ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

ముసునూరి కాపయ నాయకుడు

ముసునూరి నాయకుడు (దాదాపు 1336–1368 కాలంలో ప్రసిద్ధుడు), ప్రోలయ నాయకుని దాయాది, వారసుడు. ఆయన ఢిల్లీ అధిపతుల నుంచి వరంగల్‌ను తీసుకుని 'ఆంధ్ర దేశాధీశ్వరుడు'గా పాలించాడు. ఆయనను బరనీ చెప్పిన కన్య నాయక్‌గా, ఫెరిష్తా చెప్పిన కృష్ణ నాయక్‌గా గుర్తిస్తారు. ఆయన బహమనీ రాజ్య స్థాపకులకు సాయం చేశాడు, తర్వాత కౌలాస్, గోల్కొండలను వారికి కోల్పోయాడు. దాదాపు 1368లో రేచర్ల వెలమలు ఆయనను పడగొట్టారు.

కాపయ నాయకుడు ముసునూరి నాయకుడు. 1346 నాటి ఆయన సొంత దానశాసనం ప్రకారం ఆయన రాజధాని వరంగల్.1 1357 నాటి ఒక శాసనం ఆయనను “ఆంధ్ర దేశాధీశ్వరుడు” అంటుంది.2 రేచర్ల నాయకుడు అనపోత నాయకుడు దాదాపు 1368లో ఆయనను ఓడించి చంపాడని యశోదాదేవి (Yashoda Devi) రాశారు.34 ముసునూరి నాయకులు చూడండి.

కుటుంబం

కాపయ నాయకుడు, లేదా కాపుడు, పాత కృష్ణా (అప్పుడు కిస్ట్నా) జిల్లాలోని గురజలో దొరికిన 1346 నాటి ఆయన సొంత తామ్ర దానశాసనం ద్వారా తెలుసు.51 అది తన “పూర్వీకుడు” ప్రోలయ నాయకుని పుణ్యం కోసం ప్రోలవరం గ్రామాన్ని దానం చేస్తుంది.51 ఆ దానశాసనం దాత వంశాన్ని మూడు తరాలు ఇస్తుంది: వంశంలో మొదటివాడు పోతకు పోచ, దేవ, కామ, రాజ అనే నలుగురు కొడుకులు.1 పోచ కొడుకులు ప్రోల, ఎఱపోత. దేవ కొడుకులు కాప, ముమ్మడిశ. కామ కొడుకులు ఇమ్మడిశ, దేవ. రాజ కొడుకు తొయ్యేరు ప్రభువు అనవోత.1

కాబట్టి కాపయ దేవ కొడుకు, ప్రోలయ నాయకుని పెదనాన్న లేదా చిన్నాన్న కొడుకు.67 కానీ ప్రోలయ సొంత విలస దానశాసనం కాపయను తన తమ్ముళ్లలో ఒకరు అంటుంది.67

1368 నాటి అక్కలపూండి దానశాసనం ప్రకారం, ఆంధ్ర దేశపు “ప్రసిద్ధ సురత్రాణ” (సుల్తాన్) కాపయ నాయకుడు తన సోదరి కూతురును కోరుకొండకు చెందిన ముమ్మడి నాయకునికి ఇచ్చి పెళ్లి చేశాడు.8 ముమ్మడి నాయకుడు తన కుటుంబంలో ప్రాముఖ్యానికి ఎదిగిన మొదటి వ్యక్తి అని ఆ దానశాసన సంపాదకుడు భావించారు.910 ఇది “బహుశా ఆంధ్ర దేశపు సుల్తాన్ కాపయ నాయకునితో ఆయనకున్న దగ్గరి సంబంధం వల్ల” అని ఆయన రాశారు.910

బిరుదులు

గురజ దానశాసనం ఆయనను ప్రతాపరుద్ర ప్రతిమ ప్రభావ, ప్రతాపరుద్రునితో సమానమైన శక్తి కలవాడు అంటుంది.1 అది ఆయన రాజధానిని ఏకశిలానగరి, వరంగల్‌లో ఉంచుతుంది.1

1357 నాటి పిల్లలమర్రి శాసనంలో ఆయన “ఆంధ్ర దేశాధీశ్వరుడు”, శ్రేష్ఠమైన అనుమనంగల్లు నగర ప్రభువు.2 అది ఆయనకు “చోడ రాజును స్థాపించిన ప్రభువు”, “కంచి రక్షణను కాపాడినవాడు” వంటి బిరుదులు ఇస్తుంది.2

గణపేశ్వరంలోని ఒక శాసనం శక 1268 (1346–47; శక అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి) నాటిది. అది South-Indian Inscriptions (దక్షిణ భారత శాసనాలు) IVలో తెలుగులో మాత్రమే ప్రచురితమైంది.1112 ఆయన సేవకులలో ఒకరు ఆయన పుణ్యం కోసం ఇచ్చిన దానాన్ని అది నమోదు చేస్తుంది.1112 అది ఆయనకు అనుమనంగల్లు నగర ప్రభువు అనే అదే బిరుదు ఇస్తుంది.1112 అక్కలపూండి దానశాసనంలో ఆయన ఆంధ్ర సురత్రాణ, ఆంధ్ర దేశపు సుల్తాన్.8

వరంగల్

ప్రోలయ కాలంలో ప్రభుత్వాన్ని అప్పగించిన సోదరులలో కాపయ ఒకరని విలస దానశాసనం చెబుతుంది.7 ఆయన తన దాయాది తర్వాత పదవికి వచ్చి, ఢిల్లీ సుల్తానుల నుంచి వరంగల్‌ను తీసుకున్నాడు. ప్రతాపరుద్రుని మరణం తర్వాత ఎప్పుడో కాపయ తెలుగు దేశాన్ని పాలించడానికి వచ్చాడని 1934–35లో గురజ దానశాసనాన్ని నివేదించిన శాసన నిపుణుడు ఊహించారు.1 దాదాపు 1335 వరకు ముస్లిం సైన్యాలు వరంగల్‌ను నిలుపుకున్నాయి కాబట్టి, కాపయ ఆ తర్వాతే దానిని తిరిగి పట్టుకుని ఉంటాడని ఆయన వాదించారు.1 ముస్లిం చరిత్రకారుల కన్య నాయకుడు లేదా కృష్ణ నాయక్‌గా కాపయను గుర్తించారని కూడా ఆయన గుర్తించారు.1

“కన్య నాయక్ దేశంలో బలం పుంజుకున్నాడు” అని బరనీ (Barani) చెబుతారు.13 అధిపతి మాలిక్ మక్బూల్ ఢిల్లీకి పారిపోయాడని, “హిందువులు అరంగల్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఆ విధంగా అది పూర్తిగా చేజారిపోయింది” అని ఆయన చెబుతారు.13 ఫెరిష్తా (Ferishta) “లుద్దూర్ దేవ్ కొడుకు కృష్ణ్ నాయగ్” తిరుగుబాటును హిజ్రీ 744 (1343–44; హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి) నాటిదిగా చెబుతారు.14 ఆయన దానిని “కర్ణాటక రాజా బిలాల్ దేవ్”తో కలిసి చేసిన ఉమ్మడి ప్రయత్నంగా చెబుతారు. బిలాల్ దేవ్ సైన్యాలు వరంగల్‌ను తీసుకోవడానికి ఆయనకు సాయం చేశాయి.14 ఈ తిరుగుబాటులో కృష్ణుని మిత్రులుగా రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) హొయసల బల్లాల రాకుమారుల పేర్లు చెబుతారు.15

వి. యశోదాదేవి (V. Yashoda Devi), విలస దానశాసన సంపాదకులు వరంగల్ స్వాధీనాన్ని దాదాపు 1336–37లో ఉంచుతారు.1617 వరంగల్, తెలుగు దేశంలో ఢిల్లీ సుల్తానులు చూడండి.

కాపయ బంధువులు, మిత్రుల ద్వారా తెలంగాణను, తీరాన్ని రెండింటినీ పాలించాడని యశోదాదేవి వర్ణిస్తారు.1819 ఆమె కథనంలో ఆయన దాయాది అనవోత తీరంలోని తొయ్యేరును, మంచికొండ నాయకుడు కూనయ నాయకుడు కోరుకొండను నిలుపుకున్నారు.1819 ప్రోలయ వేమారెడ్డి అద్దంకి నుంచి కృష్ణాకు దక్షిణాన ఉన్న దేశాన్ని నిలుపుకున్నాడు.1819

విలస దానశాసన సంపాదకులు 1423 నాటి కలువచేరు దానశాసనాన్ని సంక్షిప్తంగా చెబుతారు.20 కాపయకు సేవ చేసిన డెబ్బై ఐదు మంది నాయకులలో (సైనిక నాయకులు) రెడ్డి వంశ స్థాపకుడు వేముని పేరు అది చెబుతుంది.20

బహమనీలు

ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్‌కు వ్యతిరేకంగా తిరగబడిన దక్కన్ అధికారులకు కాపయ మద్దతు ఇచ్చాడు. బీదర్ యుద్ధానికి ముందు వారి నాయకుడు జఫర్ ఖాన్‌తో “తులింగాణ రాజా పంపిన పదిహేను వేల కాల్బలం” చేరిందని ఫెరిష్తా చెబుతారు.21 1928లో రాసిన హెయిగ్ (Haig) ఈ రాజాను “వరంగల్ కన్హయ్య నాయక్” అంటారు.22

బహమనీ రాజ్యం స్థాపించిన తర్వాత, సికందర్ ఖాన్ ఏనుగుల కోసం “తెలింగాణ వలీ అయిన కనబయంద్”కు లేఖ రాశాడని బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ చెబుతుంది.2324 కనబయంద్ లొంగిపోయి కానుకలు పంపాడు.2324

బహమన్ షా వరంగల్ రాజా నుంచి కౌలాస్‌ను తీసుకుని, ఆయనతో కూటమి కట్టాడని ఫెరిష్తా చెబుతారు.2526 రాజా చేసిన సాయానికి బదులుగా ఆయన రాజాను తేలికగా వదిలేశాడని, ఢిల్లీకి చెల్లించిన కప్పాన్ని చెల్లించడానికి రాజా ఒప్పుకున్నాడని ఫెరిష్తా చెబుతారు.2526 కన్హయ్య కౌలాస్‌ను అప్పగించి కప్పం చెల్లించాల్సి వచ్చిందని హెయిగ్ కూడా చెబుతారు.27

తర్వాతి సుల్తాన్ మొదటి ముహమ్మద్ షా ఆయనతో సంవత్సరాల తరబడి పోరాడాడు. ఫెరిష్తా కథనంలో:28293031

  • కౌలాస్‌ను తిరిగి పొందడానికి తెలింగాణ రాజా తన కొడుకు వినాయక్ దేవ్‌ను పంపాడు, ఆయన ఓడిపోయాడు28
  • తర్వాత సుల్తాన్ వెలుంపట్టణం దగ్గర వినాయక్ దేవ్‌పై ఆకస్మికంగా దాడి చేసి, ఆయనను ఒక యంత్రం నుంచి మంటలలోకి విసిరేయించాడు29
  • దాదాపు రెండు సంవత్సరాల చివరి దండయాత్రలో రాజా మూడు వందల ఏనుగులు, రెండు వందల గుర్రాలు, ముప్పై మూడు లక్షల రూపాయలు ఇచ్చి, గోల్కొండ కొండ కోటను అప్పగించాడు30
  • సుల్తాన్ తఖ్త్-ఇ-ఫిరోజా అని పేరు పెట్టిన రత్నాల సింహాసనాన్ని రాజా సమర్పించాడు31

హెయిగ్ గుర్రాల స్వాధీనాన్ని 1362 నాటిదిగా చెబుతారు.32 ఆయన సుల్తాన్ మొదటిసారి ఆ సింహాసనంపై కూర్చోవడాన్ని 1365 మార్చి 21 నాటిదిగా చెబుతారు.33 “తన కొడుకు మరణంతో ఆగ్రహించిన” రాజా, ఢిల్లీ ఫిరోజ్ తుగ్లక్ దక్షిణానికి సైన్యాన్ని పంపితే ఆయనకు సామంతుడిగా మారతానని ఇవ్వజూపాడని కూడా ఫెరిష్తా చెబుతారు.34 కానీ ఫిరోజ్ ఇంట్లోని పనులతో సాయం చేయలేనంత తీరిక లేకుండా ఉన్నాడు.30 గోల్కొండ, కౌలాస్ చూడండి.

ముగింపు

యశోదాదేవి కాపయ చివరి సంవత్సరాలను రేచర్ల వెలమలతో పోరాటంగా వర్ణిస్తారు.34 ఆమె కథనంలో వారి నాయకుడు అనపోత నాయకుడు దాదాపు 1368లో భీమవరం దగ్గర జరిగిన యుద్ధంలో ఆయనను ఓడించి చంపాడు.34 1369 జూలైలో అనపోతుడు ఐనవోలులో తన దానం ఇచ్చినప్పుడు, ఆయన ఓరుగల్లు, త్రిభువనగిరి, రాజుకొండ, మిగిలిన తెలుగు దేశాన్ని పాలిస్తున్నాడు.35 రేచర్ల వెలమలు, ఐనవోలు శాసనం చూడండి.

ఆధారాలు, విభేదాలు

  • ప్రోలయ. కాపయ దాయాది (గురజ దానశాసనం) లేదా తమ్ముడు (విలస దానశాసనం); హెచ్. కృష్ణశాస్త్రిని అనుసరించి కె. రామశాస్త్రి (K. Rama Sastri) 1916లో కాపయను “ప్రోలయ కొడుకు” అన్నారు.1710
  • పర్షియన్ పేర్లు. కన్య నాయక్ (బరనీ), “లుద్దూర్ దేవ్ కొడుకు” కృష్ణ్ నాయగ్ (ఫెరిష్తా), కనబయంద్ లేదా కబనంద్ (బుర్హాన్-ఇ మాసిర్), “స్పష్టంగా కాకతీయుల వంశీయుడు” అయిన కృష్ణ లేదా కన్హయ్య నాయక్ (హెయిగ్). బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ చెప్పిన కబనయంద్ కాపయ నాయకుడే అని 1931లో ఎం. సోమశేఖర శర్మ (M. Somasekhara Sarma) వాదించారు.1314233637
  • వరంగల్ స్వాధీనం. దాదాపు 1336–37, 1335 తర్వాత, లేదా 1343–44 (ఫెరిష్తా).1617114
  • అనుమనంగల్లు. గణపేశ్వరం, పిల్లలమర్రి శాసనాలు కాపయ నగరం పేరును అరుమనంగంటి, అనుమనంగల్లు అని ఇస్తాయి; సోమశేఖర శర్మ వాటిని ఒకే ప్రదేశంగా, సూర్యాపేట తాలూకాలో పిల్లలమర్రికి దాదాపు పది మైళ్ల దూరంలోని ఒక గ్రామంగా భావించారు.122

Footnotes

  1. Annual Report on South-Indian Epigraphy for 1934–35 (1938), p. 74 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  2. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts, Part II (1940), p. 114, No. 40, translation (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Yashoda Devi, After the Kakatiyas (1975), pp. 63–64. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  4. Yashoda Devi, After the Kakatiyas (1975), p. 65. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  5. Annual Report on South-Indian Epigraphy for the Year ending 31st March 1935 (1938), p. 73, para. 52 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  6. Venkataramanayya and Somasekhara Sarma, “Vilasa Grant” (1957–58), p. 250 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  7. N. Venkataramanayya and M. Somasekhara Sarma, “Vilasa Grant of Prolaya-nayaka”, Epigraphia Indica XXXII (1957–58), p. 242 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  8. Rama Sastri, “Akkalapundi Grant” (1916), p. 272, translation, verse 25 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. K. Rama Sastri, “Akkalapundi Grant of Singaya-nayaka; Saka-Samvat 1290”, Epigraphia Indica XIII (1915–16), p. 260 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. K. Rama Sastri, “Akkalapundi Grant of Singaya-nayaka; Saka-Samvat 1290”, Epigraphia Indica XIII (1915–16), p. 261 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. H. Krishna Sastri (ed.), South-Indian Inscriptions (Texts), Vol. IV (1923), p. 312, No. 950, Ganapesvaram (A.R. No. 133 of 1893) (archive.org (opens in a new tab)). Telugu text. ↩ ↩2 ↩3

  12. M. Somasekhara Sarma, “Kapaya Nayaka”, Journal of the Andhra Historical Research Society V (1931), pp. 218–219 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  13. H. M. Elliot and John Dowson, The History of India as Told by Its Own Historians, Vol. III (1871), p. 245 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  14. Muhammad Qasim Ferishta, tr. John Briggs, History of the Rise of the Mahomedan Power in India, Vol. I (1829), p. 427 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  15. Robert Sewell, A Forgotten Empire (Vijayanagar) (1900), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  16. Venkataramanayya and Somasekhara Sarma, “Vilasa Grant” (1957–58), p. 256 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  17. V. Yashoda Devi, After the Kakatiyas (1975), p. 49. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  18. Yashoda Devi, After the Kakatiyas (1975), p. 50. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  19. Yashoda Devi, After the Kakatiyas (1975), p. 51. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  20. Venkataramanayya and Somasekhara Sarma, “Vilasa Grant” (1957–58), p. 254 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  21. Ferishta, tr. Briggs, Rise of the Mahomedan Power, Vol. II (1829), p. 289 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  22. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 170 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  23. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma’asir (1900), p. 9 and notes 15–17 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  24. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  25. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 293 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  26. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 294 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  27. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 373 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  28. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 301 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  29. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 303 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  30. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 305 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  31. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 307 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  32. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 379 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  33. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 380 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  34. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 304 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  35. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts of Andhra Pradesh, Part III (1956), p. 119, No. Wg. 1 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  36. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 169 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  37. Somasekhara Sarma, “Kapaya Nayaka” (1931), pp. 230–232 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

ముసునూరి నాయకులు

సుమారు క్రీ.శ. 1325–1368

1323లో వరంగల్ పతనం తర్వాత ఢిల్లీ సుల్తానుల నుండి తెలుగు దేశాన్ని తిరిగి పొందడానికి నాయకత్వం వహించిన తెలుగు సైనిక నాయకుల (నాయకులు) కుటుంబం. గోదావరిపై రేకపల్లిలోని తన కొండ రాజధాని నుండి ప్రోలయ నాయకుడు తీరాన్ని విముక్తం చేసి, ఢిల్లీ అధికారులు స్వాధీనం చేసుకున్న బ్రాహ్మణ గ్రామాలను తిరిగి ఇచ్చాడు. అతని దాయాది కాపయ నాయకుడు 1330ల చివర్లో వరంగల్‌ను తీసుకుని 'ఆంధ్ర దేశ ప్రభువు'గా పాలించాడు. ఢిల్లీకి వ్యతిరేకంగా బహమనీ రాజ్య స్థాపకులకు అతను సహాయం చేశాడు. తర్వాత కౌలాస్, గోల్కొండలను బహమనీలకు కోల్పోయి, 1365లో ఫిరోజా (నీలమణి) సింహాసనాన్ని ఇచ్చేశాడు. సుమారు 1368లో రేచర్ల వెలమలు అతనిని పడగొట్టారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (14)
  1. Madras Government (Superintendent for Epigraphy, Southern Circle), Annual Report on South-Indian Epigraphy for the Year ending 31st March 1935 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1938, pp. 43, 73–74. Guraja (Prolavaram) grant, C.P. No. 3 of 1934-35. Paraphrased. [Public domain in India]
  2. D. C. Sircar and B. Ch. Chhabra (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XXXII (1957–58) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1959, pp. 242, 250, 254, 256. N. Venkataramanayya and M. Somasekhara Sarma, Vilasa grant of Prolaya-nayaka. Paraphrased. [Public domain in India]
  3. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts of H.E.H. the Nizam's Dominions, Part II: Texts and Translations (opens in a new tab), H.E.H. the Nizam's Government, 1940, pp. 113–114. No. 40. Paraphrased. [Public domain in India]
  4. H. Krishna Sastri (ed.), South-Indian Inscriptions (Texts), Vol. IV (opens in a new tab), Government of Madras / Archaeological Survey of India, 1923, No. 950. Ganapesvaram pillar inscription, Telugu text only. [Public domain]
  5. Sten Konow (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XIII (1915–16) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, Calcutta, 1916, pp. 259–261, 272. [Public domain]
  6. H. M. Elliot and John Dowson (eds.), The History of India as Told by Its Own Historians: The Muhammadan Period, Vol. III (opens in a new tab), Trübner and Co., London, 1871, pp. 245. [Public domain]
  7. Muhammad Qasim Ferishta (tr. John Briggs), History of the Rise of the Mahomedan Power in India till the Year A.D. 1612, Vol. I (opens in a new tab), Longman, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1829, pp. 427. [Public domain]
  8. Muhammad Qasim Ferishta (tr. John Briggs), History of the Rise of the Mahomedan Power in India till the Year A.D. 1612, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1829, pp. 289, 293–294, 301–307. [Public domain]
  9. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma'asir (opens in a new tab), Luzac and Co., London, 1900, pp. 9–10. [Public domain]
  10. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III: Turks and Afghans (opens in a new tab), Cambridge University Press, Cambridge, 1928, pp. 169–170, 373, 378–380. [Public domain]
  11. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts of Andhra Pradesh, Part III (opens in a new tab), Government of Andhra Pradesh, 1956, pp. 119. Paraphrased. [Public domain in India]
  12. M. Somasekhara Sarma, Kapaya Nayaka, Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. V (1931), pp. 217-232 (opens in a new tab), Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, 1931, pp. 218–219, 230–232. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  13. V. Yashoda Devi, After the Kakatiyas (opens in a new tab), Andhra Pradesh Sahitya Akademi, Hyderabad, 1975, pp. 49–52, 62–65. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  14. Robert Sewell, A Forgotten Empire (Vijayanagar): A Contribution to the History of India (scan of the 1900 edition) (opens in a new tab), Swan Sonnenschein & Co., London, 1900. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: