ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కుందవదేవి

చోళ రాకుమారి, చోళ రాజు మొదటి రాజరాజు కూతురు, మొదటి రాజేంద్ర చోళుని చెల్లెలు. 11వ శతాబ్దం మొదట్లో ఆమె తూర్పు చాళుక్య రాజు విమలాదిత్యుని పెళ్లి చేసుకుంది. ఆమె రాజరాజ నరేంద్రుని తల్లి. ఆమె పెళ్లి ఆమె మనవడు మొదటి కులోత్తుంగుడు చోళ సామ్రాజ్యాన్ని పాలించడానికి దారితీసిన కూటమిని మొదలుపెట్టింది.

కుందవదేవి వేంగి రాణి అయిన చోళ రాకుమారి. తూర్పు చాళుక్య శాసనాలు ఆమెను కుందవ, కుందవదేవి లేదా కుందవమహాదేవి అంటాయి.123

కుటుంబం

కుందవదేవి చోళ రాజు మొదటి రాజరాజు కూతురు, రాజేంద్ర చోళుని చెల్లెలు.1 ఆమె కొడుకు కోరుమిల్లి ఫలకాలు ఆమె తండ్రి పేరును “సూర్య వంశానికి చెందిన” రాజరాజు అని, ఆమె సోదరుని పేరును రాజేంద్ర చోడుడు అని ఇస్తాయి.1

జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (J. F. Fleet) ఆమె తండ్రిని గొప్ప చోళ రాజు రాజరాజ రాజకేసరివర్మగా గుర్తించారు.2 ఫ్లీట్ అప్పుడు వాడిన లెక్క ప్రకారం, ఈ రాజు 1003లో గానీ 1004లో గానీ సింహాసనం ఎక్కాడు.2 ఇ. హుల్ట్‌జ్ (E. Hultzsch) ఆమె సోదరుడిని పశ్చిమ చాళుక్య మూడవ జయసింహునితో పోరాడిన చోళ రాజేంద్ర చోళుడిగా గుర్తించారు.4

కుందవదేవి తూర్పు చాళుక్య రాజు విమలాదిత్యుని పెళ్లి చేసుకుంది.1 వారి కొడుకు రాజరాజ నరేంద్రుడు. నందంపూడి దానశాసనం ఆయనను విమలాదిత్యుడు, “సూర్య వంశపు అదృష్ట దేవత” కుందవదేవిల కొడుకు అంటుంది.3 ఆ బాలునికి ఆయన చోళ తాత పేరు మీద రాజరాజు అని పేరు పెట్టారని ఫ్లీట్ భావించారు.5

నన్నయ మహాభారతం ఆ కుటుంబం గురించి ఏమి చెబుతుందో 1930లో బి. వి. కృష్ణారావు (B. V. Krishna Rao) రాశారు.6 ఆయన ప్రకారం, ఆ కావ్యం రాజరాజును పెద్ద కొడుకుగా, ఆయన తల్లి కుందవాంబను గొప్ప రాజరాజ చోళుని కూతురుగా చెబుతుంది.6

పెళ్లి

ఆ పెళ్లి ఎలా జరిగిందనేది వివాదాస్పదం. అది “బహుశా బలవంతపు పెళ్లి, విమలాదిత్యుని ఆయన జయించిన ఫలితం” అని 1890లో హుల్ట్‌జ్ రాజరాజ చోళుని గురించి సూచించారు.7

రాజేంద్ర చోళుని చేతిలో ఓడిన తర్వాత విమలాదిత్యుడు చోళ ఆస్థానంలో బందీగా ఉన్నాడని వి. వెంకయ్య (V. Venkayya) భావించారు.8 ఆయన అభిప్రాయంలో, విమలాదిత్యుడు అక్కడ కుందవను పెళ్లి చేసుకుని, దాదాపు 1015లో వేంగికి తిరిగి పంపబడ్డాడు.8

రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) ఆ పెళ్లిని 1009 సంవత్సరం కింద ఉంచారు.910 విమలాదిత్యుడు తన మామతో స్నేహపూర్వకంగా ఉన్నాడని ఆయన వర్ణించారు.910 తూర్పు చాళుక్య, చోళ కుటుంబాలను ఏకం చేసిన మొదటి పెళ్లిగా ఆయన దానిని చాలా ముఖ్యమైనదిగా భావించారు.910 ఆమె మునిమనవడు వీర చోడుని చెల్లూరు ఫలకాలు ఆమెను పేర్కొనకుండా ఆమె భర్త పాలనను ఇస్తాయి.11

కుందవై జినాలయం

తిరుమలైలోని రాజేంద్ర చోళుని పాలన కాలపు ఒక తమిళ శాసనం కొండపై ఉన్న ఒక జైన దేవాలయానికి ఇచ్చిన దానాన్ని నమోదు చేస్తుంది.12 ఆ దేవాలయాన్ని కుందవై జినాలయం, “కుందవై జిన దేవాలయం” అని పిలిచారు.12 ఆ పేరున్న చోళ రాకుమారీలు ఇద్దరు ఉన్నారని హుల్ట్‌జ్ ఎత్తి చూపారు:12

  • ఒకరు విమలాదిత్యుని రాణి
  • మరొకరు, పూర్వపు కుందవై, చోళ రాజు రెండవ పరాంతకుని కూతురు, మొదటి రాజరాజు అక్క, పల్లవ రాజు వందియదేవుని రాణి12

తిరుమలై తూర్పు చాళుక్య దేశం కంటే పల్లవ దేశానికి చాలా దగ్గరగా ఉంది.12 ఈ కారణంగా హుల్ట్‌జ్ ఆ దేవాలయాన్ని రాజు చెల్లెలికి కాకుండా, రాజు మేనత్త అయిన పెద్ద కుందవైకి ఆపాదించారు.12

Footnotes

  1. J. F. Fleet, “Korumelli Plates of Rajaraja II [I]”, Indian Antiquary XIV (1885), p. 50 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. J. F. Fleet, “The Chronology of the Eastern Chalukya Kings”, Indian Antiquary XX (1891), p. 273 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. F. Kielhorn, “Nandamapundi Grant of Rajaraja I”, Epigraphia Indica IV (1897), p. 302 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 96 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 277 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. B. V. Krishna Rao, “Telugu Academy Plates of Saktivarman II”, Journal of the Andhra Historical Research Society V, pt. 1 (1930), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 63 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. V. Venkayya, “Ranastipundi Grant of Vimaladitya”, Epigraphia Indica VI (1900–01), p. 350 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 59 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  10. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 61 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 51 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

రాజవంశాలు

వేంగి తూర్పు చాళుక్యులు

సుమారు క్రీ.శ. 615–1077

7వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి దిగువ గోదావరి, కృష్ణాల మధ్య తీర ప్రాంతమైన వేంగిని పాలించిన బాదామి చాళుక్యుల ఒక శాఖ. దాని స్థాపకుడు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు రెండవ పులకేశి తమ్ముడు. ఈ రాజులు రెండు శతాబ్దాల పాటు రాష్ట్రకూటులతో పోరాడారు. సుమారు 1000 తర్వాత వారు వివాహాల ద్వారా చోళులతో ముడిపడ్డారు. 1070లో వారి వారసుడు చోళ చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుడు అయ్యాడు. వారి తామ్రశాసనాలు ప్రతి పాలన కాలాన్ని నమోదు చేస్తాయి. మొదటి తెలుగు సాహిత్య రచన, నన్నయ మహాభారతం, రాజమహేంద్రవరంలోని వారి ఆస్థానంలో రాయబడింది.

తంజావూరు చోళులు

సుమారు క్రీ.శ. 985–1268

తమిళ దేశంలోని తంజావూరు, గంగైకొండచోళపురం నుండి పాలించిన చోళ సామ్రాజ్య వంశం. సుమారు 1000 నుండి 12వ శతాబ్దం వరకు వారు తెలుగు దేశంలో చాలా భాగానికి సర్వాధిపతులు. మొదటి రాజరాజు సుమారు 999లో తూర్పు చాళుక్య మొదటి శక్తివర్మను వేంగిలో మళ్లీ నిలిపి, తన కుమార్తెను శక్తివర్మ తమ్ముడు విమలాదిత్యునికి ఇచ్చి పెళ్లి చేశాడు. మొదటి రాజేంద్రుడు గోదావరి వద్ద వేచి ఉండగా అతని సేనాని గంగ వరకు నడిచాడు. వీరరాజేంద్రుడు బెజవాడ వద్ద పశ్చిమ చాళుక్యులతో పోరాడాడు. 1070లో తూర్పు చాళుక్య వారసుడు చోళ చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుడు అయ్యాడు. అతని కుమారులు 1118 వరకు వేంగిని పాలించారు. పశ్చిమ చాళుక్యుల ఆక్రమణ తర్వాత విక్రమ చోళుడు తీరాన్ని తిరిగి పొందాడు. కానీ 12వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి కృష్ణాకు ఉత్తరాన చోళ పాలన నామమాత్రమైంది. దక్షిణాన నెల్లూరు, పొత్తపి తెలుగు చోడ నాయకులు 1260లలో వంశం అంతమయ్యే వరకు చోళ రాజును అంగీకరించారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. J. F. Fleet and R. C. Temple (eds.), The Indian Antiquary, Vol. XIV (1885) (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay (scan of the 1984 Swati Publications facsimile reprint), 1885, pp. 50. J. F. Fleet, Korumelli plates of Rajaraja I. [Public domain]
  2. R. C. Temple (ed.); article by J. F. Fleet, Indian Antiquary, Vol. XX (1891), incl. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1891, pp. 273, 277. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings'. [Public domain]
  3. F. Kielhorn (articles); E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. IV (1896–97) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1897, pp. 302. F. Kielhorn, Nandamapundi grant of Rajaraja I. [Public domain]
  4. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. VI (1900–01) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1901, pp. 350. V. Venkayya, Ranastipundi grant of Vimaladitya. [Public domain]
  5. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I: Tamil and Sanskrit Inscriptions (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1890, pp. 51, 63, 96–97. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions I. [Public domain]
  6. K. V. Lakshmana Rao (article); Andhra Historical Research Society, Journal of the Andhra Historical Research Society, Vol. V, pt. 1 (July 1930), incl. K. V. Lakshmana Rao, 'Two Copper-plate Grants of the Salankayanas of Vengi' (opens in a new tab), Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, 1930, pp. 36, 39. B. V. Krishna Rao, Telugu Academy plates of Saktivarman II (JAHRS V, 1930). [Public domain]
  7. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 59, 61. Paraphrased. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: