ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మొదటి రాజరాజు (చోళ)

985 నుంచి తంజావూరు చోళ రాజు, చోళ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు. తూర్పు చాళుక్య దేశమైన వేంగై నాడును జయించానని ఆయన శాసనాలు చెప్పుకుంటాయి. దాదాపు 999లో తూర్పు చాళుక్య రాకుమారుడు మొదటి శక్తివర్మ వేంగి సింహాసనానికి తిరిగి రావడానికి ఆయన సాయం చేశాడు. ఆయన తన కూతురు కుందవదేవిని శక్తివర్మ తమ్ముడు విమలాదిత్యునికి ఇచ్చి పెళ్లి చేశాడు. తూర్పు చాళుక్యులను చోళ సామంతులుగా, రెండు తరాల తర్వాత చోళ చక్రవర్తులుగా చేసిన పొత్తు దీనితో మొదలైంది. ఆయన పాలనలోని శాసనాలు కాళహస్తిలో దొరుకుతాయి. నెల్లూరు ప్రాంతంలో ఒక వైదుంబ నాయకుడు ఆయన కింద పాలించాడు.

మొదటి రాజరాజు తంజావూరు చోళ రాజు. ఆయన విజయాలు చోళులను దక్షిణాదిలో ప్రధాన శక్తిగా చేశాయి.12 ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ (F. Kielhorn) లెక్కలను ఉపయోగించి, ఇ. హుల్ట్‌జ్ (E. Hultzsch) ఆయన పాలన ప్రారంభాన్ని 985 జూన్ 25, జూలై 25 మధ్య ఉంచారు.1 తెలుగు దేశంలో వేంగిలో ఆయన పాత్ర కోసం, తూర్పు చాళుక్యులను ఆయన కుటుంబానికి కట్టిపడేసిన పెళ్లి కోసం ఆయనను గుర్తుంచుకుంటారు.34 తంజావూరు చోళులు చూడండి.

కుటుంబం

1903 నాటి హుల్ట్‌జ్ వంశావళిలో మొదటి రాజరాజు చోళ రాజు రెండవ పరాంతకుని కొడుకు.5 ఆయన కొడుకు మొదటి రాజేంద్రుడు ఆయన తర్వాత వచ్చాడు. ఆయన కూతురు కుందవదేవి తూర్పు చాళుక్య రాజు విమలాదిత్యుని పెళ్లి చేసుకుంది.56 ఆయన కొడుకు పాలనలో రాసిన తిరువాలంగాడు ఫలకాలు ఆయనను అరుణ్మొళివర్మ అంటాయి.7 రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) పట్టిక ఆయనకు ముమ్మడి చోళ, నూర్మడి చోళ అనే బిరుదులు ఇస్తుంది.8

వేంగై నాడు

రాజరాజు తమిళ శాసనాలు ఆయన విజయాల జాబితాతో మొదలవుతాయి.9 ఆయన 26వ సంవత్సరపు పెద్ద తంజావూరు శాసనం “వేంగై నాడు, గంగపాడి, తడిగైపాడి, నులంబపాడి”, కళింగం, ఇతర దేశాల పేర్లు చెబుతుంది.9 “వేంగై నాడు అంటే బాగా తెలిసిన వేంగి దేశం” అని 1890లో హుల్ట్‌జ్ వివరించారు.4

ఈ విజయం ఎప్పుడు జరిగిందనేది వివాదాస్పదం.10111213

  • రాజరాజు 14వ సంవత్సరం, 998–99 నాటి ఒక శాసనంలో సూయెల్ ఆ దావాను కనుగొన్నారు.10
  • కె. వి. సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ (K. V. Subrahmanya Aiyer) (1933–34) తూర్పు చాళుక్యుల మొదటి ప్రస్తావనను 12వ నుంచి 14వ సంవత్సరాల శాసనాలకు, దాదాపు 997–98కి చెందినదిగా చెప్పారు.11
  • తన 12వ సంవత్సరం తర్వాత రెండు సంవత్సరాలలోపు ఆయన వేంగై నాడును జయించాడని ఎస్. కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ (S. Krishnaswami Aiyangar) (1911) రాశారు.12
  • అప్పుడు రాజరాజును 1003 లేదా 1004 నాటివానిగా చెప్పిన జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (J. F. Fleet) (1891) వేంగిపై దావాను “కేవలం గౌరవ సూచకమైనది”గా భావించారు.13

శక్తివర్మ పునరుద్ధరణ

దానార్ణవుని కొడుకు మొదటి శక్తివర్మ సింహాసనం ఎక్కడానికి ముందు ఇరవై ఏడు సంవత్సరాలు వేంగికి పాలకుడు లేడని తూర్పు చాళుక్య దానశాసనాలు చెబుతాయి.6 రాజరాజు “తూర్పు చాళుక్య దేశాన్ని జయించాడు” అని Godavari District Gazetteer (గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్) (1907) రాసింది.3 ఆయన శక్తివర్మ (999–1011)ను వేంగిలో రాజుగా, లేదా బహుశా సామంతుడిగా చేశాడని అది భావించింది.3 999 నాటికి చోళులు “తూర్పు చాళుక్యుల తీర స్వాధీనాలన్నిటినీ” గెలుచుకున్నారని మద్రాసు Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) (1908) చెబుతుంది.2

శక్తివర్మను సింహాసనంపై నిలపడానికి, దానార్ణవుని వంశం తరఫున ఆ దండయాత్ర జరిగిందని సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ భావించారు.14 సూయెల్ 998–99 నాటి ఒక శాసనాన్ని అదే విధంగా చదివారు.10 వేంగి తూర్పు చాళుక్యులు చూడండి.

భీముడు, సత్యాశ్రయుడు

రాజరాజు “భీముడు అనే ఆ ఆంధ్ర (రాజు)ను” గదతో చంపాడని తిరువాలంగాడు ఫలకాలు చెబుతాయి.7 రాజరాజు “ఆంధ్ర దేశ రాజకీయాలలో అనవసరంగా జోక్యం చేసుకున్నాడు” అని హెచ్. కృష్ణశాస్త్రి (H. Krishna Sastri) (1920) నిర్ణయించారు.15 ఈ భీముని గుర్తించలేదని ఆయన జోడించారు.16

రాజరాజు పశ్చిమ చాళుక్య రాజు సత్యాశ్రయునితో కూడా పోరాడాడు.17 ఇరు పక్షాలూ విజయాన్ని చెప్పుకున్నాయని 1896లో ఫ్లీట్ రాశారు.17 సూయెల్ ఈ యుద్ధాన్ని 1005–06లో ఉంచారు.18 గుంటూరు జిల్లాలోని చేబ్రోలులో 1006 నాటి సత్యాశ్రయుని శాసనాన్ని ఆయన గుర్తించారు.18 కళ్యాణి చాళుక్యులు (పశ్చిమ చాళుక్యులు) చూడండి.

కుందవదేవి, విమలాదిత్యుడు

విమలాదిత్యునితో కుందవదేవి పెళ్లి “బహుశా బలవంతంగా జరిగింది” అని 1890లో హుల్ట్‌జ్ భావించారు.4 వి. వెంకయ్య (V. Venkayya) (1901) దానిని రాజరాజు కొడుకు రాజేంద్రుని చేతిలో విమలాదిత్యుని ఓటమితో ముడిపెట్టారు.19 విమలాదిత్యుడిని బందీగా తంజావూరు (అప్పుడు టాంజోర్)కు తీసుకెళ్లారని, అక్కడ ఆయన కుందవను పెళ్లి చేసుకున్నాడని ఆయన భావించారు.19 Vizagapatam District Gazetteer (విశాఖపట్నం జిల్లా గెజిటీర్) (1907) మహేంద్రగిరిలో విమలాదిత్యునిపై విజయాన్ని 999–1000లో రాజరాజుకే ఇచ్చింది.20 కుందవదేవి, మహేంద్రగిరి శాసనాలు చూడండి.

దక్షిణ తెలుగు జిల్లాలు

“మొదటి రాజరాజు కాలంలో దానిని ముమ్ముడిచోళపురం అని పిలవడం మొదలైంది” అని కాళహస్తి గురించి వి. రంగాచార్య (V. Rangacharya) (1919) రాశారు.21 దాని దేవాలయంలోని శాసనాలలో ఒక కిరీటం దానాన్ని నమోదు చేసే రాజరాజు 27వ సంవత్సరపు శాసనం ఒకటి ఉంది.22

నెల్లూరులోని గూడూరు తాలూకాలో రాజరాజు 8వ సంవత్సరం, 992 నాటి ఒక శాసనాన్ని సూయెల్ ఉదహరించారు.23 అది ఒక వైదుంబ నాయకుడిని స్థానిక పాలకుడిగా పేర్కొంటుంది.23 కడప (అప్పుడు కడ్డపా) ప్రాంతంలో ఒక వైదుంబ నాయకుడు రాజరాజు సామంతుడని Cuddapah District Gazetteer (కడప జిల్లా గెజిటీర్) (1915) జోడిస్తుంది.24 వైదుంబులు చూడండి.

ఆధారాలు ఏకీభవించని చోట

  • సింహాసనారోహణ. కీల్‌హార్న్ లెక్కల నుంచి 985 (హుల్ట్‌జ్, సూయెల్, అయ్యంగార్).123 కడప గెజిటీర్ 982 అని ఇస్తుంది.24 1891లో ఫ్లీట్ 1003 లేదా 1004 అని ఇచ్చారు.13
  • మహేంద్రగిరి విజయం. తండ్రి జీవించి ఉండగా రాజేంద్రుడు (వెంకయ్య), లేదా 999–1000లో రాజరాజే స్వయంగా (విశాఖపట్నం గెజిటీర్).1920

Footnotes

  1. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. III, pt. II (1903), p. 126 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (1908), p. 16 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Hultzsch, South-Indian Inscriptions I (1890), p. 63 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Hultzsch, South-Indian Inscriptions III, pt. II (1903), p. 196, “Pedigree of the Chola Dynasty” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 51 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. H. Krishna Sastri, “The Tiruvalangadu Copper-plates of the Sixth Year of Rajendra-Chola I”, South-Indian Inscriptions, Vol. III, pt. III (1920), p. 421, vv. 81–82 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 341, table of the Chola kings (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  9. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. II, pt. I (1891), p. 8, translation of No. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  11. K. V. Subrahmanya Aiyer, “The Larger Leiden Plates (of Rajaraja I)”, Epigraphia Indica XXII (1933–34, publ. 1938), p. 225 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  12. S. Krishnaswami Aiyangar, Ancient India (1911), p. 104 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. J. F. Fleet, “The Chronology of the Eastern Chalukya Kings”, Indian Antiquary XX (1891), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  14. Subrahmanya Aiyer, “Larger Leiden Plates”, Epigraphia Indica XXII, pp. 227–228 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  15. Krishna Sastri, “Tiruvalangadu Copper-plates” (1920), p. 387 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  16. Krishna Sastri, “Tiruvalangadu Copper-plates” (1920), p. 388 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  17. J. F. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts”, Gazetteer of the Bombay Presidency I, pt. II (1896), p. 433 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), pp. 57–58 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2

  19. V. Venkayya, “Ranastipundi Grant of Vimaladitya”, Epigraphia Indica VI (1900–01), p. 350 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  20. W. Francis, Madras District Gazetteers: Vizagapatam, Vol. I (1907), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  21. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. I (1919), p. 480 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  22. Rangacharya, Topographical List I (1919), p. 482, Chittoor No. 80 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  23. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 54 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  24. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah (1915), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

తంజావూరు చోళులు

సుమారు క్రీ.శ. 985–1268

తమిళ దేశంలోని తంజావూరు, గంగైకొండచోళపురం నుండి పాలించిన చోళ సామ్రాజ్య వంశం. సుమారు 1000 నుండి 12వ శతాబ్దం వరకు వారు తెలుగు దేశంలో చాలా భాగానికి సర్వాధిపతులు. మొదటి రాజరాజు సుమారు 999లో తూర్పు చాళుక్య మొదటి శక్తివర్మను వేంగిలో మళ్లీ నిలిపి, తన కుమార్తెను శక్తివర్మ తమ్ముడు విమలాదిత్యునికి ఇచ్చి పెళ్లి చేశాడు. మొదటి రాజేంద్రుడు గోదావరి వద్ద వేచి ఉండగా అతని సేనాని గంగ వరకు నడిచాడు. వీరరాజేంద్రుడు బెజవాడ వద్ద పశ్చిమ చాళుక్యులతో పోరాడాడు. 1070లో తూర్పు చాళుక్య వారసుడు చోళ చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుడు అయ్యాడు. అతని కుమారులు 1118 వరకు వేంగిని పాలించారు. పశ్చిమ చాళుక్యుల ఆక్రమణ తర్వాత విక్రమ చోళుడు తీరాన్ని తిరిగి పొందాడు. కానీ 12వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి కృష్ణాకు ఉత్తరాన చోళ పాలన నామమాత్రమైంది. దక్షిణాన నెల్లూరు, పొత్తపి తెలుగు చోడ నాయకులు 1260లలో వంశం అంతమయ్యే వరకు చోళ రాజును అంగీకరించారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (15)
  1. E. Hultzsch (ed. and tr.); introduction to the volume by H. Krishna Sastri (1929), South-Indian Inscriptions, Vol. III, Parts I and II: Miscellaneous Inscriptions from the Tamil Country (opens in a new tab), Government Press, Madras (scan of the Archaeological Survey of India facsimile reprint, 1987), 1903, pp. 126, 196. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions III, pt. II (1903). [Public domain]
  2. E. Hultzsch (ed. and tr.), South-Indian Inscriptions, Vol. II, Part I: Tamil Inscriptions of Rajaraja, Rajendra-Chola and Others in the Rajarajesvara Temple at Tanjavur (opens in a new tab), Government Press, Madras (Archaeological Survey of India, New Imperial Series), 1891, pp. 8. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions II, pt. I (1891): the great Tanjore inscription of Rajaraja I. [Public domain]
  3. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I: Tamil and Sanskrit Inscriptions (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1890, pp. 51, 63. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions I (1890). [Public domain]
  4. H. Krishna Sastri (ed. and tr.), South-Indian Inscriptions, Vol. III, Part III: Inscriptions of Aditya I, Parantaka I ... and the Tiruvalangadu Plates of Rajendra-Chola I (opens in a new tab), Government Press, Madras (Archaeological Survey of India, New Imperial Series, Vol. XXIX), 1920, pp. 387–388, 421. H. Krishna Sastri, the Tiruvalangadu plates of Rajendra-Chola I (1920). [Public domain]
  5. N. P. Chakravarti (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XXII (1933–34) (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi, 1938, pp. 225, 227–228. K. V. Subrahmanya Aiyer, the Larger Leiden plates. Paraphrased. [Public domain in India]
  6. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. VI (1900–01) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1901, pp. 350. V. Venkayya, Ranastipundi grant of Vimaladitya. [Public domain]
  7. R. C. Temple (ed.); article by J. F. Fleet, Indian Antiquary, Vol. XX (1891), incl. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1891, pp. 272. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings'. [Public domain]
  8. J. F. Fleet, R. G. Bhandarkar and others (Gazetteer of the Bombay Presidency), Gazetteer of the Bombay Presidency, Vol. I, Part II: History of the Konkan, Dakhan and Southern Maratha Country (opens in a new tab), Government Central Press, Bombay, 1896, pp. 433. [Public domain]
  9. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 20. [Public domain]
  10. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 16. [Public domain]
  11. S. Krishnaswami Aiyangar, Ancient India (opens in a new tab), Luzac & Co., London; S.P.C.K. Depository, Madras, 1911, pp. 104. [Public domain]
  12. W. Francis, Madras District Gazetteers: Vizagapatam, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 26. [Public domain]
  13. C. F. Brackenbury, Madras District Gazetteers: Cuddapah, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1915, pp. 29. [Public domain]
  14. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 480, 482. [Public domain]
  15. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 54, 56–58, 341. Paraphrased. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: