ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మురారిరావు ఘోర్పడే

జీతం కోసం పోరాడిన ఘోర్పడే కుటుంబానికి చెందిన మరాఠా సైనికుడు. 1740ల నుంచి 1776లో హైదర్ అలీ కోటను తీసుకునే వరకు ఆయన గుత్తి ప్రభువు. 1741లో మరాఠాలు ఆయనను తిరుచిరాపల్లి పాలకుడిగా వదిలారు. 1740ల మధ్యలో ఆయన దానిని మొదటి నిజాంకు అప్పగించి, దక్కన్ సుబేదార్ కింద గుత్తి నాయకుడిగా అంగీకారం పొందాడు. ఓర్మ్ ఆనాటి అత్యుత్తమ భారతీయ సైనికులుగా భావించిన ఆయన గుర్రపు సైనికులు కర్ణాటక యుద్ధాలలో ముహమ్మద్ అలీ, ఇంగ్లీషువారి తరఫున, మైసూరు తరఫున, ఫ్రెంచి వారి తరఫున పోరాడారు. తర్వాత వారు హైదర్‌కు వ్యతిరేకంగా ఇంగ్లీషువారితో కలిసి పోరాడారు. ఆయన పెనుకొండ, మడకశిరలను నిలుపుకుని, అనంతపురం పాలెగాళ్ల నుంచి కప్పం తీసుకున్నాడు. గుత్తి దీర్ఘ ముట్టడి తర్వాత ఆయన హైదర్‌కు లొంగిపోయి, కబ్బాళదుర్గంలో ఖైదీగా చనిపోయాడు.

Colour photograph of a rocky hill with fortification walls winding up to the summit under a cloudy sky.
Colour photograph of a rocky hill with fortification walls winding up to the summit under a cloudy sky. · Imrx100 (Wikimedia Commons) (opens in a new tab) · CC BY-SA 3.0 (opens in a new tab)

అనంతపురం గెజిటీర్ మాటల్లో మురారిరావు “తమిళ దేశపు యుద్ధాలలో తన సాహసాలు ఓర్మ్ చరిత్రలో అంత ప్రముఖంగా కనిపించే ప్రసిద్ధ మరాఠా స్వతంత్ర యోధుడు”.1 ముప్పై సంవత్సరాలు ఆయన తన గుత్తి కోటను పేరుకు నిజాంపై ఆధారపడిన చిన్న మరాఠా రాజ్యానికి కేంద్రంగా చేశాడు. అక్కడి నుంచి ఆయన గుర్రపు సైనికులు దక్షిణాన యుద్ధం చేస్తున్న శక్తులకు జీతానికి పనిచేశారు. మరాఠాల చరిత్రకారుడు గ్రాంట్ డఫ్ (Grant Duff) ఆయన కుటుంబం గురించి రాశారు.2 వారు “మరాఠాలతో చేరడానికే ఇష్టపడేవారు, కానీ ఎక్కువ లాభాలు, దోపిడీ అవకాశం వారిని మొఘలుల లేదా యూరోపియన్ల పక్షాన పోరాడేలా చేసేవి”.2 గుత్తి మురారిరావు, మరాఠాలు, తెలుగు దేశం చూడండి.

కుటుంబం

ఆధారాలు ఆయన కుటుంబాన్ని వేర్వేరుగా ఇస్తాయి. ఐచిసన్ (Aitchison) ఒప్పందాల సంకలనం (1892) మురారిరావును సిద్ధోజీ మూడవ కొడుకుగా చెబుతుంది.3 సిద్ధోజీ బీజాపూర్ సుల్తాన్ సేవలో అధికారి అయిన మల్లోజీరావు ఘోర్పడే మనవడు.3

లెత్‌బ్రిడ్జ్ (Lethbridge) Golden Book of India (భారత సువర్ణ గ్రంథం) (1893) సిద్ధోజీ తండ్రి పేరును శివాజీ సేవలో చేరిన మల్లోజీరావు కొడుకు బీరాజీ అని ఇస్తుంది.4 సిద్ధోజీ సండూరును తీసుకుని 1715లో చనిపోయాడని అది చెబుతుంది.4 ఆయన రెండవ కొడుకు గోపాలరావు అక్కడ ఆయన తర్వాత వచ్చాడు.4 “తరచుగా హిందూరావు అనే బిరుదుతో ప్రసిద్ధుడైన” ఆయన తండ్రి సిద్ధోజీరావు మడకశిరలోని ఒక సమాధిలో “ఖననం చేయబడ్డాడని చెబుతారు” అని అనంతపురం గెజిటీర్ జోడిస్తుంది.5

గ్రాంట్ డఫ్ దానిని మరో విధంగా చెబుతారు.61 ఆయన మురారిరావును మరాఠా సేనాపతి సంతాజీ ఘోర్పడే సోదరుడి మనవడిగా చెబుతారు.61 గుత్తికి చెందిన పెద్ద మురారిరావు దత్త పుత్రుడిగా, వారసుడిగా కూడా ఆయన ఆయనను చెబుతారు.61 గుత్తిని “ఆయన బాబాయి లేదా మేనమామ (uncle), మరో మురారిరావు” ఉపాయంతో తీసుకున్నాడనే కథనాలను అనంతపురం గెజిటీర్ పేర్కొంటుంది.61

1690ల మద్రాసు రికార్డులలోని “సంతాజీ గోరెపోరా” గురించి విల్క్స్ (Wilks) రాశారు.7 ఆయన ఆ పేరున్న సేనాపతి అయితే, ఆ రికార్డు “ఆయనను ప్రసిద్ధ గుత్తి మురారిరావు పూర్వీకుడిగా చూపిస్తుంది” అని ఆయన భావించారు.7

మురారిరావు మేనల్లుడు (nephew), దత్త పుత్రుడు శివరావు బాపా యుద్ధంలో చనిపోయాడని ఐచిసన్ చెబుతారు.3 ఆయన రెండేళ్ల కొడుకు సిద్ధోజీని వదిలి వెళ్లాడు.3 1790లో సిద్ధోజీ, ఆయన బాబాయి లేదా మేనమామ (uncle) వెంకటరావు టిప్పు అధికారి నుంచి సండూరు కోటను తీసుకున్నారు.3 ఐచిసన్ దౌలత్‌రావును మురారిరావు సవతి సోదరుడిగా పేర్కొంటారు.3

లెత్‌బ్రిడ్జ్ ఈ శివరావును గోపాలరావు కొడుకు అంటారు.4 శివరావు 1785లో “మైసూరు సైన్యాలతో యుద్ధంలో” చంపబడ్డాడని ఆయన చెబుతారు.4 1753లో తిరుచిరాపల్లి (అప్పుడు ట్రిచినోపలీ) దగ్గర ఇంగ్లీషువారిపై అశ్వికదళ దాడిలో చంపబడిన బాలాజీ గురించి విల్క్స్ రాశారు.8 ఆయన బాలాజీని “విశిష్ట ధైర్యవంతుడైన మురారిరావు దత్త పుత్రుడు” అంటారు.8

తిరుచిరాపల్లి, 1741–1744

1740లో మురారిరావు రఘోజీ భోంస్లే మరాఠా సైన్యంతో దక్షిణానికి వచ్చాడు.6 తన బంధువు సంతాజీ మరణం తర్వాత “మొదటిసారిగా” ఆయన దానితో చేరాడని గ్రాంట్ డఫ్ చెబుతారు.6 ఆయన తన కుటుంబ హోదా సేనాపతి, అంటే సర్వసైన్యాధిపతి పదవిని కోరాడు.6 “తుంగభద్ర దగ్గర మూడు జిల్లాల వాగ్దానం పొందిన తర్వాత” ఆయన ఆ హక్కును వదులుకున్నాడు.6

1741 మార్చి 26న చందా సాహెబ్ తిరుచిరాపల్లిని అప్పగించాడు.910 అప్పుడు మరాఠాలు “తమ సేనాపతులలో ఒకరైన మురారిరావును రాజ్యానికి వైస్రాయ్‌గా నియమించారు” అని ఓర్మ్ (Orme) రాశారు.910 వారు “తమ అత్యుత్తమ సైన్యంలో 14,000 మందిని ఆయన నాయకత్వంలో” వదిలి, “తమ సొంత దేశానికి తిరిగి వెళ్లారు”.910

మొదటి నిజాం కర్ణాటకలోకి దండెత్తి, నగరాన్ని అప్పగించమని మరాఠా పాలకుడిని కోరాడు.11 “కానుకలు, వాగ్దానాలు శత్రుత్వానికి బదులుగా నిలిచాయి” అని ఓర్మ్ చెబుతారు.11 మురారిరావు ఆగస్టులో తిరుచిరాపల్లిని వదిలి, కర్ణాటకను వదిలాడు.11

అప్పగింతను ఏర్పాటు చేస్తూ, ఆయన “గుత్తి రాజ్యాన్ని దక్కన్ సుబేదార్లపై ఆధారపడిన ప్రాంతంగా వారి గుర్తింపు పొందాడు” అని విల్క్స్ చెబుతారు.12 కాబట్టి తర్వాత పూనా ఆయనను కప్పం అడిగినప్పుడు, తాను హైదరాబాద్‌పై ఆధారపడ్డానని ఆయన వాదించగలిగాడు.12 మొదటి రఘోజీ భోంస్లే, నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా I (మీర్ కమరుద్దీన్), శ్రీరంగం చూడండి.

కర్ణాటక యుద్ధాలు

1750లో నాసిర్ జంగ్ 10,000 మంది మరాఠా గుర్రపు సైనికుల మూడు దళాలను జీతానికి తీసుకున్నాడు. వాటిలో ఒకదానికి మురారిరావు నాయకత్వం వహించాడు.1314 ఫ్రెంచి దళం ఎలా చెల్లాచెదురైందో ఓర్మ్ చెబుతారు.1314 “తన మిగిలిన దళం తనను అనుసరిస్తోందని భావించి”, మురారిరావు కేవలం పదిహేను మందితో దాని బోలు చతురస్ర వ్యూహంపై “దాడి చేసి లోపలికి చొచ్చుకుపోయాడు”.1314 ఆయన అవతలి వైపు నుంచి దారి చేసుకుని బయటపడ్డాడు.1314

1751లో మైసూరు రాజు ఆయనను ముహమ్మద్ అలీ కోసం జీతానికి తీసుకున్నాడు.15 క్లైవ్ కోట రక్షణ ఆయనను కదిలించే వరకు, ఆయన 6,000 మంది గుర్రపు సైనికులు ఆర్కాటుకు ముప్పై మైళ్ల దూరంలోని కొండలలో ఖాళీగా ఉన్నారు.15

తాను “ఆర్కాటు రక్షకుల లాంటి ధైర్యవంతులకు సాయంగా తన సైన్యంలో ఒక దళాన్ని పంపడానికి ఒక్క క్షణం కూడా ఆలస్యం చేయను” అని ఆయన క్లైవ్‌కు రాశాడు.15 వారి “ప్రవర్తన ఇంగ్లీషువారు పోరాడగలరని ఆయనకు ఇప్పుడే మొదటిసారిగా నమ్మకం కలిగించింది” అని ఆయన జోడించాడు.15 ఆయన మేనల్లుడు బసిన్ రావు నాయకత్వంలోని వెయ్యి మంది గుర్రపు సైనికులు క్లైవ్‌తో సేవ చేయడానికి ఉండిపోయారు.16 ముహమ్మద్ అలీ ఖాన్ వాలాజా, ఆర్కాటు చూడండి.

విల్క్స్ ఆయన సైన్యాలను “దక్షిణంలో అందరికంటే అత్యంత ఎంపిక చేసిన, అత్యంత విశ్వాసపాత్రమైన, అత్యంత బాగా వ్యవస్థీకరించిన” సైన్యాలుగా వర్ణిస్తారు.17 అవి “ముస్లింలు, మరాఠాలు, రాజపుత్రుల వివేకవంతమైన మిశ్రమంతో, బేడర్ పెయాదాల విస్తృత తోడుతో కూడి ఉన్నాయి”.17 విల్క్స్ స్వయంగా మురారిరావును “దోపిడీ అనే జాతీయ వ్యూహాలలో నిపుణుడైనప్పటికీ”, “సందర్భం కోరినప్పుడు నిజమైన సైనికుడు” అంటారు.17 “సంఘటనల క్రమంలో ఆ ప్రదేశాన్ని తనకోసం స్వాధీనం చేసుకోగలననే ఆశతో” ఆయన తిరుచిరాపల్లి రక్షణలో చేరాడు.17

1752లో తిరుచిరాపల్లి విషయంలో మైసూరు ముహమ్మద్ అలీతో తెగదెంపులు చేసుకుంది.81819 అప్పుడు మురారిరావు మైసూరువారు, ఫ్రెంచి వారితో కలిసి సేవ చేశాడు.81819 1754లో ఆయన టాంజోర్ రాజా నుంచి మూడు లక్షల రూపాయలు, తాను ఇంటికి దండెత్తుతుండగా భాగాలుగా చెల్లించేలా తీసుకుని, జూలైలో కర్ణాటకను వదిలాడు.81819

ఓర్మ్ యుద్ధంలో ఇంగ్లీషు పక్షం నుంచి ఆయన మనుషులను తెలుసుకున్నారు.20 “మొత్తానికి నాయకత్వం వహించడానికి అర్హుడు కాని 100 మంది గుర్రపు సైనికుల సేనానాయకుడు ఒక్కడూ లేడు” అని, “సైన్యం మొత్తం ఒకే కుటుంబంలా కనిపించింది” అని ఆయన రాశారు.20 “ఈ సైనిక దళం మినహాయింపు లేకుండా ఈ సమయంలో హిందూస్థాన్‌లోని స్థానిక భారతీయ సైనికులలో అత్యుత్తములు” అని ఆయన నిర్ణయించారు.20 వారు “తుపాకుల భయాన్ని చాలా వరకు జయించారు” కాబట్టి ఇలా జరిగింది.20

సావనూరు, పేష్వా

1756లో సలాబత్ జంగ్, పేష్వాల ఉమ్మడి సైన్యాలకు వ్యతిరేకంగా మురారిరావు సావనూరు లోపల పఠాన్ నవాబుతో చేరాడు.12212223 డూప్లే ఆయన సైన్యాల జీతం కోసం ఆయనకు ఒక పత్రం ఇచ్చాడని విల్క్స్ చెబుతారు.12212223 మురారిరావు దానిని ఉపయోగించి ఒక పరిష్కారం ఏర్పాటు చేసిన బుస్సీ సాయాన్ని కొనుక్కున్నాడు.12212223

దానికి బదులు, పేష్వా అధికారి బల్వంత్ రావు మెండ్లే మొదట ఆయనను కూటమి నుంచి దూరం చేశాడని గ్రాంట్ డఫ్ చెబుతారు.12212223 తర్వాత “ఘోర్పడే తన సొంత మరాఠాలు, సండూరు మరాఠాలతో మే నెలలో గుత్తికి తిరిగి వచ్చాడు”.12212223 బల్వంత్ రావు మెండ్లే, సలాబత్ జంగ్ చూడండి.

తర్వాత పేష్వా మాధవరావు “ఘోర్పడే కుటుంబ ప్రతినిధిగా మురారిరావుకు సేనాపతి హోదాను అధికారికంగా పునరుద్ధరించాడు” అని గ్రాంట్ డఫ్ చెబుతారు.24 పేష్వా దానిని “వీరుడు సంతాజీ వంశీయుడికి కేవలం న్యాయం చేయడం” అన్నాడు.24

రఘునాథరావు, మంత్రుల సేనాపతి త్రయంబకరావు మధ్య యుద్ధంలో ఆయన పోరాటంలో పాల్గొనలేదు.25 ఆయన “గుత్తిలోని తన సంస్థానం వైపు” తిరిగి వెళ్లి, “మళ్లీ ఎప్పుడూ కృష్ణాను దాటలేదు”.25 మొదటి మాధవరావు పేష్వా చూడండి.

హైదర్ అలీకి వ్యతిరేకంగా

1767–68లో హైదర్ అలీపై యుద్ధం కోసం మద్రాసు ప్రభుత్వం ఆయనను జీతానికి తీసుకుంది.26 దాదాపు 2,000 మంది క్రమం లేని కాల్బలంతో “పేరుకు 3000 మంది గుర్రపు సైనికులు” ఉన్న ఆయన సైన్యం 1768 ఆగస్టు 4న హోస్కోట దగ్గర కల్నల్ స్మిత్‌తో చేరింది.26

హైదర్ రాత్రి వేళ ఏనుగులతో 6,000 మంది గుర్రపు సైనికులను ఆయన శిబిరంపైకి పంపాడు.2728 “ఆ ప్రయత్నపు ప్రధాన లక్ష్యం అయిన తల గల మురారిరావు గుడారానికి నేరుగా చొచ్చుకుపోవాలి” అనేది వారికి ఆదేశం.2728 “ఒక్క మనిషి కూడా గుర్రం ఎక్కకూడదు” అని మురారిరావు ఆదేశించాడు. ఆయన మనుషులు శిబిరంలోకి వచ్చిన ప్రతి గుర్రపు సవారీనీ నరికేశారు.2728

హైదర్ దాదాపు 300 మంది చనిపోయిన, గాయపడినవారిని కోల్పోయాడు.2728 మురారిరావు 18 మంది మనుషులను, 30 గుర్రాలను కోల్పోయాడు.2728 స్వయంగా ఆయన రెండు చోట్ల “కొద్దిగా” గాయపడ్డాడు. ఆయన మేనల్లుడు తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు.2728

గుత్తి పతనం, ఆయన మరణం

1776లో హైదర్ గుత్తిని ముట్టడించాడు.2930 లోపలి కోట అనుచరులతో, పశువులతో కిక్కిరిసిపోయి, నీరు అయిపోయింది.2930 అప్పుడు మురారిరావు “తన కొడుకుతో కలిసి, నిరాయుధమైన తన కోట సైన్యం అనుసరిస్తుండగా, కిందికి దిగి హైదర్ దయకు తనను తాను అర్పించుకున్నాడు”.2930 ఆయన కుటుంబాన్ని మొదట శ్రీరంగపట్టణం (అప్పుడు సెరింగపటం)కు, తర్వాత “కబాల్ ద్రూగ్‌కు పంపారు; అక్కడ మురారిరావు కొద్ది కాలానికే చనిపోయాడు”.2930

ఆయన “అనారోగ్యకరమైన కొండ కోటలోని విషపూరిత వాతావరణంలో అవమానకరంగా బంధించబడి, అక్కడ చనిపోయాడు” అని గ్రాంట్ డఫ్ రాశారు.31 అనంతపురం గెజిటీర్ గుత్తి పతనాన్ని 1775 నాటిదిగా చెబుతుంది.3233 హైదర్ ఆయనను “ఆయన ఎప్పుడూ బయటకు రాని నిర్బంధంలోకి” పంపాడని అది చెబుతుంది.3233 గుత్తి కోట చూడండి.

Footnotes

  1. W. Francis, Madras District Gazetteers: Anantapur (1905), p. 157 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. VIII (1892), Part I, p. 101, “Sandur” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  4. Roper Lethbridge, The Golden Book of India (1893), p. 476, “Sandur” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. Francis, Anantapur Gazetteer (1905), p. 183 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 2 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  7. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, Vol. I (1810), p. 85 note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 304 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  9. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, Vol. I (Madras reprint, 1861), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  10. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 253 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. Orme, Military Transactions, Vol. I (1861), p. 51 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 381 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  13. Orme, Military Transactions, Vol. I (1861), p. 137 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  14. Orme, Military Transactions, Vol. I (1861), p. 142 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  15. Orme, Military Transactions, Vol. I (1861), p. 192 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  16. Orme, Military Transactions, Vol. I (1861), p. 196 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  17. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 278 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  18. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 332 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  19. Orme, Military Transactions, Vol. I (1861), p. 363 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  20. Orme, Military Transactions, Vol. I (1861), p. 364 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  21. Wilks, Historical Sketches, Vol. I (1810), p. 382 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  22. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 93 and notes (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  23. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 94 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  24. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 180 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  25. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 263 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  26. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, Vol. II (1817), p. 73 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  27. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 76 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  28. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 77 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  29. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 170 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  30. Wilks, Historical Sketches, Vol. II (1817), p. 171 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  31. Grant Duff, History of the Mahrattas, Vol. II (1826), p. 335 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  32. Francis, Anantapur Gazetteer (1905), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  33. Francis, Anantapur Gazetteer (1905), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

గుత్తి మురారిరావు

సుమారు క్రీ.శ. 1741–1776

అనంతపురం ప్రాంతంలోని గుత్తి కొండ కోట కేంద్రంగా ఘోర్పడే కుటుంబపు చిన్న మరాఠా రాజ్యం. మురారిరావు ఘోర్పడే 1740ల నుండి 1776లో హైదర్ అలీ దానిని తీసుకునే వరకు దానిని పట్టుకున్నాడు. మొదటి నిజాం దానిని దక్కన్ సుబేదారు (గవర్నర్) కు లోబడిన ప్రాంతంగా గుర్తించాడు. అది పెనుకొండ, మడకశిర, కొడికొండ, తాడిపత్రిలను కలుపుకుని, అనంతపురం ప్రాంత పాలెగాళ్ల నుండి కప్పం తీసుకుంది. మురారిరావు అశ్వికులు కర్ణాటక యుద్ధాల్లో కిరాయికి పోరాడారు. హైదర్ 1762లో పెనుకొండ, మడకశిరలను తీసుకున్నాడు. 1765 మరాఠా శాంతి తర్వాత మురారిరావు కొన్ని కోటలను తిరిగి గెలుచుకుని, 1768లో హైదర్‌కు వ్యతిరేకంగా ఇంగ్లీషువారితో కలిసి పోరాడాడు. సుదీర్ఘ ముట్టడి తర్వాత అతను గుత్తిని కోల్పోయి, కబ్బాళదుర్గంలో బందీగా చనిపోయాడు. అతని కుటుంబ వంశం సండూరులో మనుగడ సాగించింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. Robert Orme, A History of the Military Transactions of the British Nation in Indostan, from the year MDCCXLV, Vol. I (Madras reprint) (opens in a new tab), Pharoah and Co., Madras, 1861, pp. 44, 50–51, 137, 142, 192, 196, 363–364. [Public domain]
  2. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, in an Attempt to Trace the History of Mysoor, Vol. I (opens in a new tab), Longman, Hurst, Rees and Orme, London, 1810, pp. 85, 253, 278, 304, 349, 381–382. [Public domain]
  3. Mark Wilks, Historical Sketches of the South of India, in an Attempt to Trace the History of Mysoor, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown, London, 1817, pp. 73–77, 131, 167–171, 178. [Public domain]
  4. James Grant Duff, A History of the Mahrattas, Vol. II (opens in a new tab), Longmans, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1826, pp. 2, 5, 22, 93–94, 180, 263, 335. [Public domain]
  5. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. VIII: Madras Presidency, including Ceylon, Hyderabad, Mysore and Coorg, and the Central Provinces (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, India, Calcutta, 1892, Part I, 101. [Public domain]
  6. Roper Lethbridge, The Golden Book of India: a Genealogical and Biographical Dictionary of the Ruling Princes, Chiefs, Nobles, and other Personages, Titled or Decorated, of the Indian Empire (opens in a new tab), Macmillan, London, 1893, pp. 476. [Public domain]
  7. W. Francis, Madras District Gazetteers: Anantapur (opens in a new tab), Government of Madras (Addison & Co.), 1905, pp. 22–23, 157, 160, 183. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: