ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మొదటి రాజరాజు (తూర్పు గాంగ)

కళింగ తూర్పు గాంగ రాజు, దేవేంద్రవర్మ అని కూడా పిలుస్తారు. ఆయన తన తండ్రి మూడవ వజ్రహస్తునికి, తన కొడుకు అనంతవర్మ చోడగంగునికి మధ్య ఎనిమిది సంవత్సరాలు పాలించాడు (సూయెల్ కాలక్రమంలో 1070–1078, రామమూర్తి కాలక్రమంలో 1068–1076). ఆయన భార్య రాజసుందరి బహుశా చోళ-చాళుక్య చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుని కూతురు. ఆయన సేనాపతి వనపతి చోళులపై, వేంగి, ఒరిస్సా రాజులపై విజయాలను చెప్పుకున్నాడు. చోళులకు వ్యతిరేకంగా ఆయన తూర్పు చాళుక్య ఏడవ విజయాదిత్యునికి ఆశ్రయం ఇచ్చాడని ఆయన కొడుకు దానశాసనాలు చెబుతాయి.

మొదటి రాజరాజు గాంగ వంశపు రాజు.1 ఆయన తన తండ్రి మూడవ వజ్రహస్తునికి, తన కొడుకు అనంతవర్మకు మధ్య ఎనిమిది సంవత్సరాలు పాలించాడు.1 రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) ఆయన పాలనను 1070 నుంచి 1078 వరకు అని చెబుతారు.23 దీర్ఘాసిలోని ఆయన సేనాపతి వనపతి శాసనం చోళ రాజుపై, ఉత్కళునిపై, వేంగి దేశపు రాజులపై విజయాలను చెప్పుకుంటుంది.14

కుటుంబం, పాలన

మొదటి రాజరాజు గాంగ రాజు మూడవ వజ్రహస్తుని కొడుకు.1 1038లో పట్టాభిషిక్తుడైన వజ్రహస్తుడు ముప్పై సంవత్సరాలు, రాజరాజు ఎనిమిది సంవత్సరాలు పాలించారని 1897లో రాసిన జి. వి. రామమూర్తి (G. V. Ramamurti) లెక్కించారు.1 కాబట్టి రాజరాజు “క్రీ.శ. 1068 నుంచి 1076 వరకు పాలించి, తన కొడుకు పట్టాభిషేకానికి రెండు సంవత్సరాల ముందు చనిపోయి ఉండాలి”. ఆ పట్టాభిషేకం 1078లో జరిగింది.1 ఆ ఖాళీకి కారణం కొడుకు మైనారిటీ (వయసు తక్కువగా ఉండడం)యా లేక ఏదైనా దూర దండయాత్రయా అని రామమూర్తి ఆలోచించారు.1

1919లో నివేదించిన ఒక రాగి ఫలకాల దానశాసనాన్ని ఉపయోగించి, రాబర్ట్ సూయెల్ రాజరాజు సింహాసనారోహణను 1070 మే 20 నాటిదిగా చెప్పారు.23 ఆయన కొడుకు అనంతవర్మ చోడగంగుడు 1078 ఫిబ్రవరి 17న ఆయన తర్వాత వచ్చాడు.23 సూయెల్ ఆయనను దేవేంద్రవర్మ-మొదటి రాజరాజు అంటారు.5 183వ సంవత్సరపు శ్రీకాకుళం ఫలకాలలోని దేవేంద్రవర్మగా ఆయన రాజరాజును గుర్తించారు. గాంగ శకంపై ఆయన లెక్క ప్రకారం ఆ సంవత్సరం 1061లో వచ్చింది.67 కానీ ఆ ఫలకాలపై ఇ. హుల్ట్‌జ్ (E. Hultzsch) సంపాదకత్వం వాటి దాతను గుణార్ణవుని కొడుకుగా పేర్కొంటుంది.8 శ్రీకాకుళం ఫలకాలు చూడండి.

సూయెల్ కథనంలో రాజరాజు రాణి రాజసుందరి చోళ-చాళుక్య చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుని కూతురు.3 గాంగ శాసనాలలోని రాజసుందరి కులోత్తుంగుని కూతురు, కళింగనగర రాజరాజు భార్య అనేది సంభావ్యం, కానీ పూర్తిగా నిశ్చితం కాదని 1891లో రాసిన ఫ్లీట్ (Fleet) భావించారు.9

వేంగితో, చోళులతో యుద్ధం

రాజరాజు “1070-71లో సింహాసనం ఎక్కి ఎనిమిది సంవత్సరాలు పాలించాడు” అని విశాఖపట్నం (అప్పుడు విజగపటం) జిల్లా గెజిటీర్ (1907) చెబుతుంది.10 ఈ కాలంలో చోళులకు వ్యతిరేకంగా వేంగి రాజులకు సాయం చేశానని ఆయన చెప్పుకున్నాడని అది చెబుతుంది.10 తర్వాత ఆ ఇద్దరినీ, “ఉత్కళ (ఒరిస్సా) పాలకుడిని, ఇతర చక్రవర్తులను” కూడా ఓడించానని ఆయన చెప్పుకున్నాడు.10

కళింగపట్నం దగ్గరి దీర్ఘాసిలోని ఆయన సేనాపతి వనపతి శాసనం చోళ రాజుపై, ఉత్కళునిపై విజయాలను చెప్పుకుంటుంది.4 “వేంగి దేశం, కిమిడి, కోసల, గిద్రిసింగి దేశం, ఒడ్డ దేశపు రాజులపై” విజయాలను కూడా అది చెప్పుకుంటుంది.4 రామమూర్తి ఆ చోళ రాజును మొదటి కులోత్తుంగునిగా, వేంగి రాజును ఏడవ విజయాదిత్యునిగా గుర్తించారు.1 దీర్ఘాసి శాసనం చూడండి.

వేంగితో సంబంధంలోని మృదువైన కోణాన్ని ఆయన కొడుకు దానశాసనాలు గుర్తుంచుకుంటాయి. శక 1040 (శక అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి) నాటి విశాఖపట్నం దానశాసనాన్ని ఫ్లీట్ ఉదహరించారు.911 విజయాదిత్యుడు “ముసలితనం మొదలవుతుండగా, సూర్యుడు ఆకాశాన్ని వదిలినట్లు వేంగి దేశాన్ని వదిలాడు” అని అది చెబుతుంది.911 ఆయన “చోళుల మహాసముద్రంలో మునిగిపోబోతున్నాడు”.911 అప్పుడు రాజరాజు “పశ్చిమ ప్రాంతంలో ఆయన చాలా కాలం సమృద్ధిని అనుభవించేలా చేశాడు”.911

ఏడవ విజయాదిత్యుడు కళింగకు పారిపోయి దాని పశ్చిమ భాగంలో తన చివరి రోజులు గడిపాడని దీని అర్థంగా సూయెల్ చదివారు.512 వేంగి రాజులను, చోళులను ఓడించానని రాజరాజు చెప్పుకోవడాన్ని ఇద్దరు రాజుల ఉత్తర దండయాత్రల ప్రస్తావనగా కూడా ఆయన భావించారు.512 అవి ఇంకా తూర్పు చాళుక్య రాకుమారుడిగా ఉన్నప్పుడు కులోత్తుంగుడు చేసిన దండయాత్రలు, చోళ రాజు వీరరాజేంద్రుని దండయాత్రలు.512 వారిలో ఎవరూ కళింగను నిజంగా జయించానని చెప్పుకోలేదు.512

శాసనాలు

శక 997 (1075–76) నాటి దీర్ఘాసి శాసనాన్ని వి. రంగాచార్య (V. Rangacharya) తన 1919 నాటి జాబితాలో సంక్షిప్తం చేశారు.13 వనపతిని ఆయన రాజరాజు వంశపారంపర్య ద్వారపాలకుడిగా, సర్వసైన్యాధిపతిగా వర్ణిస్తారు. రాజరాజును ఆయన 1068–1076 నాటివానిగా చెబుతారు.13 వేంగికి రాజరాజు సాయం గురించిన కథనం ఆయన సొంత శాసనాల నుంచి కాకుండా ఆయన కొడుకు దానశాసనాల నుంచి వస్తుంది.1011

Footnotes

  1. G. V. Ramamurti, “Dirghasi Inscription of Vanapati; Saka-Samvat 997”, Epigraphia Indica IV (1896–97), p. 315 and notes 3–4 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  2. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  3. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 87 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Ramamurti, “Dirghasi Inscription of Vanapati” (1897), p. 318, translation, verse 9 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 84 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  6. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 76 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  7. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 358, genealogical table of the Eastern Gangas (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  8. E. Hultzsch, “Chicacole Plates of Gunarnava’s Son Devendravarman”, Epigraphia Indica III (1894–95), p. 131 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. J. F. Fleet, “The Chronology of the Eastern Chalukya Kings”, Indian Antiquary XX (1891), p. 276 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  10. W. Francis, Madras District Gazetteers: Vizagapatam, Vol. I (1907), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  11. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 277 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  12. Sewell, Historical Inscriptions (1932), p. 86 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  13. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. I (1919), p. 683, Ganjam No. 142 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

రాజవంశాలు

తూర్పు గాంగులు (కళింగ గాంగులు)

సుమారు క్రీ.శ. 498–1434

సుమారు 6వ శతాబ్దం నుండి 1434 వరకు ఇప్పటి శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని ముఖలింగం అయిన కళింగనగరం నుండి, తర్వాత ఒడిశా నుండి పాలించిన కళింగ రాజవంశం. వారి తొలి దానపత్రాలకు గాంగ శకంలో తేదీలు ఉన్నాయి. ఆ శకం ప్రారంభ సంవత్సరంపై ఇంకా వివాదం ఉంది. తెలుగు దేశపు ఉత్తర భాగం, అంటే పాత గంజాం, విశాఖపట్నం జిల్లాలు, ఆ రాజ్యానికి కేంద్రం. వారి తామ్రశాసనాలు శ్రీకాకుళం, అచ్యుతాపురం, జిర్జింగి, నడగాం, అలమండల నుండి వచ్చాయి. తెలుగు, సంస్కృతాల్లో వారి వందలాది శాసనాలు ముఖలింగం, శ్రీకూర్మం, సింహాచలంలలో మిగిలి ఉన్నాయి. మొదటి కులోత్తుంగుని మనవడు అనంతవర్మ చోడగంగుడు 1078 నుండి సుమారు డెబ్బై సంవత్సరాలు పాలించాడు. తర్వాతి రాజులు గోదావరి పొడవునా కాకతీయులతో పోరాడారు. వారి మంత్రి కపిలేశ్వరుడు 1434లో గజపతి వంశాన్ని స్థాపించాడు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (6)
  1. F. Kielhorn (articles); E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. IV (1896–97) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1897, pp. 314–318. G. V. Ramamurti, Dirghasi inscription of Vanapati (No. 45). [Public domain]
  2. W. Francis, Madras District Gazetteers: Vizagapatam, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 27. [Public domain]
  3. R. C. Temple (ed.); article by J. F. Fleet, Indian Antiquary, Vol. XX (1891), incl. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1891, pp. 276–277. J. F. Fleet, The Chronology of the Eastern Chalukya Kings. [Public domain]
  4. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 76, 83–84, 86–87, 358. Paraphrased. [Public domain in India]
  5. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 683. [Public domain]
  6. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. III (1894–95) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1895. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: