ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కౌలాస్

తెలుగు దేశంలోని కోట. మొదటి బహమనీ సుల్తాన్ దీన్ని వరంగల్ పాలకుడి నుంచి తీసుకున్నాడు. హేగ్ ఆ పాలకుడి పేరును కన్హయ్య నాయక్ అని చెబుతారు. ఆయనను ముసునూరి నాయకుడు కాపయ నాయకుడిగా గుర్తించారని 1934–35 నాటి శాసన నివేదిక చెబుతుంది. కౌలాస్‌ను తిరిగి గెలుచుకోవడానికి ఆయన చేసిన ప్రయత్నం బహమనీ సుల్తాన్ మొదటి ముహమ్మద్ షాతో యుద్ధానికి దారితీసింది.

సరిహద్దు కోట

మొదటి బహమనీ సుల్తాన్ అల్లావుద్దీన్ హసన్ బహమన్ షా వరంగల్ రాజు నుంచి కౌలాస్ (కోవ్లాస్)ను తీసుకున్నాడని ఫెరిష్తా చెబుతాడు.1 ఆయన మాటల్లో, సుల్తాన్ “కోవ్లాస్‌ను కూడా, దాని అధీన ప్రాంతాలతో కలిపి, వురుంగోల్ రాజు నుంచి లాక్కుని, ఆయనతో మైత్రి ఒప్పందం చేసుకున్నాడు”.1 హేగ్ (Haig) ఆ రాజు పేరును కన్హయ్య నాయక్ అని చెబుతారు.2 మరోచోట హేగ్ ఆయనను “కృష్ణ లేదా కన్హయ్య నాయక్” అంటారు.3 ముసునూరి నాయకుడు కాపయ నాయకుడు “ముస్లిం చరిత్రకారుల కన్య-నాయక లేదా కృష్ణ-నాయక్‌గా గుర్తించబడ్డాడు” అని 1934–35 నాటి దక్షిణ భారత శాసన నివేదిక చెబుతుంది.4 బహమన్ షా సేనాని సికందర్ ఖాన్ ఆయనను కౌలాస్‌ను వదులుకుని, కప్పం చెల్లించేలా చేశాడని ఆయన చెబుతారు.2

బహమన్ షా తన రాజ్యాన్ని నాలుగు సుబాలుగా విభజించాడు.56 అప్పుడు కౌలాస్ బీదర్, ఇందూరు, తెలింగాణలోని బహమనీ జిల్లాలతో పాటు బీదర్ పాలకుడికి వెళ్లింది.56 గ్రిబుల్ (Gribble) దీన్ని “వరంగల్ రాజు నుంచి తీసుకున్న, ఆయన భూభాగంలో ఉన్న ఒక కోట” అని వర్ణిస్తారు.7 ముసునూరి కాపయ నాయకుడు, బహమనీలు పేజీలు చూడండి.

వరంగల్‌తో యుద్ధం

మొదటి ముహమ్మద్ షా (బహమనీ) పాలన ప్రారంభంలో తెలింగాణ రాజు తన భూములను తిరిగి ఇవ్వమని కోరాడని ఫెరిష్తా చెబుతాడు.8 కౌలాస్‌ను తిరిగి తీసుకోవడానికి రాజు తన కొడుకు వినాయక్ దేవ్‌ను ఒక సైన్యంతో పంపాడు, కానీ బహమనీ సేనాని బహదూర్ ఖాన్ దాన్ని ఓడించాడు.8 కౌలాస్‌ను తిరిగి ఇవ్వాలని (వెనక్కి అప్పగించాలని) కన్హయ్య కోరాడని హేగ్ చెబుతారు.9

వేలుంపట్టణంపై దాడి తర్వాత గాయపడిన సుల్తాన్ కౌలాస్‌లో ఆగాడు. అక్కడ ఆయన ప్రధాన సైన్యం ఆయనతో కలిసింది.10 తర్వాత ఆయన తెలింగాణలోకి తన చివరి దండయాత్రకు కౌలాస్ నుంచి బయలుదేరాడు.11 శాంతి ఒప్పందం జరిగినప్పుడు, షరతులు అమలయ్యేలా చూడడానికి బహదూర్ ఖాన్ కౌలాస్‌లోనే ఉండిపోయాడు.12 సుల్తాన్‌ను వెంటాడినవారిని కౌలాస్ వద్ద అడ్డుకున్నారని హేగ్ కూడా చెబుతారు.13 గోల్కొండ పేజీ చూడండి.

Footnotes

  1. Muhammad Qasim Ferishta, tr. John Briggs, History of the Rise of the Mahomedan Power in India, Vol. II (1829), p. 293 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  2. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 373 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 169 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. Annual Report on South-Indian Epigraphy for 1934–35 (1938), p. 74 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased except for the phrase quoted. ↩

  5. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 296 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 375 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. J. D. B. Gribble, A History of the Deccan, Vol. I (1896), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 301 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 379 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 304 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 305 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 306 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 380 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

ముసునూరి కాపయ నాయకుడు

సుమారు క్రీ.శ. 1336–1368

ముసునూరి నాయకుడు (దాదాపు 1336–1368 కాలంలో ప్రసిద్ధుడు), ప్రోలయ నాయకుని దాయాది, వారసుడు. ఆయన ఢిల్లీ అధిపతుల నుంచి వరంగల్‌ను తీసుకుని 'ఆంధ్ర దేశాధీశ్వరుడు'గా పాలించాడు. ఆయనను బరనీ చెప్పిన కన్య నాయక్‌గా, ఫెరిష్తా చెప్పిన కృష్ణ నాయక్‌గా గుర్తిస్తారు. ఆయన బహమనీ రాజ్య స్థాపకులకు సాయం చేశాడు, తర్వాత కౌలాస్, గోల్కొండలను వారికి కోల్పోయాడు. దాదాపు 1368లో రేచర్ల వెలమలు ఆయనను పడగొట్టారు.

అల్లావుద్దీన్ హసన్ బహమన్ షా

క్రీ.శ. 1347–1358

ఢిల్లీ సుల్తానత్ అధికారి. ఆయన వరంగల్ పాలకుడి సాయంతో ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్‌కు వ్యతిరేకంగా దక్కన్ తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు. 1347లో ఆయన గుల్బర్గాలో బహమనీ సుల్తానత్‌ను స్థాపించాడు. ఆయన వరంగల్ నుంచి కౌలాస్‌ను తీసుకుని, పశ్చిమ తెలంగాణను తన రాజ్యంలో ఒక రాష్ట్రంగా చేశాడు.

మొదటి ముహమ్మద్ షా (బహమనీ)

క్రీ.శ. 1358–1375

రెండవ బహమనీ సుల్తాన్ (1358–1375), స్థాపకుని కొడుకు. ఆయన ఆస్థానాన్ని, సైన్యాన్ని, నాలుగు రాష్ట్రాలను వ్యవస్థీకరించి, వంశపు సొంత బంగారు నాణేన్ని ముద్రించి, వరంగల్, విజయనగరాలతో మొదటి పెద్ద యుద్ధాలు చేశాడు. ఫెరిష్తా కథనంలో వరంగల్ పాలకుడు గోల్కొండను ఆయనకు అప్పగించి, రత్నాల సింహాసనం తఖ్త్-ఇ-ఫిరోజా లేదా ఫిరోజా సింహాసనాన్ని ఇచ్చాడు. బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ తెలింగాణ యుద్ధాన్ని ఒకే ఒక్క వాక్యంలో చెబుతుంది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. Muhammad Qasim Ferishta (tr. John Briggs), History of the Rise of the Mahomedan Power in India till the Year A.D. 1612, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1829, pp. 293, 296, 301, 304–306. [Public domain]
  2. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III: Turks and Afghans (opens in a new tab), Cambridge University Press, Cambridge, 1928, pp. 373, 375, 379–380. [Public domain]
  3. J. D. B. Gribble, A History of the Deccan, Vol. I (opens in a new tab), Luzac & Co., London, 1896, pp. 37–38. [Public domain]
  4. Madras Government (Superintendent for Epigraphy, Southern Circle), Annual Report on South-Indian Epigraphy for the Year ending 31st March 1935 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1938. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: