ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

రెండవ విష్ణువర్ధనుడు (తూర్పు చాళుక్య)

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (663–672), ఇంద్ర-భట్టారకుని కొడుకు, మొదటి జయసింహుని సోదరుని కొడుకు. జయసింహుడు ఆయనను దత్తత తీసుకుని ఉండవచ్చు. ఆయన రెండు దానశాసనాలు రోజు వరకు తేదీని లెక్కించగల అతి తొలి తూర్పు చాళుక్య శాసనాలు. జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ మొత్తం వంశపు కాలక్రమాన్ని వాటిపై నిర్మించారు. ఆయన తర్వాత ఆయన కొడుకు మంగి-యువరాజు వచ్చాడు. 673 నాటి మంగి-యువరాజు దానశాసనం ఒంగోలు ప్రాంతంలోని చెందలూరులో దొరికింది.

రెండవ విష్ణువర్ధనుడు వేంగి తూర్పు చాళుక్య వంశపు నాల్గవ రాజు. రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) పట్టిక ఆయన పాలనను 663–672 నాటిదిగా చెబుతుంది.1 ఆయన రెండు దానశాసనాలలో కచ్చితంగా లెక్కించగలిగేంత సూక్ష్మమైన తేదీలు ఉన్నందువల్ల చరిత్రకారులకు ఆయన పాలన ముఖ్యమైనది.2 వంశ స్థాపకుని చీపురుపల్లి దానశాసనంతో కలిపి, మొత్తం వంశపు ప్రారంభ బిందువును నిర్ణయించడానికి జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (J. F. Fleet) వాటిని ఉపయోగించారు.2

కుటుంబం

రెండవ విష్ణువర్ధనుడు ఇంద్ర-భట్టారకుని కొడుకు.3 కుబ్జ విష్ణువర్ధనుని చిన్న కొడుకు ఇంద్ర-భట్టారకుడు తన సోదరుడు మొదటి జయసింహుని తర్వాత ఏడు రోజులు మాత్రమే పాలించాడని చెబుతారు.4

ఇంద్ర-భట్టారకునికి రెండవ విష్ణువర్ధనునిగా సింహాసనం ఎక్కిన ఒకే కొడుకు గురించి మాత్రమే శాసనాలకు తెలుసని ఇ. హుల్ట్ష్ (E. Hultzsch) గుర్తించారు.5 అయితే కొండనాగూరు దానశాసనం ఇంద్ర-భట్టారకుని పెద్ద కొడుకు పేరును మరో ఇంద్రవర్మ అని చెబుతుంది.5

కృష్ణా జిల్లాలోని నూజివీడు ఎస్టేట్‌లోని పామిడిముక్కలలో రెండు దానశాసనాలు దొరికాయి.6 ఒకటి విష్ణువర్ధనుని ఇంద్ర-భట్టారకుని కొడుకుగా, మరొకటి జయసింహ-వల్లభుని కొడుకుగా చేస్తుంది.6 మొదటి జయసింహుడు రెండవ విష్ణువర్ధనుని దత్తత కొడుకుగా చూసుకున్నాడని 1917లో వాటిని పరిశీలించిన శాసన పరిశోధకుడు నిర్ణయించారు.6 సూయెల్ కూడా అదే సూచనను నివేదించారు.7

పేర్లు, బిరుదులు

ఆయన సొంత దానశాసనాలు ఆయనను విష్ణువర్ధనుడు అంటాయి. తర్వాతి ఒక దానశాసనం ఆయనను విష్ణురాజు అంటుంది. ఆయన దానశాసనాల ముద్రలు ఆయన తాతకు లాగే ఆయనకు విషమసిద్ధి అనే ఇంటిపేరు ఇస్తాయి. ఒక దానశాసనం ఆయనను శివుని భక్తుడైన పరమమాహేశ్వరుడు అంటుంది.3

ఐదు రకాల వాద్యాలతో ప్రకటించబడే హక్కు అయిన “పంచ మహాశబ్దాలను” ఆయన పొందాడని మరో దానశాసనం చెబుతుంది.3 ఆయన బిరుదు మహారాజ.3

ఆయనకు ప్రళయాదిత్య అనే మరో ఇంటిపేరు ఉందని పామిడిముక్కల దానశాసనాలు సూచిస్తాయి.6 సూయెల్ పట్టిక రాజనందన, మకరధ్వజ అనే పేర్లను జోడిస్తుంది.1 1878 నాటి ఎ. సి. బర్నెల్ (A. C. Burnell) జాబితా ఆయనను రాజనందన-రెండవ విష్ణువర్ధనుడు అంటుంది.8

తేదీ గల దానశాసనాలు

ఆ పాలనలోని రెండు దానశాసనాలు ఫ్లీట్‌కు తెలుసు.

  • నెల్లూరు జిల్లాలో ఎక్కడో దొరికిన ఒక దానశాసనం కర్మరాష్ట్ర జిల్లాలోని బెయూరు గ్రామాన్ని బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చింది. అది ఆయన రెండవ సంవత్సరంలో, చైత్ర శుక్ల దశమి, మఘ నక్షత్రం, బుధవారం నాటిది. ఫ్లీట్ దీనిని 664 మార్చి 13, బుధవారంగా లెక్కించారు. దాని లేఖకుడు ఎరుని కొడుకు వినాయకుడు.3
  • కృష్ణా (అప్పుడు కిస్ట్నా) జిల్లాలోని మట్టెవాడ నుంచి వచ్చినట్లు కనిపించే ఒక దానశాసనం గుద్రహార జిల్లాలోని పల్లివాడ గ్రామానికి ఉద్దేశించబడింది. అది ఆయన ఐదవ సంవత్సరంలో, ఫాల్గుణ అమావాస్య నాడు సూర్యగ్రహణ సమయంలో జరిగింది. ఫ్లీట్ ఆ గ్రహణాన్ని 668 ఫిబ్రవరి 17 నాటిదిగా గుర్తించారు. దాని మొదటి రెండు ఫలకాలు మాత్రమే మిగిలాయి.3

ఈ రెండు తేదీల నుంచి ఫ్లీట్ విష్ణువర్ధనుని సింహాసనారోహణను 663 ఫిబ్రవరి 14, మార్చి 24 మధ్య ఉంచారు.2 1928లో అవే రెండు దానశాసనాల నుంచి పనిచేసిన వి. రంగాచార్య (V. Rangacharya) దానిని 663 ఫిబ్రవరి 17, మార్చి 13 మధ్యకు కుదించారు.9

రెండవ విష్ణువర్ధనుని ఒక దానశాసనం దానం పొందిన చాలా మంది పేర్లు చెబుతుందని, ప్రతి ఒక్కరినీ ఏదో ఒక గ్రామపు బోయ అని పిలుస్తుందని హుల్ట్ష్ గమనించారు.5 ఆ పదానికి కేవలం “నివాసి” అని అర్థంగా ఆయన భావించారు.5

పామిడిముక్కల దానశాసనాలు వర-నాండు అనే జిల్లాలో భూమిని ఇద్దరు బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాయి. వాటిలో ఒకటి రాజు మూడవ సంవత్సరంలో తేదీ వేయబడింది.10 ఆ మూడవ సంవత్సరంలో కార్తీకంలో చంద్రగ్రహణం ఉంది. సూయెల్ దానిని 635లో ఉంచారు.7 విష్ణువర్ధనుని సొంత మూడవ సంవత్సరంలో అలాంటి గ్రహణం లేనందువల్ల, ఆ సంవత్సరం జయసింహునిది అయి ఉండాలని ఆయన వాదించారు.7

మంగి-యువరాజు

మంగి-యువరాజు రెండవ విష్ణువర్ధనుని కొడుకు.3 ఆయన ఇరవై ఐదు సంవత్సరాలు పాలించాడు. సూయెల్ పట్టిక ఆయన పాలనను 672–696 నాటిదిగా చెబుతుంది.31 “యువరాజు” అనే అర్థం గల యువరాజ బిరుదు ఆయన పేరుకు ఎప్పుడూ ఎందుకు జోడించబడిందో వివరించేది ఏదీ ఫ్లీట్‌కు దొరకలేదు.311

ఆయనకు “మానవాళి అంతటికీ ఆశ్రయం” అనే అర్థం గల సర్వలోకాశ్రయ అనే విశేషణం ఉంది.311 ఆయన దానశాసన ముద్ర ఆయనకు విజయసిద్ధి అనే ఇంటిపేరు ఇస్తుంది. తత్వశాస్త్రం, ఇతర శాస్త్రాలపై “వివాదాలలో విజయ సాఫల్యం” అని దానశాసన పాఠం దానిని వివరిస్తుంది.311

ఇప్పుడు మద్రాస్ మ్యూజియంలో ఉన్న ఆ దానశాసనం ఆయన ఇరవయ్యవ సంవత్సరంలో, మకర సంక్రాంతి నాడు కర్మరాష్ట్ర జిల్లాలోని ఒక గ్రామంలో పొలాలను ఇచ్చింది.1112 ఒంగోలు తాలూకాలోని చెందలూరులో దొరికిన 673 మే 6 నాటి ఆయన మరో దానశాసనాన్ని సూయెల్ గుర్తించారు. అది ఆయన ఆ దేశాన్ని పాలిస్తున్నట్లు చూపించింది.13

మంగి-యువరాజు కొడుకు రెండవ జయసింహుని పెనుకపర్రు దానశాసనపు అక్షరమాలను హుల్ట్ష్ చెందలూరు ఫలకాల అక్షరమాలతో పోల్చారు.14 మంగి-యువరాజు కొడుకుల కోసం మూడవ విష్ణువర్ధనుడు (తూర్పు చాళుక్య) చూడండి.

Footnotes

  1. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 336, table of the Eastern Chalukya dynasty (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. J. F. Fleet, “The Chronology of the Eastern Chalukya Kings”, Indian Antiquary XX (1891), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 98 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  4. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 97 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. E. Hultzsch, “Kondanaguru Grant of Indravarman”, Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  6. Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1916–17 (G.O. No. 1035, Home (Education), 10 August 1917), p. 115, paragraph 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. A. C. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography (2nd ed., 1878), p. 21, note 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. V. Rangacharya, “The Pulibumra Plates of the Eastern Chalukya King Jayasimha I”, Epigraphia Indica XIX (1927–28), p. 256 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. Annual Report on Epigraphy, for 1916–17 (1917), p. 116, paragraph 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  12. J. F. Fleet, “Madras Museum Copper-plate Grant of Mangi-Yuvaraja”, Indian Antiquary XX (1891), p. 104 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. E. Hultzsch, “Penukaparu Grant of Jayasimha II”, Epigraphia Indica XVIII (1925–26), p. 314 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

వేంగి తూర్పు చాళుక్యులు

సుమారు క్రీ.శ. 615–1077

7వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి దిగువ గోదావరి, కృష్ణాల మధ్య తీర ప్రాంతమైన వేంగిని పాలించిన బాదామి చాళుక్యుల ఒక శాఖ. దాని స్థాపకుడు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు రెండవ పులకేశి తమ్ముడు. ఈ రాజులు రెండు శతాబ్దాల పాటు రాష్ట్రకూటులతో పోరాడారు. సుమారు 1000 తర్వాత వారు వివాహాల ద్వారా చోళులతో ముడిపడ్డారు. 1070లో వారి వారసుడు చోళ చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుడు అయ్యాడు. వారి తామ్రశాసనాలు ప్రతి పాలన కాలాన్ని నమోదు చేస్తాయి. మొదటి తెలుగు సాహిత్య రచన, నన్నయ మహాభారతం, రాజమహేంద్రవరంలోని వారి ఆస్థానంలో రాయబడింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (6)
  1. R. C. Temple (ed.); article by J. F. Fleet, Indian Antiquary, Vol. XX (1891), incl. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1891, pp. 5–10, 98–99, 104. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' and the Madras Museum grant of Mangi-yuvaraja (1891). [Public domain]
  2. H. Krishna Sastri and Hirananda Sastri (eds.), Epigraphia Indica, Vol. XVIII (1925–26) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, Calcutta, 1926, pp. 2, 314. E. Hultzsch, Kondanaguru grant of Indravarman and Penukaparu grant of Jayasimha II (1926). [Public domain]
  3. Hirananda Sastri (ed.), Epigraphia Indica, Vol. XIX (1927–28) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1928, pp. 256. V. Rangacharya, Pulibumra plates of Jayasimha I (1928). [Public domain]
  4. Madras Government (Assistant Archaeological Superintendent for Epigraphy), Annual Reports on Epigraphy, Southern Circle, for 1915-16 to 1919-20 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1920, pp. 115–116 (report for 1916–17). [Public domain]
  5. A. C. Burnell, Elements of South-Indian Palaeography, from the Fourth to the Seventeenth Century A.D., being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and MSS. (2nd ed.) (opens in a new tab), Trübner & Co., London, 1878, pp. 21. [Public domain]
  6. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 23, 25–26, 336. Paraphrased. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: