ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

ముదిగొండ

తెలంగాణలో ఖమ్మం దగ్గరి గ్రామం. నాల్గవ కుసుమాయుధుడి రాగి రేకుల దానపత్రంలో చాళుక్యుల ముదిగొండ శాఖకు పేరు ఇచ్చిన ముదుగొండుగా దీన్ని గుర్తించారు. దాని శాసనాలలో 999 నాటి విరిగిన కన్నడ శాసనం, గోపీనాథ ఆలయం కోసం 1294 నాటి రెండు తెలుగు శాసనాలు ఉన్నాయి.

ముదిగొండ తెలంగాణలో ఖమ్మం దగ్గరి గ్రామం.1 Epigraphia Telanganica (తెలంగాణ శాసనాలు) (2023) ప్రకారం, ముదిగొండ చాళుక్యులు ఖమ్మం జిల్లాలోని తమ కేంద్రం నుంచి తమ పేరు తీసుకున్నారు.2 గ్రామంలో 999, 1294 నాటి శాసనాలు దొరికాయి.345

నాల్గవ కుసుమాయుధుడి (ముదిగొండ చాళుక్య) రాగి రేకుల దానపత్రాన్ని 1903లో సెసిల్ బెండాల్ (Cecil Bendall) ప్రచురించారు.6 అది దాత కుటుంబాన్ని ముదుగొండుకు చెందిన మదుగొండ-చాళుక్యులు అని పిలుస్తుంది.67 కుటుంబ స్థాపకుడి తమ్ముడు కొకిరాజు ముదుగొండూరులో నివసించాడని కూడా అది చెబుతుంది.67 పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి (P. V. Parabrahma Sastry) ముదుగొండును ఖమ్మం దగ్గరి ముదిగొండ గ్రామంగా గుర్తించారు.1 Epigraphia Telanganica కూడా అదే విధంగా వంశం పేరును ఖమ్మం జిల్లాలోని దాని కేంద్రం పేరుగా వివరిస్తుంది.2

ముదిగొండలోని 999 నాటి విరిగిన కన్నడ శాసనాన్ని Epigraphia Telanganica జాబితా చేస్తుంది.3 అది ఒక చెరువు తవ్వకాన్ని నమోదు చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.3 1294 జనవరి నాటి రెండు తెలుగు శాసనాలు వల్లభికి వెళ్లే దారిలో దొరికిన ఒక స్తంభంపై ఉన్నాయి.45 గణపతిదేవుడు అనే నాయకుడు ముదిగొండ గోపీనాథ దేవుడికి ఇచ్చిన దానాలను అవి నమోదు చేస్తాయి.45 గ్రామ పూజారులు, వడ్డెలు, మహాజనులు (గ్రామ సభ సభ్యులు) మరిన్ని దానాలు ఇచ్చారు.45 ఆ నాయకుడు బహుశా చాళుక్య వంశానికి చెంది ఉండవచ్చని ఒక సంక్షిప్త వివరణ సంపాదకులు భావించారు.45

Footnotes

  1. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 52. ↩ ↩2

  2. Epigraphia Telanganica I (2023), p. 353. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  3. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.), Epigraphia Telanganica I: Pre-Kakatiya Telangana (2023), p. 99, summarising the Andhra Pradesh Annual Report on Epigraphy, 1967. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  4. Epigraphia Telanganica III: Decline of Kakatiyas (2023), p. 302, summarising the Annual Report on Indian Epigraphy for 1987-88, p. 17. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. Epigraphia Telanganica III (2023), p. 303, summarising Andhra Pradesh Archaeology: A Review 1987-2001 (2002), p. 112. Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  6. C. Bendall, “Grant of Kusumayudha IV”, Indian Antiquary XXXII (1903), p. 281 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. Bendall, “Grant of Kusumayudha IV” (1903), p. 284 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

రాజవంశాలు

ముదిగొండ చాళుక్యులు

సుమారు క్రీ.శ. 890–1218

ఖమ్మం దగ్గరి ముదిగొండ (ముదుగొండు) పేరుతో పిలిచిన చాళుక్య నాయకుల కుటుంబం. వేంగి, వేములవాడల మధ్య ఉన్న మంచికొండ జిల్లాను, కొరవి (కురవి) దేశాన్ని వారు 9వ శతాబ్దం చివరి నుండి సుమారు 1200 వరకు పట్టుకున్నారు. వారు వేంగి తూర్పు చాళుక్యులకు, తర్వాత కళ్యాణి చాళుక్యులకు సేవ చేశారు. కాకతీయులకు తమ భూములను కోల్పోయారు. రెండు తామ్రశాసనాలు (నాల్గవ కుసుమాయుధుని మొగలిచెరువుల శాసనం, కుసుమాదిత్యుని కుక్కునూరు తామ్రశాసనం), కొరవిలోని ఒక శిలాశాసనం, ఇతర వంశాల రికార్డుల్లోని చిన్న ప్రస్తావనల ద్వారా వారు తెలుసు.

వ్యక్తులు

నాల్గవ కుసుమాయుధుడు (ముదిగొండ చాళుక్య)

సుమారు క్రీ.శ. 1040–1065

చాళుక్యుల ముదిగొండ శాఖ నాయకుడు. ఒక సంస్కృత తామ్ర దానశాసనం, మొగలిచెరువుల దానశాసనం ద్వారా ఆయన తెలుసు. 1899లో సెసిల్ బెండాల్ దానిని హైదరాబాద్‌లోని నిజాం ఖజానాలో కనుగొని, 1903లో ప్రచురించారు. అది మంచికొండ జిల్లాలో కొరవి దగ్గరి ఒక గ్రామాన్ని ఒక బ్రాహ్మణుడికి ఇస్తుంది. కోకిరాజు నుంచి ఆ కుటుంబపు ఎనిమిది తరాలను అది ఇస్తుంది. బెండాల్ అక్షరాలను 11వ శతాబ్దం లేదా ఆ తర్వాతి కాలానివిగా చెప్పారు; ఎన్. వెంకటరమణయ్య నాల్గవ కుసుమాయుధుడిని దాదాపు 1040–1065లో ఉంచారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. R. C. Temple (ed.), The Indian Antiquary, Vol. XXXII (1903) (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1903, pp. 281, 284. C. Bendall, Grant of Kusumayudha IV. [Public domain]
  2. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 52. Paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  3. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.); Gautam Pingle (gen. ed.), Epigraphia Telanganica, Vol. 1: Pre-Kakatiya Telangana, Dr MCR Human Resource Development Institute, Government of Telangana, 2023, pp. 99, 353. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  4. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.); Gautam Pingle (gen. ed.), Epigraphia Telanganica, Vol. 3: Decline of Kakatiyas, Dr MCR Human Resource Development Institute, Government of Telangana, 2023, pp. 302–303. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: