ఇంద్రవర్మ రామతీర్థం తామ్రశాసనం

రామతీర్థం రేకులు విష్ణుకుండిన రాజు ఇంద్రవర్మ (విష్ణుకుండిన) తెలిసిన ఏకైక దానపత్రం.¹² ఆయన కొడుకు చిక్కుళ్ళ తామ్రశాసనం తర్వాత ప్రచురితమైన రెండవ విష్ణుకుండిన శాసనం అవే.¹² ఆ రేకులలో ఇచ్చిన వంశావళిని అవి నిర్ధారించాయి.¹²

కనుగొనడం

రేకులు విజయనగరం దగ్గరి రామతీర్థంలోని ఒక విద్వాంసుల పండిత కుటుంబానికి చెందినవి.³² మిస్టర్ అప్పారావు పంతులు (Appa Rao Pantulu) సేకరణ ద్వారా అవి శాసన కార్యాలయానికి వచ్చాయి.³² 1908–09 నాటి శాసన నివేదికలో హెచ్. కృష్ణ శాస్త్రి (H. Krishna Sastri) వాటిని వర్ణించారు.³² కృష్ణ శాస్త్రి తీసిన సిరా ముద్రల నుంచి ఇ. హుల్ష్ (E. Hultzsch) Epigraphia Indica (శాసనాల పత్రిక) XIIలో వాటిని సంపాదకత్వం వహించారు.²⁴

వర్ణన

మూడు రాగి రేకులు ఉన్నాయి. ఒక్కొక్కటి సుమారు 8¼ అంగుళాల పొడవు, 2 అంగుళాల వెడల్పు.²³ మొదటి, మూడవ రేకులపై లోపలి వైపు మాత్రమే చెక్కి ఉంది.²³ అవి ఒక అండాకార రాగి ఉంగరానికి వేలాడుతున్నాయి. రేకులు కార్యాలయానికి చేరినప్పుడు ఆ ఉంగరాన్ని కోయలేదు.²³ దాని చివర్లు అండాకార ముద్ర గల ఒక రాగి ముద్దలో బిగించి ఉన్నాయి.²³

ముద్ర “ఎడమ ముందరి కాలు పైకెత్తి ముందుకు సాగుతున్న సింహం లేదా పులి”ని చూపిస్తుందని కృష్ణ శాస్త్రి వర్ణించారు.³ దాని “మెడ నిటారుగా, నోరు విశాలంగా తెరిచి, తోకను వీపు మీదుగా తిప్పి ఒక ఉచ్చుగా ముగించారు”.³ ఆయన దాన్ని చిక్కుళ్ల ముద్రలోని సింహంతో పోల్చారు.³ ఉంగరం, ముద్రతో కలిపి రేకులు 75 తులాల బరువు.²

లిపి, భాష

వర్ణమాల చిక్కుళ్ల రేకుల వర్ణమాలను పోలి ఉంది.² కానీ అక్కడ వాటిని గుర్తించే ఉచ్చు ఇక్కడ తకు గానీ నకు గానీ లేదు.² దానపత్రం ప్లాకి జిల్లా పేరును ద్రావిడ అక్షరం ళతో రాస్తుంది.² భాష సంస్కృత వచనం. వ్యాసుడు, మనువు రాశారని చెప్పే మామూలు శ్లోకాలు నాలుగు ఉన్నాయి.²

రాజుల ప్రశంస పదజాలం కొన్ని చోట్ల తప్పుగా ఉందని హుల్ష్ కనుగొన్నారు.² దాన్ని రాసిన గుమాస్తా ఒక పాత కార్యాలయ రికార్డును “చాలా అజాగ్రత్తగా” నకలు తీశాడని లేదా మార్చాడని ఆయన భావించారు.²

విషయం

దానపత్రం “పురాణిసంగమంలోని (ఆయన) నివాసం (లేదా శిబిరం) నుంచి” అని మొదలవుతుంది.⁵⁶ అది శ్రీపర్వత ప్రభువు పాదాలను ధ్యానించిన మహారాజు మాధవవర్మను పొగుడుతుంది.⁵⁶ ఆయన “పదకొండు అశ్వమేధాల చివర స్నానం చేసి లోకపు మలినాన్ని కడిగివేశాడు”.⁵⁶ ఆయన కొడుకు, రాజు విక్రమేంద్రుడు “రెండు కుటుంబాలకూ అలంకారం అయ్యాడు”.⁵⁶

దాత విక్రమేంద్రుడి కొడుకు, రాజు ఇంద్రవర్మ.⁵⁶ ఆయన “లక్షలాది యుద్ధాలలో అనేక నాలుగు దంతాల (ఏనుగులను) ఎదుర్కొని విజయం సాధించినవాడు”.⁵⁶ ఆయన “మహేశ్వరుడి (శివుడి) పరమ భక్తుడు” కూడా.⁵⁶

ఆయన ప్లాకి జిల్లా (రాష్ట్రం)లోని పెరువడక గ్రామంలో కూడిన రైతులను సంబోధిస్తాడు.⁶ మండిర గోత్రానికి (వంశానికి) చెందిన తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణుడు నగ్నశర్మ కోసం ఆ గ్రామాన్ని పన్ను లేని అగ్రహారం (బ్రాహ్మణ గ్రామం)గా చేశామని ఆయన వారికి చెబుతాడు.⁶ వారు ఆ బ్రాహ్మణుడికి “దాని మామూలు పంటను” ఇచ్చి, సందేశాలు మోయడం వంటి తమ విధులను నిర్వహించాలి.⁶ రాజు స్వయంగా ఆదేశాన్ని జారీ చేశాడు.⁶ దానపత్రం తేదీ పాలన 27వ సంవత్సరంలో జ్యేష్ఠ శుద్ధ సప్తమి.⁶

రేకులు ఏమి చూపించాయి

ఇంద్రవర్మ చిక్కుళ్ల రేకులలోని ఇంద్రభట్టారకవర్మ అని కృష్ణ శాస్త్రి, హుల్ష్ ఇద్దరూ వంశావళి నుంచి గుర్తించారు.³² ఆయన రెండవ విక్రమేంద్రవర్మ తండ్రి.³² “రెండు కుటుంబాలకూ అలంకారం” అనే పదబంధాన్ని హుల్ష్ చిక్కుళ్ల రేకులతో కలిపి చదివారు.⁴ మొదటి విక్రమేంద్రవర్మ తల్లి వాకాటక కుటుంబానికి చెందినది అయి ఉండాలని అది ఆయనకు చూపించింది.⁴

విష్ణుకుండినులు “స్పష్టంగా ఉత్తర ప్రాంత కుటుంబం” అని 1909లో కృష్ణ శాస్త్రి వాదించారు.³ ఆయన దృష్టిలో వారి తొలి నివాసం విశాఖపట్నం (అప్పుడు వైజాగపటం) జిల్లాలో ఉండేది. శ్రీపర్వతాన్ని అక్కడే వెతకాలని ఆయన భావించారు.³ తర్వాతే వారు దక్షిణాన లెందులూర (దెందులూరు)కు మారారు.³

ప్లాకి జిల్లా

తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి విష్ణువర్ధనుడి దానపత్రాలలో కూడా ప్లాకి జిల్లా పేరు ఉంది.² జువో-డుబ్రే (Jouveau-Dubreuil) పాలనా సంవత్సరాన్ని తప్పుగా 37 అని ఇచ్చారు.⁷ ఇంద్రవర్మ ఒక కళింగ రాజుపై తన యుద్ధంలో గెలిచి, విశాఖపట్నం జిల్లాకు అధిపతి అయ్యాడనడానికి ఆయన ఈ దానపత్రాన్ని రుజువుగా తీసుకున్నారు.⁷

సొంత స్థానిక వంశాలు అనేకం ఉన్న విజయనగరం ప్రాంతంపై విష్ణుకుండినులకు శాశ్వత పట్టు ఉండేదనే విషయాన్ని డి. సి. సర్కార్ (D. C. Sircar) అనుమానించారు.⁸⁹¹⁰ ప్లాకి జిల్లాలోకి ఒక దాడి సమయంలో ఆ దానం చేసి ఉండటానికే ఎక్కువ అవకాశం ఉందని ఆయన భావించారు.⁸⁹¹⁰

సంచిక

• ఇ. హుల్ష్, “Ramatirtham Plates of Indravarman”, Epigraphia Indica XII (1913–14), నం. 17, పుటలు 133–136, ఒక చిత్రపటంతో.²

Footnotes

1. Annual Report on Epigraphy, Madras, for 1913–14 (1914), Part II, para. 35, p. 102 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

2. E. Hultzsch, “Ramatirtham Plates of Indravarman”, Epigraphia Indica XII (1914), p. 133 and notes (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶ ↩¹⁷ ↩¹⁸ ↩¹⁹ ↩²⁰ ↩²¹ ↩²²

3. H. Krishna Sastri, Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1908–09 (1909), Part II, para. 62, p. 109 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵

4. Hultzsch, “Ramatirtham Plates” (1914), p. 134 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³

5. Hultzsch, “Ramatirtham Plates” (1914), p. 135, translation (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

6. Hultzsch, “Ramatirtham Plates” (1914), p. 136, translation (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹²

7. G. Jouveau-Dubreuil, Ancient History of the Deccan (1920), p. 91 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

8. D. C. Sircar, The Successors of the Satavahanas in Lower Deccan (1939), p. 120 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

9. Sircar, Successors of the Satavahanas (1939), p. 121 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²

10. Sircar, Successors of the Satavahanas (1939), p. 138 (archive.org↗ (opens in a new tab)). ↩ ↩²