ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

చార్లెస్ డి బుస్సీ

1718లో పుట్టిన ఫ్రెంచి సేనాపతి. 1751 నుంచి 1758 వరకు నిజాములు ముజఫర్ జంగ్, సలాబత్ జంగ్‌ల ఆస్థానంలో ఫ్రెంచి సైన్యానికి నాయకత్వం వహించాడు. ఆయన సలాబత్ జంగ్‌ను సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి, 1753లో ఆయన నుంచి ఫ్రెంచి కంపెనీకి నాలుగు ఉత్తర సర్కారులను పొందాడు. విజయనగరం రాజా, జమీందారుల ద్వారా వాటిని పాలించాడు. 1757లో బొబ్బిలి కోటను నాశనం చేశాడు, తీరంలోని ఇంగ్లీషు ఫ్యాక్టరీలను తీసుకున్నాడు. 1758లో లాలీ ఆయనను కర్ణాటకకు వెనక్కి పిలిపించాడు. ఆయన వదిలి వెళ్లిన సర్కారులను కల్నల్ ఫోర్డ్ చేతిలో ఫ్రెంచి వారు కోల్పోయారు.

చార్లెస్ డి బుస్సీ ఎనిమిది సంవత్సరాల పాటు హైదరాబాద్ నిజాములు ఒక చిన్న ఫ్రెంచి దళం మీద ఆధారపడేలా చేసిన ఫ్రెంచి సైనికుడు.12 ఆ సంవత్సరాలలో నాలుగు సంవత్సరాలు ఆయన మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం) నుంచి శ్రీకాకుళం (అప్పుడు చికాకోల్) వరకు తెలుగు తీరాన్ని పాలించాడు.12

“ఆయన 1718లో సోయిసోన్స్ దగ్గరి బుసీలో పుట్టాడు” అని మల్లెసన్ (Malleson) రాసిన History of the French in India (భారతదేశంలో ఫ్రెంచి వారి చరిత్ర) (1868) చెబుతుంది.3 చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయిన ఆయన 1746లో లా బూర్డొనేతో భారతదేశానికి వచ్చాడు.3 ఆయన పూర్తి పేరు “చార్లెస్-జోసెఫ్ పాటిసియర్, మార్కీ డి బుస్సీ-కాస్టెల్నౌ”.3 ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చూడండి.

నిజాం రక్షకుడు

1750లో జింజీపై దాడి చేసి పట్టుకోవడంతో బుస్సీకి పేరు వచ్చింది.34 ముజఫర్ జంగ్ దక్కన్ సుబేదారు (పాలకుడు) అయినప్పుడు, ఆయన డూప్లేను ఫ్రెంచి అంగరక్షక దళాన్ని కోరాడు.4 పది ఫీల్డ్ ఫిరంగులతో 300 మంది యూరోపియన్లు, 2,000 మంది సిపాయిలు (భారతీయ సైనికులు) ఉన్న “ఈ దళానికి నాయకత్వం వహించడానికి బుస్సీ ముందుకు వచ్చాడు”.4

1751లో దండయాత్రలో ఉండగా ముజఫర్ జంగ్ చంపబడ్డాడు.5 బుస్సీ సైన్యంలోని ప్రధాన అధికారులతో కలిసి వెంటనే సలాబత్ జంగ్‌ను ప్రకటించాడు.5

నిజాం మంత్రి ఫ్రెంచి సైనికుల జీతాలు ఆపేశాడు.16 అందుకే బుస్సీ ఔరంగాబాద్‌పైకి దండెత్తి, ముస్తఫానగర్, ఏలూరు (అప్పుడు ఎల్లోర్), రాజమండ్రి, శ్రీకాకుళం అనే నాలుగు రాష్ట్రాలను పొందాడు.16 మల్లెసన్ ఆ మంజూరును 1753 డిసెంబర్ 4 నాటిదిగా చెప్పారు.6 “దక్కన్‌లో ఒక నిర్ణీత బలం ఉంచినంత కాలం వారి సైన్యాన్ని పోషించడానికి” ఆ రాష్ట్రాలను ఇచ్చారు.16 ఔరంగాబాద్ చూడండి.

సర్కారుల పాలకుడు

1754 జూలైలో బుస్సీ స్వయంగా మచిలీపట్నం, రాజమండ్రికి వచ్చాడు.78 ఆయన కొందరు జమీందారులను (భూస్వాములను) తొలగించి, మిగిలినవారు 12,000 మంది సైనిక దళాన్ని పోషించాలని కోరాడు.78

1784లో ఇంగ్లీషు కంపెనీ కోసం రాసిన జేమ్స్ గ్రాంట్ (James Grant) భూమిశిస్తుపై ఆయన చేసిన స్థిరీకరణను ప్రశంసించారు.910 పూర్తి సర్వే బుస్సీకి “తన ముస్లిం పూర్వీకులకు పూర్తిగా అందని వనరుల గురించి జ్ఞానాన్ని” ఇచ్చింది.910 కానీ శిస్తు అంచనాను “చికాకోల్, రాజమండ్రిలలో రెట్టింపు మాత్రమే చేశారు”.910 విజయనగరానికి చెందిన విజయరామరాజును ఇతర జమీందారులకు అధిపతిగా చేశారు.910

1756లో నిజాం ఆస్థానం ఆయనను తొలగించింది. సాయం వచ్చే వరకు ఆయన హైదరాబాద్ దగ్గర నిలదొక్కుకున్నాడు.11 ఆ సంవత్సరం చివరలో ఆయన సర్కారులకు తిరిగి వచ్చాడు.1213 విజయనగరం రాజా ప్రోద్బలంతో 1757 జనవరి 24న ఆయన బొబ్బిలి కోటపై దాడి చేసి పట్టుకున్నాడు.1213

మారణకాండ ముగిసినప్పుడు బుస్సీ కోట “లోపలికి వెళ్లడానికి ఇష్టపడలేదు” అని ఓర్మ్ (Orme) చెప్పారు.1213 బతికి ఉన్న రంగారావు పసి కొడుకును ఆయన ఇతర భూములకు ప్రభువుగా చేశాడని ఓర్మ్ జోడించారు.1213 తర్వాత బుస్సీ మాదాపొలం, బెండమూర్లంక, ఇంజరంలలోని ఇంగ్లీషు ఫ్యాక్టరీలను (వ్యాపార కేంద్రాలు) తీసుకున్నాడు.141516 1757 జూన్‌లో విశాఖపట్నం (అప్పుడు విజగపటం)ను తీసుకున్నాడు.141516

ఆయన దౌలతాబాద్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని, నిజాం సోదరులను రాజీ చేశాడు.2 దీని తర్వాత, 1758 వసంతకాలంలో, బుస్సీ “ఇప్పుడు తన అధికార శిఖరంలో ఉన్నాడు” అని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.2 “ఉత్తర సర్కారులు పూర్తిగా ఆయన అధీనంలో ఉన్నాయి, ఈ రాష్ట్రాలలో ఒక్క ఇంగ్లీషువాడు కూడా మిగల్లేదు” అని అది జోడిస్తుంది.2 బొబ్బిలి, రాజమహేంద్రవరం, విశాఖపట్నం చూడండి.

దక్షిణానికి పిలుపు, 1758

1758 జూలైలో కొత్త ఫ్రెంచి గవర్నర్ లాలీ (Lally) తాను కేటాయించగలిగిన సైన్యమంతటితో బుస్సీని దక్షిణానికి పిలిపించాడు. ఆయన వెళ్లిపోవడం “ఫ్రెంచి వారి అదృష్టానికి ఘోరమైన దెబ్బ, పది నెలల్లోనే వారిని సర్కారుల నుంచి వెళ్లగొట్టారు” అని హెమింగ్‌వే (Hemingway) గెజిటీర్ అంటుంది.11 1782 యుద్ధంలో బుస్సీ మళ్లీ భారతదేశానికి వచ్చాడు.17 ఐదవ నివేదిక (Fifth Report) పట్టిక పోర్టో నోవోను “బుస్సీ నాయకత్వంలోని ఫ్రెంచి వారు తీసుకున్నారు” అని నమోదు చేస్తుంది.17

Footnotes

  1. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 54 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. G. B. Malleson, History of the French in India (1868), p. 258 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 46 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Malleson, French in India (1868), p. 274 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Malleson, French in India (1868), p. 370 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 30 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 50 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. James Grant, “Political Survey of the Northern Circars” (1784), in W. K. Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee … on the Affairs of the East India Company, Vol. III (1918), p. 13 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Grant, “Political Survey”, in Firminger, Fifth Report, Vol. III (1918), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  11. Hemingway, Godavari (1907), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  12. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, Vol. II (Madras reprint, 1861), p. 257 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  13. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 259 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  14. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 261 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  15. Orme, Military Transactions, Vol. II (1861), p. 262 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  16. “Acquisitions of Territory by the British in the Presidency of Fort St. George”, in Firminger, Fifth Report, Vol. III (1918), p. xv, No. XII, Vizagapatam (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  17. “Acquisitions of Territory by the British in the Presidency of Fort St. George”, in Firminger, Fifth Report, Vol. III (1918), p. xiv, Nos. IX–X (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ

క్రీ.శ. 1750–1759

తెలుగు దేశంలో ఫ్రెంచి కంపెనీ (Compagnie des Indes). అది 1669 నుండి మచిలీపట్నంలో, 1750కి ముందు నుండి యానాంలో వ్యాపారం చేసింది. డూప్లే, బుస్సీ నిజాములు ముజఫర్ జంగ్, సలాబత్ జంగ్ సింహాసనం ఎక్కడానికి సహాయం చేశారు. దానికి బదులుగా దక్కన్‌లో బుస్సీ సైన్యం ఖర్చు కోసం కంపెనీకి మచిలీపట్నం, దాని ప్రాంతం (1750), కొండవీడు ప్రాంతం (1751–52), ముస్తఫానగర్ (కొండపల్లి), ఏలూరు, రాజమహేంద్రవరం, శ్రీకాకుళం అనే నాలుగు ఉత్తర సర్కారులు (1753) లభించాయి. బుస్సీ విజయనగరం రాజా, జమీందారుల ద్వారా సర్కారులను పాలించాడు. 1757లో అతను బొబ్బిలిని నాశనం చేసి, ఇంగ్లీషు ఫ్యాక్టరీలను తీసుకున్నాడు. 1758 డిసెంబర్‌లో చందుర్తి (Condore) వద్ద కల్నల్ ఫోర్డ్ విజయం, 1759 ఏప్రిల్‌లో అతను మచిలీపట్నాన్ని దాడి చేసి పట్టుకోవడం తీరంలో ఫ్రెంచి పాలనను ముగించాయి. 1759 మే ఒప్పందం ద్వారా సలాబత్ జంగ్ ఫ్రెంచివారిని దక్కన్ నుండి బయటకు నెట్టాడు. అనేకసార్లు తీసుకుని తిరిగి ఇచ్చిన యానాం 1954 వరకు ఫ్రెంచివారి దగ్గరే ఉంది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. G. B. Malleson, History of the French in India, from the Founding of Pondichery in 1674 to the Capture of that Place in 1761 (opens in a new tab), Longmans, Green and Co., London, 1868, pp. 258, 274, 370. [Public domain]
  2. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 46, 49–50, 54. [Public domain]
  3. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, Vol. II (Madras reprint) (opens in a new tab), Pharoah and Co., Madras, 1861, pp. 253–263. [Public domain]
  4. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 30–31. [Public domain]
  5. Walter Kelly Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee of the House of Commons on the Affairs of the East India Company, Vol. III: British Acquisitions in the Presidency of Fort St. George, Madras Appendices, Wilkins' Glossary and Index (opens in a new tab), R. Cambray and Co., Calcutta, 1918, xiv–xv, 13–14. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: