వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రి

వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రి తెలుగు పండితుడు, విమర్శకుడు, నాటక రచయిత.¹² 1928లో ఆయన ఆనాటి ప్రముఖ తెలుగు విమర్శకులలో ఒకరు.¹ పి. టి. రాజు (P. T. Raju) ఆయనను ఆయన బిరుదు మహామహోపాధ్యాయ (గొప్ప గురువు)తో పిలుస్తారు.³ సాంప్రదాయిక కావ్యాలపై ఆయన వ్యాఖ్యానాలకు, ఆయన చారిత్రక నాటకం ప్రతాపరుద్రీయముకు ఆయన బాగా ప్రసిద్ధులు.²⁴ తెలుగు పాత గ్రాంథిక శైలిని సమర్థించిన పండితుల నాయకులలో ఆయన ఒకరు.⁵

పండితుడు, విమర్శకుడు

1943లో హైదరాబాద్‌లో రాసిన కె. సీతారామయ్య (K. Sitaramaiya) ఆయనను “కవి కంటే గొప్ప పండితుడు” అని అంచనా వేశారు.² ఆయన మూడు సాంప్రదాయిక కావ్యాలపై పాండిత్యపూర్ణ వ్యాఖ్యానాలు రాశారు:²

శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆముక్తమాల్యద
శ్రీనాథుని శృంగార నైషధము
చేమకూర వేంకటకవి విజయవిలాసము²

కావ్యశాస్త్ర గ్రంథం అయిన సంస్కృత సాహిత్యదర్పణంను, గొప్ప కథా సంకలనం కథాసరిత్సాగరంను కూడా ఆయన తెలుగులోకి తెచ్చారు.² చేమకూర వేంకటకవి చూడండి.

పి. చెంచయ్య (P. Chenchiah), రాజా ఎం. భుజంగరావు (Raja M. Bhujanga Rao) తమ తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర (1928)లో తమ కాలపు గౌరవనీయ విమర్శకులలో ఆయన పేరును మొదట చెప్పారు.¹ ఆయన పాండిత్యాన్ని, ఆయన “విమర్శనా చతురతను, సాహిత్యంలో కొత్త పరిణామాల పట్ల సానుభూతిని” వారు ప్రశంసించారు.¹ వీరేశలింగం, కొక్కొండ వేంకటరత్నం విమర్శతో కలిపి ఆయన విమర్శను రాజు “పాత శాఖ” పనిగా లెక్కించారు.⁶

నాటక రచయిత

పురాణ కథలపై నాటకాలలో “వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రి నాటకాలు ఉత్తమమైన వాటిలో ఉన్నాయి” అని చెంచయ్య, భుజంగరావు రాశారు.⁷ చారిత్రక నాటకాలలో ఆయన ప్రతాపరుద్రను కూడా వారు జాబితా చేశారు.⁸ బాగా ప్రసిద్ధమైన తెలుగు నాటకాలలో ఆయన ప్రతాపరుద్రీయమును రాజు పేర్కొన్నారు.⁹

సీతారామయ్య ప్రతాపరుద్రీయమును “ఆయన రచనలలో గొప్పది” అన్నారు.² అది చివరి కాకతీయ రాజు ప్రతాపరుద్రునిపై చారిత్రక నాటకం.²⁴ దానిలోని రెండు పాత్రలను ఆయన అన్నింటికంటే ఎక్కువగా మెచ్చుకున్నారు. అవి సామాన్యుని వేషంలోని రాజు, పిచ్చివానిలా నటించే మంత్రి యుగంధరుడు.⁴ ఆయన కాళిదాసు నాటకాలను కూడా అనువదించారు. అయితే వాటికి ఆయన శైలి చాలా బరువైనదని సీతారామయ్య భావించారు.⁴

భాషా వివాదాలు

కందుకూరి వీరేశలింగం కొక్కొండ వేంకటరత్నంతో, వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రితో సుదీర్ఘ సాహిత్య వివాదం నడిపారని రాజు రాశారు.³ “వారి త్రికోణ పోరాటం ఆనాటి విద్యావంతులకు సాహిత్య విందు” అని ఆయన రాశారు.³ కందుకూరి వీరేశలింగం, కొక్కొండ వేంకటరత్నం చూడండి.

తర్వాత వేదం వ్యావహారిక తెలుగులో రాసే ఉద్యమాన్ని వ్యతిరేకించారు.¹⁰⁵ సనాతన పక్షంలోని గొప్ప పండితులలో సీతారామయ్య “వేదం” పేరు చెప్పారు.¹⁰ గిడుగు రామమూర్తి వేదం, ఇతరుల రచనలలో వారి సొంత వ్యాకరణ నియమాల ప్రకారమే తప్పులను చూపించారని ఆయన రాశారు.¹¹ సీతారామయ్య అభిప్రాయంలో దీనితో వారు “దాదాపు నోరు మూసుకున్నారు”.¹¹

P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 112 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 76 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸
P. T. Raju, Telugu Literature (1944), p. 57 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³
Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 77 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴
Raju, Telugu Literature (1944), p. 80 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²
Raju, Telugu Literature (1944), p. 79 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 114 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
Chenchiah and Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), p. 115 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
Raju, Telugu Literature (1944), p. 73 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 87 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²
Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 88 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²

పండితుడు, విమర్శకుడు

నాటక రచయిత

భాషా వివాదాలు

Footnotes

ఆధారసూచికలు