పరవస్తు చిన్నయసూరి · తెలుగు చరిత్ర

పరవస్తు చిన్నయసూరి పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు తెలుగు పండితుడు. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో తెలుగు బోధించారు.¹ ఆయన రాసిన బాలవ్యాకరణము గ్రాంథిక తెలుగుకు ప్రామాణిక నియమ గ్రంథం అయింది.¹² ఆయన రాసిన దాదాపు తొంభై ఏళ్ల తర్వాత, 1943లో కూడా అదే ప్రామాణికం.² తెలుగు వ్యాకరణం పేజీ కూడా చూడండి.

మద్రాసులో ఉపాధ్యాయుడు

కె. పురుషోత్తం ఆయన కాలాన్ని 1807–1861గా ఇచ్చారు.³ ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం ఆయనను మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో తెలుగు అధ్యాపకుడైన గొప్ప పండితునిగా వర్ణించారు.¹ సి. పి. బ్రౌన్ కృషి తెలుగు పండితులలో కొత్త చైతన్యం తెచ్చిన కాలంలో ఆయన పనిని వారు ఉంచారు.¹

బాలవ్యాకరణము

లక్ష్మీరంజనం ప్రకారం చిన్నయసూరి దాదాపు 1855లో బాలవ్యాకరణము రాశారు.¹ ఆంధ్రశబ్ద చింతామణి వంటి పాత వ్యాకరణాలను దానికి ఆధారం చేసుకున్నారు.¹ ఆయనకు ముందు చాలామంది వచనాన్ని వ్యవహార భాషలోనే రాసేవారని వారు అంటారు. చిన్నయసూరి నాటి నుంచి పద్యంలాగే గద్యం కూడా గ్రాంథిక భాషా నియమాలను పాటించాలనే నియమం వచ్చింది.¹

అది ఈనాటికీ ప్రామాణికమైన సంప్రదాయ తెలుగు వ్యాకరణం అని 1943లో కె. సీతారామయ్య రాశారు.² తెలుగు పదాల విభక్తి రూపాల పట్టికలైన ఆయన విభక్తిబోధినిని కూడా 1912 నాటి బ్రిటిష్ మ్యూజియం తెలుగు పుస్తకాల సూచీ పేర్కొంది.⁴

నీతిచంద్రిక

చిన్నయసూరి వచనం కూడా రాశారు. తన వ్యాకరణ నియమాలను ఆచరణలో చూపించడానికే ఆయన నీతిచంద్రిక రాశారని సీతారామయ్య చెబుతారు.² పంచతంత్రంలోని మొదటి రెండు భాగాలైన మిత్రలాభము, మిత్రభేదములను హితోపదేశంతో కలిపి చెప్పిన రచనగా దాని మొదటి భాగాన్ని బ్రిటిష్ మ్యూజియం సూచీ వర్ణిస్తుంది.⁵ తర్వాత అది మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షకు పాఠ్యగ్రంథం అయింది.⁵

ఆయన దానిని పూర్తి చేయలేదు. కొక్కొండ వెంకటరత్నం, కందుకూరి వీరేశలింగం రాసిన కొనసాగింపులను ఆ సూచీ పేర్కొంది.⁵ వీరేశలింగం తన భాగాలైన విగ్రహము, సంధిలను చిన్నయసూరి ఆడంబరమైన శైలిలోనే రాశారని, ఆ ఆటలో ఆయనను దాదాపు మించిపోయారని డి. ఆంజనేయులు అంటారు.⁶

1935లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం తన విద్యార్థులకు నీతిచంద్రికను పాఠ్యంగా పెట్టింది. 1857 నాటి మొదటి ముద్రణను పర్లాకిమిడికి చెందిన జి. వి. రామమూర్తి పంతులు వ్యాఖ్యలతో తిరిగి అచ్చువేసిన ప్రతిని వాడింది.⁷

ఇతర రచనలు

బ్రిటిష్ మ్యూజియం సూచీ ఆయన ఇతర రచనలను కూడా పేర్కొంది:⁵

నలచరిత్రము పరిష్కరణ (1864లో అచ్చు)
టి. ఎల్. స్ట్రేంజ్ రాసిన హిందూ ధర్మశాస్త్ర పుస్తకానికి తెలుగు అనువాదం హిందూ ధర్మశాస్త్ర సంగ్రహము (1858)⁵

తర్వాతి రచయితల అభిప్రాయం

తెలుగు సాహిత్య రంగంలో చిన్నయసూరి గొప్ప పేరు అని సీతారామయ్య అన్నారు.² తెలుగు భాష తర్వాతి వికాసంపై బాలవ్యాకరణము ప్రభావం అపారమని లక్ష్మీరంజనం రాశారు.¹

2020లో తెలుగు కథపై రాస్తూ కె. పురుషోత్తం కఠినంగా వ్యాఖ్యానించారు. నీతిచంద్రిక పాండిత్య ప్రదర్శనతో నిండి ఉందని, తక్కువ చదువుకున్నవారికి అర్థం కాదని అన్నారు.³ చిన్నయసూరి శైలి గ్రాంథిక తెలుగును యాభై ఏళ్లు వెనక్కి నెట్టిందని అనువాదకుడు రంగారావు చేసిన వ్యాఖ్యను ఆయన ఉదహరించారు.³

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

నీతిచంద్రిక మొదట ఎప్పుడు వచ్చింది. పురుషోత్తం దానిని 1853 నాటిదిగా చెబుతారు.³ 1935–36 నాటి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ రిజిస్టర్ “1857 నాటి మొదటి ముద్రణ” అని చెబుతుంది.⁷

ఆయన వారసత్వం. సీతారామయ్య, లక్ష్మీరంజనం ఆయన వ్యాకరణాన్ని తెలుగుకు శాశ్వత ప్రమాణంగా చూశారు.²¹ రంగారావును అనుసరించి పురుషోత్తం ఆయన శైలిని తెలుగు వచనాన్ని వెనక్కి లాగిన బరువుగా చూస్తారు.³

Khandavalli Lakshmiranjanam and Khandavalli Balendusekharam, Andhrula Charitra – Samskriti, 2nd ed. (1957), p. 414 (in Telugu) (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹
K. Sitaramaiya, A Hand Book of Telugu Literature (1943), p. 62 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶
K. Purushotham, “From Social Reform to Dandora: A Critical Perspective of Telugu Dalit Short Stories in Historical Outline”, Kakatiya Journal of Historical Studies, Vol. XV, No. 1 (2020), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵
Barnett, Catalogue of the Telugu Books in the British Museum (1912), cols. 51–52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩
L. D. Barnett, A Catalogue of the Telugu Books in the Library of the British Museum (1912), cols. 49–50, “Chinnaya Suri, Paravastu” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵
D. Anjaneyulu, Kandukuri Veeresalingam (1976), p. 100 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩
Andhra University: The Annual Register 1935–36 (1935), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩²