ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

పెనుకొండ కోట శాసనం (1354)

పెనుకొండ కోట ఉత్తర ద్వారపు ఒక బురుజుపై ఉన్న కనరీస్ (కన్నడ) శాసనం. దాని తేదీ శక 1276, జయ. ఇ. హుల్ష్ దాన్ని 1354 మార్చి 25కు సమానం చేశారు. మొదటి బుక్కరాయలు పాలిస్తూ, ఆయన కొడుకు విరూపణ్ణ పెనుగొండె సీమను పాలిస్తున్నప్పుడు మంత్రి అనంతరసుడు కోటను కట్టించాడని అది నమోదు చేస్తుంది. పట్టణం గురించి తేదీ ఉన్న అతి తొలి రికార్డు ఇదే. మొదటి విజయనగర వంశపు ఒక రాకుమారుడు అక్కడ నివసించాడని అది చూపిస్తుంది.

ఈ కన్నడ శాసనం పెనుకొండ కోట నిర్మాణాన్ని నమోదు చేస్తుంది.1 మొదటి బుక్కరాయలు పాలిస్తూ, ఆయన కొడుకు విరూపణ్ణ పెనుగొండె సీమను పాలిస్తున్న 1354 మార్చి 25 నాటిదిగా ఇ. హుల్ష్ (E. Hultzsch) దాన్ని నిర్ణయించారు.1 మొదటి విజయనగర వంశపు ఒక రాకుమారుడు పెనుకొండలో నివసించాడనడానికి అనంతపురం గెజిటీర్ దాన్ని రుజువుగా తీసుకుంది.2

శాసనం

ఆ శాసనం ప్రభుత్వ శాసన నిపుణుడి 1901 సేకరణలోని నం. 339.34 వి. రంగాచార్య (V. Rangacharya) దాన్ని “వీర బుక్కన ఉడైయర్ (I) పాలనలో శ. 1276, జయ నాటి శాసనం” అని జాబితా చేస్తారు.34 దాన్ని “కోట ఉత్తర ద్వారం వద్ద ఒక బురుజు గోడపై” చెక్కారు.34 పట్టణంపై తన నమోదును ఆయన ఈ మాటలతో మొదలుపెడతారు: “ఈ చారిత్రక స్థలపు కోటను 1354లో మొదటి బుక్కరాయలు కట్టించాడు.”34

శాఖ కోసం నకలు తీయకముందే 1882లో రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) దాన్ని జాబితా చేశారు.5 ఆయన దాన్ని “తూర్పు ద్వారం దగ్గర కోట గోడలోని ఒక రాయిపై” ఉన్న కనరీస్ శాసనం అని పిలిచారు.5 ఆయన మాటలలో, అది “‘జనేమ దేవి’ కొడుకు ‘విరూపణ్ణ ఉదయర్’ మంత్రి కోటను నిర్మించడాన్ని స్మరిస్తుంది”.5 “శ్రీ వీర బుక్కణ్ణ ఉదయర్” పెన్నకొండను ఈ రాకుమారుడికి అప్పగించాడు.5 “ఈయన విజయనగర వంశపు మొదటి బుక్కరాయలు అని నేను భావిస్తున్నాను” అని ఆయన జోడించారు.5

హుల్ష్ పఠనం

1901లో తొలి విజయనగర రాజుల కొడుకుల గురించిన ఒక గమనికలో ఇ. హుల్ష్ ఈ శాసనాన్ని ఉపయోగించారు.1 ఆ గమనిక శ్రీరంగంలోని ఒక శాసనపు ఆయన సంచికలో భాగం.1 ఆయన ఆ శాసనాన్ని “మిస్టర్ సూయెల్ మొదట గుర్తించిన, పెనకొండలోని ఒక కనరీస్ శాసనం (1901 నాటి నం. 339)” అని పిలిచారు.1 దాని నుంచి, వీర-బుక్కణ్ణ-ఒడెయరు (మొదటి బుక్కరాయలు)కు ఆయన రాణి జొమ్మదేవి ద్వారా వీర-విరూపణ్ణ-ఒడెయరు (I) అనే మరో కొడుకు ఉన్నాడని ఆయన తెలుసుకున్నారు.1

హుల్ష్ పఠనంలో, మొదటి బుక్కరాయలు అప్పుడు హొసపట్టణంలో హొయసల రాజుల భూభాగాన్ని పాలిస్తున్నాడు.1 ఆయన కొడుకు మొదటి విరూపణ్ణ తన తండ్రి ఇచ్చిన పెనుగొండె సీమ (రాజ్యం)ను పాలిస్తున్నాడు.1 ఆ సమయంలో మంత్రి (మహాప్రధాన) అనంత[ర]స-ఒడెయరు పెనుగొండె కోటను కట్టించాడు.1

తేదీ శక-సంవత్ 1276, జయ సంవత్సరం.1 రోజు చైత్ర శుద్ధ పక్షం 1వ తిథి (చాంద్రమాన దినం), మంగళవారం.1 హుల్ష్ దీన్ని “క్రీ.శ. 1354 మార్చి 25”కు సమానం చేశారు.1

ఆధారాలు ఎక్కడ విభేదిస్తాయి

పఠనాలు రెండు విషయాలలో విభిన్నంగా ఉన్నాయి.512 మొదటిది, సూయెల్ జాబితా రాకుమారుడి తల్లిని “జనేమ దేవి” అని ఇస్తుంది, కానీ హుల్ష్ ఆమె పేరును జొమ్మదేవి అని ఇస్తారు.51 రెండవది, 1905 నాటి అనంతపురం గెజిటీర్ హుల్ష్‌ను ఉదహరిస్తుంది, కానీ మంత్రి పేరు చెప్పదు.2 “విజయనగరానికి చెందిన రాజు మొదటి బుక్కరాయలు పెనుకొండ సీమను తన కొడుకు వీర విరూపణ్ణ ఉడైయర్‌కు అప్పగించాడు” అని శాసనం చెబుతుందని మాత్రమే అది చెబుతుంది.2 ఈ కొడుకు కాలంలో “పెనుకొండ కోటను కట్టారు” అని అది జోడిస్తుంది.2

గెజిటీర్ ఆ రాయిని “కోట ఉత్తర ద్వారపు తూర్పు వైపున” ఉంచుతుంది.2

పెనుకొండ, మొదటి వంశం

దీని నుంచి “విజయనగర వంశ పాలన మొదలైన వెంటనే పెనుకొండ దాని రాకుమారులలో ఒకరి నివాసం” అని గెజిటీర్ నిర్ధారించింది.2 అదే విరూపణ్ణ “వరుసగా 1344, 1364 నాటి మరో రెండు దానపత్రాలలో పేర్కొనబడ్డాడు” అని అది జోడిస్తుంది.2 మైసూరులోని కల్లోడిలో 1389 నాటి ఒక శాసనాన్ని కూడా అది ఉదహరిస్తుంది.2 పెన్నా నుంచి పట్టణానికి నీరు తీసుకురావడానికి “స్పష్టంగా యువరాజుగా ఉన్నప్పటి రెండవ బుక్కరాయలు” అయిన బుక్కరాయలు ఒక కాలువ తవ్వించాడని ఇది చెబుతుంది.2 ఆ కాలువ జాడ ఏదీ మిగలలేదు.2

సూయెల్ జాబితాలో మొదటిదానికి దగ్గరగా, కొంత చదవగలిగే, 1364 నాటి రెండవ కనరీస్ శాసనం ఉంది.5 అది కూడా విరూపణ్ణ ఉదయర్‌ను పేర్కొంటుంది.5 పెనుకొండ, పెనుకొండ కోట, గగన్ మహల్, మొదటి బుక్కరాయలు పేజీలు చూడండి.

ఈ రాకుమారుడు లేపాక్షి ఆలయాన్ని కట్టించిన పెనుకొండకు చెందిన విరూపణ్ణ కాదు.6 ఆ విరూపణ్ణ దాదాపు రెండు శతాబ్దాల తర్వాత, అచ్యుతరాయల పాలనలో జీవించాడు.6 లేపాక్షి శాసనాలు ఆయనను లేపాక్షికి చెందిన నంది-లక్కిసెట్టి కొడుకు అని పిలుస్తాయి.6

Footnotes

  1. E. Hultzsch, “Ranganatha Inscription of Goppana; Saka-Samvat 1293”, Epigraphia Indica VI (1900–01), p. 327 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14

  2. W. Francis, Madras District Gazetteers: Anantapur (1905), p. 190 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  3. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. I (1919), p. 24, Anantapur district, Penukonda (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Rangacharya, Topographical List, Vol. I (1919), p. 25, Anantapur No. 161 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  5. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (1882), p. 119 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  6. Rangacharya, Topographical List, Vol. I (1919), p. 13, Anantapur No. 76 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. VI (1900–01) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1901, pp. 327. E. Hultzsch, Ranganatha Inscription of Goppana (No. 33). [Public domain]
  2. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 24–25. [Public domain]
  3. W. Francis, Madras District Gazetteers: Anantapur (opens in a new tab), Government of Madras (Addison & Co.), 1905, pp. 190. [Public domain]
  4. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1882, pp. 119. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: