ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మోటుపల్లి

పూర్వం గుంటూరు జిల్లాలో ఉన్న తీర గ్రామం. ఇది కాకతీయుల ప్రధాన సముద్ర రేవు. సముద్ర వర్తకులను కాపాడే తన 1244 నాటి శాసనాన్ని గణపతిదేవుడు ఇక్కడ నిలిపాడు. మార్కో పోలో ముత్ఫిలి అని పిలిచిన చోటుగా హెన్రీ యూల్ దీన్ని గుర్తించారు.

కాకతీయ రేవు

మోటుపల్లి ఆంధ్ర తీరంలో చిన్నగంజాం దగ్గర ఉన్న గ్రామం.12 పదమూడవ శతాబ్దంలో దాని అధికారిక పేరు దేశియక్కొండపట్టణం. ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇది గుంటూరు జిల్లాలోని బాపట్ల తాలూకాలో ఉండేది.12 పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి (P. V. Parabrahma Sastry) దీన్ని ప్రకాశం జిల్లాలో ఉంచుతారు.3

శక 1166లో (క్రీ.శ. 1244–45; శక అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి) కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుడు సముద్ర వర్తకులకు రక్షణ వాగ్దానం చేసే శాసనంతో ఒక స్తంభాన్ని ఇక్కడ నిలిపాడు.4 పగిలిపోయిన ఓడల సరుకు మొత్తాన్ని స్వాధీనం చేసుకునే పాత పద్ధతిని ఈ శాసనం ముగించింది. ఎగుమతులు, దిగుమతులపై ముప్పైలో ఒక వంతు సుంకాన్ని అది నిర్ణయించింది.5 దాన్ని సంపాదకత్వం వహించిన ఇ. హుల్ష్ (E. Hultzsch) మోటుపల్లి కాకతీయ రాజ్యానికి ప్రధాన రేవు అయి ఉండాలని తర్కించారు.6

ముత్ఫిలి

వెనిస్ యాత్రికుడు మార్కో పోలో “ముత్ఫిలి” అని పిలిచిన ఒక రాజ్యాన్ని దాని పాలకుల పేర్లు చెప్పకుండా వర్ణించాడు.7 ఆయన పుస్తక సంపాదకుడు హెన్రీ యూల్ (Henry Yule) ఈ రాజ్యాన్ని తెలింగాణ కాకతీయ రాజ్యంగా గుర్తించారు.8 తాను గానీ, తనకు సమాచారం ఇచ్చినవారు గానీ సందర్శించిన చోటు పేరునే పోలో రాజ్యానికి పెట్టినట్లు కనిపిస్తుందని యూల్ భావించారు.8 అరబ్బీ వాడుకలో ప అక్షరం ఫగా మారుతుందని గుర్తించి, ఆ చోటు ముత్ఫిలిని ఆయన మోటుపల్లిగా గుర్తించారు.8

ఆ రాజ్యాన్ని ఒక రాణి పాలించిందని పోలో చెప్పాడు.79 దాని వజ్రాలను, “సాలెపురుగు గూడు వస్త్రంలా కనిపించే” దాని సన్నని బట్టలను, బక్రమ్‌లను (నూలు బట్టలను) ఆయన వర్ణించాడు.79 పరబ్రహ్మ శాస్త్రి పోలో సందర్శనను రుద్రమదేవి పాలన చివరి సంవత్సరాలకు చెందినదిగా నిర్ణయిస్తారు. తీరంలోని కాకతీయ కాలపు అనేక రేవులలో మోటుపల్లిని కూడా ఆయన ఒకటిగా లెక్కిస్తారు.1011 ఆయన కథనంలో, త్రిపురాంతకం గుండా వెళ్లే రోడ్డు ద్వారా అది లోపలి ప్రాంతంతో అనుసంధానమై ఉంది.1011

తర్వాతి శతాబ్దాలు

పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం నాటికి మోటుపల్లి క్షీణించింది. గోర్డన్ మెకంజీ (Gordon Mackenzie) Kistna District Manual (కృష్ణా జిల్లా మాన్యువల్) (1883) దీన్ని “ఒక అప్రధానమైన జాలరి గ్రామం” అని పిలిచింది.2 పోలో దిగిన చోటుగా దీన్ని గుర్తించడాన్ని మాన్యువల్ గుర్తించింది.2 సుమారు వంద సంవత్సరాల ముందు గుంటూరులోని ఫ్రెంచి సైన్యం అక్కడ సామగ్రిని దించిందని అది నమోదు చేసింది.2 1908 నాటి Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) కూడా దీన్ని “ఇప్పుడు బాపట్ల తాలూకాలో ఒక అజ్ఞాత జాలరి గ్రామం” అని వర్ణించింది.1

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, vol. I (1908), p. 302 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 206 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 257. ↩

  4. E. Hultzsch, Motupalli Pillar-Inscription of Ganapatideva, Epigraphia Indica XII (1914), p. 189 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Hultzsch, Motupalli Pillar-Inscription of Ganapatideva (1914), p. 197 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Hultzsch, Motupalli Pillar-Inscription of Ganapatideva (1914), p. 190 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Yule and Cordier, The Book of Ser Marco Polo, vol. II (1903), pp. 359–360 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Henry Yule and Henri Cordier, The Book of Ser Marco Polo, vol. II (1903), p. 362 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. Yule and Cordier, The Book of Ser Marco Polo, vol. II (1903), p. 361 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 256. ↩ ↩2

  11. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 250. ↩ ↩2

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

గణపతిదేవుడు

సుమారు క్రీ.శ. 1199–1262

కాకతీయ రాజు (పాలన 1199–దాదాపు 1262). ఆయన అరవై సంవత్సరాల పాలన కాకతీయ అధికారాన్ని తెలంగాణ నుంచి తీరం వరకు, సుదూర దక్షిణం వరకు తీసుకువెళ్లింది. ఆయన రాజధానిని ఓరుగల్లు (వరంగల్)కు మార్చాడు. ఆయన పాలనలో మోటుపల్లి సముద్ర వ్యాపార అభయ శాసనం, రామప్ప, గణపేశ్వరం దేవాలయాలు వచ్చాయి.

రుద్రమదేవి

సుమారు క్రీ.శ. 1262–1289

కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుని కూతురు, వారసురాలు. ఆమె దాదాపు 1260 నుంచి రుద్రదేవ మహారాజు అనే పురుష బిరుదుతో ఓరుగల్లు (వరంగల్) నుంచి పాలించింది. ఆమె తిరుగుబాటుదారులను, యాదవులను, తూర్పు గాంగులను, కాయస్థ అంబదేవుని తిరుగుబాటును ఎదుర్కొంది. చందుపట్ల శాసనం ప్రకారం ఆమె 1289లో చనిపోయింది (పాత కథనాలలో 1294–95). మార్కో పోలో పేరు చెప్పకుండా ప్రశంసించిన న్యాయవంతురాలు, ప్రజలు ప్రేమించిన రాణిగా హెన్రీ యూల్, ఇ. హుల్ట్‌జ్ ఆమెను గుర్తించారు.

అనవోతారెడ్డి

సుమారు క్రీ.శ. 1353–1364

అద్దంకి రెండవ రెడ్డి రాజు (దాదాపు 1353–1364), ప్రోలయ వేముని పెద్ద కొడుకు. కోడూరు నుంచి వచ్చిన ఆయన ఏకైక తామ్ర దానశాసనం (1358), మోటుపల్లిలో సముద్ర వ్యాపారుల కోసం కాకతీయ అభయ శాసనాన్ని ఆయన పునరుద్ధరించిన శాసనం (1358) మిగిలి ఉన్నాయి. 1361లో ధరణికోట దగ్గర ఆయనపై విజయం సాధించామని ఒక వెలమ చరిత్ర చెప్పుకుంటుంది. ఆయన కొడుకు కుమారగిరి, అల్లుడు కాటయ వేముడు తర్వాత కొండవీడు, రాజమహేంద్రవరంలలో పాలించారు.

శాసనాలు

మోటుపల్లి అభయ శాసనం

క్రీ.శ. 1244

మోటుపల్లి రేవులో నిలిపిన శక 1166 (క్రీ.శ. 1244–45) నాటి రాజశాసనం. దానిలో కాకతీయ రాజు గణపతిదేవుడు సముద్ర వర్తకులకు ఓడ బద్దలైన సరుకుల భద్రతకు హామీ ఇచ్చి, వారి సరుకులపై సుంకాన్ని నిర్ణయించాడు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Sten Konow (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XII (1913–14) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1914, pp. 188–190, 197. [Public domain]
  2. Henry Yule and Henri Cordier (eds.), The Book of Ser Marco Polo the Venetian, Vol. II (3rd ed.) (opens in a new tab), John Murray, London, 1903, pp. 359–362. [Public domain]
  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 206. [Public domain]
  4. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 302. [Public domain]
  5. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 250, 256–257. Paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: