ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కొండవీడు కోట

గుంటూరుకు పశ్చిమాన చిన్న కొండల వరుసపై ఉన్న కొండ కోట. అనవేమ కాలం (1361 తర్వాత) నుంచి 1420ల వరకు ఇది రెడ్డి రాజుల రాజధాని. ఇంపీరియల్ గెజిటీర్ ఈ కోటను 12వ శతాబ్దం నాటిదిగా చెబుతుంది. దాని లోపలి కోటను ప్రోలయ వేమ మళ్లీ కట్టించాడని స్థానిక కైఫీయతులు చెబుతాయి. దాని గోడలు కొండల శిఖరాల వెంట మైళ్ల దూరం సాగుతాయి. 1579 వరకు ఒడిశా, విజయనగరం, గోల్కొండ దీని కోసం పోరాడాయి.

కొండవీడు కోట గుంటూరు జిల్లాలోని పాత నరసరావుపేట తాలూకాలో చిన్న కొండల వరుసపై ఉంది. 1908 నాటి Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) దాన్ని ఇలా వర్ణిస్తుంది: “చిన్న కొండల వరుస శిఖరాలపై కట్టిన కోట గోడలు విస్తారమైనవి, పెద్ద రాళ్లతో బలంగా కట్టినవి.”1 “అవి చాలా మైళ్ల చుట్టుకొలత ఉన్నాయి, చాలావరకు మంచి స్థితిలో ఉన్నాయి.”1

కోట లోపలి భాగం అడవితో నిండిపోయింది. అక్కడ గిడ్డంగుల, మందుగుండు నిల్వల శిథిలాలు ఉన్నాయి.1 కొండ అత్యున్నత స్థానం సముద్ర మట్టానికి 1,701 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది.1 గుంటూరులో ఉన్న అధికారులు దాన్ని ఆరోగ్య విశ్రాంతి కేంద్రంగా (విశ్రాంతి తీసుకుని ఆరోగ్యం కుదుటపరచుకునే చోటుగా) వాడేవారు.1

కాలం

ఈ కోటను “పన్నెండవ శతాబ్దంలో నిర్మించారు” అని గెజిటీర్ చెబుతుంది.1 రెడ్డి వంశ స్థాపకుడు ఇక్కడ స్థిరపడటానికి ముందు ఈ కొండ కోట “నిస్సందేహంగా కొన్ని శతాబ్దాలుగా ఒక దుర్గంగా ఉండేది” అని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.2

1884లో రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) కొండవీడు కైఫీయతు (స్థానిక చరిత్ర) ఒకదాని సారాంశం ఇచ్చారు.3 అది మొదటి కోట పుట్టకోటను కట్టించిన విశ్వంబరదేవుడు అనే ఒడిశా గజపతి రాజుతో మొదలవుతుంది.3 తర్వాత ప్రోలయ వేమ “కొండవీడుకు వచ్చి పుట్టకోటను మళ్లీ కట్టించాడు” అని అది చెబుతుంది.3 పుట్టకోటను “‘ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించినప్పుడు ఒడియా రాజులు’ కట్టించారు” అన్న జె. ఎ. సి. బోస్వెల్ (J. A. C. Boswell) 1870 నాటి నివేదికను కూడా సూయెల్ ఉదహరించారు.3

1882 నాటి సూయెల్ జాబితాలు ఈ కొండల వరుసను “రెడ్డి నాయకులు కట్టించారని చెప్పే ఒక బలమైన కోట ఉన్న స్థలం” అని వర్ణిస్తాయి.4

రెడ్డి రాజుల రాజధాని

రెడ్డి రాజులు మొదట అద్దంకి నుంచి పాలించారు.567 1361లో కూడా అద్దంకే రాజధానిగా ఉందని జె. రామయ్య (J. Ramayya) చూపించారు.567 అనవేమ కాలంలోనే కొండవీడు రాజధాని అయిందని ఆయన భావించారు.567 1380 నాటి వనపల్లి తామ్రపత్రాలు అనవేమను “సంపన్నమైన కొంటోవీటి నగరంలో” ఉన్నట్లు చెబుతాయి.567

కొండపై వరాహలకొట్టు అనే శిథిల మండపంలో రెడ్డి రాజు పెదకోమటి వేమ బాగా దెబ్బతిన్న శాసనం ఒకటి మిగిలి ఉంది.8 కొండవీటి రెడ్డి రాజులు పేజీ చూడండి.

రెడ్ల తర్వాత

కోట ఒడిశా గజపతుల చేతికి వెళ్లింది. 1515లో విజయనగర రాజు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు దాన్ని తీసుకున్నాడు.98 మంగళగిరిలోని ఒక స్తంభ శాసనం దాన్ని పట్టుకున్న తేదీని 1515 జూన్ 23 అని ఇస్తుంది.98 నాదెండ్ల అప్ప సుబేదారుగా నియమితుడైనట్లు కూడా అది నమోదు చేస్తుంది.98

కొండవీడులోని 1520 నాటి ఒక శాసనం ఆయన తమ్ముడు, కొండవీడు సుబేదారు నాదెండ్ల గోప ఇచ్చిన దానాలను నమోదు చేస్తుంది.98 కొండవీడు సీమ సుంకాల జాబితాను కూడా అది ఇస్తుంది.98

కృష్ణదేవరాయలు కోటను “ఉపాయంతో” (ఒక ఎత్తుగడతో) తీసుకున్నాడన్న సంప్రదాయాన్ని సూయెల్ నోట్సు నమోదు చేస్తాయి.4 ఈ సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయన “కొండ కింద ఉన్న ఆలయంలో 72 మంది నాయకులను హత్య చేశాడు”.4

గోల్కొండ సుల్తానులు 1531, 1536, 1579లలో ఈ కోటను తీసుకుని, దానికి ముర్తజానగర్ అని పేరు పెట్టారు.1 కొండవీడు పేజీ చూడండి.

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 336 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  2. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 10 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  3. Robert Sewell, Lists of Inscriptions, and Sketch of the Dynasties of Southern India (1884), p. 187 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  4. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (1882), Appendix, p. xi (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. J. Ramayya, Madras Museum Plates of Vema, A.D. 1345, Epigraphia Indica VIII (1905–06), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  6. Ramayya, Madras Museum Plates of Vema (1905–06), p. 12 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. E. Hultzsch, Vanapalli Plates of Anna-Vema, Saka-Samvat 1300, Epigraphia Indica III (1894–95), p. 64 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  8. Rangacharya, Topographical List, Vol. II (1919), p. 771, Guntur Nos. 208 and 217 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  9. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. II (1919), p. 765, Guntur No. 148 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 336. [Public domain]
  2. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 10. [Public domain]
  3. Robert Sewell, Archaeological Survey of Southern India, Vol. II: Lists of Inscriptions, and Sketch of the Dynasties of Southern India (Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. II) (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1884, pp. 187–188. [Public domain]
  4. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1882, Appendix, p. xi. [Public domain]
  5. Archaeological Survey of India, Epigraphia Indica, Vol. VIII (1905–06) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1906, pp. 11–12. J. Ramayya (No. 3). [Public domain]
  6. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. II (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 765, 770–772. [Public domain]
  7. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. III (1894–95) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1895, pp. 64. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: