వేల్పూరు
గుంటూరు జిల్లాలోని పూర్వపు సత్తెనపల్లి తాలూకాలో ఉన్న గ్రామం. కొండపై ఉన్న దాని రామలింగస్వామి ఆలయంలో ఒక చలువరాతి స్తంభం ఉంది. దానిపై విష్ణుకుండిన వంశపు తెలిసిన ఏకైక శిలా శాసనం ఉంది. బౌద్ధ స్తూప దిబ్బలపై కనిపించే రకమైన పాత ఇటుకలు కొండ నిండా ఉన్నాయి. గ్రామంలో రెండవ తొలి బ్రాహ్మీ శాసనం కూడా దొరికింది.
వేల్పూరు గుంటూరు జిల్లాలోని అప్పటి సత్తెనపల్లి తాలూకాలో ఉంది. విష్ణుకుండిన రాజు మాధవవర్మ పేరు ఉన్న మాధవవర్మ వేల్పూరు స్తంభ శాసనానికి అది ప్రసిద్ధి.1 కె. ఆర్. సుబ్రహ్మణ్యన్ (K. R. Subramanian) ఆ గ్రామాన్ని అమరావతికి సుమారు పన్నెండు మైళ్లు పడమటగా ఉంచారు.2
ఆలయ కొండ
గ్రామానికి ఈశాన్యంగా ఒక చిన్న కొండపై ఉన్న రామలింగస్వామి “చాలా పాత ఆలయాన్ని” 1925–26 నాటి శాసన నివేదిక వర్ణిస్తుంది.1 అమరావతి స్తూపంలో (అవశేషాల దిబ్బలో) వాడిన రకమైన తెల్ల చలువరాళ్లపై ఉన్న అనేక శాసనాలు ఆలయంలో ఉన్నాయి.1 ప్రధాన ద్వారం వెనుక రెండు తెల్ల చలువరాతి స్తంభాలు పైకప్పును మోస్తాయి. వాటిలో ఒకదానిపై విష్ణుకుండిన శాసనం ఉంది.1
ఆ కొండ “స్తూప దిబ్బలపై ఎప్పుడూ కనిపించే పాత, వెడల్పాటి ఇటుకల శిథిలాలతో నిండి ఉంది” అని నివేదిక జోడిస్తుంది.1 కూల్చివేసిన ఒకటి రెండు భవనాలకు అర్ధవృత్తాకార (ఒక చివర గుండ్రని) పునాదులు ఉన్నాయి. అవి బౌద్ధ లేదా బౌద్ధానంతర శిథిలాలను సూచించాయి.1 కోటినాగ రాయి అని పిలిచే సుమారు ఆరు అడుగుల ఎత్తైన ఒక రాతి పలకపై రెండు వైపులా సర్పాల వరుసలు చెక్కి ఉన్నాయి.1
తర్వాతి లభ్యాలు
పూర్తి పాఠాన్ని చదవడానికి 1936–37లో శాసనం ఉన్న స్తంభాన్ని ఆలయం నుంచి బయటకు తీయడానికి ప్రయత్నించారు.3 ధర్మకర్తలు, గ్రామస్తులు వ్యతిరేకించడంతో ఆ ప్రయత్నాన్ని విరమించారు.3
1940–41లో గుంటూరుకు చెందిన పి. శేషాద్రి శాస్త్రి (P. Seshadri Sastri) వేల్పూరు నుంచి మరో బ్రాహ్మీ శాసనాన్ని నివేదించారు.4 అది అప్పుడు గ్రామదేవత రోడ్డు పక్క గుడిలో వాడుతున్న ఒక స్తంభంపై ఉంది.4 అది ఐర వంశానికి చెందిన ఒక హారితీపుత్ర రాజును పేర్కొంటుంది.4 రామలింగేశ్వర ఆలయం కింద ఉన్న దిబ్బపై ఉన్న ఒక స్తూపం నుంచి ఈ స్తంభం వచ్చి ఉండవచ్చని 1939–43 నాటి నివేదిక భావించింది.4
Footnotes
-
Annual Report on South-Indian Epigraphy for 1925–26 (1927), Part I, para. 7, p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7
-
K. R. Subramanian, Buddhist Remains in Andhra and the History of Andhra between 225 and 610 A.D. (1932), p. 113, note (f) (archive.org (opens in a new tab)). ↩
-
Annual Report on South Indian Epigraphy for 1936–37 (1940), Part I, p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2
-
Annual Reports on South Indian Epigraphy for 1939–40 to 1942–43 (1952), Part II, para. 4, p. 229 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4
చిత్రాలు
సంబంధిత
శాసనాలు
ఆధారసూచికలు
గమనికలు (0)
ఆధారాలు (4)
ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
చివరి సవరణ: