ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కాళిదిండి

కృష్ణా జిల్లాలోని పాత కైకలూరు తాలూకాలో, కొల్లేరు సరస్సు తూర్పు అంచున ఉన్న గ్రామం. 1938లో తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి రాజరాజు రాగి రేకుల దానపత్రాన్ని ఇక్కడ తవ్వి తీశారు. యుద్ధంలో చనిపోయిన చోళ సేనానుల జ్ఞాపకార్థం రాజు కాళిదిండిలో మూడు శివాలయాలు కట్టించాడని అది చెబుతుంది. మధురాంతకనల్లూరు అని పేరు మార్చిన ఆ గ్రామాన్ని ఆయన ఆలయాలకు ఇచ్చాడు. 18వ, 19వ శతాబ్దాలలో కాళిదిండి నూజివీడు జమీందారీ (ఎస్టేట్)లో ఒక పరగణా (రెవెన్యూ విభాగం).

Photograph of a round seal on its ring, the face crowded with small emblems and a line of letters, washed pale in places by the scan.
Photograph of a round seal on its ring, the face crowded with small emblems and a line of letters, washed pale in places by the scan. · B. Ch. Chhabra, Epigraphia Indica XXIX (Government of India); printed by the Survey of India, Calcutta (opens in a new tab) · Public domain in India

కాళిదిండి కృష్ణా జిల్లాలోని కైకలూరు తాలూకాలో ఉన్న గ్రామం. 1952లో రాసిన ఎన్. వెంకటరమణయ్య (N. Venkataramanayya) దీన్ని దగ్గరలోని ఆవకూరు గ్రామంతో పాటు కొల్లేరు (కొలైర్) సరస్సు తూర్పు అంచున ఉంచారు.1 1938లో ఇక్కడ దొరికిన తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి రాజరాజు రాగి రేకుల దానపత్రం వల్ల ఇది తెలుసు.23

1937–38 నాటి శాసన నివేదిక రాగి రేకులలోని కాళిదిండిని కైకలూరు తాలూకాలోని ఈ గ్రామంగా గుర్తించింది.4 గ్రామం ఉన్న గుద్రవార జిల్లాకు గుడివాడ పేరు వచ్చిందని కూడా నివేదిక భావించింది.4

తూర్పు చాళుక్య దానపత్రం

1938లో కాళిదిండిలో మట్టి తవ్వుతున్న ఒక రైతుకు ఐదు రాగి రేకుల సెట్ దొరికింది.23 అవి 1022లో పట్టాభిషిక్తుడైన వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు రాజరాజ నరేంద్రుడి (మొదటి రాజరాజు) రేకులు.23

ఒక చోళ సైన్యం ముగ్గురు సేనానుల నాయకత్వంలో ఆంధ్ర దేశంలోకి దండెత్తి వచ్చిందని రేకులు నమోదు చేస్తాయి.5 ఆ సేనానులు రాజరాజ బ్రహ్మ-మహారాజు, ఉత్తమ-చోడ చోడకోన్, ఉత్తమ-చోళ మిలాడుడైయన్.5 సైన్యం కర్ణాట రాజు సేనానులతో పోరాడింది. రెండు వైపులా సేనానులు చనిపోయారు.5

అప్పుడు రాజరాజు మొదటి సేనాని జ్ఞాపకార్థం కాళిదిండిలో రాజరాజేశ్వరం అనే శివాలయాన్ని కట్టించాడు.54 మిగిలిన సేనానుల కోసం ఆయన మరో రెండు శివాలయాలు కట్టించాడు.54 వాటి పూజ కోసం, యాభై మంది విద్యార్థులకు భోజనం పెట్టే ఒక సత్రం కోసం ఆయన కాళిదిండిని కడపర్రు, ఆవకూరులతో పాటు ఇచ్చాడు.54 చోళ చక్రవర్తి రాజేంద్ర-చోళ మధురాంతకుడి పేరు మీద ఆయన కాళిదిండికి మధురాంతకనల్లూరు అని పేరు మార్చాడు.54

యుద్ధం బహుశా గ్రామం దగ్గరే జరిగి ఉంటుందని వెంకటరమణయ్య భావించారు.56 చనిపోయినవారిని సమాధి చేసిన లేదా దహనం చేసిన చోట కొన్నిసార్లు స్మారక ఆలయాలు కట్టేవారు అనేది ఆయన కారణం.56 1937–38 నాటి నివేదిక కూడా ఇదే సూచన చేసింది.4

దానపత్రం కాళిదిండి పొరుగు గ్రామాలను ఉత్తరాన పోటుంబర్రు, తూర్పున కొన్నెకి, పడమరన కడపర్రు, వాయవ్యాన తాడినాడుగా ఇస్తుంది.1 వెంకటరమణయ్య పోటుంబర్రును పోటుమర్రుగా, తాడినాడును తాడినాడగా గుర్తించారు.1 ఇక్కడ వాడిన ఏ ఆధారమూ మూడు ఆలయాలలో ఏదైనా మిగిలి ఉందో లేదో చెప్పదు. రాజరాజ నరేంద్రుని కాళిదిండి తామ్ర శాసనం పేజీ చూడండి.

తర్వాతి చరిత్ర

శోభనాద్రి కాలంలో నూజివీడు జమీందారుల (భూస్వాముల) చేతిలో ఉన్న పద్దెనిమిది పరగణాలను (రెవెన్యూ విభాగాలను) గోర్డన్ మెకంజీ (Gordon Mackenzie) కృష్ణా (అప్పుడు కిస్ట్నా) జిల్లా మాన్యువల్ (1883) జాబితా చేస్తుంది.7 వాటిలో కాళిదిండి ఒకటి.7

మాన్యువల్ ప్రకారం, 1805లో మొగల్తూరు రాజు కాళిదిండిలో తన భాగాన్ని వదులుకున్నాడు. తర్వాత దాన్ని అమ్మేశారు.8 వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు దాని కోసం మల్రాజు వెంకట గుండారావు కంటే ఎక్కువ వేలం పాడి, దాని విలువ కంటే ఎక్కువ చెల్లించాడు.8

Footnotes

  1. Venkataramanayya, “Kalidindi Grant” (1952), p. 64 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. N. Venkataramanayya, “Kalidindi Grant of Eastern Chalukya Rajaraja I”, Epigraphia Indica XXIX (1951–52), p. 57 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Venkataramanayya, “Kalidindi Grant” (1952), p. 60 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Annual Report on South Indian Epigraphy for the Year ending 31st March 1938 (1942), Part II, para. 14, p. 82 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  5. Venkataramanayya, “Kalidindi Grant” (1952), p. 62 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  6. Venkataramanayya, “Kalidindi Grant” (1952), p. 63 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (1883), p. 296 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Mackenzie, Manual of the Kistna District (1883), p. 348 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

శాసనాలు

రాజరాజ నరేంద్రుని కాళిదిండి తామ్ర శాసనం

సుమారు క్రీ.శ. 1022

తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి రాజరాజు (రాజరాజ నరేంద్రుడు) సంస్కృత తామ్ర దానపత్రం. 1938లో కొల్లేరు సరస్సు దగ్గరి కాళిదిండిలో ఒక రైతు దానిని తవ్వి తీశాడు. 1952లో ఎన్. వెంకటరమణయ్య దానిని సంపాదకత్వం వహించారు. ఆంధ్ర దేశంలోకి పంపిన ముగ్గురు చోళ సేనానులు కర్ణాట (పశ్చిమ చాళుక్య) రాజు సేనానులతో పోరాడుతూ పడిపోయిన యుద్ధాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది. వారి జ్ఞాపకార్థం రాజరాజు కాళిదిండిలో కట్టించిన మూడు శివాలయాలను కూడా అది నమోదు చేస్తుంది. చోళ చక్రవర్తి రాజేంద్రుడు తన కుమార్తె అమ్మంగను రాజరాజుకు పట్టపు రాణిగా ఇచ్చాడని అది చెబుతుంది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. B. Ch. Chhabra (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XXIX (1951–52) (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi, 1952, pp. 57, 62–64. N. Venkataramanayya, Kalidindi Grant of Eastern Chalukya Rajaraja I. Indian government work 1936–65; paraphrased. [Public domain in India]
  2. Government Epigraphist for India, Annual Report on South Indian Epigraphy for the Year ending 31st March 1938 (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi (printed at the Government of India Press, Calcutta), 1942, pp. 82. Annual Report on South Indian Epigraphy for 1937–38, Part II, para. 14. Paraphrased. [Public domain in India]
  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 296, 348. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: