ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

అక్బర్ హైదరీ (నవాబ్ హైదర్ నవాజ్ జంగ్)

మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కింద పనిచేసిన హైదరాబాద్ అధికారి, మంత్రి. విద్యా శాఖ కార్యదర్శిగా ఆయన 1917లో ఉర్దూలో బోధించే విశ్వవిద్యాలయాన్ని ప్రతిపాదించాడు. అదే ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం అయింది. 1919 నుంచి 1930లలో కూడా ఆయన కార్యనిర్వాహక మండలిలో ఆర్థిక సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. రాష్ట్రం రైల్వేను కొన్న తర్వాత రాష్ట్ర రైల్వే బోర్డు అధ్యక్షుడయ్యాడు. 1934–35లో సమాఖ్య ప్రణాళికపై సంస్థానాల మంత్రుల కమిటీకి అధ్యక్షత వహించాడు. 1938 నాటికి ఆయన ప్రభుత్వానికి అధిపతి. ఆ సంవత్సరం ఆ ప్రభుత్వం కొత్త హైదరాబాద్ స్టేట్ కాంగ్రెస్‌ను నిషేధించింది. ఆయన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ ఛాన్సలర్ కూడా.

A black-and-white photograph of an elderly man with a white beard, glasses, a felt hat and a dark suit, beside an elderly woman in a light sari drawn over her head.
A black-and-white photograph of an elderly man with a white beard, glasses, a felt hat and a dark suit, beside an elderly woman in a light sari drawn over her head. · Central News (Agence photographique). Agence photographique pour le document reproduit (commanditaire) Agence Rol. Agence photographique (commanditaire) (opens in a new tab) · Public domain

అక్బర్ హైదరీ చివరి నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కింద హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని ప్రముఖ అధికారులలో ఒకరు. ఆయన 1917లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం స్థాపనను ప్రతిపాదించాడు.1 తర్వాత ఆయన చాలా సంవత్సరాలు రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవహారాలను నడిపించాడు. 1938 నాటికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి అధిపతి అయ్యాడు.23

ఆయనకు ఉన్న పేర్లు

ఆధారాలు ఆయనను రెండు పేర్లతో పిలుస్తాయి.14 1931 జనగణన ఆయనను “మిస్టర్ ఎ. హైదరీ (ఇప్పుడు నవాబ్ సర్ హైదర్ నవాజ్ జంగ్ బహదూర్)” అంటుంది.1 1342 ఫస్లీ (1932–33; ఫస్లీ అంటే రెవెన్యూ సంవత్సరం) పాలనా నివేదిక ఆర్థిక సభ్యుడిని “సర్ అక్బర్ హైదరీ నవాబ్ హైదర్ నవాజ్ జంగ్ బహదూర్” అని పేర్కొంటుంది.4

విశ్వవిద్యాలయ ప్రణాళిక, 1917

1931 జనగణన ప్రకారం, 1917లో హైదరీ విద్యా శాఖలో ప్రభుత్వ కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు.1 ఆ సంవత్సరం మొదట్లో ఆయన ఉన్నత విద్యపై నిజాంకు ఒక విజ్ఞాపన పత్రం పంపాడు.1 విదేశీ భాష ద్వారా విద్యార్థులు సరిగ్గా నేర్చుకోలేరని ఆయన వాదించాడు.1 ఉర్దూలో బోధించే కొత్త విశ్వవిద్యాలయాన్ని ఆయన ప్రతిపాదించాడు.1

రాష్ట్రంలోని చాలా మంది ప్రజలు ఇతర భాషలు మాట్లాడతారని, ఉర్దూ పాఠ్యపుస్తకాలు లేవని విమర్శకులు అభ్యంతరం చెప్పారు.5 రెండవ అభ్యంతరానికి జవాబుగా, విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఒక అనువాద సంస్థ (బ్యూరో)ను హైదరీ ప్రతిపాదించాడు.5 నిజాం ఆ ప్రణాళికను ఆమోదించాడు.5

ఆర్థిక సభ్యుడు

నిజాం 1919 నవంబర్‌లో కార్యనిర్వాహక మండలిని ఏర్పాటు చేశాడు.6 కె. కృష్ణస్వామి ముదిరాజ్ (K. Krishnaswamy Mudiraj) రాసిన Pictorial Hyderabad (చిత్రాలలో హైదరాబాద్) (1929) “నవాబ్ సర్ హైదర్ నవాజ్ జంగ్ బహదూర్”ను దాని ఆర్థిక సభ్యుడిగా పేర్కొంటుంది.2 పురావస్తు శాస్త్రంపై ఆసక్తి చూపినందుకు ముదిరాజ్ “ఆర్థిక మంత్రి సర్ అక్బర్ హైదరీ”ని ప్రశంసించారు కూడా.7

ఈ సంవత్సరాల్లో ఆయన చేసిన పనిని పాలనా నివేదికలు చూపిస్తాయి.89

  • 1924–25లో అజంతా, ఎల్లోరా గుహల సందర్శనకు వచ్చిన వైస్రాయ్ లార్డ్ రీడింగ్‌ను స్వాగతించడానికి నిజాం ఆయనను పంపాడు.8
  • 1930 ఏప్రిల్ 1న రాష్ట్రం నిజాం గ్యారంటీడ్ స్టేట్ రైల్వేను దాని కంపెనీ నుంచి కొన్నది.10 1932–33 నాటికి హైదరీ ఆ రైల్వే బోర్డుకు అధ్యక్షుడు.9
  • 1932–33లో కూడా ఆయన ఆర్థిక శాఖను నిర్వహించాడు.4

సమాఖ్య ప్రణాళికపై ప్రతినిధి

1344 ఫస్లీ (1934–35) పాలనా నివేదిక ఆయనను రాష్ట్ర విదేశీ సంబంధాల కమిటీ అధ్యక్షుడిగా చూపిస్తుంది.11 ఆయన సంస్థానాల మంత్రుల ఒక కమిటీకి అధ్యక్షత వహించాడు.11 ప్రతిపాదిత భారత సమాఖ్యను అధ్యయనం చేయడానికి అది 1934 డిసెంబర్‌లో బొంబాయిలో, 1935 జనవరిలో ఢిల్లీలో సమావేశమైంది.11 దాని అభిప్రాయాలను హైదరీ సర్ బెర్ట్రాండ్ గ్లాన్సీకి రాసిన లేఖలో పంపారు.12

ప్రభుత్వ అధిపతి, 1938

సరోజినీ రేగాని (Sarojini Regani) రాసిన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ చరిత్ర ప్రకారం, 1938 నాటికి హైదరీ ప్రధాన మంత్రి.3 ఆమె కాంగ్రెస్ వైపు నుంచి రాశారు.3 1938 సెప్టెంబర్ 8న, కొత్త హైదరాబాద్ స్టేట్ కాంగ్రెస్ మొదటి సాధారణ సమావేశానికి ఒక రోజు ముందు, ఆయన ప్రభుత్వం దానిని మతతత్వ సంస్థ అని నిషేధించిందని ఆమె చెప్పారు.3 తర్వాత గాంధీ కోరిక మేరకు ఆయన జైలులో ఉన్న సత్యాగ్రహులను (శాసనోల్లంఘన స్వచ్ఛంద సేవకులు) విడుదల చేశాడు, కానీ నిషేధాన్ని కొనసాగించాడు.13 1940 ఏప్రిల్ 4న హైదరాబాద్‌లో మత ఉద్రిక్తతే అతి పెద్ద సమస్య అని ఆయన గాంధీకి చెప్పాడని ఆమె రాశారు.14

1347 ఫస్లీ (1937–38) పాలనా నివేదిక ఆయనను “రైట్ ఆనరబుల్ సర్ అక్బర్ హైదరీ” అంటుంది.15 ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ ఛాన్సలర్‌గా ఆ సంవత్సరం ఆయన దాని స్నాతకోత్సవానికి అధ్యక్షత వహించాడు.15 స్వామి రామానంద తీర్థ, ఉద్యమాలు పేజీ చూడండి.

Footnotes

  1. Census of India 1931, Vol. XXIII, Part I (1933), p. 216 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 239 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. Sarojini Regani, Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh, p. 188 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Administration Report, 1342 Fasli (1932–33) (1935), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Census of India 1931, Vol. XXIII, Part I (1933), p. 217 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), p. 233 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 297 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1924–25 (1926), General Summary, p. i (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions for 1342 Fasli (1932–33) (1935), p. 85 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Census of India 1931, Vol. XXIII: H.E.H. the Nizam’s Dominions, Part I: Report (1933), p. 32 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Report on the Administration of H.E.H. the Nizam’s Dominions, 1344 Fasli (1934–35) (1938), p. 145 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. Administration Report, 1344 Fasli (1934–35) (1938), p. 146 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Regani, Highlights of the Freedom Movement, p. 190 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. Regani, Highlights of the Freedom Movement, p. 191 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  15. Administration Report, 1347 Fasli (1937–38) (1940), p. 177 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. Khan, Gulam Ahmad, Census of India 1931 vol.23 H.E.H. the Nizamʼs dominions (Hyderabad State); pt.1- Report (opens in a new tab), 1933, pp. 32, 216–217. [Public domain]
  2. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (opens in a new tab), Chandrakanth Press, Hyderabad (Deccan), 1929, pp. 233, 239, 297. [Public domain]
  3. H.E.H. the Nizam's Government, Report on the Administration of H.E.H. the Nizam's Dominions for the Year 6th October 1924 to 5th October 1925 (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad, 1926, i. [Public domain]
  4. H.E.H. the Nizam's Government, Report on the Administration of H.E.H. the Nizam's Dominions for the Year 1342 Fasli (1932-33) (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad, 1935, pp. 85, 118. [Public domain]
  5. H.E.H. the Nizam's Government, Report on the Administration of H.E.H. the Nizam's Dominions for the Year 1344 Fasli (1934–35) (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad, 1938, pp. 145. Public domain in India; paraphrased. [Public domain in India]
  6. H.E.H. the Nizam's Government, Report on the Administration of H.E.H. the Nizam's Dominions for the Year 1347 Fasli (1937–38) (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad, 1940, pp. 177. Public domain in India; paraphrased. [Public domain in India]
  7. Sarojini Regani, Highlights of the Freedom Movement in Andhra Pradesh (opens in a new tab), Ministry of Cultural Affairs, Government of Andhra Pradesh, Hyderabad, 1956, pp. 188, 190–191. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: