ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

నాసిర్ జంగ్ (మీర్ అహ్మద్ ఖాన్)

నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా I రెండవ కొడుకు. 1748లో తన తండ్రి చనిపోయినప్పుడు ఆయన దక్కన్ ఖజానాను, సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆయన సోదరి కొడుకు ముజఫర్ జంగ్‌కు, ఫ్రెంచి వారికి వ్యతిరేకంగా ఇంగ్లీషువారు ఆయనకు మద్దతు ఇచ్చారు. 1750లో ఆయన ముజఫర్ జంగ్‌ను బందీగా పట్టుకున్నాడు. 1750 డిసెంబర్‌లో డూప్లే ప్రోత్సహించిన కుట్రలో కడప నవాబు ఆయన ఏనుగుపై ఉండగా ఆయనను కాల్చి చంపాడు.

నాసిర్ జంగ్ అసఫ్ జాహీ రాజ్య స్థాపకుడు నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా I రెండవ కొడుకు.12 యుద్ధాల ద్వారా హైదరాబాద్ రాజకీయాలలోకి ఫ్రెంచి వారిని, ఇంగ్లీషువారిని తెచ్చిన, స్వల్ప కాలం జీవించిన ముగ్గురు వారసులలో ఆయన మొదటివాడు.12 క్యాంప్‌బెల్ (Campbell) నిజాముల జాబితా ఆయన పేరును మీర్ అహ్మద్ ఖాన్ అని ఇస్తుంది.3

తన తండ్రిపై తిరుగుబాటు

అసఫ్ జా ఢిల్లీలో ఉండగా దక్కన్‌లో తన ప్రతినిధిగా నాసిర్ జంగ్‌ను ఎలా వదిలాడో ముదిరాజ్ (Mudiraj) Pictorial Hyderabad (చిత్రాలలో హైదరాబాద్) (1929) చెబుతుంది.4 అప్పుడు నాసిర్ జంగ్ “దుష్ట సలహాదారుల చేత దారి తప్పి” తన స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు.4 ఆయన తండ్రి తిరిగి వచ్చి 1741లో ఔరంగాబాద్ దగ్గర ఆయనను ఓడించాడు. నాసిర్ జంగ్ గాయపడ్డాడు, బందీ అయ్యాడు, కొంత కాలం నాందేడ్ దగ్గరి కంధార్ కోటలో ఉంచబడ్డాడు.4

గ్రిబుల్ (Gribble) కథనం స్థూలంగా ఏకీభవిస్తుంది.2 నాసిర్ జంగ్ యుద్ధంలో తన తండ్రిని ఎదుర్కొని, చివరి క్షణంలో లొంగిపోయాడని ఆయన చెబుతారు. తర్వాత ఆయనను కొంత కాలం నాందేడ్ కోటలో ఉంచారు. గ్రిబుల్ ముద్రించిన తేదీ 1841 అనేది 1741కి అచ్చు తప్పు.2

వారసత్వం, యుద్ధం

1748లో అసఫ్ జా మరణించినప్పుడు, ఆయన పెద్ద కొడుకు ఘాజీ-ఉద్-దీన్ ఢిల్లీలో ఉన్నత పదవిలో ఉండి దక్షిణానికి రాలేదు. నాసిర్ జంగ్ “వెంటనే మస్నద్పై కూర్చుని, ఖజానాను స్వాధీనం చేసుకుని, తనను తాను నిజాంగా ప్రకటించుకున్నాడు” అని గ్రిబుల్ చెబుతారు. మస్నద్ అంటే సింహాసనం.2 ఘాజీ-ఉద్-దీన్ మొదట ఆయన వారసత్వాన్ని అంగీకరించాడని 1909 నాటి ఒప్పందాల సంకలనం చెబుతుంది.5

అసఫ్ జా కూతురు కొడుకు, ఆయన సోదరి కొడుకు ముజఫర్ జంగ్ ఆయన హక్కును సవాలు చేశాడు.156 ముజఫర్ జంగ్‌ను ఆయన తాత వారసుడిగా నియమించాడని చెప్పారు. ఫ్రెంచి గవర్నర్ డూప్లే ముజఫర్ జంగ్‌కు, ఆయన మిత్రుడు చందా సాహెబ్‌కు మద్దతు ఇచ్చాడు. అందుకే ఇంగ్లీషువారు నాసిర్ జంగ్‌కు మద్దతు ఇచ్చారు.156

గ్రిబుల్ 1750 దండయాత్రను వర్ణిస్తారు. నాసిర్ జంగ్ దాదాపు 3,00,000 మంది, 800 ఫిరంగులు, 1,300 ఏనుగులతో కూడిన సైన్యాన్ని కర్ణాటకలోకి తెచ్చాడు.7 జింజీలో మేజర్ లారెన్స్ నాయకత్వంలోని 600 మంది యూరోపియన్లు ఆయనతో చేరారు.7

ముజఫర్ జంగ్‌తో ఉన్న ఫ్రెంచి అధికారులు తిరుగుబాటు చేశారు. అప్పుడు ముజఫర్ జంగ్ రక్షణ వాగ్దానంపై లొంగిపోయాడు.89 తర్వాత నాసిర్ జంగ్ ఆయనను పట్టుకుని సంకెళ్లలో పెట్టించాడని గ్రిబుల్ చెబుతారు.89 కడప, కర్నూలు, సావనూరు నవాబులు ఆ లొంగుబాటును ఏర్పాటు చేశారు.9 అసఫ్ జా పాత అధికారులైన వీరు ఈ విశ్వాసఘాతుకంపై అసంతృప్తి చెంది, డూప్లేకు లేఖలు రాయడం మొదలుపెట్టారు.9

మరణం

గ్రిబుల్ ప్రకారం, బుస్సీ నాయకత్వంలోని ఫ్రెంచి వారు జింజీ కోటను తీసుకున్నారు. నాసిర్ జంగ్ వర్షాకాలంలో దానిపైకి దండెత్తాడు. డూప్లే ఆయనతో చర్చలు జరిపాడు, అదే సమయంలో అసంతృప్త నవాబులతో కుట్ర పన్నాడు.1011 ఫ్రెంచి సైన్యం ఆయన శిబిరంపై దాడి చేసినప్పుడు, కడప (అప్పుడు కడ్డపా), కర్నూలు సైన్యాలు కదలకుండా నిలిచాయి.1011

కడప నవాబును నిందించడానికి నాసిర్ జంగ్ తన ఏనుగుపై దగ్గరికి వెళ్లాడు.1011 నవాబు “తన అంబారీలో లేచి నిలబడి నిజాం గుండె గుండా కాల్చాడు”.1011 గ్రిబుల్ ఆయన మరణాన్ని 1750 డిసెంబర్ 14 నాటిదిగా చెబుతారు.1011

బ్రిగ్స్ (Briggs) (1861) 1750 డిసెంబర్ 5 అని ఇచ్చి, హంతకుడి పేరును కడప పఠాన్ నవాబు మహమ్మద్ ఖాన్ అని ఇస్తారు.12 సైన్యంలో తిరుగుబాటు రేపడానికి నాసిర్ జంగ్ నమ్మిన బ్రాహ్మణుడు రామదాస్ ద్వారా డూప్లే పనిచేశాడని ఆయన చెబుతారు.12

ఆయన హత్యకు గురయ్యాడని మాత్రమే Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) చెబుతుంది.156 ఆయనను “పఠాన్ తిరుగుబాటుదారులు” హత్య చేశారని ఒప్పందాల సంకలనం చెబుతుంది.156 ఆయన “ఆర్కాటులో తన సొంత అనుచరుల చేతిలో” చంపబడ్డాడని క్యాంప్‌బెల్ చెబుతారు.156

బ్రిగ్స్ చరిత్రకారుడు గ్రాంట్ డఫ్ (Grant Duff) అభిప్రాయాన్ని ఉదహరిస్తారు.12 గ్రాంట్ డఫ్ ఆయనను “తన తండ్రి వివేకం పూర్తిగా లేనివాడు” అని, కానీ “ధైర్యం, ఉదారత, కవిత్వం, సాహిత్యం పట్ల అభిరుచి” కలవాడు అని అన్నారు.12 గ్రాంట్ డఫ్ అభిప్రాయంలో, దక్కన్ మొఘలులు పాక్షికంగా ఆయన సొంత రచనల ద్వారా ఆయనను గుర్తుంచుకున్నారు.12

1927 నాటి బిల్గ్రామీ (Bilgrami) మార్గదర్శిని అత్తాపూర్ దగ్గరి సమాధులను వర్ణిస్తుంది. అది ఆయనను “నవాబ్ నాసిర్ జంగ్ షహీద్”, అమరవీరుడు అంటుంది.13 హైదరాబాద్ బేగం బజార్ ఆయన తల్లికి చెందినదని అది చెబుతుంది.13 హైదరాబాద్ గవర్నర్ ఇవాజ్ ఖాన్ ఆదేశాలపై ఆ బజారులోని కల్లు దుకాణాలను మూసివేశారని అది జోడిస్తుంది.13 ముదిరాజ్ ఆయన తల్లి పేరును అసఫ్ జా ఔరంగాబాద్‌లో పెళ్లి చేసుకున్న భార్య సయ్యద్-ఉన్-నిస్సా బేగం అని ఇస్తారు.4

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. J. D. B. Gribble (ed. M. Pendlebury), A History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 15 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 126 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), p. 55 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  5. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. IX (1909), p. 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  6. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 124 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  7. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 25 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  11. Gribble, History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  12. Henry George Briggs, The Nizam, Vol. I (1861), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  13. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 90 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

రాజవంశాలు

అసఫ్ జాహీలు (నిజాములు)

క్రీ.శ. 1724–1948

హైదరాబాద్ నిజాముల రాజవంశం (1724–1948). 1724లో షకర్‌ఖేడా వద్ద ముబారిజ్ ఖాన్‌ను ఓడించి దక్కన్‌లో స్వతంత్రుడైన మొఘల్ ప్రతినిధి నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా దీనిని స్థాపించాడు. అతని మరణం తర్వాత ఫ్రెంచివారు, ఇంగ్లీషువారు ప్రత్యర్థి వారసులకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఉత్తర సర్కారులు 1753లో ఫ్రెంచివారికి, 1766లో ఇంగ్లీషువారికి, రాయలసీమ దత్త మండలాలు 1800లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వెళ్లాయి. తెలంగాణ నిజాం రాజ్యపు తెలుగు గుండెగా మిగిలింది. 1798–1800 సబ్సిడియరీ ఒప్పందంతో బ్రిటిష్ వారికి కట్టుబడిన నిజాములు చందూలాల్, మొదటి సాలార్ జంగ్ వంటి మంత్రుల ద్వారా పాలించారు. వారు 1853లో బేరార్‌ను బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించి, 1902లో కౌలుకు ఇచ్చారు. మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలనలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం వచ్చింది, హైదరాబాద్ పునర్నిర్మాణం జరిగింది. అతని ప్రభుత్వం 1948 సెప్టెంబర్‌లో ముగిసింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. J. D. B. Gribble (edited and finished by Mary Pendlebury), A History of the Deccan, Vol. II (opens in a new tab), Luzac & Co., London, 1924, pp. 15, 20–26. [Public domain]
  2. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 15. [Public domain]
  3. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (opens in a new tab), Chandrakanth Press, Hyderabad (Deccan), 1929, pp. 55–56. [Public domain]
  4. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. IX: Hyderabad, Mysore and Coorg (4th ed.) (opens in a new tab), Superintendent, Government Printing, India, Calcutta, 1909, pp. 1. [Public domain]
  5. Henry George Briggs, The Nizam: His History and Relations with the British Government, Vol. I (opens in a new tab), Bernard Quaritch, London, 1861, pp. 55–56. [Public domain]
  6. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 124, 126. [Public domain]
  7. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 90. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: