తెలుగు చరిత్రTelugu History

బండారు అచ్చమాంబ

బండారు అచ్చమాంబ (1874–1905) కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు అక్క. తెలుగు రచయిత్రి, స్త్రీ విద్య కోసం మాట్లాడినవారు. ప్రసిద్ధ స్త్రీల జీవితాలతో అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాల రాశారు. ఆమె కథ గుణవతియగు స్త్రీ (1901) ఒక స్త్రీ రాసిన మొదటి తెలుగు కథ అంటారు. హిందూ సుందరి స్త్రీల పత్రిక ఆమె రచనలను, ఆమె చిత్రాన్ని, ఆమె అకాల మరణం తర్వాత నివాళిని ప్రచురించింది.

ఆధునిక కాలపు తొలి తెలుగు రచయిత్రులలో బండారు అచ్చమాంబ ఒకరు.12 ప్రసిద్ధ స్త్రీల చరిత్రను, తొలి తెలుగు కథలలో ఒకదానిని రాశారు.213 స్త్రీ విద్య కోసం మాట్లాడారు, రాశారు.213 1905లో చిన్న వయసులోనే చనిపోయారు.1

కుటుంబం, చదువు

1957లో ఆంధ్ర మహిళ పత్రిక ఆమెకు నివాళి అర్పించింది. కన్నబిడ్డలను పోగొట్టుకుని ఆమె దుఃఖిస్తున్నప్పుడు తమ్ముడు కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు ఆమె చేతికి కలం ఇచ్చారని ఆ పత్రిక చెబుతుంది.2 ఆమె కన్నీరే కలం ద్వారా రచనగా ప్రవహించిందని రాసింది.2 తెలుగుతో పాటు సంస్కృతం, మరాఠీ, ఇంగ్లీషు భాషల్లో కూడా ఆమెకు పాండిత్యం ఉందని పేర్కొంది.2

కృష్ణా జిల్లా నుంచి వచ్చిన ప్రముఖులలో “భండారు అచ్చమాంబ”ను 1961 నాటి జనాభా లెక్కల హ్యాండ్‌బుక్ లెక్కించింది.4 భర్త ఉద్యోగం కారణంగా ఆమె మహారాష్ట్రలో ఉండేవారు.5

ఆమె పుస్తకాలు

మంచి స్త్రీల జీవితాలనే రత్నాలుగా కూర్చిన అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాల ఆమె ముఖ్య రచన.2 మగవారికే కష్టమైన చరిత్ర రచనను చేపట్టి ఒక స్త్రీ రాసిన గొప్ప గ్రంథంగా ఆంధ్ర మహిళ దానిని పొగిడింది.2

తెలుగు స్త్రీల పత్రిక హిందూ సుందరిని ఎస్. మహబూబ్ బాషా అధ్యయనం చేశారు. దాని 1902 జూలై సంచికలో కొటికలపూడి సీతమ్మ ఆ పుస్తకాన్ని సమీక్షించారని ఆయన గుర్తించారు.6

ఆమె రాసిన గుణవతియగు స్త్రీ (1901) ఒక స్త్రీ రాసిన మొదటి తెలుగు కథ అని కె. పురుషోత్తం అంటారు.1

స్త్రీ విద్య కోసం

1902 డిసెంబరులో హిందూ సుందరి ఆమె రాసిన “భార్యాభర్తల సంవాదము” అచ్చువేసింది. స్త్రీ విద్యపై భార్యాభర్తల మధ్య జరిగే సంభాషణ అది.3 అందులో చదువులేని భార్య, భార్యలు చదువుకుంటే భర్తలు చనిపోతారని తన అమ్మమ్మ చెప్పిందని అంటుంది. అది పెద్దవాళ్ల మూర్ఖ నమ్మకం మాత్రమే అని భర్త జవాబిస్తాడు.3

ఆమె బహిరంగంగా కూడా ప్రసంగించారు. 1903 జనవరి 17న ఆమె ఏలూరు‌లో హిందూ సుందరి సంపాదకుడు సత్తిరాజు సీతారామయ్య ఇంటికి వచ్చారు.7 రెండు రోజుల తర్వాత ఆయన స్త్రీల సభ ఏర్పాటు చేశారు. ఆమె ఉపన్యాసం వినడానికి ఆ ఊరి స్త్రీలు దాదాపు రెండు వందల మంది వచ్చారు.78

తన పత్రికకు సంపాదకత్వం వహించమని సీతారామయ్య ఆమెను కోరారు. ఆమె ఇష్టపడ్డారు గానీ, మహారాష్ట్రలో దూరంగా ఉండటం వల్ల ఆ పని నిజంగా చేయలేనని మర్యాదగా తిరస్కరించారని బాషా చెబుతారు.5 1903 సెప్టెంబరు–అక్టోబరు సంచికలో ఆ పత్రిక ఆమె జీవిత వివరాలను, ఆమె ఛాయాచిత్రాన్ని ప్రచురించింది.9 ఆమె మరణం తర్వాత “కీర్తిశేషురాలగు శ్రీమతి భండారు అచ్చమాంబ” పేరుతో నివాళి ప్రచురించింది.10

Footnotes

  1. K. Purushotham, “From Social Reform to Dandora: A Critical Perspective of Telugu Dalit Short Stories in Historical Outline”, Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. XV, No. 1 (2020), p. 11, note 2 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Tribute to Srimati Bandaru Achamamba, Andhra Mahila, Vol. 13, No. 1 (January 1957), PDF p. 89 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  3. Basha, “Flagging off the Marathon”, KJHS V (2010), p. 92, notes (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Krishna District (1966), p. xix (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  5. Basha, “Flagging off the Marathon”, KJHS V (2010), p. 88, notes (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  6. Basha, “Flagging off the Marathon”, KJHS V (2010), p. 93, notes (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  7. S. Mahaboob Basha, “Flagging off the Marathon: Print Culture and Women’s Intellectual Movement in Colonial Andhra: Story of the Hindu Sundari, 1902–1947”, Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. V, No. 1 (2010), p. 79 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  8. Basha, “Flagging off the Marathon”, KJHS V (2010), p. 80 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  9. Basha, “Flagging off the Marathon”, KJHS V (2010), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  10. Basha, “Flagging off the Marathon”, KJHS V (2010), p. 94, notes (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. A. Chandra Sekhar (Census of India), Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Krishna District (opens in a new tab), Census of India, 1966, xix. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  2. K. Purushotham (article); Thallapally Manohar (ed.), Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. XV, No. 1 (2020), incl. K. Purushotham, 'From Social Reform to Dandora: A Critical Perspective of Telugu Dalit Short Stories in Historical Outline', pp. 1-11 (opens in a new tab), 2020, pp. 11. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  3. Andhra Mahila Sabha, Andhra Mahila (ఆంధ్ర మహిళ), Vol. 13, No. 1 (January 1957) (opens in a new tab), 1957, PDF p. 89. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  4. S. Mahaboob Basha (article); Thallapally Manohar and K. Vijaya Babu (eds.), Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. V, No. 1 (May 2010), incl. S. Mahaboob Basha, 'Flagging off the Marathon: Print Culture and Women's Intellectual Movement in Colonial Andhra: Story of the Hindu Sundari, 1902-1947' (opens in a new tab), 2010, pp. 79–94. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: