీ, అప్పగించిన ప్రాంతాలన్నిటి పాలననూ కాన్‌ఫ్లాన్స్‌కు అప్పగించాడు.1 బుస్సీ ఉత్తమమైన 250 మంది యూరోపియన్లను, 500 మంది సిపాయిలను తనతో దక్షిణానికి తీసుకెళ్లాడు.1

కొండూరు, 1758 డిసెంబర్

బుస్సీ వెళ్లిన వెంటనే విజయనగరం కొత్త రాజు విశాఖపట్నాన్ని ఆక్రమించి, ఇంగ్లీషువారు సర్కారులపై దండెత్తితే సాయం చేస్తానని మాట ఇచ్చాడు.5 క్లైవ్ బెంగాల్ నుంచి కర్నల్ ఫ్రాన్సిస్ ఫోర్డ్ నాయకత్వంలో ఒక దండును పంపాడు.5

కాన్‌ఫ్లాన్స్ నలుమూలల నుంచి ఫ్రెంచి సేనలను రాజమండ్రిలో కూడగట్టి, రాజుపైకి కదిలాడు.6 వారిలో 500 మంది యూరోపియన్లు, 500 గుర్రపు సైనికులు, 6,000 మంది సిపాయిలు, చాలా మంది స్థానిక సైనికులు ఉన్నారు.7 వారు పిఠాపురం దగ్గరి గొల్లప్రోలులో విడిది చేశారు.7

డిసెంబర్ 9 తెల్లవారుజామున, రాజు శిబిరంపై కాల్పులు జరపడానికి కాన్‌ఫ్లాన్స్ రాత్రే ఆరు ఫిరంగులను ముందుకు పంపాడని రాబర్ట్ ఓర్మ్ రాశారు.7 ఫోర్డ్ “కొండూరు” గ్రామం వైపు కదులుతున్నాడని ఆయనకు తెలియదు.7 రెండు శిబిరాల మధ్య ఉన్న ఒక ఊరిని ఇంగ్లీషువారు పట్టుకోవాలనుకుంటున్నారని భావించి, వారిని అడ్డుకోవడానికి ఆయన మొత్తం సైన్యంతో మైదానాన్ని దాటాడు.8

ఫ్రెంచి సైన్యం చెల్లాచెదురైంది.3 వారు 30 ఫిరంగులను, ఏడు మోర్టార్లను, గుడారాలనూ మందుగుండునూ పోగొట్టుకున్నారు.3 “ఇంతకంటే సంపూర్ణ విజయం ఉండదు” అని ఓర్మ్ రాశారు.3 గుర్రాలు మార్చుకుంటూ కాన్‌ఫ్లాన్స్ అర్ధరాత్రి లోపే యుద్ధభూమికి నలభై మైళ్ల దూరంలోని రాజమండ్రి చేరాడు.3 ఓర్మ్ చెప్పిన కొండూరు, పిఠాపురానికి ఏడు మైళ్ల ఉత్తర-తూర్పున ఉన్న చందుర్తి అని గోదావరి గెజిటీర్ గుర్తిస్తుంది.9 చందుర్తి చూడండి.

మచిలీపట్నం, 1759 ఏప్రిల్

కాన్‌ఫ్లాన్స్ మచిలీపట్నానికి వెనక్కి వెళ్లాడు.10 ఇద్దరి సైన్యాలు కలిస్తే ఇంగ్లీషువారిని నాశనం చేయవచ్చని, హైదరాబాద్ నుంచి తరలి రమ్మని నిజాం సలాబత్ జంగ్‌ను వేడుకుంటూ ఉత్తరాలు రాశాడు.10 1759 మార్చి 6న ఫోర్డ్ ఆ పట్టణం ముందుకు వచ్చాడు.11 ఏప్రిల్ 7 రాత్రి దానిపై దాడి చేశాడు.122 కాన్‌ఫ్లాన్స్ రేవు కాలువ దగ్గరి తన ఇంట్లోనే ఉండి, కొత్త వార్తలు వచ్చినప్పుడల్లా తన ఆజ్ఞలను వెనక్కి తీసుకుంటూ ఉన్నాడని ఓర్మ్ రాశారు.12

తర్వాత కాన్‌ఫ్లాన్స్ గౌరవప్రదమైన షరతులతో లొంగిపోతానని కబురు పంపాడు.2 ఏ షరతులూ ఇవ్వనని, వెంటనే లొంగకపోతే ప్రతి ఒక్కరినీ కత్తికి బలి చేస్తానని ఫోర్డ్ జవాబిచ్చాడు.2 కాన్‌ఫ్లాన్స్ తన సైనికులను ఆయుధాలు వదలమని ఆజ్ఞాపించాడు.2 దాడి చేసినవారి కంటే ఎక్కువగా, 500 మంది యూరోపియన్లను, 2,537 మంది సిపాయిలు, ఇతరులను ఇంగ్లీషువారు బందీలుగా పట్టుకున్నారు.2 “ఆ అర్ధరాత్రి పోరాటం” భారతదేశం కోసం ఫ్రెంచి, ఇంగ్లీషువారి పోటీలో మలుపు అని కృష్ణా మాన్యువల్ అంది.413

ఆధారాలు భిన్నంగా చెప్పే విషయాలు

  • యుద్ధం పేరు. ఓర్మ్ దానిని కొండూరు యుద్ధం అంటారు; కానీ మరోచోట “పెద్దిపూర్ వద్ద” కాన్‌ఫ్లాన్స్ ఓటమి గురించి రాస్తారు.710 గోదావరి గెజిటీర్ ఆ యుద్ధభూమిని చందుర్తిగా గుర్తిస్తుంది.9
  • యుద్ధం జరిగిన రోజు. ఓర్మ్ దానిని 1758 డిసెంబర్ 9న ఉంచారు.7 చందుర్తి గురించిన గోదావరి గెజిటీర్ కథనం సైన్యాలు “పదవ తేదీ తెల్లవారుజామున” కదిలినట్లు చెబుతుంది.14

Footnotes

  1. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, Vol. II (1861 reprint), p. 352 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 489 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  3. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 382 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  4. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 66 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 376 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 377 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  8. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 378 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Hemingway, Godavari (1907), p. 227, s.v. Chandurti (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 475 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. Hemingway, Godavari (1907), p. 32 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 488 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 67 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. Hemingway, Godavari (1907), p. 228 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

రాజవంశాలు

ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ

క్రీ.శ. 1750–1759

ఫ్రెంచి కంపెనీ (Compagnie des Indes) తెలుగు దేశంలో 1669 నుంచి మచిలీపట్నంలో, 1750కి ముందు నుంచి యానాంలో వ్యాపారం చేసింది. డూప్లే, బుస్సీ నిజాములు ముజఫర్ జంగ్, సలాబత్ జంగ్ సింహాసనం ఎక్కడానికి సహాయం చేశారు. దానికి బదులుగా దక్కన్‌లో బుస్సీ సైన్యం ఖర్చు కోసం కంపెనీకి మచిలీపట్నం, దాని చుట్టుపక్కల ప్రాంతం (1750), కొండవీడు ప్రాంతం (1751–52), ముస్తఫానగర్ (కొండపల్లి), ఏలూరు, రాజమహేంద్రవరం, శ్రీకాకుళం అనే నాలుగు ఉత్తర సర్కారులు (1753) లభించాయి. బుస్సీ విజయనగరం రాజా, జమీందారుల ద్వారా సర్కారులను పాలించాడు. 1757లో అతను బొబ్బిలిని నాశనం చేసి, ఇంగ్లీషు వ్యాపార కేంద్రాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1758 డిసెంబర్‌లో చందుర్తి (Condore) వద్ద కల్నల్ ఫోర్డ్ విజయం, 1759 ఏప్రిల్‌లో అతను దాడి చేసి మచిలీపట్నాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడంతో తీరంలో ఫ్రెంచి పాలన ముగిసింది. 1759 మే ఒప్పందం ద్వారా సలాబత్ జంగ్ ఫ్రెంచివారిని దక్కన్ నుంచి బయటకు నెట్టాడు. అనేకసార్లు చేతులు మారిన యానాం 1954 వరకు ఫ్రెంచివారి దగ్గరే ఉంది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, Vol. II (Madras reprint) (opens in a new tab), Pharoah and Co., Madras, 1861, pp. 352, 376–378, 382, 475, 488–489. [Public domain]
  2. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 31–32, 227–228. [Public domain]
  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 66–67. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: