ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

ముజఫర్ జంగ్ (హిదాయత్ ముహియుద్దీన్ ఖాన్)

నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా I ఇష్టమైన కూతురు ద్వారా ఆయన మనవడు, బీజాపూర్ పాలకుడు. 1748లో తన తాత మరణంతో ఆయన చందా సాహెబ్, ఫ్రెంచి వారి సాయంతో దక్కన్‌పై హక్కు కోరాడు. 1750లో ఆయన మేనమామ (uncle) నాసిర్ జంగ్ ఆయనను జైలులో పెట్టాడు. 1750 డిసెంబర్‌లో నాసిర్ జంగ్ హత్యకు గురైనప్పుడు ఆయనను సుబేదార్‌గా ప్రకటించారు. ఆయన ఫ్రెంచి వారికి మచిలీపట్నాన్ని, ఇతర భూమిని మంజూరు చేశాడు. 1751 మొదట్లో దక్కన్‌కు తిరిగి వెళ్తుండగా కర్నూలు నవాబు ఆయనను చంపాడు.

ముజఫర్ జంగ్ నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా I కూతురు కొడుకు. 1750–51లో కొన్ని వారాలు ఆయన దక్కన్ పాలకుడు.1 క్యాంప్‌బెల్ (Campbell) నిజాముల జాబితా ఆయన పేరును హిదాయత్ ముహియుద్దీన్ ఖాన్ అని ఇస్తుంది.2 ఆయన స్వల్ప పాలన అసఫ్ జాహీల ఆస్థానంలో ఫ్రెంచి ప్రభావపు శిఖరం.1

నిజాం తర్వాత పదవికి హక్కు

ముజఫర్ జంగ్ “నిజాం-ఉల్-ముల్క్ ఇష్టమైన మనవడు”, బీజాపూర్ పాలకుడు అని బ్రిగ్స్ (Briggs) చెబుతారు.34 ఆయన “వృద్ధ నిజాంకు ఇష్టుడు, ఆయన వారసుడిగా నియమించబడినట్లు సాధారణంగా భావించారు” అని గ్రిబుల్ (Gribble) జోడిస్తారు.34 బీజాపూర్ కేంద్రంగా అసఫ్ జా ఆయనను ఎగువ (బాలాఘాట్) కర్ణాటక పాలకుడిగా చేశాడని కూడా గ్రిబుల్ చెబుతారు.5 తన తాత వీలునామా ద్వారా వారసత్వ హక్కు ఆయనకు వదిలారని చెప్పారని క్యాంప్‌బెల్ రాశారు.6

1748లో ఆయన మేనమామ (uncle) నాసిర్ జంగ్ సింహాసనం తీసుకున్నాడు.35 అప్పుడు ముజఫర్ జంగ్ కర్ణాటకపై హక్కుదారు చందా సాహెబ్‌తో, పాండిచ్చేరిలోని ఫ్రెంచి గవర్నర్ డూప్లేతో కూటమి కట్టాడు.35

తర్వాత వచ్చిన యుద్ధాన్ని గ్రిబుల్ వర్ణిస్తారు. 400 మంది యూరోపియన్లు, 2,000 మంది సిపాయిలతో కూడిన ఫ్రెంచి సైన్యం ముజఫర్ జంగ్, చందా సాహెబ్‌లతో చేరింది.7 జూలై 23న ఆంబూరు దగ్గర వారు కర్ణాటక నవాబు అన్వరుద్దీన్‌ను ఓడించి చంపారు.7 అప్పుడు ముజఫర్ జంగ్ తనను తాను దక్కన్ నిజాంగా ప్రకటించుకున్నాడు.7

1750లో జింజీ దగ్గర ఆయన నాసిర్ జంగ్ అతి పెద్ద సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. ఆయన ఫ్రెంచి అధికారులు తిరుగుబాటు చేసి వెనక్కి వెళ్లారు.89 రక్షణ వాగ్దానంపై ఆయన లొంగిపోయాడు, కానీ ఆయనను పట్టుకుని సంకెళ్లలో పెట్టారు.89 బ్రిగ్స్ ఆయన జైలు జీవితాన్ని ఏడు నెలలుగా ఇస్తారు.10

దక్కన్ నిజాం

1750 డిసెంబర్‌లో కడప నవాబు నాసిర్ జంగ్‌ను కాల్చాడు. కుట్రదారులు ముజఫర్ జంగ్‌ను దక్కన్ నిజాంగా ప్రకటించారు.11 డూప్లేకు కృతజ్ఞతలు చెప్పడానికి ఆయన పాండిచ్చేరికి వెళ్లాడని గ్రిబుల్ చెబుతారు.1213 నాసిర్ జంగ్ శిబిరంలో దొరికిన ఖజానాను ఆయనకు అప్పగించాడు. అక్కడ ఆయనను సుబేదార్ (దక్కన్ పాలకుడు)గా పదవిలో కూర్చోబెట్టారు.1213

ఏటా ఒక లక్ష రూపాయల విలువైన వ్యక్తిగత జాగీరు (భూమి మంజూరు)తో ఆయన డూప్లేను కృష్ణాకు దక్షిణాన ఉన్న దేశానికి నవాబుగా నియమించాడు.1213 బుస్సీ నాయకత్వంలోని 300 మంది యూరోపియన్లు, 2,000 మంది సిపాయిలతో కూడిన ఫ్రెంచి సైన్యాన్ని ఆయన తన వ్యక్తిగత రక్షక దళంగా తీసుకున్నాడు.1213

ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి ఆయన ఇచ్చిన మంజూర్లను బ్రిగ్స్ జాబితా చేస్తారు:14

  • పాండిచ్చేరి దగ్గర పెద్ద భూభాగం14
  • టాంజోర్‌లోని కారైక్కాల్ రాష్ట్రం14
  • “మసులిపటం నగరం, దాని అనుబంధ ప్రాంతాలతో”14

మద్రాసు Imperial Gazetteer of India (భారత సామ్రాజ్య గెజిటీర్) మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం) మంజూరును 1750 నాటిదిగా చెబుతుంది.15

మరణం

దక్కన్‌కు తిరిగి వెళ్తుండగా, తమ బహుమతులపై అసంతృప్తి చెందిన కడప, కర్నూలు, సావనూరు నవాబులు ఆయనపై తిరగబడ్డారు. ముదిరాజ్ (Mudiraj) ఉదహరించిన బ్రిగ్స్ ఆ కథ చెబుతారు. నవాబులు “లక్రీడ్‌పిల్లీ” దగ్గర ఒక ఇరుకైన కనుమను నిలుపుకున్నారు.1416 ఫ్రెంచి వారి కోసం ఎదురుచూడకుండా ముజఫర్ జంగ్ స్వయంగా దాడికి నాయకత్వం వహించాడు.1416 “విజయ ఘడియలో” ఆయన “కర్నూలు నవాబు విసిరిన ఈటెతో నేలకూలాడు”.1416

బ్రిగ్స్ ఆయన మరణాన్ని 1751 జనవరి చివరి నాటిదిగా చెబుతారు.1417 గ్రిబుల్ దానిని ఆయన పాలనలో దాదాపు ఆరు వారాలకు ఉంచి, కర్నూలు నవాబు విసిరిన ఈటె ఆయన మెదడును చీల్చిందని చెబుతారు.1417 ఆయనను “కొందరు పఠాన్ నాయకులు” చంపారని Imperial Gazetteer చెబుతుంది.118 ఆయన “తన సైన్యపు తిరుగుబాటులో” చంపబడ్డాడని 1909 నాటి ఒప్పందాల సంకలనం చెబుతుంది.118

బ్రిగ్స్ ఆయనను “గొప్ప, మంచి చక్రవర్తి కాగలిగే ఉదాత్త ఆశాజనకత గల ధైర్యవంతుడైన, వీర యువకుడు” అని నిర్ణయించారు.14 ఆయన ఏకైక కొడుకు మైనర్ కాబట్టి, బుస్సీ అసఫ్ జా మూడవ కొడుకు సలాబత్ జంగ్‌ను సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టించాడు.1917

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 126 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  3. Henry George Briggs, The Nizam, Vol. I (1861), p. 55 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. J. D. B. Gribble (ed. M. Pendlebury), A History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 16 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 124 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 19 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  10. Briggs, The Nizam (1861), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  13. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 28 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  14. Briggs, The Nizam (1861), p. 57 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  15. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 185 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  16. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  17. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  18. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. IX (1909), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  19. Briggs, The Nizam (1861), p. 58 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

రాజవంశాలు

అసఫ్ జాహీలు (నిజాములు)

క్రీ.శ. 1724–1948

హైదరాబాద్ నిజాముల రాజవంశం (1724–1948). 1724లో షకర్‌ఖేడా వద్ద ముబారిజ్ ఖాన్‌ను ఓడించి దక్కన్‌లో స్వతంత్రుడైన మొఘల్ ప్రతినిధి నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా దీనిని స్థాపించాడు. అతని మరణం తర్వాత ఫ్రెంచివారు, ఇంగ్లీషువారు ప్రత్యర్థి వారసులకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఉత్తర సర్కారులు 1753లో ఫ్రెంచివారికి, 1766లో ఇంగ్లీషువారికి, రాయలసీమ దత్త మండలాలు 1800లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వెళ్లాయి. తెలంగాణ నిజాం రాజ్యపు తెలుగు గుండెగా మిగిలింది. 1798–1800 సబ్సిడియరీ ఒప్పందంతో బ్రిటిష్ వారికి కట్టుబడిన నిజాములు చందూలాల్, మొదటి సాలార్ జంగ్ వంటి మంత్రుల ద్వారా పాలించారు. వారు 1853లో బేరార్‌ను బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించి, 1902లో కౌలుకు ఇచ్చారు. మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలనలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం వచ్చింది, హైదరాబాద్ పునర్నిర్మాణం జరిగింది. అతని ప్రభుత్వం 1948 సెప్టెంబర్‌లో ముగిసింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. J. D. B. Gribble (edited and finished by Mary Pendlebury), A History of the Deccan, Vol. II (opens in a new tab), Luzac & Co., London, 1924, pp. 15–16, 19, 22–23, 26–29. [Public domain]
  2. Henry George Briggs, The Nizam: His History and Relations with the British Government, Vol. I (opens in a new tab), Bernard Quaritch, London, 1861, pp. 55–58. [Public domain]
  3. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 15. [Public domain]
  4. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 185. [Public domain]
  5. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. IX: Hyderabad, Mysore and Coorg (4th ed.) (opens in a new tab), Superintendent, Government Printing, India, Calcutta, 1909, pp. 1. [Public domain]
  6. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (opens in a new tab), Chandrakanth Press, Hyderabad (Deccan), 1929, pp. 56–57. [Public domain]
  7. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 124, 126. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: