జగ్గయ్యపేట

జగ్గయ్యపేట కృష్ణా జిల్లాలోని ఒకప్పటి నందిగామ తాలూకాలో ఉన్న పట్టణం. ఇది కృష్ణా ఉపనది పాలేరు ఒడ్డున, రెండు నదులు కలిసే చోటుకు సుమారు నాలుగు మైళ్లు ఎగువన ఉంది.¹ ఇది అమరావతికి సుమారు ముప్పై మైళ్లు వాయవ్యంగా ఉంది.¹ Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) దాని స్థానాన్ని 16° 54′ ఉత్తర అక్షాంశం, 80° 7′ తూర్పు రేఖాంశం అని, 1901లో దాని జనాభాను 8,432 అని ఇస్తుంది.²

పట్టణం

ఈ పట్టణాన్ని పూర్వం బేతవోలు అని పిలిచేవారు. రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు దాన్ని మళ్లీ కట్టించి, దాని చుట్టూ గోడ కట్టించి, వర్తకులను వచ్చి స్థిరపడమని ఆహ్వానించాడు.¹³ అమరావతి స్తూపం (ధాతువుల దిబ్బ)లో చాలా భాగాన్ని తన పనివాళ్లతో నాశనం చేయించిన జమీందారు (భూస్వామి) ఆయనే.¹³ తన తండ్రి జగ్గయ్య పేరు మీద ఆయన పట్టణానికి పేరు మార్చాడు.¹³

19వ శతాబ్దం చివరలో తీర జిల్లాలు (ఉత్తర సర్కారులు), నిజాం రాజ్యం మధ్య వ్యాపారానికి ఈ పట్టణం గిడ్డంగి కేంద్రం.⁴⁵ మధ్య రాష్ట్రాల (సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్) నుంచి తెచ్చిన దారాన్ని వాడే చిన్న పట్టు నేత పరిశ్రమ కూడా దానిలో ఉండేది.⁴⁵

బౌద్ధ ప్రదేశం

పట్టణానికి సుమారు ఒక మైలు తూర్పున “సంపద కొండ” అనే అర్థం గల ధనబోడు అనే తక్కువ ఎత్తు కొండ ఉంది.¹ చాలా సంవత్సరాలుగా గ్రామస్తులు కట్టడ సామగ్రి కోసం దాని నైరుతి వైపు ఉన్న ఇటుక దిబ్బలను తవ్వేవారు.¹ 1881లో వారికి కొన్ని చెక్కిన పలకలు కనిపించాయి. ఒక స్థానిక అధికారి ఈ విషయాన్ని మద్రాసుకు నివేదించారు.¹

1882 ఫిబ్రవరిలో జేమ్స్ బర్జెస్ (James Burgess) కొండను పరిశీలించారు.¹ ఎక్కువగా చిన్న స్తూపాలు, ఇతర తొలినాటి కట్టడాల సమూహం జాడలను ఆయన కనుగొన్నారు.¹ ఒకే ఒక స్తూపం అధ్యయనం చేయగలిగేంత బాగా మిగిలి ఉంది.¹ దాని శాసనాలు బహుశా క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్దపు మౌర్య తరహా అక్షరాల నుంచి సుమారు క్రీ.శ. 600 నాటి విగ్రహ శాసనం వరకు ఉన్నాయి.⁶ వాటిలో ఒక ఇక్ష్వాకు రాజు పాలనలో స్తంభాలను అంకితం చేసిన శాసనం ఉంది.⁶ జగ్గయ్యపేట స్తూపం పేజీ చూడండి.

వెంకటాద్రి నాయుడు పట్టణాన్ని మళ్లీ కట్టించడమే ఎక్కువ నష్టానికి కారణం అని బర్జెస్ నిందించారు.¹ కొండ పాదాల దగ్గర ఉన్న ఒక చిన్న గుడి పైకప్పులో మళ్లీ వాడిన, స్తూపానికి చెందిన శాసనం ఉన్న స్తంభంలో ఒక భాగాన్ని ఆయన చూశారు.¹ 1883 నాటి జిల్లా మాన్యువల్ తాలూకాలో చాలా రాతి వలయాలను గుర్తించింది.⁴ బౌద్ధ ప్రదేశాలు కావచ్చని సూయెల్ జాబితా చేసిన దగ్గరలోని మరికొన్ని చోట్లను కూడా అది నమోదు చేసింది. వాటిలో బిడవాడ, ముల్కపురం, కోకిరేణి, నేలమర్రి ఉన్నాయి.⁴

Footnotes

1. James Burgess, The Buddhist Stupas of Amaravati and Jaggayyapeta (1887), p. 107 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³

2. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 322 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩

3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), pp. 223–224 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

4. Mackenzie, Kistna District Manual (1883), p. 224 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

5. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 323 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

6. Burgess, Amaravati and Jaggayyapeta (1887), pp. 108–111 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²