ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

బ్రహ్మనాయుడు

పల్నాటి వీరులు (పల్నాడు వీరులు) అనే తెలుగు వీరగాథల చక్రంలో ప్రధాన వీరుడు. కారెంపూడిలో జరిగిన పల్నాటి యుద్ధంలో ఒక పక్షానికి నాయకత్వం వహించిన మంత్రి. అక్కడ ఆయనను ఇప్పటికీ విష్ణువు రూపంగా పూజిస్తారు. వీరగాథలు, ఆరాధన ద్వారా మాత్రమే ఆయన గురించి తెలుస్తుంది. ఏ శాసనమూ ఆయన పేరు చెప్పదు. ఆయన యుద్ధానికి ప్రతిపాదించిన తేదీలు 1080 నుంచి 1386 వరకు ఉన్నాయి.

A bronze statue of a turbaned man in a long coat holding a trident-topped staff, on a stone pedestal against a blue sky and a leafless tree.
A bronze statue of a turbaned man in a long coat holding a trident-topped staff, on a stone pedestal against a blue sky and a leafless tree. · Chavakiran (Wikimedia Commons user) (opens in a new tab) · Public domain

“పల్నాటి వీరుల” వీరగాథల చక్రమైన పల్నాటి వీరచరిత్రలో బ్రహ్మనాయుడు ప్రధాన వీరుడు.1 1879లో రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) ఈ గాథల చక్రాన్ని పల్నాడు “నివాసులందరూ ప్రేమగా ఆదరిస్తారని” కనుగొన్నారు.1 ఏ శాసనమూ ఆయన పేరు చెప్పదు. ఆయన గురించి చెప్పేదంతా వీరగాథల నుంచి, కారెంపూడిలోని ఆరాధన నుంచి వస్తుంది.23 చరిత్రకారులు ఈ కథను పల్నాడు హైహయ నాయకుల చరిత్రలో ఇమడ్చడానికి కూడా ప్రయత్నించారు.23

వీరగాథలో

1862లో ముదిగొండ వీరభద్రుడు రాసిన రూపాన్ని సూయెల్ సంక్షిప్తంగా చెప్పారు. అందులో బ్రహ్మనాయుడు రాజు అలుగు భూపతి ప్రధాన మంత్రి దొడ్డ నాయుని రెండవ కొడుకు.34 ఆ మంత్రులు వెలమ కులానికి చెందినవారని చెబుతారు.34 ఆ కావ్యం ఆయనను “ఒక అద్భుత బాలుడు, నిజానికి విష్ణువే” అని చెబుతుంది.5

కుట్రదారు నాయకురాలు రాజును ఆయనకు వ్యతిరేకంగా మార్చింది.6 అప్పుడు ఆయన యువ రాకుమారులు బాలమ, దేవులను గురజాల నుంచి తీసుకువెళ్లి, మాచర్లలో కొత్త నగరాన్ని స్థాపించాడు.6 గురజాలలో మంత్రతంత్రాల వల్ల కోడిపందెంలో ఓడిపోయి, ఆయన ఏడు సంవత్సరాలు ప్రవాసానికి వెళ్లాడు. ఆయన తిరిగి వచ్చినప్పుడు రెండు పక్షాలూ యుద్ధం చేశాయి.789 అందులో ఆయన కొడుకు బాలుడు, ఆయన సహచరులలో చాలా మంది చనిపోయారు.789

బ్రహ్మనాయుడు చనిపోయిన వీరులను బతికించి, వారిని ఊరేగింపుగా గుత్తికొండ మహా గుహలోకి నడిపించడంతో కథ ముగుస్తుంది.10 చిలుకూరి వీరభద్రరావు (Chilukuri Veerabhadra Rao) (1912) ఆ యుద్ధాన్ని సవతి సోదరులు మలిదేవుడు, నలగామరాజుల మధ్య గొడవగా చెప్పారు.1112 బ్రహ్మనాయుడు మలిదేవుడి దగ్గర సేవ చేశాడు, నాయకురాలు నలగామరాజు పక్షం నిలిచింది.1112

కాలం

“బ్రహ్మనాయుడు, మరో పన్నెండు మంది భూస్వాములు, పశువుల కాపరులు నడిపించిన” యుద్ధాన్ని హెచ్. హెచ్. విల్సన్ (H. H. Wilson) (1828) 1080–1087 నాటిదిగా చెప్పారు.13 సి. పి. బ్రౌన్ (C. P. Brown) (1852) ఆ సంఘటనలను “దాదాపు క్రీ.శ. 1160లో” ఉంచారు.14 ఆ వీరులు 14వ శతాబ్దం మొదట్లో ఉన్నారని సూయెల్ భావించారు.13 యుద్ధం ముగింపును 1386 నాటిదిగా చెప్పే కారెంపూడిలోని ఒక పద్యాన్ని ఆయన నమోదు చేశారు.13

కావ్యంలోని సమకాలీనతల (సరిపోయే తేదీల) ఆధారంగా వీరభద్రరావు యుద్ధాన్ని 1176, 1182 మధ్య ఉంచారు.11 కాకతీయ రుద్రదేవుడు తీరానికి దండెత్తిన సందర్భంగా, పల్నాటి యుద్ధాన్ని 1181 తర్వాత జరిగినట్లు పి. వి. పరబ్రహ్మశాస్త్రి (P. V. Parabrahma Sastry) చెప్పారు.15 1883లో గోర్డన్ మెకంజీ (Gordon Mackenzie) పల్నాడు తొలి చరిత్ర తెలియదని, ఆ కథలు “చారిత్రకంగా విలువ లేనివి” అని భావించారు.16

కారెంపూడిలో ఆరాధన

కారెంపూడిలో వీరుల దేవాలయం ఆరు ఇనుప ఈటెలను దాచి ఉంచుతుంది.17 “వీటిలో అన్నిటికంటే పెద్దదాన్ని ‘నాయుడి ఈటె’ లేదా వీరుల నాయకుడైన బ్రహ్మనాయుడి ఈటె అంటారు” అని సూయెల్ రాశారు.17 బ్రహ్మనాయుడు విష్ణువని, కారెంపూడి దగ్గరి ఒక గుహలో ఇప్పటికీ తపస్సు చేస్తున్నాడని ఉన్న నమ్మకాన్ని వీరభద్రరావు నమోదు చేశారు. అక్కడ కార్తీకంలో జరిగే వార్షిక ఉత్సవాన్ని ఆయన వర్ణించారు. “బ్రహ్మనాయని ముద్రకర్త” అనే వంశపారంపర్య అధికారి దానికి అధ్యక్షత వహిస్తాడు.18

తర్వాతి కాకతీయుల కాలంలో ఈ ఆరాధన స్థిరపడిందని శాసనాలు చూపిస్తాయని వి. రంగాచార్య (V. Rangacharya) గుర్తించారు. వీరులలో ఒకడైన చిలమ నాయుడు తన ఈటెను నాటిన చోటును కారెంపూడిలోని 1445 నాటి ఒక శాసనం గుర్తిస్తుంది.219 దానిపై చూపిన నాయకులు బ్రహ్మనాయుడు, ఆయన సహచరుల “కుటుంబంలోని తర్వాతి సభ్యులు కావచ్చు” అనే సూచనను రంగాచార్య ఉదహరించారు.219 వీరు “మిస్టర్ సూయెల్ రాసిన వీరుల చరిత్రలో పేర్కొన్న” వీరులు.219

Footnotes

  1. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (1882), Appendix A, p. i (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. II (1919), p. 805 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. ii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  4. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. iii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. iv (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. vi (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. vii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. viii (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. x (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. xi (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Chilukuri Veerabhadra Rao, Andhrula Charitramu, Part II (1912), p. 192 (archive.org (opens in a new tab)). In Telugu. ↩ ↩2 ↩3

  12. Veerabhadra Rao, Andhrula Charitramu, Part II (1912), p. 197 (archive.org (opens in a new tab)). In Telugu. ↩ ↩2

  13. H. H. Wilson, The Mackenzie Collection: A Descriptive Catalogue of the Oriental Manuscripts, Vol. I (1828), p. 305 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. C. P. Brown, A Dictionary, Telugu and English (1852), preface, p. xi (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  15. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 98. ↩

  16. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 9, note 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  17. Sewell, Lists of Antiquarian Remains, Vol. I (1882), Appendix A, p. xv (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. Veerabhadra Rao, Andhrula Charitramu, Part II (1912), p. 232 (archive.org (opens in a new tab)). In Telugu. ↩

  19. Rangacharya, Topographical List, Vol. II (1919), p. 811, No. 525 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1882, Appendix A, i–xv. [Public domain]
  2. H. H. Wilson, The Mackenzie Collection: A Descriptive Catalogue of the Oriental Manuscripts of the South of India, Vol. I (opens in a new tab), Asiatic Press, Calcutta, 1828, pp. 305. [Public domain]
  3. Charles Philip Brown, A Dictionary, Telugu and English, Explaining the Colloquial Style Used in Business and the Poetical Dialect (opens in a new tab), Christian Knowledge Society's Press, Madras, 1852, xi. [Public domain]
  4. Chilukuri Veerabhadra Rao, Andhrula Charitramu, Dvitiya Bhagamu (ఆంధ్రుల చరిత్రము - ద్వితీయ భాగము) (opens in a new tab), Vignana Chandrika Mandali, Madras, 1912, pp. 192–197, 232. [Public domain]
  5. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. II (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 805, 809, 811. [Public domain]
  6. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 9. [Public domain]
  7. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 98. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: